T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/5922
Karar No : 2025/3121
DAVACI : ... Birliği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU : 24.09.2024 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik'in
- "Tanım ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde yer alan "öö:verimli orman alanları" tanımının,
- "İnceleme ve değerlendirme" başlıklı 5. maddesinin 4. fıkrasının,
- "Kesin izin süre uzatımı" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının "bu Yönetmelik hükümlerine göre yeniden hesaplanır" ibaresinin,
- "Kesin izin süre uzatımı" başlıklı 8. maddesinin 2. fıkrasının "a" ve "b" bentlerinin,
- "Devir İşlemleri" başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "alandan bu Yönetmelik hükümlerine göre yeniden hesaplanan arazi izin bedeli" ibaresinin,
- "İptal İşlemleri" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasının "d" "e" ve "f" bentlerinin,
- "Teminat ve bedellerin iadesi" başlıklı 17. maddesinin 6. fıkrasının,
- "Toprak dolgu müracaatı ve ön izni" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "verilebilir" ibaresinin,
- "Kısıtlamalar ve İstisnalar" başlıklı 29. maddesinin 5. fıkrasının "a" bendinde yer alan "Otoyol, bölünmüş yol, il veya ilçe yerleşim alanlarının ön görünümündeki 3 kilometre mesafede kalan orman alanlarında." ibaresinin, "b" bendinde yer alan "İl ve ilçe yerleşim yerlerine en az 500 metre mesafede kalan orman alanlarında" ibaresinin, "c" bendinde yer alan "I ve II (a) Grubu madencilik faaliyetleri için meşcere tipi kapalılığı 2 ve daha yukarı olan verimli orman alanlarında" ibaresinin, "ç" bendinde yer alan "II (b) ve II(c) Grubu madencilik faaliyetleri için meşcere tipi kapalılığı 3 olan verimli orman alanlarında" ibaresinin ve "d" bendinde yer alan "Deniz sahili ön görünümünde olup, kıyı kenar çizgisinden 5 kilometre mesafede kalan orman alanlarında izin verilmez." ibaresinin,
- "Kısıtlamalar ve İstisnalar" başlıklı 29. maddesinin 6, 7, 8, 9 ve 11. fıkralarının iptali istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dava dilekçesi ve ekleri 2577 sayılı Yasanın 14. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü.
İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin (a) bendinde, idari işlemler hakkında; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar, iptal davaları olarak tanımlanmıştır.
İdarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte, her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için "menfaat ihlali"ni, subjektif ehliyet koşulu olarak getirmiştir.
İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek yanlı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen işlemlerin, ancak bu idari işlemle doğrudan meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü zorunludur. Aksi halde, her idari işlemle dolaylı da olsa bir menfaat ilgisi kurulmak suretiyle dava açılmasını kabul etmek, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması şartının ihlali sonucunu doğurur.
Yukarıda belirlenen kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı taraf ilişkisinin kurulmasında yeterli sayılmakta ve bu husus davanın niteliğine ve özelliğine göre belirlenmektedir.
İstanbul Maden İhracatçıları Birliğinin, Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 1. maddesinde belirtildiği gibi ihracatçıları örgütlendirmek ve işbirliğini geliştirmek suretiyle ihracatı artırarak ekonomik gelişmeye katkıda bulunmak üzere dış ticaretin Ülke menfaatine uygun olarak gelişimini sağlamak amacı ile kurulduğu ve dava dilekçesinde belirtildiği üzere 6.000'e yakın maden ihracatçısı üyesinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
İstanbul Maden İhracatçıları Birliğinin bizzat taraf olduğu hukuki ilişkiler dolayısıyla mensuplarının ortak çıkarlarının korunması için davada taraf olabilecekleri, ancak üyelerinin bir kısmının menfaatlerini ilgilendiren konularda dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Nitekim İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 18.04.2016 tarihli E:2014/4680 K:2016/1649 ve 18.04.2016 tarihli E:2014/3917 K:2016/1650 sayılı kararları da bu yöndedir.
Dava konusu edilen düzenleme ile ilgili olarak, hakları ve menfaatleri ihlal edilmiş kişilerin tarafından dava açılabileceğine kuşku bulunmamakla birlikte davacı birliğin doğrudan hak ve menfaatlerini ilgilendiren bir düzenleme içermeyen dava konusu Yönetmeliğin iptali hususunda dava açma ehliyeti bulunmamaktadır.
Öte yandan Davacı Birliğin dava açma ehliyeti bulunmadığından bu aşamada davaya katılma istemleri hakkında ayrıca karar verilmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-c ve 15/1-b maddeleri uyarınca DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL
yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Müdahale istemleri hakkında bir karar verilmediğinden kullanılmayan müdahale harcının ve posta giderinin müdahale talebinde bulunanlara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 20/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.