T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/6016
Karar No : 2025/6023
Temyiz İsteminde Bulunanlar : 1- (Davalı) ... Başkanlığı
Vekili : Av. ...
2- Davalı Yanında Davaya Katılan: .... Üniversitesi
Vekili : Av. ...
Karşı Taraf (Davacı): ...
Vekili : Av. ...
İstemin Özeti: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hakimi : ...
Düşüncesi: İstemin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, .... Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu'nda okutman olarak görev yapmaktayken, hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda "kamu görevinden çıkarma" cezası verilen davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Kurumu Yüksek Disiplin Kurulu Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılan davada; .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, Dairemizin 09/11/2017 tarih ve E:2016/7986, K:2017/7826 sayılı kararı ile anılan karar onanmış, yine Dairemizin 20/02/2020 tarih ve E:2018/1639, K:2020/1094 sayılı karar düzeltme isteminin reddine ilişkin kararı ile dava kesin olarak sonuçlanmıştır. Davacı tarafından, hakkında yapılan ceza yargılamasında .... Ağır Ceza Mahkemesince "beraat kararı" verildiği ve anılan kararın kesinleştiği belirtilerek yargılamanın yenilenmesi istenilmektedir.
İdare Mahkemesince, davacının, hakkında yapılan ceza yargılaması sonucunda .... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:...... sayılı kararıyla "beraat" ettiği ve anılan kararın temyiz kanun yolunda Yargıtay ... Ceza Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görüldüğünden; "örgüt faaliyeti çerçevesinde rüşvet, (TCK 252). cinsel saldırı, (TCK 102/3-b) fuhuşa aracılık etme suçlarını işledikleri ve söz konusu fiillerin güvenlik güçleri tarafından ortaya konulan tape kayıtları ile sabit olduğunun soruşturmayla ortaya konulduğu" gerekçeleriyle verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, ceza yargılamasındaki tespitlere dayanılarak hüküm kurulduğundan ve dayanak karar ortadan kalkmış olduğundan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 53/c bendinde yazılı sebebin şartlarının oluştuğu anlaşılmış olup, davacının yargılamanın yenilenmesi talebinin kabulü ile davacının “kamu görevinden çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Yükseköğretim Kurumu Yüksek Disiplin Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve... sayılı işleminde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine ve özlük haklarının iadesine, karar verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53'üncü maddesinde,
1. (Değişik birinci cümle: 5/4/1990-3622/22 md.) Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir.
a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması,
b) Karara esas olarak alınan belgenin, sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmî bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması,
c) Karara esas olarak alınan bir ilâm hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması,
d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi,
e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması,
f) Vekil veya kanunî temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması
g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hâkimin katılmasıyla karar verilmiş olması,
h) (Değişik: 10/6/1994-4001/23 md.) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanunî bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilâmın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması.
ı) (Ek: 15/7/2003-4928/6 md.) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması.
2. Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır.
3. (Değişik birinci cümle: 15/7/2003-4928/6 md.)Yargılamanın yenilenmesi süresi, (1) numaralı fıkranın (h) bendinde yazılı sebep için on yıl, (1) numaralı fıkranın (ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gündür. Bu süreler, dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanır." hükmüne yer verilmiştir.
Bir yargı kararı, yasalarda belirlenen usullere uygun olarak verilmesinin ardından, itiraz ya da yasa yollarından geçerek veya bunlara ilişkin başvuru süreleri sona ererek kesinleştikten sonra değişmez bir nitelik kazanır. Yargı kararlarının bu değişmezlik kuvvet ve niteliğine “kesin hüküm” denilmektedir [TELLİ S. Tekin, “İdari Yargıda Kesin Hüküm”, İdare Hukuku ve İdari Yargı ile İlgili İncelemeler I, Ankara 1976, s. 103]. Yargı yerlerinin bu şekilde verdiği kararlar kesin hüküm halini alınca, hukuksal gerçek olarak kabul edilir. Kararı veren mahkeme de dahil olmak üzere hiçbir merci kural olarak (yargılamanın yenilenmesi hariç) bu karara dokunamaz. Bu durum hukuki barışın ve yargıya güvenin amaçlanmasının bir sonucudur. Kesin hükümler, yargılamanın iadesi yoluyla ortadan kaldırılmadıkça tarafları bakımından varlığını ve hukuki sonuçlarını muhafaza eder.
Ancak bu kuralın mutlak olarak uygulanması adaletin gerçekleşmesine ters düşebilir. Kararın gerçeğe aykırı olduğu, kesin hükümden sonra yeniden bir muhakemenin yapılmasını haklı gösterecek önemde bir hatanın yapılmış olduğu sonradan anlaşılabilir. Bu durumda ortada bir kesin hüküm vardır denilerek, karara dokunulmaması, başka bir haksızlık teşkil edecektir. Yargılama faaliyeti sonucunda verilen hükümde hata yapılmışsa, hüküm gerçeğe aykırılık teşkil ediyorsa, kesin hüküm, bu gerçeğe tercih edilerek başka bir adaletsizliğe mahal vermek kabul edilemez. İşte bu gibi durumlarda, kanunda sayılmış sebeplere dayanılarak, kesin hükmün ortadan kaldırılarak davanın yeniden görülmesini sağlamak üzere, "yargılamanın yenilenmesi" müessesesi kanun yolu olarak hukuk sistemlerinde kabul edilmiştir [GÖZÜBÜYÜK A. Şeref/TAN Turgut, İdare Hukuku C. II, İdari Yargılama Hukuku, Ankara 1999, s. 1082].
Yargılamanın yenilenmesi kanun yolu, kesinleşmiş bir karara karşı öngörülmüş olduğu için, gerek literatürde gerekse Danıştayın istikrar kazanan içtihatlarında olağanüstü bir kanun yolu olarak nitelendirilmektedir [aynı yönde bknz. GÖZÜBÜYÜK/TAN, age., s. 1023; KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü El Kitabı, İstanbul 1995, s. 762. ].
Yukarıda yer verilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53. maddesinde, yargılamanın yenilenmesi sebepleri sayma yoluyla belirlenmiştir. Öğreti ve yargı içtihatlarında, tahdidi olarak sayılan bu sebepler dışında herhangi bir nedenle yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulamayacağı gibi, kıyas yoluyla da bu sebeplerin genişletilemeyeceği konusunda fikir birliği bulunmaktadır.
Buna göre, yargılamanın yenilenmesi istemiyle başvuru yapıldığında kanunda yazılı sebepler varsa davaya yeniden bakılarak karar verilecek, yargılamanın yenilenmesi istemleri, kanunda yazılı sebeplere dayanmıyor ise, istemin reddine karar verilecektir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, .... Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu'nda okutman olarak görev yapmakteyken, hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda (mülga) Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı ve Memurları Disiplin Yönetmeliği'nin 11/(e) maddesi uyarınca "kamu görevinden çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin ...tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Disiplin Kurulu işleminin iptali istemiyle açılan davada, .... İdare Mahkemesince ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile "davanın reddine" karar verildiği, anılan kararın Dairemizin 09/11/2017 tarih ve E:2016/7986, K:2017/7826 sayılı kararı ile onandığı, yine Dairemizin 20/02/2020 tarih ve E:2018/1639, K:2020/1094 sayılı karar düzeltme isteminin reddine ilişkin kararı ile kesinleştiği görülmüştür. Davacı tarafından, dava konusu işlemin dayanağı olan eylemlerden dolayı yargılandığı ceza davasında .... Ağır Ceza Mahkemesince "beraat kararı" verildiği bu karar neticesinde .... İdare Mahkemesinin kararına esas alınan ilam hükmünün ortadan kalktığından bahisle 2577 sayılı Kanunun 53/1-c maddesi kapsamında, yargılamanın yenilenerek,... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Kurumu Yüksek Disiplin Kurulu Başkanlığı işleminin iptali ve mahrum kaldığı maddi haklarının iadesi istemiyle, işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının da içinde yer aldığı birçok şahıs hakkında disiplin soruşturmasına konu olayla da ilgili olarak ceza soruşturması da yürütüldüğü ve .... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve ... esas ve ... sayılı kararıyla davacı hakkında bir kimseyi fuhuşa teşvik etmek, suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçlarından beraat kararı verildiği ancak davacının rüşvet almak-rüşvet vermek suçundan cezalandırılmasına karar verildiği, temyiz kanun yolunda ise dosyanın bozulması üzerine yerel mahkemeye gönderilen dosyada .... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında "...alınan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması kararlarının tamamının suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçundan verildiği, dinleme kararları sonucunda elde edilen delillere istinaden sanıklar hakkında rüşvet alma, rüşvet verme, cinsel saldırı, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, suç işlemek amacıyla kurulan örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, bir kimseyi fuhuşa teşvik etme ve şantaj suçlarından kamu davası açıldığı, yapılan yargılama sonucunda suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve bu örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme suçlarından verilen beraat kararlarına yönelik .... Üniversitesi Rektörlüğü ile Hazine vekillerinin temyiz istemlerinin yukarıda değinilen gerekçeyle reddine karar verildiği ve anılan suçlardan kurulan hükümlerin kesinleştiği göz önüne alındığında, iletişim tespiti suretiyle elde edilen delillerin rüşvet alma ve rüşvet verme suçları yönünden kullanılamayacağı, elde edildikleri tarihte yürürlükte bulunan kanunlara uygun olarak tespit edilmeyen kanıtların hukuka uygun delil olduklarından söz edilemeyeceği nazara alınmak suretiyle somut olaydaki savunmalar ve tanık beyanlarının delil değerinin ortaya konulması ve ispat sorununun bu şekilde çözümlenmesi gerektiği dikkate alındığında, iletişimin tespiti tutanaklarına istinaden toplanan bilgi ve belgeler ile beyanlar da kanunda gösterilen hukuka uygun yöntemlerle tespit edilmediğinden suçun sübutunda delil olarak değerlendirilemeyeceği gözetilerek, hukuka aykırı deliller dışlandığında dosya kapsamında sanıkların mahkumiyetlerine yeterli, her türlü kuşkudan uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığından, şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince sanıklar hakkında atılı suçları işlediği sabit olmadığından 5271 sayılı CMK'nin 223/2-e maddesi uyarınca ayrı ayrı "beraatlerine" karar verdiği ve anılan kararın Temyiz kanun yolunda ise Yargıtay ... Ceza Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, bu kapsamda, 2577 sayılı Kanunun 53/c maddesinde yer alan "Karara esas olarak alınan bir ilâm hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması," hükmü kapsamında yargılamanın yenilenmesi talep edildiği görülmektedir.
Uyuşmazlığın çözümü için İdare Mahkemesi'nin davanın reddine ilişkin ilk kararında ceza mahkemesi kararına dayanıp dayanmadığının denetlenmesi ve bunun sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir.
.... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında "...Bu durumda, davacı hakkında yapılan soruşturma neticesinde hazırlanan soruşturma raporunun ve disiplin soruşturması sırasında alınan tanık ifadeleri ile diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacıya isnat edilen fiilin herhangi bir tartışmaya yer verilmeksizin ortaya konulduğu, dolayısıyla davacının, fiilinin sübuta erdiğinin Mahkememizce de anlaşılması sebebiyle söz konusu fiil nedeniyle “kamu görevinden çıkarma" cezası ile cezalandırılması yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir..." gerekçesine yer verilerek, davanın reddine karar verildiği, disiplin cezasına dayanak soruşturma raporunda tanık ifadeleri ile davacının ifadelerine de yer verildiği, söz konusu gerekçede adli yargı kararının dayanak yapılmadığı, disiplin soruşturma raporu, ifadeler ile diğer bilgi ve belgeler birlikte dikkate alınmak suretiyle hüküm kurulduğu görülmüştür.
Bu durumda, uyuşmazlığın niteliği, daha önce yapılan yargılama neticesinde verilen kararın gerekçesi ve yargılamanın yenilenmesi sebepleri birlikte dikkate alındığında, yargılamanın yenilenmesi istemine ilişkin davacının iddiasının, 2577 sayılı Kanun'un 53/1-(c) bendi kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmadığı anlaşıldığından, yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verilmesi gerekirken istemin kabulüne karar veren İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararının bozulmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere anılan Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 23/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.