T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/6204
Karar No : 2025/3762
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACILAR) : (...'in mirasçıları)
1- ... 2-... 3- ... 4-...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde bulunan İtfaiye Daire Başkanlığında itfaiye memuru olarak görev yapan ...'in 15/06/2016 tarihinde aynı kurum bünyesinde görev yapan ve aynı yerde çalışan şahıs tarafından saldırıya uğraması sonucu uğranılan zararın, idarenin çalışanının fiili neticesinde meydana geldiği belirtilerek uğranılan maddi ve manevi zararlara karşılık tazminat ödenmesi istemiyle yapılan 06/01/2020 tarihli başvurunun zımnen reddine yönelik işlemin iptali ile 100.000,00-TL manevi tazminat ile artırım hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00-TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı ...'de meydana gelen zararın 16/10/2018 tarihli engelli sağlık raporu ile ortaya konmakla birlikte söz konusu zararın idare personelinin eyleminden kaynaklandığının nihai olarak 20/11/2018 tarihinde ... Asliye Ceza Mahkemesi kararı ile tespit olunduğu hususu dikkate alındığında, lehe değerlendirilme yapılmak suretiyle zararın en geç bu tarihte öğrenildiğinin kabulü karşısında 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca, 20/11/2018 tarihinden itibaren bir yıl içinde ve en son 20/11/2019 tarihine kadar ilgili idareye ön karar başvurusu yapılması ve bu başvuru üzerine verilecek ret veya zımnen ret yanıtı üzerine dava açma süresi içinde tam yargı dava açılması gerekmesine karşın, tüm bu süreler geçirilerek 06/01/2020 günlü dilekçe ile idareye yapılan başvurunun yanıt verilmeksizin reddi üzerine 16/03/2020 tarihinde açılan
davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığından reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, ...'e saldırıda bulunan şahsın silahla kasten yaralama eylemi neticesinde 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına dair karar verildiği; ancak bu kararın kesinleşmediği, istinaf incelemesi sonucu kaldırıldığı ve ceza yargılamasının halen devam ettiği, zarara sebep olan eyleme ilişkin illiyet bağı tespitinin henüz kesinleşmediği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yer alan süreye dair mevzuat kurallarının yorumlanmasında kişilerin haklarının ihlali yönünde ağır yorumlardan kaçınmak gerektiğinin yerleşik Danıştay kararları ile de sabit olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı, davacının istinaf isteminin reddine ilişkin kesin olarak verilen kararına yönelik temyiz isteminin reddine dair ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararının Dairemizin 09/03/2021 tarih ve E:2021/375, K:2021/1393 sayılı kararıyla bozulması üzerine tekemmül ettirilerek gönderilen dosyanın temyiz incelemesi sırasında davacı ...'in 27/01/2022 tarihinde vefat ettiğinin anlaşılması üzerine 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine yönelik Dairemizin 10/09/2024 tarih ve E:2021/6155, K:2024/4388 sayılı kararı sonrasında dava takip hakkı kendisine geçen mirasçı davacıların başvurusu üzerine Dairemize gönderilen dosya hakkında işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Samsun Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde bulunan İtfaiye Daire Başkanlığında itfaiye memuru olarak görev yapan ...'in 15/06/2016 tarihinde aynı kurum bünyesinde görev yapan ve aynı yerde çalışan şahıs tarafından saldırıya uğraması sonucu uğranılan zararın, idarenin çalışanın fiili neticesinde meydana geldiği belirtilerek uğranılan maddi ve manevi zararlara karşılık tazminat ödenmesi istemiyle yapılan 06/01/2020 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinde -ön karar başvurusunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan haliyle- "İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın, UYAP üzerinden temin edilen ilgili ceza yargılamasına ilişkin dosya evrakları ile birlikte incelenmesinden; ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı bünyesinde bulunan İtfaiye Daire Başkanlığında itfaiye memuru olarak görev yapan ...'in 15/06/2016 tarihinde aynı yerde çalışan ... tarafından yaralandığı, ... hakkında yapılan ceza yargılaması sonucunda .. Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kasten yaralama suçunu işlediğinin sabit olduğu gerekçesiyle 3 yıl 1 ay 15 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, verilen kararın ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulması üzerine E:... sayılı esasa kaydedilen davada, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve K:... sayılı kararıyla, ...'nin neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama suçunu işlediğinin sabit olduğu gerekçesiyle sonuçta 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, belirtilen kararın istinaf kanun yolu incelemesinden geçerek 15/10/2021 tarihinde kesinleştiği görülmektedir.
Davaya konu olaya ilişkin ceza yargılama süreci devam ederken, yaralanma sonrası engelli hale gelen ...'in vasisi ... tarafından 06/01/2020 tarihli dilekçeyle meydana geldiği ileri sürülen maddi ve manevi zararlara karşılık tazminat ödenmesi istemiyle davalı idareye başvuruda bulunulmuş, başvurunun zımnen reddi üzerine 16/03/2020 tarihinde açılan davada, ...'in 27/01/2022 tarihinde vefat etmesi sonrası mirasçıları tarafından davanın takibine devam edilmiştir.
İdari eylem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle tam yargı davası açılabilmesi için, zarara sebep olan eylemin ve maddi olayın idariliğinin ve yol açtığı zararın kesin olarak ortaya çıkması zorunludur.
İdari eylem, idarenin işlevi sırasında bir hareketi, bir davranışı, bir tutumu veya hareketsizliği; idari karar ve işlemle ilgisi olmayan, başka bir deyişle öncesinde, temelinde bir idari karar veya işlem bulunmayan salt maddi tasarrufları ifade etmektedir. Dolayısıyla zarara sebep olan eylemin ve maddi olayın idariliği ve yol açtığı zarar bazen eylemin yapılmasıyla veya olayın gerçekleşmesiyle birlikte ortaya çıkarken, bazen de çok sonra, değişik araştırma, inceleme ve kesin sağlık raporları sonucunda da ortaya çıkabilmektedir.
Davacılar tarafından, olayda ...'i yaralayan şahsın işvereni olarak davalı idarenin de kusurlu veya kusursuz sorumluluğu bulunduğu ileri sürülmekte olup davalı idareye yüklenen sorumluluğun, sanığın eylemine yönelik ceza kovuşturması ile bağlantılı olarak ortaya konulduğu anlaşıldığından, henüz kovuşturma sonuçlanmadan yapılan başvuru üzerine açılan davanın süresinde olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, davanın süre aşımı bakımından reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 16/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.