T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/6328
Karar No : 2025/1736
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde sözleşmeli doktor öğretim üyesi olarak görev yapan davacı tarafından, ... tarihinde sona erecek olan sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarihli işlem ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Mütevelli Heyeti Kararının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin mütevelli heyeti kararından önce Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'ndan 27/01/2023 tarihi itibarıyla doçentlik belgesini alarak doçent unvanı almaya hak kazandığı, davacı hakkında değerlendirme yapması için toplam 14 öğretim üyesine dış mektup gönderildiği, bu 14 öğretim üyesinden yalnızca iki tanesinin değerlendirme mektubu gönderdiği, diğer 12 öğretim üyesinin mektup gönderme isteğini reddetmesinin ya da mektup isteğine yanıt vermemesinin davacı açısından olumsuz değerlendirme olarak kabulüne imkan bulunmadığı, dış mektup talep edilen öğretim üyelerine davacının hangi çalışmalarının gönderildiğinin, hangi kriterlerin sorulduğunun belirsiz olduğu, buna göre dış mektup istenilen öğretim üyelerinin değerlendirme yaparken davacının tüm eserlerini inceleyip incelemediklerinin, davacının almış olduğu ödülleri, yürüttüğü projeleri, katıldığı programları, yayınlarını vs. nicelik ve nitelik olarak değerlendirip değerlendirmediklerinin somut olarak ortaya konulmadığı, davacının sözleşmesindeki asgari belli başlı görevleri yerine getirmediğine veya bu kadro görevinde başarısız olduğuna yönelik herhangi bir saptamanın bulunmadığı, davacı hakkında açılmış herhangi bir idari soruşturmanın ya da verilmiş bir disiplin cezasının bulunmadığı gibi davacının sözleşmesinin sonlandırılmasını gerektirecek bir disiplinsizliğinin yahut görevde başarısızlığının da dosya kapsamında somut olarak ortaya konulamadığı, uzun süredir davalı üniversitede istihdam edilen davacının, bilimsel çalışma ve akademik performansının düşük olduğuna yönelik kişisel gözleme dayalı tenkitlerin ise belli bir kariyerde süregelen bu istihdam ilişkisini sonlandırıp sözleşmenin yenilenmemesini haklı kılacak nitelikte, hukuken itibar edilebilir yeter ve yoğunlukta olmadığı, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek, davalı idarece öğretim görevlilerinin görev sürelerinin uzatılması hususunda öğretim görevlillerinin ders içi performansının (ders anlatımı, hazırlanma vb.,) yanısıra bilimsel çalışmalarının ve bilimsel yetkinliklerinin değerlendirilerek işlem tesis edilmesinde hizmet gerekleri ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı, davacının akademik çalışmalarının idarenin beklentisinin altında kaldığı, idarenin mevcut takdir yetkisi kapsamında yaptığı değerlendirme sonucu tesis edilen dava konusu işlemde sebep ve amaç yönlerinden hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, konunun uzmanı olmayan bilim insanlarına dosyanın gönderildiği, uluslararası yayın kalitesi bakımından fakültenin en başarılı öğretim üyelerinden biri olduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemine konu Kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Dava, ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde ...-... tarihleri arasında yardımcı doçent kadrosuna atanan davacının, ...-... tarihleri arasında sözleşmesi ilk kez yenilenmiş, ...-... tarihleri arasında da ikinci kez sözleşmesi yenilenmiş olup, ... tarihli işlem ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı mütevelli heyeti kararıyla ... tarihinde sona erecek olan hizmet sözleşmesinin, araştırma ve görevin ifası hususlarında beklenenin altında hizmetinin olduğundan bahisle yenilenmemesine karar verilmesi üzerine, anılan kararın iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 'Tanımlar' başlıklı 3. maddesinin (m) fıkrasının 3. bendinde; "Doktor Öğretim Üyesi: Doktora çalışmalarını başarı ile tamamlamış, tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olan akademik unvana sahip kişidir." hükmü, 'Doktor Öğretim Üyesi' başlıklı 23. maddesinde; "a) Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler. b) Doktor öğretim üyeliğine atanabilmek için, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak gerekir. c) Yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler." hükmü, ek 5. maddesinin 2. fıkrasında; "Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıf yükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelli heyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğü ölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar, yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfca hazırlanan yönetmelik hükümlerine göre diğer görevleri yürütür." hükmü yer almıştır.
31/12/2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 'Öğretim elemanları' başlıklı 23. maddesinde; "Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasında çalışma deneyimine sahip olması gözetilir. Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir..." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden, ilk kez ... tarihinde sözleşmeli yardımcı doçent kadrosuna atanan davacının, en son sözleşme döneminin ...-... tarihleri arasında olduğu, davacının sözleşmesinin yenilenip yenilenmeyeceğine ilişkin olarak, davalı idarece akademik işlerden sorumlu rektör yardımcısı, araştırma ve geliştirmeden sorumlu rektör yardımcısı, fakülte dekanı, fakültede görevli profesör unvanlı öğretim üyesi ve özel hukuk bölüm başkanının görüşlerinin alındığı, söz konusu değerlendirme yazılarında; davacının akademik performansının beklenen düzeyde olmadığı, akademik anlamda mesleki tecrübesini geliştirmediği, yeterli sayıda ve nitelikte uluslararası yayınlarının olmadığı, 2014 yılından beri doktor öğretim üyesi olarak görev yapmasına rağmen üniversitenin doçentlik kadrosuna geçemediği, üretkenliğinin ve yaptığı araştırmaların etkisinin beklentilerin altında kaldığı yönünde olumsuz görüşlere yer verildiği, mütevelli heyetince davacı hakkında değerlendirme yapılmasını teminen dış mektup alınmasına karar verildiği, oluşturulan Komite tarafından, gerek yurt içi gerekse yurt dışında görev yapan toplam 14 öğretim üyesinden davacı hakkında değerlendirme mektubunun istenildiği, 14 öğretim üyesinden 6'sının mektup isteğini reddettiği, 6'sının mektup isteğine cevap vermediği, yalnızca George Mason Üniversitesinde görev yapan ... ve Marmara Üniversitesi Avrupa Birliği Araştırma Enstitüsü AB Hukuku Ana Bilim Dalı Başkanı olarak görev yapan ... tarafından değerlendirme mektubunun gönderildiği, Marmara Üniversitesi Avrupa Birliği Araştırma Enstitüsü AB Hukuku Ana Bilim Dalı Başkanı ... tarafından gönderilen değerlendirme mektubunda davacı hakkında "her ne kadar 2020 yılı öncesi akademik yayın performansının Üniversitenin beklentilerini tam karşılamadığını düşünmekle birlikte, 2020 yılından itibaren sergilediği uluslararası nitelikteki akademik çalışmalarında ve yayınlarında gösterdiği ivme ve cevheri devam ettirebileceği inancıyla, doçentlik sürecinin sonucunu da görmek adına, mevcut kadrosu itibariyle görev süresinin son bir kereye mahsus uzatılmasının ve kariyerini etkileyecek bu tarz ciddi bir kararın yeni unvana hak kazanıp kazanmama durumuna göre verilmek üzere makul bir sözleşme süresiyle ertelenmesinin daha uygun olacağı'' yönünde görüşlere yer verildiği, George Mason Üniversitesi'nde görev yapan ... tarafından gönderilen değerlendirme mektubunda ise ''...'nın google.scholar'da en çok alıntı yapılan çalışmasından sadece 11 alıntı yapıldığı ve bunların neredeyse tamamının büyük ölçüde uluslararası olarak erişilemeyen Türkçe yayınlarda olması, diğer çalışmalarından daha az alıntılara yapılmış olması, makalelerinin birçoğunun etkili ve orijinal fikirlerden yoksun olduğu, genel olarak akademik çalışmaları değerlendirildiğinde çok fazla orijinal düşünce görmediği ve çok fazla akademik ilgi de çekmediği, eğer ...'nın kendi kurumunda doçentlik başvurusunda bulunsaydı başvurusunun kabul edileceğini düşünmediği, üniversitede geçirdiği süre ve bir akademisyen olarak gelişmek için sahip olduğu fırsatlar göz önüne alındığında akademik performansının beklentilerin altında kaldığı'' şeklinde görüşlerin yer aldığı, akabinde Komite tarafından yapılan değerlendirmede ise özetle, gönderilen mektupların içeriğindeki olumsuz eleştirilerin fazla olması, mektuplarda belirtilen bu olumsuz görüşlerin Üniversitenin daha önce yaptığı kendi incelemelerine ve raporlarına benzer eleştirilere sahip olduğu, davacının sözleşme yenileme için gerekli kriterlerin çok altında kaldığı, mektup yazmayı reddeden akademisyen sayısının normalden fazla olmasının da davacı açısından negatif bir unsur olarak değerlendirildiği hususlarına yer verildiği görülmekle birlikte, davaya konu mütevelli heyeti kararında, davacı hakkında her ne kadar eğitim aktiviteleri yönünden beklentiyi karşıladığına dair sonuca ulaşılmış ise de, gerek araştırma gerekse görevin ifası yeterlikleri gözetildiğinde hizmetlerinin beklenenin altında olduğundan bahisle sözleşmesinin yenilenmemesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta; davacının Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'ndan 27/01/2023 tarihinde AB Hukuku Bilim Alanından doçent unvanını aldığı, davacı hakkında görüş veren fakültede görevli ...'nın araştırma alanının Vergi Hukuku olduğu, ... tarafından gönderilen görüş mektubunda; davacının bazı eserlerinin sisteme yüklenmediği için değerlendirilemediğinin belirtildiği, dolayısıyla dış mektup istenilen öğretim üyelerine davacının hangi çalışmalarının gönderildiği, hangi kriterlerin sorulduğu hususlarının belirsiz olduğu, davacının tüm eserlerinin, ödüllerinin, projelerinin incelenip incelenmediğinin somut olarak ortaya konulamadığı, davacının sözleşmesindeki asgari belli başlı görevleri yerine getirmediğine veya bu kadro görevinde başarısız olduğuna yönelik herhangi bir saptamanın bulunmadığı, davacı hakkında açılmış herhangi bir idari soruşturmanın ya da verilmiş bir disiplin cezasının bulunmadığı, uzun süredir davalı üniversitede istihdam edilen davacının, bilimsel çalışma ve akademik performansının düşük olduğuna yönelik kişisel gözleme dayalı eleştirilerin ise sözleşmenin yenilenmemesini haklı kılacak nitelikte, hukuken itibar edilebilir düzeyde olmadığı, 18/04/2023 tarihli Komite Raporunda, toplam 14 öğretim üyesinden 12 öğretim üyesinin davacı hakkında mektup gönderme isteğini reddetmesinin ya da mektup isteğine yanıt vermemesinin davacı açısından negatif bir unsur olarak değerlendirilmiş ise de, anılan değerlendirmenin de hukuken kabul edilebilir objektif bir değerlendirme olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmediğinden ...-TL harcın istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 06/03/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY:
(X)- Dava, ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde ...-... tarihleri arasında yardımcı doçent kadrosuna atanan davacının, ...-... tarihleri arasında sözleşmesi ilk kez yenilenmiş, ...-... tarihleri arasında da ikinci kez sözleşmesi yenilenmiş olup, ... tarihli işlem ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı mütevelli heyeti kararıyla ... tarihinde sona erecek olan hizmet sözleşmesinin, araştırma ve görevin ifası hususlarında beklenenin altında hizmetinin olduğundan bahisle yenilenmemesine karar verilmesi üzerine, anılan kararın iptali istemiyle açılmıştır.
İdareye, sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir.
Süresi sona eren ve hukuken artık geçerliliği kalmamış olan bir sözleşmenin yenilememesi yönünde tesis edilen işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması zorunluluğunun olay temelli olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma, her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan kişilerin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.
Ayrıca, sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez. Kuşkusuz sözleşmenin istikrarlı şekilde yenilendiği durumlarda davalı idarenin sözleşme süresinin bitiminden önce karşı tarafa sözleşmenin yenilenmeyeceğini bildirmesi haklı beklenti ilkesinin tabii sonucu olarak görülebilir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddedilmesi gerektiği görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.