T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/6433
Karar No : 2025/6365
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1) ... Kurulu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2) ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından,
1- Yükseköğretim Kurulu'nun 02/08/2023 tarihli toplantısında alınan karar ile 'Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar'da yapılan değişikliğe ilişkin; "Ders tamamlama eğitiminde (Hukuk, Mimarlık, Psikoloji, Eczacılık vb. alanlarda) adaylara bir dönemde verilecek ders kredi miktarı 30 AKTS olup, derslerin kredi miktarına göre en fazla 33 AKTS'lik ders aldırılabilir, yıllık derslerin kredi miktarına göre en fazla 60 AKTS’lik ders alabilmelerine" ilişkin kısmı ve "Ders geçme sisteminde, üniversitenizin eğitim-öğretim-sınav yönetmeliğinin hükümleri geçerli olacaktır. (Örneğin, genel not ortalaması 2.00 altında olan öğrencinin DD, DC puanları başarısız kabul ediliyor ise diploma denklik kapsamında ders tamamlama yapacak adaylar için de aynı mevzuat geçerli olacaktır.)" kısmı ile;
2- İstanbul Üniversitesi'nin 30/04/2024 tarihli kararının 4. maddesinde yer alan, "Ders tamamlama eğitiminde adaylara bir dönemde verilecek ders kredi miktarı 30 AKTS, yıllık derslerin kredi miktarına göre en fazla 60 AKTS’lik ders alabilmelerine" kısmı ve 5. maddesinde yer alan "Halen lisans tamamlama eğitimi devam eden öğrencilerinin İÜ Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 21 8/b maddesi hükmü uyarınca aldıkları dersler bakımından AGNO ‘en az 2.00’ şartına tabi olmalarına" ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
26/08/2014 tarihinde Suriye Damascus Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olduğu, yurt dışından alınan lisans diplomalarına denklik verilmesi için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına yapılan başvuru sonucunda, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinde belirlenen derslerin başarılması şartıyla hukuk alanında lisans diploma denklik belgesi düzenlenmesi yönünde karar verildiği, iptal davasına konu olan işlemlerden önce hukuk fakültelerinde eğitim gören denklik öğrencilerinin, normal lisans öğrencilerinden farklı olarak vize sınavlarına girmediği, doğrudan final sınavlarına girebildikleri ve bu sınavlardan 50 ve üstü puan alanların başarılı sayıldığı, dolayısıyla başarılı olunan derslerin karşılığının daha çok DD veya DC notları olduğu, yine normal lisans öğrencilerinden farklı olarak AGNO 2.00 sınırına ilişkin herhangi bir düzenlemeye tabi olunmadığı ve AKTS şartının bulunmadığı, tesis edilen düzenlemelerin haklı beklenti ilkesini ihlal ettiği, DD ve DC olan derslerin, eski statüye göre başarılı olunduğu düşüncesiyle alınmadığı, ayrıca sistemde de o dönemdeki düzenlemelere göre bu derslerden başarılı sayıldığı için DD ve DC olan derslerini seçme hakkına da sahip olunamadığı, kaydın yapıldığı sistemde, bu derslerden başarılı olduğu kabul edildiği için (DD ve DC olan dersler) bu derslerin seçimine müsaade edilmediği, eğitim hakkı açısından ciddi mağduriyetler oluştuğu, başarılı olunan derslere bakıldığında toplam dersleri tamamlama aşamasında yeni düzenleme ile getirilen AGNO 2.00 şartını yerine getirilmesinin mümkün olamayacağı ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
... KURULU BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI: Usule ilişkin olarak, davanın ehliyet, süre yönünden reddedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Esasa ilişkin olarak, denklik başvuruları kapsamında yükseköğretim kurumlarına ders tamamlama olarak yerleştirilmesi yapılan kişilere, yükseköğretim kurumlarının farklı uygulamalar yapıldığının gözlenmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı yazı ile bu konuda uyulması gerekli kuralların bildirildiği, ancak bazı yükseköğretim kurumlarından alınan ders tamamlamaya yönelik transkriptlerden kurallara uyulmaması üzerine... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı yazısı ile “Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı ile eksik derslerini tamamlaması için Üniversiteye yerleşmesi yapılan ve Kurulumuzca resmi olarak bildirilen kişilerin ders tamamlama yapmak üzere kaydının alınması, hakkında Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı bulunmayan adayın derse kaydının yapılmaması, ders sınavlarına alınmaması, üniversitenin eğitim öğretim mevzuatına uygun olarak, üniversitenin yetkili organlarının uygun görmesi halinde yerleştirmesi yapılan adayın o üniversitede derslerini yaz okulunda alabileceği, ancak üniversitede yaz okulu bulunmuyorsa adayın bir başka üniversitede yaz okulunda eksik derslerini almasına izin verilmemesi, bir başka üniversitenin yaz okulunda alınan eğitimin kabul edilmemesi, adayların birkaç ayda eksik derslerini alarak Kurulumuza başvurdukları göz önüne alındığında, bir dönemde/yılda verilecek ders/kredi miktarının, Üniversitenin eğitim öğretim yönetmeliklerine uygun olarak verilmesi, adayların Üniversiteye kayıt tarihleri ve eğitimi tamamladıkları tarihler göz önünde bulundurularak derslere devam hususunun gözlenmesi, derslere devam etmeden (örgün/online(pandemi dönemiyle sınırlı olmak şartıyla) sadece derslerin sınavlarına girilmek suretiyle derslerin tamamlanmış sayılmasına izin verilmemesi gerekmektedir.” şeklinde bildirimde bulunulduğu, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 02/11/2017 tarihli toplantısında belirlenen "Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar"ın bazı maddelerinin Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 02/08/2023 tarihli toplantısında revize edildiği, revize edilen kuralların da Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile tüm devlet üniversitelerine bildirildiği, bildirimde dava konusu edilen kuralların da “…Ders tamamlama eğitiminde (Hukuk, Mimarlık, Psikoloji, Eczacılık vb. alanlarda) adaylara bir dönemde verilecek ders kredi miktarı miktarı 30 AKTS olup derslerin kredi miktarına göre en fazla 33 AKTS'lik ders aldırılabilir. Yaz okulunda alınacak eğitim ise 15 AKTS'yi geçemeyecek ve sadece Kurulumuzca yerleştirildiği üniversitede eğitimini alabileceklerdir. Ders tamamlama eğitiminde derslere devam zorunluluğu aranacak ve adayların sadece sınavlara girmesine izin verilmeyecektir. Ders geçme sisteminde Üniversiteniz eğitim öğretim ve sınav yönetmeliğinin hükümleri geçerli olacaktır. (Örneğin genel not ortalaması 2.00 altında olan bir öğrencinin DD, DC puanları başarısız kabul ediliyor ise Diploma Denklik kapsamında ders tamamlama yapacak adaylar içinde aynı mevzuat geçerli olacaktır)…” üniversitelere duyurulduğu, davacının dava dilekçesindeki ifadelerinin, kararın hukuka uyarlılığını teyit ettiği, ilgili üniversitenin diploma denklik kapsamında ders tamamlayan öğrencileri kendi öğrencilerinden farklı uygulamaya tabi tuttuğunun ikrarı olduğu, üniversitelerin, diploma denklik başvuruları kapsamında yapılan ders tamamlama öğrencilerine kendi eğitim-öğretim ve sınav yönetmeliklerini uygulamadığı için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca dava konusu kuralların belirlendiği, düzenlemenin kamu yararı ve ülke düzeyinde yapılacak diploma denklik başvuruları kapsamında ders tamamlama faaliyetlerine ciddiyet ve standardizasyon kazandırma amacıyla tesis edildiği ileri sürülerek yürütmenin durdurulması talebinin ve davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
... ÜNİVERSİTESİ'NİN SAVUNMASI: Usule ilişkin olarak, davanın görev, ehliyet, kesin ve yürütülebilir işlem olmadığı, süre yönünden reddedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Esasa ilişkin olarak, düzenleme yapma yetkisinin doğrudan Yükseköğretim Kurulunda olduğu, üniversitelerin bağlı yetki kuralı uyarınca, sadece alınan kararların uygulayıcısı olduğu ileri sürülerek yürütmenin durdurulması talebinin ve davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dava dosyası 2577 sayılı Kanun'un 14/6. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü.
İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı' başlıklı 2. maddesinde idari dava türlerine ilişkin olarak; "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,.." hükmüne yer verilmiş, 'Dilekçeler üzerine ilk inceleme' başlıklı 14. maddesinde; "Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları, yönlerinden sırasıyla incelenir...Yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15 nci madde hükmü uygulanır.
" hükmüne, 'İlk inceleme üzerine verilecek karar' başlıklı 15. maddesinde ise; "Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;...,3/c, bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine, karar verilir." hükmüne yer verilmiştir.
İptal davasının hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin; ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği açık olmakla birlikte, taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunması dava açma ehliyeti için gerekli sayılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; 2014 yılında Suriye Damascus Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olan davacı tarafından lisans diplomasına denklik verilmesi talepli 05/11/2018 tarihli başvurusu sonucunda, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı yazısıyla, eksikliği tespit edilen 11 dersi İstanbul Üniversitesinde alarak, başarılı olması halinde Hukuk alanında denklik belgesinin düzenlenebileceğine karar verilmesi üzerine, davacı İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine 30/09/2019 tarihinde kaydını yaptırmıştır.
Uyuşmazlıkta, Dairemizin 26/03/2025 tarihli Ara Kararı üzerine davalı idarelerden İstanbul Üniversitesi tarafından gönderilen ve 17/05/2025 tarihinde kayda alınan cevabi yazı ekinde, davacının 03/02/2025 tarihinde lisans tamamlama programındaki sorumlu olduğu dersleri başarı ile tamamladığı belirtilmiş olup gönderilen transkript belgesinde davacının belirlenen 11 fark dersi alarak, 2,07 not ortalamasına sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, ders kredi miktarı ve not ortalamasına ilişkin dava konusu edilen düzenlemeler ile davacı arasında güncel bir menfaat ilişkisinin bulunduğunun kabulüne olanak bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında davanın ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-c ve 15/1-b maddeleri uyarınca DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 02/07/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.