Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/5417 Esas 2025/10522 Karar

T.C.

DANIŞTAY

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No : 2025/5417

Karar No : 2025/10522

Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) : ... Otomobilciler Esnaf Odası

Vekili : Av. ...

Karşı Taraf (Davalı) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı

Vekili : Av. ...

İstemin Özeti : Davacı tarafından, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin 09/05/2018 tarih ve 2018/3-6 sayılı kararı ile bu kararda değişiklik yapan 06/02/2020 tarih ve 2020/1-7 sayılı kararının eki Toplu Ulaşım Hizmet Kalitesi Değerlendirme Sistemi Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 3, 5, 6, 9, 10, 15, 16, 17, 18, 19, 20 ve 54. maddelerinin iptali istemiyle açılan davada; davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine verilen kararı temyizen inceleyerek bozan Danıştay 8. Dairesinin 13/02/2025 tarih ve E:2022/3344, K:2025/755 sayılı kararına uyan ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 06/02/2020 tarih ve 2020/1-7 sayılı UKOME kararına yönelik davanın reddine ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Davalı belediye tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hakimi : ...

Düşüncesi : Temyize konu edilen bölge idare mahkemesi kararının 06/02/2020 tarih ve 2020/1-7 sayılı UKOME kararı eki yaptırım cetvelinin 3, 5, 6, 9, kısmen 10, 15, 16, 18, 19, 20 ve 54. maddelerine ilişkin kısmı yönünden onanması, kısmen 10. maddesi ile 17. maddesi yönünden ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Temyize konu edilen kararın, 06/02/2020 tarih ve 2020/1-7 sayılı kararının eki Toplu Ulaşım Hizmet Kalitesi Değerlendirme Sistemi Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 3., 5., 6., 9., 10. maddesinin "Otobüs taşımacılarının ruhsatı iptal edilir." düzenlemesi dışındaki kısımları, 15., 16., 18., 19., 20. ve 54. maddelerine ilişkin kısımları yönünden:

Bölge İdare mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan nedenlerin bulunmasına bağlıdır.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararın bu maddelere ilişkin kısımları ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın anılan maddelere yönelik kısımlarının onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Temyize konu edilen kararın, 06/02/2020 tarih ve 2020/1-7 sayılı kararının eki Toplu Ulaşım Hizmet Kalitesi Değerlendirme Sistemi Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 10. maddesinin "Otobüs taşımacılarının ruhsatı iptal edilir." düzenlemesine ilişkin kısmı ile 17. maddesine ilişkin kısmı yönünden ise:

Anayasa'nın 13. maddesinde 'Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz' denilmektedir.

Anayasa Mahkemesinin 19/12/2013 tarih ve B:2013/817 sayılı M.A. ve Diğerleri başvurusuna ilişkin kararında, "Ölçülülük ilkesi; 'elverişlilik', 'gereklilik' ve 'orantılılık' olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. 'Elverişlilik', öngörülen müdahalenin, ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını; 'gereklilik', ulaşılmak istenen amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, 'orantılılık' ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir." denilmektedir.

Dava konusu yaptırım cetvelinin 10. maddesinin "Otobüs taşımacılarının ruhsatı iptal edilir." düzenlemesi yönünden yapılan incelemede; madde metninde, ihlal konusu "Toplu olarak taşımacılığın ve trafiğin aksatılması, durdurulması, taşıt ile birlikte gösteri yapılması, kamu düzenini ve otoritesini sarsacak vb. eylemlerde bulunulması durumunda"; taşımacı için yaptırım "İlgili kişinin izin belgesi 30 gün askıya alınır. Otobüs taşımacılarının ruhsatı iptal edilir." ve şoför için yaptırım "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi 30 gün askıya alınır." şeklinde düzenlenmiş olup; ihlal konusu olarak belirtilen fiillerin gerçekleştirilmesi durumunda, taşımacı için izin belgesinin ve şoför için de toplu taşıma aracı kullanım belgesinin belirli bir süreyle askıya alınması makul, hakkaniyete uygun ve ölçülü kabul edilebilir ise de; "Otobüs taşımacılarının ruhsatı iptal edilir." düzenlemesi yönünden; taşımacının toplu taşıma, ulaşım ve trafiğin güvenliği bakımından aracı ve seçtiği sürücüsü bakımından denetim ve gözetim yükümlülüğü bulunsa da, taşımacının doğrudan ruhsatının iptaline dair bu yaptırımın çok ağır ve yukarıda belirtilen Anayasanın 13. maddesinde ve Anayasa Mahkemesi kararında belirtilen ölçülülük ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Dava konusu yaptırım cetvelinin 17. maddesinin "Otobüs taşımacılarının ruhsatı iptal edilir." düzenlemesi yönünden yapılan incelemede de; madde metninde, ihlal konusu "Haksız kazanç sağlanması ve toplu taşımacılık faaliyetiyle ilgili usulsüz yöntemlere başvurulması veya hanut yapılması/yolcunun dolandırılması (sahte para verilmesi, verilen paranın başka parayla değiştirilmesi, yolculardan yüksek ücret almak vb.) durumunda"; taşımacı için yaptırım "7 gün süre ile izin belgesi askıya alınır. Otobüs taşımacılarına 10.000 indirimli İstanbul kart bedeli uygulanır. Tekrar durumunda 30 gün süre ile izin belgesi askıya alınır, otobüs taşımacılarına ise 20.000 indirimli İstanbul kart bedeli uygulanır ve zorunlu devir yaptırılır." ve şoför için yaptırım "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi süresiz iptal edilir." şeklinde düzenlenmiş olup; ihlal konusu olarak belirtilen fiillerin gerçekleştirilmesi durumunda, hem taşımacı için hem de şoför için uygulanması öngörülen yaptırımların; taşımacının toplu taşıma, ulaşım ve trafik güvenliği bakımından aracı ve seçtiği sürücüsü bakımından denetim ve gözetim yükümlülüğü bulunduğu ve şoförün de taşımacılık mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesinin doğrudan süresiz olarak iptal edileceği göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu ihlaller karşısında bu yaptırımların çok ağır ve yukarıda belirtilen Anayasanın 13. maddesinde ve Anayasa Mahkemesi kararında belirtilen ölçülülük ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesince verilen kararın, 06/02/2020 tarih ve 2020/1-7 sayılı kararının eki Toplu Ulaşım Hizmet Kalitesi Değerlendirme Sistemi Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 3., 5., 6., 9., 10. maddesinin "Otobüs taşımacılarının ruhsatı iptal edilir." düzenlemesi dışındaki kısımları, 15., 16., 18., 19., 20. ve 54. maddelerine ilişkin kısımları ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın yaptırım cetvelinin 3.,6. ve 10. maddesinin "Otobüs taşımacılarının ruhsatı iptal edilir." düzenlemesi dışındaki kısımlarının oyçokluğu ile, 5., 9., 15., 16., 18., 19., 20. ve 54. maddelerine ilişkin kısımlarının oybirliği ile ONANMASINA, kararın 06/02/2020 tarih ve 2020/1-7 sayılı kararının eki Toplu Ulaşım Hizmet Kalitesi Değerlendirme Sistemi Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 10. maddesinin "Otobüs taşımacılarının ruhsatı iptal edilir." düzenlemesine ilişkin kısmı ile 17. maddesine ilişkin kısmının ise oybirliği ile BOZULMASINA, bozulan kısımlar yönünden yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine, temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kesin olarak, 29/12/2025 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY :

(X) Dava; davacı İstanbul Otomobilciler Esnaf Odası tarafından, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin 09/05/2018 tarih ve 2018/3-6 sayılı kararı ile bu kararda değişiklik yapan 06/02/2020 tarih ve 2020/1-7 sayılı kararının eki Toplu Ulaşım Hizmet Kalitesi Değerlendirme Sistemi Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 3, 5, 6, 9, 10, 15, 16, 17, 18, 19, 20 ve 54. maddelerinin iptali istemiyle açılmış olup, davacı tarafından ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 06/02/2020 tarih ve 2020/1-7 sayılı UKOME kararına yönelik davanın reddine ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Dava konusu edilen 06/02/2020 tarih ve 2020/1-7 sayılı UKOME kararı eki yaptırım cetvelinin 3.,6. ve 10. maddesinin "Otobüs taşımacılarının ruhsatı iptal edilir." düzenlemesi dışındaki kısımlarının; hem taşımacı hem de şoför için öngörülen yaptırımlarında, taşımacı ve şoföre bu yaptırımlar uygulanmadan önce, yapılan ihlaller nedeniyle söz konusu yaptırımların uygulanacağının ihtar edilmesi gerektiği, dolayısıyla bu maddelerde ihtar müessesesine yer verilmemesi ve eksik düzenleme yapıldığından hukuka uyarlık bulunmadığından, yaptırım cetvelinin bu maddelere ilişkin kısımlarının iptal edilmesi gerektiği oyu ile bu maddeler yönünden Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.

Full & Egal Universal Law Academy