T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/556
Karar No : 2025/6099
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Makedonya Uluslararası Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olan davacı tarafından, diplomasına denklik verilmesi talepli başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının üniversiteye giriş yaptığı tarih ile denklik başvurusunun yapıldığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan yönetmelik hükmü gereği Türkçe olan programlar için yapılan diploma denklik başvurularının reddedileceği ve görmüş olduğu lisans eğitim dilinin Türkçe olması karşısında, diplomasına denklik verilmesi için yeterli şartları sağlamadığı, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 7. maddesinin 5. fıkrasında "ç) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalarla öğrenim dilinin Türkçe olduğu belirlenen programlar veya Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışındaki Türkçe yükseköğretim programları dışında, yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan başvurular reddedilir..." düzenlemesinin yer aldığı 20/02/2016 tarih ve 29630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren mülga Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin Resmi Gazete'de yayımlanmasından sonra davalı idarenin internet sitesinde 25/08/2016 tarihinde yapılan duyuru ile de Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi ile Kırgızistan'daki Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi dışında yurt dışında yükseköğretim kurumlarının açtığı ve öğrenim dili Türkçe olan programlardan alınan diplomalar için yapılan başvuruların reddedileceğinin açıkça belirtildiği, dolayısıyla davacının yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırırken, buradan alacağı diplomasına denklik verilmeyeceği hususundan haberdar olduğunun kabulü gerektiği, bu bağlamda somut uyuşmazlıkta, hukuki güvenlik veya hukuki belirlilik ilkesini ihlal eder bir durumun bulunduğundan da söz edilmesinin hukuken mümkün olmadığı açıklamasıyla istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, davacı tarafından temyiz aşamasında Tetkik Hakimleri olarak görev yapan ... ve ... için reddi hakim talebinde bulunulmuş ise de; ret istemine ilişkin olarak ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle atıf yapılan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 36 maddesinde yer alan sebeplerden hiçbirine girmediği dikkate alındığında, reddi hakim talebinin reddine karar verilerek işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, davacının adli yardım istemi İdare Mahkemesince kabul edildiğinden temyiz aşamasında tahsil edilmeyen yargılama giderlerinin tahsili için mahkemesince ilgili Vergi Dairesine müzekkere yazılmasına,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 24/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
HAKİMİN REDDİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
Davacı ... vekili Av.... tarafından, Makedonya Uluslararası Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olan müvekkilinin diplomasına denklik verilmesi talepli başvurusunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararına yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı sonrasında Başkan ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ... hakkında reddi hakim talebinde bulunulması üzerine, söz konusu talep hakkında karar verilmek üzere Dairemize gönderilen dosyada gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Mahkemelerde çekinme ve ret" başlıklı 57. maddesinde; "Tek hakimle görülen davalarda hakimin reddi istemi, reddedilen hakimin katılmadığı idare veya vergi mahkemesince incelenir. İtiraz üzerine veya doğrudan davaya bakmakta olan bölge idare mahkemesi ile idare ve vergi mahkemesi başkan ve üyelerinin reddi istemi, reddedilen başkan ve üyenin katılmadığı bölge idare, idare ve vergi mahkemesince incelenir. İdare ve vergi mahkemelerinde reddedilen başkan ve üye birden çok ise istem bölge idare mahkemesince incelenir. Bölge idare mahkemelerinde reddedilen başkan veya üye birden çok ise istem Danıştayca incelenir. Danıştayca ve bu mahkemelerce ret istemleri yerinde görülürse işin esası hakkında da karar verilir. Davaya bakmaktan çekinme halinde diğer bir hakimin görevlendirilmesi ile mahkemenin noksan üyesinin tamamlanması veya görevli mahkemenin belirlenmesinde yukarıdaki hükümler uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na atıf yapılan konular arasında hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi konusu da yer almaktadır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yasaklılık Sebepleri" başlıklı 34. maddesinde, hakimin kendisine ait olan veya doğrudan doğruya ya da dolayısıyla ilgili olduğu davaya, aralarında evlilik bağı kalksa bile eşinin davasında, kendisi veya eşinin altsoy veya üstsoyunun davasında, kendisi ile arasında evlatlık bağı bulunanın davasında, üçüncü derece de dâhil olmak üzere kan veya kendisini oluşturan evlilik bağı kalksa dahi kayın hısımlığı bulunanların davasında, nişanlısının davasında, iki taraftan birinin vekili, vasisi, kayyımı veya yasal danışmanı sıfatıyla hareket ettiği davaya bakamayacağı, talep olmasa bile çekinmek zorunda olduğu; "Ret sebepleri" başlıklı 36. maddesinde, hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan birinin hâkimi reddedebileceği gibi hâkimin de bizzat çekilebileceği hüküm altına alınmış olup, davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması, davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması, davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hâkim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması, uyuşmazlıkta arabuluculuk veya uzlaştırmacılık yapmış bulunması, davanın, dördüncü derece de dâhil yansoy hısımlarına ait olması, dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması hallerinde hâkimin reddi sebebinin varlığının kabul edileceği düzenlenmiştir.
Aynı Kanun'un "Ret usulü" başlıklı 38. maddesinde; 'Hâkimin reddi sebebini bilen tarafın, ret talebini en geç ilk duruşmada ileri sürmesi gerekir. Taraf, ret sebebini davaya bakıldığı sırada öğrenmiş ise en geç öğrenmeden sonraki ilk duruşmada, yeni bir işlem yapılmadan önce bu talebini hemen bildirmek zorundadır. Belirtilen sürede yapılmayan ret talebi dinlenmez. Hâkimin reddi, dilekçeyle talep edilir. Bu dilekçede, ret talebinin dayandığı sebepler ile delil veya emarelerin açıkça gösterilmesi ve varsa belgelerin eklenmesi gerekir. Hâkimin reddi dilekçesi, reddi istenen hâkimin mensup olduğu mahkemeye verilir. Ret talebi geri alınamaz. Hâkimi reddeden taraf, dilekçesini karşı tarafa tebliğ ettirir. Karşı taraf bir hafta içinde cevap verebilir. Bu süre geçtikten sonra yazı işleri müdürü tarafından ret dilekçesi, varsa karşı tarafın cevabı ve ekleri, dosya ile birlikte reddi istenen hâkime verilir. Hâkim bir hafta içinde dosyayı inceler ve ret sebeplerinin kanuna uygun olup olmadığı hakkındaki düşüncesini yazı ile bildirerek, dosyayı hemen merciine gönderilmek üzere yazı işleri müdürüne verir. Hâkimi çekilmeye davet, hâkimin reddi hükmündedir.' hükmü yer almıştır.
Hakimin reddi; görülmekte olan bir davada, hakimin davada tarafsızlığı konusunda kuşkuya düşülen önemli sebeplerin varlığında başvurulan bir yoldur.
6100 sayılı Kanun'un ret usulünü düzenleyen 38. maddesinde; hâkimin reddi sebebini bilen tarafın, ret talebini en geç ilk duruşmada ileri sürmesi gerektiği, tarafın, ret sebebini davaya bakıldığı sırada öğrenmiş ise en geç öğrenmeden sonraki ilk duruşmada, yeni bir işlem yapılmadan önce bu talebini hemen bildirmek zorunda olduğu, belirtilen sürede yapılmayan ret talebinin dinlenemeyeceği kuralına yer verilmiştir.
Bu itibarla, bir davada reddi hakim isteminde bulunabilmek için, dava dosyasının derdest olması, reddi istenen hakimlerin davaya bakmak durumunda olan hakimler olması gerekmektedir. Başka bir anlatımla, açılmış ve süre gelen bir davaya bakmakla görevli ve yetkili olan hakim veya hakimler için kanunda öngörülen sebeplerle Kanunda yer alan usul ve sürede reddi hakim isteminde bulunulabilir.
Davacı tarafından, ... Bölge İdare Mahkemesinin ...İdari Dava Dairesinin Başkanı ... Üye ......, Üye ... ve Üye ...'nun reddine ilişkin talebin, dava hakkında Bölge İdare Mahkemesince esastan karar verildiğinden, bu aşamada incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, yukarıda isimleri belirtilen ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi Başkan ve üyelerine ilişkin reddi hakim talebinin incelenmeksizin reddine, 24/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.