T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/2803
Karar No : 2024/8081
DAVACI : ... Eğitim Turizm İnşaat Oto. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Av. ...-Av. ...
İSTEMİN ÖZETİ :21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin (8) sayılı Tarife başlığı altında düzenlenen “İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçları’ndan “VI-Meslek Erbabına Verilecek Tezkere Vesika ve Ruhsatnamelerden Alınacak Harçlar” alt başlığının 18/d maddesinde yer alan “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL” ibaresinin iptali istemine ilişkindir.
DAVACININ İDDİALARI :Milli Eğitim Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursu açma izni verildiği, izin verilen sürücü kursu bazında kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, kurs sayısınca, Harçlar Kanuna bağlı Harçlar Kanunu Genel Tebliği İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçlarının düzenlendiği (8) sayılı tarife başlığı altında düzenlenen “İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçları’ndan “VI-Meslek Erbabına Verilecek Tezkere Vesika ve Ruhsatnamelerden Alınacak Harçlar” alt başlığının 18/d maddesi hükmü uyarınca her yıl için ayrı ayrı maktu tutarda harç ödendiği, 2022 yılı için uygulanacak harç tutarının 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89) ile yeniden değerleme oranında artırılarak nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL olarak belirlendiği, belirlenen harç tutarının sahibi olduğu her bir sürücü kursu için 31/01/2022 tarihinde ödendiği, sürücü kursu işletme faaliyetlerinden doğan kazanç üzerinden her yıl için vergi ödendiği halde sürücü kurslarına ilişkin düzenlenen kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı nedeniyle her yıl yeniden harç alınmasının, alınan harç miktarının özel öğretim kurumları arasında eşitlik ilkesi gözetilmeyerek yüksek tutarda belirlenmesinin Anayasa aykırı olduğu, sürücü kursu işletme faaliyetlerinde kullandıkları araç, gereç ve hizmetlerin meydana getirdiği yüksek maliyetleri ile kurs ücretini belirleme yetkisinin Milli Eğitim Bakanlığında bulunması dolayısıyla işletme faaliyetlerinden kar edilememesine sebep olması yönüyle bu durumun çalışma ve sözleşme hürriyetinin düzenlendiği Anayasanın 48.maddesine aykırı olduğu, bu nedenlerle 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin dayanağı ve uygulama maddesi olan Harçlar Kanunu 113,114.maddesi ile Kanuna bağlı (8) sayılı Tarife başlığı altında düzenlenen “İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçları’ndan “VI-Meslek Erbabına Verilecek Tezkere Vesika ve Ruhsatnamelerden Alınacak Harçlar” alt başlığının 18/d maddesinin Anayasa'ya aykırı olması sebebiyle iptali için Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvurulması ve hukuka aykırı olan 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI:21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin 01/01/2022 tarihinde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde iptali istemiyle tebliğe karşı dava açılması gerekirken davanın dava açma süresi içinde açılmadığı, öte yandan düzenleyici işlemin uygulandığı tarihten itibaren altmış gün içinde düzenleyici işleme karşı dava açılması mümkün olmakla birlikte harç ödenmesi (uygulanan işlem olarak değerlendirildiğinde) tarihinden itibaren altmış gün içinde düzenleyici işleme karşı dava açılması mümkünken davanın dava açma süresi içinde açılmadığı, davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği, dava konusu tebliğin dayanağını Harçlar Kanununun 113 ve 114.maddeleri oluşturmadığından söz konusu kuralların davada uygulanacak kural niteliğinde olmadığı, tebliğin anılan kanunun mükerrer 138.maddesine dayanılarak kanuna bağlı tarifelerde yer alan maktu harçların yeniden değerleme oranında hesaplanarak tespit ve ilan edilmesi amacıyla yayımlandığı, sürücü kurslarından yıllık olarak harç alınmasının da Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin 18/d maddesi hükmünün gereği olduğu, tebliğin dayanağının Anayasaya aykırılığı iddia olunan maddelerden başka madde olması ve tümüyle iptali istenen tebliğin kanuna bağlı tarifelerde yer alan tüm maktu harçlara ilişkin olması, davacının hukuki durumunu etkileyen belli bir bölüme ilişkin olmaması nedeniyle davacının tebliğin iptalini istemekte hukuki bir menfaatinin bulunmadığı, bu itibarla davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, harcın, kamu kurum ve kuruluşlarının sunduğu hizmetlerden yararlananlardan bu yararlanmalarının karşılığı alınan bedel olduğu, kamu hizmetlerinden yararlananların ödeme güçlerine bakılmaksızın sunulan hizmetin harca tabi tutulmasının asıl olduğu, özel kişi ve kuruluşlarca sürücü kursu açılması izne tabi tabi olup, ilgili Bakanlık tarafından sürücü kursu açmak için düzenlenen kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatnameleri, bu belgelere sahip kişilere özel bir fayda sağladığı için harca tabi tutulduğu, harcın aynı hukuksal durumda olan kişilerden aynı miktarda alındığından eşitlik ilkesine aykırı bir yönünün bulunmadığı, Anayasanın 2.maddesinde yer alan sosyal hukuk devletinin, …kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen, milli gelirin adalete uygun biçimde dağıtılması için önlem alan, …güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten devlet olduğu, Anayasanın 10.maddesinde hukuksal eşitliğin düzenlendiği, Anayasanın 73.maddesine uygun olarak Harçlar Kanununun 108,109,110,113 ve 114. maddeleri ile Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin VI-Meslek erbabına verilecek tezkere, vesika ve ruhsatnamelerden alınacak harçlar bölümü 18/d maddesinde Karayolları Trafik Kanununun 123.maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (her yıl için) harç alınacağının hükme bağlandığı, maktu harçların Harçlar Kanunun mükerrer 138.maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranına göre hesaplanarak tespit ve ilan edilmesi amacıyla tebliğ yayımlandığı, tebliğ yayımlanmasa dahi maktu harç tutarları kanun hükmü gereği yeniden değerleme oranında otomatik olarak artacağı,Harçlar Kanununa bağlı (8) sayılı tarifenin 18/d maddesi hükmü uyarınca davacıdan harç alındığı, söz konusu hükümde Anayasa ve vergi hukukunun genel ilkelerine aykırılık teşkil eden bir yön bulunmadığından esası yönünden de davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Davacının dava dilekçesinin konu ve sonuç ve istem kısımlarında belirtildiği üzere dava, 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği( 89 Seri Nolu)'nin iptali istemiyle açılmıştır. Söz konusu Tebliğin 2.maddesinde,492 sayılı Kanuna bağlı tarifelerde yer alan ve 2021 yılında uygulanan maktu harçların (maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) yeniden değerleme oranında artırıldığı, artırılan bu tutarların 1/1/2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere Tebliğ ekindeki tarifelerde gösterildiği belirtilmiştir. Bu itibarla ilgili tebliğ yürürlük tarihi 1/1/2022 tarihi itibarıyla ekindeki tarifelerde yer alan düzenlemelerle birlikte hüküm ve sonuç doğuracağından, davacının Harçlar Kanunu Genel Tebliği( 89 Seri Nolu)'nin tümünün iptali istemiyle dava açabilmesi için tebliğ ekindeki tarifelerde yer alan düzenlemelerle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisinin bulunması gerektiği, olayda ise Harçlar Kanunu Genel Tebliği( 89 Seri Nolu)'nin ekindeki (8) sayılı tarife VI.bölümün 18/d maddesinin, Karayolları Trafik Kanununun 123.maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (her yıl için) son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL, tutarında harç alınacağı yolundaki düzenleme uyarınca davacıdan sürücü kursları işletme ruhsatnamesi harçlarının 31/01/2022 tarihinde tahsil edildiği, Harçlar Kanunu Genel Tebliği( 89 Seri Nolu)'nin ekindeki tarifelerdeki diğer düzenlemeler kapsamında davacıdan başkaca bir harç tahsil edilmediği gibi davacının da bu yönde bir iddiasının bulunmadığı görüldüğünden, davacının Harçlar Kanunu Genel Tebliği( 89 Seri Nolu)'nin ekindeki (8) sayılı tarife VI.bölüm 18/d maddesi haricindeki düzenlemeleriyle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisinin bulunmadığı anlaşıldığından, davanın Harçlar Kanunu Genel Tebliği( 89 Seri Nolu)'nin ekindeki (8) sayılı tarife VI.bölüm 18/d maddesi haricindeki kısmının iptali istemine ilişkin kısmının ehliyet yokluğu nedeniyle reddi gerektiği; davanın Harçlar Kanunu Genel Tebliği( 89 Seri Nolu)'nin ekindeki (8) sayılı tarife VI.bölüm 18/d maddesinde yer alan “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL” ibaresinin iptali istemine ilişkin kısmına gelince, Anayasa'nın 10.,13.,35.,48.,73., maddeleri,492 sayılı Harçlar Kanunu'nun, 1/8.maddesi,108. ila 115.maddesi, 117. ve mükerrer 138.maddesi, kanuna ekli (8) sayılı tarifenin VI.bölümü 18/d maddesi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298/B maddesi,2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 123/1.maddesi, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 3.,11. ila 13.maddeleri, 20.03.2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 5.,6.,53. maddesi, 29.05.2013 tarih ve 28661 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin 8.,43.,46.maddesi,193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 40/6.maddesi, 27.11.2022 tarih ve 31672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği,21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)'nin değerlendirilmesinden, aynı durumda bulunan kişilerin kanun önünde eşit olduğu, herkesin kamu giderlerini karşılamak üzere mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlü olduğu, herkesin çalışma ve sözleşme hürriyetine, mülkiyet hakkına sahip olduğu, temel hak ve özgürlüklere sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması ve Anayasada öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olması gerektiği, harca tabi işlemlerde işlem türüne göre harç alındığı, imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanlarının, imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarına tabi olduğu, imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarının, işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alındığı, harçların peşin olarak ödendiği, yıllık harçların, her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş sayıldığı, tahakkuk ettirilen harçların ayrıca mükellefe tebliğ edilmediği ve ocak ayı içerisinde ödenmesi gerektiği, kaybedilmeleri sebebiyle yeniden alınacak belgelerin, kaybolan asıllarının süresi kadar muteber olduğu, yıllık harca tabi belgelerin yıl ortasında alınması halinde ancak verildiği mali yılın sonuna kadar muteber olduğu, kanunlarda aksi yazılı olmadıkça, her yıl alınacak harclarda yıl kesirleri, tam yıl gibi harca tabi olduğu, Karayolları Trafik Kanununun 123. maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinin her yıl harca tabi olduğu, harçlar kanunu uygulaması yönünden bu belgelerini verildikleri mali yılın sonuna kadar muteber oldukları ve kendilerine bu belgeler verilen kişilerce her yıl için Harçlar Kanunu'na bağlı (8) Tarifenin VI. bölümü özel okul ve özel dershane işletme ruhsatnameleri başlıklı 18.maddesi d) alt bendinde düzenlenen harcın ödenmesi gerektiği, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan maktu harçların(maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil), o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırıldığı, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun mükerrer 138.maddesine dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca kullanılan yetkinin harçların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılmasına yönelik olduğu, bu suretle kanuna bağlı tarifelerin ilgili yıllarda uygulanmasının tebliğ ile düzenlendiği, diğer deyişle kanuna göre ilgili yılda uygulanmak üzere harçların belirlendiği, sürücü kursları açmanın bakanlıkça ilgili mevzuatına göre verilecek izne tabi olduğu, izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapıldığı, valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilip kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, açılacak kurs sayısı belirlenirken merkez ilçe ve diğer ilçelerin Türkiye İstatistik Kurumunca her yıl tespit edilen nüfusunun esas alındığı, sürücü kursu işletmelerinin kursiyer ücretleri, kursiyerlerle yapacakları Bakanlıkça belirlenerek Genel Müdürlük internet sayfasında yayımlanan özel sözleşmelerinde sağlayacaklarını belirttikleri eğitim ve öğretim imkânlarına, gelişmelerine imkân verecek yatırım ve hizmetler ile diğer işletme giderlerine göre tespit ettiği, sürücü kurslarının her yıl en az bir defa Bakanlık ilgili birimlerince denetime tabi tutulduğu, anlaşılmaktadır.
Harç,492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca işlemlerin türüne göre alınmakta olup sürücü kursu işletme ruhsatnamesi harcı anılan kanunun 108 ila 117.maddesi ile bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin VI-18/d maddesi uyarınca alınmaktadır. Harçlar Kanununun mükerrer 138.maddesinin, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan harçların o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılacağına dair hükmü ilgili yılda uygulanacak harcın belirlenmesine yöneliktir. 492 sayılı Harçlar Kanunun gerekçesinde belirtildiği üzere harç, "fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak, kamu kurumları ve hizmetlerinden yararlanmaları karşılığında yaptıkları ödeme" olup, sürücü kursu işletme ruhsatnamesi harçlarının dayanağı kuralla, kendilerine sürücü kursu işletme ruhsatnamesi verilmesini isteyen kişilerin işletme ruhsatnamesi harcı ödemesi öngörülmektedir. Bu itibarla kural, kendilerine sürücü kursu işletme ruhsatnamesi verilmesini isteyen kişilerin harç yüküne maruz kalmasını öngörmek suretiyle mülkiyet hakkına yönelik bir sınırlama oluşturmaktadır.
Anayasa’nın 13. maddesine göre temel hak ve özgürlüklere sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması, Anayasa’da öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olması gerekmektedir.
Anayasa’nın 13. maddesinde güvence altına alınan ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını, diğer bir ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir.
Sürücü kursu işletme ruhsatnamesi harcının dayanağı kuralla, harç kapsamındaki işlemler, mükellefi, harç alma ölçüleri, ödenme zamanı ve usulü ile harç yönünden belgelerin muteber oldukları süre olmak üzere harcın unsurlarının açık olarak düzenlendiği ve kanuna bağlı tarifelerde harç tutarının gösterildiği ve her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan harçların o yıl için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak düzenleneceğinin öngörüldüğü gözetildiğinde kuralın kanunilik şartını taşıdığı, fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak, kamu kurumları ve hizmetlerinden yararlanmaları nedeniyle hizmetten yararlanan kişilere bu hizmetler dolayısıyla ortaya çıkan kamu giderlerinin boyutu da dikkate alındığında kamu giderlerine belli ölçüde katılma yükümlülüğü getirilmesi mümkün olup kuralla harç yükümü getirilmesinde kamu yararına yönelik meşru bir amacın olmadığı söylenemez. Bu itibarla fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak, kamu kurumları ve hizmetlerinden yararlanmaları karşılığında harç adı altında ödeme öngörülmesi, yararlanılan hizmetin maliyetlerini karşılamak için ihtiyaç duyulan finansmanın sağlanmasına katkı sağlayacağı, bu suretle hizmet maliyetlerinin belli ölçüde hizmetten yararlananlardan karşılanmasının amaçlandığı hususları gözetildiğinde kuralın anılan meşru amaca ulaşma bakımından elverişli ve gerekli olduğu, sürücü kursu işletme ruhsatnamesi harçlarının şehirlerin nüfus sayısına göre farklı tutarda alınmasının, şehirlerde açılacak kurs sayısının merkez ilçe ve diğer ilçelerin Türkiye İstatistik Kurumunca her yıl tespit edilen nüfus sayısına bağlı olması nedeniyle nüfusu farklı olan şehirlerde sürücü kursu işletme sayısının farklı olacağı buna bağlı olarakta sürücü kursu işletme ruhsatnamelerine yönelik alınan kamusal hizmete ilişkin işlem hacminin de farklı olacağı, diğer taraftan işletme ile ilgili harçların, safi kazancın tespit edilmesinde gider olarak indirilebileceği, sürücü kursu kursiyer ücretlerinin kursiyerlerle yapacakları Bakanlıkça belirlenerek Genel Müdürlük internet sayfasında yayımlanan özel sözleşmelerinde sağlayacaklarını belirttikleri eğitim ve öğretim imkânlarına, gelişmelerine imkân verecek yatırım ve hizmetler ile diğer işletme giderlerine göre tespit edecekleri hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, sürücü kursu işletme harcının bu harca muhatap kişilere aşırı bir külfet yüklemediği, işletme faaliyetinin yürütülmesini engelleyici nitelikte olmadığı, yararlanılan hizmetler nedeniyle elde edilecek fayda ile katlanılacak külfet arasında makul olmayan bir dengesizliğin bulunmadığı, sınırlamanın orantılı olduğu, yararlanılan hizmetin, motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmeyi, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermeyi, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmayı sağlaması, eğitim ve öğretimin bakanlık ilgili biriminin yıllık denetim hizmeti altında yürütülmesi, yararlanılan hizmetlere ait kamusal giderlerin sürekliliği hususları dikkate alındığında sürücü kursu işletme ruhsatnamesinin harç yükümü yönünden verildiği mali yılın sonuna kadar muteber kabul edilerek yıllık harca tabi tutulmasında, Anayasa aykırılık bulunmaması nedeniyle, davacı tarafından Harçlar Kanunu 113,114.maddesi ile Kanuna bağlı (8) sayılı Tarife VI- 18/d maddesinin Anayasa aykırı olduğuna dair ileri sürülen iddiaya hukuken itibar edilmesine olanak bulunmayan olayda, Hazine ve Maliye Bakanlığınca 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89) ile 492 sayılı Kanuna bağlı tarifelerde yer alan ve 2022 yılında uygulanacak maktu harçların( maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) yeniden değerleme oranında artırılarak 1/1/2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere Tebliğ ekindeki tarifelerde düzenlendiği, (8) sayılı Tarife başlığı altında “İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçları’ndan “VI-Meslek Erbabına Verilecek Tezkere Vesika ve Ruhsatnamelerden Alınacak Harçlar” alt başlığının 18/d maddesinde “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL" harç alınacağının düzenlendiği görülmüştür.
Harç, kamu kurum ve kuruluşlarının sunduğu hizmetlerden yararlananlardan bu yararlanmaları karşılığı alınan bedeldir. Bir hizmetin harç konusu olabilmesi için kişilerin bir kamu kurumundan yararlanması, kişilere kamu eliyle özel bir yarar sağlanması ve kamu idaresinin kişilerin özel bir işiyle uğraşması gerekir. Sürücü kursu işletme ruhsatnamesi harcı da kişilere ait sürücü kursu işletmelerinin motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak için gerekli izin işlemlerinin yerine getirilmesi karşılığında alınan bedeldir.
Bu bakımdan, Hazine ve Maliye Bakanlığınca kullanılan, harçların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılması yönündeki yetkinin, (maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil), harçlar kanununun uygulaması ile ilgili olarak kapsamı Yasa'da belirlenen yetkiye dayandığı görüldüğünden, 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)'nin ekindeki (8) sayılı Tarife VI- bölüm 18/d maddesindeki “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL" harç alınacağına dair düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, davanın Harçlar Kanunu Genel Tebliği( 89 Seri Nolu)'nin ekindeki (8) sayılı tarife VI.bölüm 18/d maddesinde yer alan “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL” ibaresinin iptali isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'İN DÜŞÜNCESİ: Dava, 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 89 Seri Nolu Harçlar Kanunu Genel Tebliği'nin iptali istemiyle açılmıştır.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun; sekizinci kısmının "İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçları" başlıklı birinci bölümünde yer alan 108. maddesinde; "İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir." 109. maddesinde; "İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükelleftirler." 110. maddesinde; "imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır." 111. maddesinde; "Bu kanunda ve ekli tarifede aksine hüküm bulunmıyan hallerde, bu kısımda yazılı olup harca tabi tutulmuş olan belgelerin, yenilenmelerinde veya devir suretiyle başkalarına intikallerinde ve herhangi bir sebeple iptal edildikten sonra yenilenmelerinden tekrar tam harç alınır."
113. maddesinde; "Bu harçlar peşin olarak alınır. Yıllık harçlar, her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş sayılır. Tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ olunmaz ve ocak ayı içerisinde ödenir. Denetim kuruluşları yetkilendirme belgesi harçları ise kurumlar vergisi beyannamesi verme süresi içerisinde verilen bildirim üzerine, bağımsız denetim faaliyetlerinden elde edilen gayrisafi iş hasılatı esas alınarak tahakkuk ettirilir, tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ edilmez ve mayıs ayı içerisinde ödenir. Elektrik üretimi lisans harçları her yıl kurumlar vergisi beyannamesi verme süresi içerisinde verilen bildirim üzerine, elektrik üretim faaliyetlerinden elde edilen gayrisafi iş hasılatı esas alınarak tahakkuk ettirilir, tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ edilmez ve mayıs ayı içerisinde ödenir. Genel bütçe geliri olarak kaydedilen elektrik üretimi lisans harçlarından hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretim lisans harçlarının %90’ı, haziran ayının sonuna kadar, hidrolik kaynaklara dayalı elektrik üretimi yapan tesisin bulunduğu yerin il özel idaresine, il özel idaresi bulunmayan yerlerde büyükşehir belediyesine aktarılır. Hesaplanarak aktarılan bu tutarlar, 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna göre belediyelere ve il özel idarelerine ayrılacak payların hesabında matraha dâhil edilmez."
114. maddesinde; "Kaybedilmeleri sebebiyle yeniden alınacak belgeler, kaybolan asıllarının süresi kadar muteberdir. Yıllık harca tabi olanlar yıl ortasında alınırsa ancak verildiği mali yılın sonuna kadar muteber olurlar. Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça, her yıl alınacak harclarda yıl kesirleri, tam yıl gibi harca tabidir."
Harçlar Kanunu'na ekli (8) sayılı Tarifenin "VI – Meslek erbabına verilecek tezkere, vesika ve ruhsatnamelerden alınacak harçlar:" başlıklı bölümünün, "Özel okul ve özel dersane işletme ruhsatnameleri:" başlıklı 18. maddesinin (d) bendinde, Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden her yıl için, Özel okul ve özel dershane işletmelerin bulunduğu şehrin nüfus büyüklüğüne göre değişen miktarlarda harç alınacağı, hükümlerine yer verilmiştir.
21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 89 Seri Nolu Harçlar Kanunu Genel Tebliği aşağıdaki gibidir;
"Amaç ve Kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarifelerde yer alan maktu harçların (maktu ve nispî harçların asgarî ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) yeniden değerleme oranında hesaplanarak tespit ve ilan edilmesidir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 492 sayılı Kanunun mükerrer 138 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarına dayanılarak hazırlanmıştır.
Harç miktarlarının hesaplanması
MADDE 3 – (1) Bakanlığımızca 2021 yılı için yeniden değerleme oranı %36,20 (otuz altı virgül yirmi) olarak tespit edilmiş ve 27/11/2021 tarihli ve 31672 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 533) ile ilan edilmiş bulunmaktadır.
(2) 492 sayılı Kanuna bağlı tarifelerde yer alan ve 2021 yılında uygulanan maktu harçlar (maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) yeniden değerleme oranında artırılmıştır. Artırılan bu tutarlar 1/1/2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere Tebliğ ekindeki tarifelerde gösterilmiştir.
(3) 492 sayılı Kanuna bağlı 2, 5 ve 7 sayılı tarifelerin bazı pozisyonlarında beher rüsum tonilatosundan gibi birim değer üzerinden alınacak maktu harç tutarları yer almaktadır. Sözü edilen maktu harç tutarlarının, birim değerler toplamına tatbiki sonucu bulunacak olan ve asgari ve azami hadler arasında kalan harcın 10 Kuruşa kadarki kesirleri de tahsil edilmeyecektir.
Yürürlük
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğ 1/1/2022 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür."
Dava konusu olayda, motorlu taşıtlar sürücü kursları sahibi olan davacının, birden fazla sürücü kursu ve şubeleri ile faaliyet gösterdiği, her yıl için "işyeri açma ve çalışma Ruhsat" harcı ödediği, söz konusu harcın 89 Seri Nolu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile yeniden değerleme oranında artırıldığı, ödenen harcın her yıl yeniden alınması ve çok yüksek miktarlarda belirlenmesi, kurs ücretlerini belirleme yetkisinin de Milli Eğitim Bakanlığı'na verilmesi nedeniyle artan işletme maliyetlerinin karşılanamaması hususları birlikte değerlendirildiğinde, içinde bulunulan durumun Anayasa'nın 48. maddesinde düzenlenen; "Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir. Devlet, özel teşebbüslerin millî ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır." kuralına aykırılık oluşturduğu iddia edilmiştir.
Bu nedenle 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 113. ve 114. maddeleri ile Harçlar Kanunu'na ekli (8) sayılı Tarifenin 18. maddesinin (d) bendinin Anayasa'nın 48. maddesine aykırı olduğu iddiasıyla iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi ve 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 89 Seri Nolu Harçlar Kanunu Genel Tebliği'nin iptali istemleriyle dava açılmıştır.
Davalı idare; davacının dava konusu 89 Seri Nolu Harçlar Kanunu Genel Tebliği'ne dayanak olarak gösterdiği, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 113. ve 114. maddeleri ile Harçlar Kanunu'na ekli (8) sayılı Tarifenin 18. maddesinin (d) bendinin, söz konusu Tebliğin dayanağını oluşturmadığı, dava konusu Tebliğin 492 sayılı Kanunun mükerrer 138 inci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarına dayanılarak hazırlandığı, davacının dava konusu ettiği Tebliği gerekçe göstererek, bu Tebliğ ile doğrudan ilgisi bulunmayan yasa maddelerini iptal ettirmeye çalıştığı, bu nedenle dava konusu Tebliği ile doğrudan ve geçerli bir menfaati bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Davacı, dava dilekçesinde söz konusu harcın her yıl alınıyor olmasının yanı sıra, fahiş miktarda artırıldığını da iddia etmektedir. Her ne kadar harcın yeniden değerleme oranında artırılmasının dayanağı olan Yasa maddesi, davacının Anayasaya aykırılık iddiasında bulunduğu Yasa maddelerinden farklı ise de, davacının ödediği harcın miktarı, 89 Seri Nolu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile artırılmıştır. Bu nedenle davacının ödemiş olduğu harç ile dava konusu düzenleyici işlem arasında, davacının menfaatini etkileyen doğrudan bir ilişki bulunmakta olup, menfaati ihlal edilen davacının açmış olduğu davada dava konusu harcın her yıl alınabilmesini düzenleyen Yasa maddelerine karşı Anayasa'ya aykırılık iddiasında bulunmasının yasa ve usul hükümlerine aykırı bir yanı bulunmamaktadır.
Davalı idarenin davanın süresinde açılmadığı iddiasına gelince; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu, bu sürelerin idari uyuşmazlıklarda, yazılı bildirimin yapıldığı, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, düzenleyici işlemin ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılabilecek, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine, uygulama işleminin tebliğini izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılabilecektir. Olayda, davacı adına 2022/Ocak ayı içinde tahakkuk ettirilen harçların 31/01/2022 tarihinde ödendiği, 07/02/2022 tarihinde de dava açıldığı dikkate alındığında davanın süresinde açıldığı sonucuna varıldığından davalı idarenin süre aşımı iddiası yerinde görülmemiştir.
Davacı tarafından, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 113. ve 114. maddeleri ile Harçlar Kanunu'na ekli (8) sayılı Tarifenin 18. maddesinin (d) bendinin Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine gönderilmesi istenilmektedir.
6456 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un, 16. maddesiyle, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 113. maddesine eklenen fıkranın, Anayasaya aykırı olduğundan bahisle açılan iptal davasında, Anayasa Mahkemesi'nin 31.10.2013 tarih ve E:2013/72 ,K:2013/126 kararıyla iptali istenen fıkranın Anayasa'nın 2'inci, 10'uncu ve 73'üncü maddelerine aykırı olmadığına karar verilmiştir.
Davacının Harçlar Kanunu'nun anılan maddelerinin Anayasa'nın 48. maddesine aykırılık iddiaları da yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
Anayasa'nın "Vergi ödevi" başlıklı 73. maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında;
"Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.
Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır." kuralına yer verilmiştir.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun mükerrer 138. maddesinde; "Her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan maktu harçlar (Maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil), o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır.
Bu suretle hesaplanan harç tutarlarının 10 Yeni Kuruşa kadarki kesirleri nazara alınmaz.
Bu Kanuna bağlı tarifelerdeki 1.1.1994 tarihi itibariyle geçerli olan maktu harçlar (maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) % 100, nispi harçlar % 20 oranında artırılmıştır. Yıllık harç kapsamında bulunan belgelere ait 1994 yılı kıst dönemine ait harçlar tahsil edilmez. Cumhurbaşkanı, bu Kanuna bağlı tarifelerde yer alan maktu harçları veya bu harçların yeniden değerleme oranı uygulamak suretiyle belirlenmiş olan tutarları (maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) ile nispi harçları, tarifeler yahut tarifelerin ilgili fıkra ve bentleri itibariyle birlikte veya ayrı ayrı olmak üzere; maktu harçlarda yirmi katına, nispi haçlarda ise bir katına kadar artırmaya, uygulanmakta maktu harçları yarısına, nispi harçları ise Kanunla belirlenen oranların onda birine kadar indirmeye, bu had ve miktarlar arasında yeni had, miktar ve nispetler tespit etmeye yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.
Mükerrer 138. madde kapsamında, yayımlanan 89 Seri Nolu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile 492 sayılı Kanuna bağlı tarifelerde yer alan ve 2021 yılında uygulanan maktu harçlar (maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) yeniden değerleme oranında artırılmıştır. Artırılan bu tutarlar 1/1/2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere Tebliğ ekindeki tarifelerde gösterilmiştir. Buna göre Harçlar Kanunu'na ekli (8) sayılı Tarifenin 18. maddesinin (d) bendiyle Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden, her yıl için, son nüfus sayımına göre nüfusu 500.000' den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL harç alınmaktadır.
Hukuksal niteliği itibarıyla harç; kimi kamu hizmetlerinden yararlanmanın karşılığı olarak tahsil edilen kamu gelirleridir. Ödenen vergiler bakımından, vergi mükelleflerinin bireysel bir hizmet ya da karşılık talep etme haklarının bulunmamasına karşın, harçlar belirli bir kamu hizmetinden yararlanmanın (tapu, pasaport gibi) karşılığıdır. (AYM, 7.4.2004 tarih ve E: 2003/11, K:2004/49)
Anayasa'nın 73. maddesinde yer alan, verginin mali güce göre alınması ve genelliği ilkeleriyle vergilendirmede eşitlik ve adaletin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Ekonomi ve vergi hukuku alanında mali güce ilişkin göstergelerin gelir, servet ve harcamalar olduğu kabul edilmektedir. Mali güç, ödeme gücünün kaynağı, dayanağı, nedeni ve varlık koşuludur. Kanun koyucunun vergilendirmede, kişilerin sahip olduğu ekonomik değer ile mali güçlerini göz önünde bulundurması gerekir. Vergide genellik ilkesi, herhangi bir ayırım yapılmaksızın mali gücü olan herkesin vergi yüküne katılmasını ve vergi ödemesini ifade eder. Mali güce göre vergilendirme, verginin, yükümlülerin ekonomik ve kişisel durumlarına göre alınmasıdır. Bu ilke, aynı zamanda vergide eşitlik ilkesinin uygulama aracı olup mali gücü fazla olanın mali gücü az olana göre daha fazla vergi ödemesini gerektirir. Vergide eşitlik ilkesi ise mali gücü aynı olanlardan aynı, farklı olanlardan ise farklı oranda vergi alınması esasına dayanır. (AYM, 31.10.2013 tarih ve E: 2013/41, K: 2013/124)
Olayda davacıdan tahsil edilen harç miktarı, aynı durumda olan tüm motorlu taşıtlar sürücü kurslarından eşit miktarda alınmaktadır. Bu nedenle 89 Seri Nolu Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile ihtilaf konusu harç miktarının yeniden değerleme oranında artırılması ve her yıl alınmasının 492 sayılı Yasa'ya ve eşitlik ilkesine aykırı bir yönü bulunmamaktadır.
Yapılan tüm açıklamalar dikkate alındığında; 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 89 Seri Nolu Harçlar Kanunu Genel Tebliği'nin, 492 sayılı Kanun'un mükerrer 138. maddesi kapsamı içerisinde olduğu, anılan Kanunun kapsamını daraltan veya genişleten bir yön içermediği ve hukuka, eşitliğe ve üst hukuk normlarına aykırı bir yanı olmadığı sonucuna varılmıştır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince 2577 sayılı Yasanın 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra gereği görüşüldü:
Dava dilekçesinin içeriğinden, 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin (8) sayılı Tarifenin VI-18/d maddesinin “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL” hükmü uyarınca her yıl için harç ödendiği, her yıl için harç alınmasının hukuka aykırı olduğunun ileri sürüldüğü, davacının talebinin Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin (8) sayılı Tarifenin VI-18/d maddesinde yer alan “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL” ibaresinin iptali olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlık, Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin (8) sayılı Tarifenin VI-18/d maddesinde yer alan “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL” ibaresine hasren incelenerek işin esasına geçildi;
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin (8) sayılı Tarife başlığı altında düzenlenen “İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçları’ndan “VI-Meslek Erbabına Verilecek Tezkere Vesika ve Ruhsatnamelerden Alınacak Harçlar” alt başlığının 18/d maddesinde yer alan “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL” ibaresinin iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 73.maddesinde, Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebileceği, 10/1.maddesinde, Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olacağı, 48.maddesinde, Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir. Devlet, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alacağı, 35.maddesinde, Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamayacağı, 13. maddesinde, Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamayacağı, hükmüne yer verilmiştir.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun, 1/8.maddesinde, İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarının, bu kanuna göre alınacağı, 108. maddesinde, imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olacağı, 109.maddesinde, İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişiler ödemekle mükellef olacağı, 110. maddesinde, İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, (8) sayılı tarifede yazılı belgelerden, belgenin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı, 111/1.maddesinde, Bu kanunda ve ekli tarifede aksine hüküm bulunmıyan hallerde, bu kısımda yazılı olup harca tabi tutulmuş olan belgelerin, yenilenmelerinde veya devir suretiyle başkalarına intikallerinde ve herhangi bir sebeple iptal edildikten sonra yenilenmelerinden tekrar tam harç alınacağı, 112. maddesinde, İmtiyazname, ruhsatname ve diploma harçları, makbuz karşılığında ödeneceği, 113/1 ve 2. maddesinde, Bu harçların peşin olarak alınacağı, Yıllık harçlar, her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş sayılır, tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ olunmaz ve ocak ayı içerisinde ödeneceği, Belgelerin süresi ve yıl kesirleri başlıklı 114. maddesinde, Kaybedilmeleri sebebiyle yeniden alınacak belgeler, kaybolan asıllarının süresi kadar muteberdir. Yıllık harca tabi olanlar yıl ortasında alınırsa ancak verildiği mali yılın sonuna kadar muteber olurlar. Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça, her yıl alınacak harclarda yıl kesirleri, tam yıl gibi harca tabi olacağı, 115.maddesinde İlgililerin kusuru olmaksızın Devlet tarafından görülen lüzum sebebiyle iptal edilen belgeler için evvelce alınmış harclar, iki yıl içinde ve istek üzerine geri verileceği, 117.maddesinde, Bu kısımda yazılı olup sınıfa göre harca tabi tutulmuş olan işlerde sınıf dereceleri harç mevzuu olan işlemi yapan makamlar tarafından tayin olunacağı, mükerrer 138/2 ve 3. maddesinde, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan maktu harçlar(maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil), o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılacağı, bu suretle hesaplanan harç tutarlarının 10 Yeni Kuruşa kadarki kesirleri nazara alınmayacağı, kanuna bağlı (8) sayılı Tarifenin VI-18/d maddesinde ise “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre, yazılı tutardaki harcın alınacağı, hükmüne yer verilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298/B maddesinde yeniden değerleme oranı, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim ayı dahil) bir önceki yılın aynı dönemine göre Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Genel Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranı olduğu, bu orannın Maliye Bakanlığınca Resmî Gazete ile ilân edileceği, hükmüne yer verilmiştir.
27.11.2022 tarih ve 31672 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde(Sıra No:533), "bilindiği üzere, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrasına göre, yeniden değerleme oranı, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim ayı dâhil) bir önceki yılın aynı dönemine göre Türkiye İstatistik Kurumunun Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranı olup, bu oranın Hazine ve Maliye Bakanlığınca Resmî Gazete ile ilan edilmesi gerekmektedir. Bu hüküm uyarınca yeniden değerleme oranı 2022 yılı için % 36,20 (otuz altı virgül yirmi ) olarak tespit edilmiştir. Öte yandan, bu konuda daha önce yayımlanmış olan Tebliğler de yürürlükte bulunduğu" düzenlenmiştir.
21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin 3. maddesinin 2 nolu bendinde, 492 sayılı kanuna bağlı tarifelerde yer alan ve 2021 yılında uygulanan maktu harçların( maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) yeniden değerleme oranında artırıldığı, artırılan bu tutarların 1/1/2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere Tebliğ ekindeki tarifelerde gösterildiği, 4. maddesinde, Bu Tebliğin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği, 5. maddesinde ise bu Tebliğin hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanının yürüteceği düzenlenmiştir. Tebliğ ekindeki (8) sayılı Tarifenin VI bölümü özel okul ve özel dershane işletme ruhsatnameleri başlıklı 18.maddesi d) alt bendinde, “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL” tutarında harç alınacağı düzenlenmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 123/1.maddesinde, Motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak üzere kamu kurumları ile diğer hakiki ve hükmi şahıslara Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca ilgili mevzuatına göre sürücü kursları açma izni verileceği, hükmüne yer verilmiştir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 3/1. maddesinde, Bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur. İzin başvuruları ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır. Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilir. Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, 11/1. maddesinde, Kurumlar ve bu kurumlarda görevli personel, Bakanlığın denetimi ve gözetimi altında olacağı, 12/1. maddesinde, Kurumlar, faaliyetlerini sadece kazanç sağlamak için düzenleyemezler. Ancak, Türk Millî Eğitiminin amaçları doğrultusunda eğitimin kalitesini yükseltmek, gelişmelerine fırsat ve imkân verecek yatırımlar ve hizmetler yapmak üzere gelir sağlayabilecekleri, 13/1 ve 2. maddesinde öğrenim ücreti ve diğer ücretler, kurumlarca her yıl tespit edilerek ocak ayından itibaren en geç mayıs ayında ilân edilir. Ücretlerin hangi esaslara göre tespit, tayin, ilân ve tahsil edileceği yönetmelikle belirleneceği, hükmüne yer verilmiştir.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 5/1.maddesinde, Kanunun 3. maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği, Bakanlıkça ve valilikçe yapılacak işlemler başlıklı 6. maddesi 2. fıkrasında, Birinci fıkra kapsamında düzenlenen inceleme raporunda kurum açılışının uygun görülmesi ve yetkili makamlarca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasında yer alan kişilerin aynı fıkrada belirtilen şartları haiz olduğunun belge ile tespit edilmesi durumunda okul öncesi eğitim kurumu ve sosyal etkinlik merkezlerine ait belgeler, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmek üzere beş iş günü içinde, ilkokul, ortaokul, lise ve özel eğitim okullarına ait belgeler ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmek üzere en geç Ağustos ayının ikinci haftasından önce valiliğin uygun görüşü ile birlikte Bakanlığa gönderilir. Diğer kurumlara ise valilikçe uygun görülmesi halinde on beş iş günü içinde kurum açma izni (EK-2) ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-2/A) düzenleneceği, 53/1.maddesinde, Kurumlar, Kanunun 12 nci ve 13 üncü maddesinde yer alan hükümlere uygun olarak öğrenci ve kursiyer ücretlerini; veli veya kursiyerlerle yapacakları Bakanlıkça belirlenerek Genel Müdürlük internet sayfasında yayımlanan özel sözleşmelerinde sağlayacaklarını belirttikleri eğitim ve öğretim imkânlarına, gelişmelerine imkân verecek yatırım ve hizmetler ile diğer işletme giderlerine göre tespit edecekleri, düzenlenmiştir.
29/05/2013 tarih ve 28661 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin 8/1 ve 2..maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan halinde, Özel motorlu taşıt sürücüleri kurslarına, üniversitelerin makine, motor, otomotiv, mekatronik, otobüs kaptanlığı, ulaştırma ve trafik bölümü ve benzeri lisans veya ön lisans programlarından mezun olan veya yükseköğrenim mezunu olmak kaydıyla herhangi bir motorlu taşıt sürücü kursunda en az üç yıl eğitim personeli olarak çalışan gerçek kişi kurucu veya tüzel kişi ise kurucu temsilcisi adına, 5580 sayılı Kanun ve 20/3/2012 tarihli ve 28239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda ve illerin nüfusuna göre “B” sınıfı sertifika öğretim programı zorunlu olmak şartıyla Bakanlıkça kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir.
Açılacak kurs sayısı belirlenirken merkez ilçe ve diğer ilçelerin Türkiye İstatistik Kurumunca her yıl tespit edilen nüfusu esas alınır. Nüfusu;
a) 10.000 - 25.000 olan ilçelerde iki,
b) Sonraki her 25.000 nüfus için bir
kurs açılmasına izin verilir. Toplam nüfusu 10.000’in altında olan ilçelerde ise kurs açılamayacağı, 43/1. maddesinde, Kurslar, her yıl sertifika sınıfları ayrı ayrı olmak üzere teorik ve direksiyon eğitimi ders saati ücretlerini, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre belirleneceği, 46/1.maddesinin olay tarihinde yürürlükte bulunan halinde, Özel motorlu taşıt sürücüleri kursu her yıl en az bir defa Bakanlık maarif müfettişleri/Bakanlık maarif müfettiş yardımcıları/ il millî eğitim müdür yardımcısı veya şube müdürleri tarafından denetime tabi tutulur. Genel Müdürlük veya valiliklerce gerekli görülürse ayrıca kurslar ve yapılan sınavların denetleneceği, düzenlenmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 40/6.maddesinde, İşletme ile ilgili olmak şartıyla; bina, arazi, gider, istihlak, damga, belediye vergileri, harçlar ve kaydiyeler gibi ayni vergi, resim ve harçların, safi kazancın tespit edilmesinde gider olarak indirileceği, hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin (8) sayılı Tarife başlığı altında düzenlenen “İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçları’ndan “VI-Meslek Erbabına Verilecek Tezkere Vesika ve Ruhsatnamelerden Alınacak Harçlar” alt başlığının 18/d maddesinde yer alan “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL” ibaresinin iptali istemiyle 07/02/2022 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu ve Harçlar Kanunu'nun 138.maddesine dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89) ile kullanılan yetkinin kanuna bağlı tarifelerde yer alan harçların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılarak düzenlenmesine ilişkin olması ve Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89) ile tebliğ ekindeki (8) sayılı tarifenin VI-18/d maddesinde düzenlenen harcın davacı tarafından 31/01/2022 tarihinde ödendiği hususları nazara alındığında davacının Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)’nin (8) sayılı Tarifenin VI-18/d maddesinde yer alan “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL” ibaresinin iptalini istemekte, meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin bulunduğu anlaşıldığından, davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın süre itirazı ile ehliyet itirazı yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden,aynı durumda bulunan kişilerin kanun önünde eşit olduğu, herkesin kamu giderlerini karşılamak üzere mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlü olduğu, herkesin çalışma ve sözleşme hürriyetine, mülkiyet hakkına sahip olduğu, temel hak ve özgürlüklere sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması ve Anayasada öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olması gerektiği, harca tabi işlemlerde işlem türüne göre harç alındığı, imtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (8) sayılı tarifede yazılı olanlarının, imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarına tabi olduğu, imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarını kendilerine bu belgeler verilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, imtiyazname, ruhsatname ve diploma harçlarının, işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alındığı, harçların peşin olarak ödendiği, yıllık harçların, her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş sayıldığı, tahakkuk ettirilen harçların ayrıca mükellefe tebliğ edilmediği ve ocak ayı içerisinde ödenmesi gerektiği, kaybedilmeleri sebebiyle yeniden alınacak belgelerin, kaybolan asıllarının süresi kadar muteber olduğu, yıllık harca tabi belgelerin yıl ortasında alınması halinde ancak verildiği mali yılın sonuna kadar muteber olduğu, kanunlarda aksi yazılı olmadıkça, her yıl alınacak harclarda yıl kesirleri, tam yıl gibi harca tabi olduğu, Karayolları Trafik Kanununun 123. maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinin her yıl harca tabi olduğu, harçlar kanunu uygulaması yönünden bu belgelerini verildikleri mali yılın sonuna kadar muteber oldukları ve kendilerine bu belgeler verilen kişilerce her yıl için Harçlar Kanunu'na bağlı (8) Tarifenin VI. bölümü özel okul ve özel dershane işletme ruhsatnameleri başlıklı 18.maddesi d) alt bendinde düzenlenen harcın ödenmesi gerektiği, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan maktu harçların(maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil), o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırıldığı, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun mükerrer 138.maddesine dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca kullanılan yetkinin harçların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılmasına yönelik olduğu, bu suretle kanuna bağlı tarifelerin ilgili yıllarda uygulanmasının tebliğ ile düzenlendiği, diğer deyişle kanuna göre ilgili yılda uygulanmak üzere harçların belirlendiği, sürücü kursları açmanın bakanlıkça ilgili mevzuatına göre verilecek izne tabi olduğu, izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapıldığı, valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilip kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, açılacak kurs sayısı belirlenirken merkez ilçe ve diğer ilçelerin Türkiye İstatistik Kurumunca her yıl tespit edilen nüfusunun esas alındığı, sürücü kursu işletmelerinin kursiyer ücretleri, kursiyerlerle yapacakları Bakanlıkça belirlenerek Genel Müdürlük internet sayfasında yayımlanan özel sözleşmelerinde sağlayacaklarını belirttikleri eğitim ve öğretim imkânlarına, gelişmelerine imkân verecek yatırım ve hizmetler ile diğer işletme giderlerine göre tespit ettiği, sürücü kurslarının her yıl en az bir defa Bakanlık ilgili birimlerince denetime tabi tutulduğu, anlaşılmaktadır.
Harç,492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca işlemlerin türüne göre alınmakta olup sürücü kursu işletme ruhsatnamesi harcı anılan kanunun 108 ila 117.maddesi ile bu kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin VI-18/d maddesi uyarınca alınmaktadır. Harçlar Kanununun mükerrer 138.maddesinin, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan harçların o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılacağına dair hükmü ilgili yılda uygulanacak harcın belirlenmesine yöneliktir. 492 sayılı Harçlar Kanunun gerekçesinde belirtildiği üzere harç, "fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak, kamu kurumları ve hizmetlerinden yararlanmaları karşılığında yaptıkları ödeme" olup, sürücü kursu işletme ruhsatnamesi harçlarının dayanağı kuralla, kendilerine sürücü kursu işletme ruhsatnamesi verilmesini isteyen kişilerin işletme ruhsatnamesi harcı ödemesi öngörülmektedir. Bu itibarla kural, kendilerine sürücü kursu işletme ruhsatnamesi verilmesini isteyen kişilerin harç yüküne maruz kalmasını öngörmek suretiyle mülkiyet hakkına yönelik bir sınırlama oluşturmaktadır.
Anayasa’nın 13. maddesine göre temel hak ve özgürlüklere sınırlama getiren düzenlemelerin kanunla yapılması, Anayasa’da öngörülen sınırlama sebebine uygun ve ölçülü olması gerekmektedir.
Anayasa’nın 13. maddesinde güvence altına alınan ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen sınırlamanın ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bakımından sınırlamanın zorunlu olmasını, diğer bir ifadeyle aynı amaca daha hafif bir sınırlama ile ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise hakka getirilen sınırlama ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir.
Sürücü kursu işletme ruhsatnamesi harcının dayanağı kuralla, harç kapsamındaki işlemler, mükellefi, harç alma ölçüleri, ödenme zamanı ve usulü ile harç yönünden belgelerin muteber oldukları süre olmak üzere harcın unsurlarının açık olarak düzenlendiği ve kanuna bağlı tarifelerde harç tutarının gösterildiği ve her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan harçların o yıl için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak düzenleneceğinin öngörüldüğü gözetildiğinde kuralın kanunilik şartını taşıdığı, fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak, kamu kurumları ve hizmetlerinden yararlanmaları nedeniyle hizmetten yararlanan kişilere bu hizmetler dolayısıyla ortaya çıkan kamu giderlerinin boyutu da dikkate alındığında kamu giderlerine belli ölçüde katılma yükümlülüğü getirilmesi mümkün olup kuralla harç yükümü getirilmesinde kamu yararına yönelik meşru bir amacın olmadığı söylenemez. Bu itibarla fertlerin özel menfaatlerine ilişkin olarak, kamu kurumları ve hizmetlerinden yararlanmaları karşılığında harç adı altında ödeme öngörülmesi, yararlanılan hizmetin maliyetlerini karşılamak için ihtiyaç duyulan finansmanın sağlanmasına katkı sağlayacağı, bu suretle hizmet maliyetlerinin belli ölçüde hizmetten yararlananlardan karşılanmasının amaçlandığı hususları gözetildiğinde kuralın anılan meşru amaca ulaşma bakımından elverişli ve gerekli olduğu, sürücü kursu işletme ruhsatnamesi harçlarının şehirlerin nüfus sayısına göre farklı tutarda alınmasının, şehirlerde açılacak kurs sayısının merkez ilçe ve diğer ilçelerin Türkiye İstatistik Kurumunca her yıl tespit edilen nüfus sayısına bağlı olması nedeniyle nüfusu farklı olan şehirlerde sürücü kursu işletme sayısının farklı olacağı buna bağlı olarakta sürücü kursu işletme ruhsatnamelerine yönelik alınan kamusal hizmete ilişkin işlem hacminin de farklı olacağı, diğer taraftan işletme ile ilgili harçların, safi kazancın tespit edilmesinde gider olarak indirilebileceği, sürücü kursu kursiyer ücretlerinin kursiyerlerle yapacakları Bakanlıkça belirlenerek Genel Müdürlük internet sayfasında yayımlanan özel sözleşmelerinde sağlayacaklarını belirttikleri eğitim ve öğretim imkânlarına, gelişmelerine imkân verecek yatırım ve hizmetler ile diğer işletme giderlerine göre tespit edecekleri hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, sürücü kursu işletme harcının bu harca muhatap kişilere aşırı bir külfet yüklemediği, işletme faaliyetinin yürütülmesini engelleyici nitelikte olmadığı, yararlanılan hizmetler nedeniyle elde edilecek fayda ile katlanılacak külfet arasında makul olmayan bir dengesizliğin bulunmadığı, sınırlamanın orantılı olduğu, yararlanılan hizmetin, motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmeyi, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermeyi, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmayı sağlaması, eğitim ve öğretimin bakanlık ilgili biriminin yıllık denetim hizmeti altında yürütülmesi, yararlanılan hizmetlere ait kamusal giderlerin sürekliliği hususları dikkate alındığında sürücü kursu işletme ruhsatnamesinin harç yükümü yönünden verildiği mali yılın sonuna kadar muteber kabul edilerek yıllık harca tabi tutulmasında, Anayasa aykırılık bulunmadığından, davacı tarafından ileri sürülen Harçlar Kanunu 113,114.maddesi ile Kanuna bağlı (8) sayılı Tarife VI- 18/d maddesinin Anayasa aykırılık iddiasına bu nedenlerle itibar edilmemiştir.
Olayda, Hazine ve Maliye Bakanlığınca 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89) ile 492 sayılı Kanuna bağlı tarifelerde yer alan ve 2022 yılında uygulanacak maktu harçların( maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) yeniden değerleme oranında artırılarak 1/1/2022 tarihinden itibaren uygulanmak üzere Tebliğ ekindeki tarifelerde düzenlendiği, (8) sayılı Tarife başlığı altında “İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçları’ndan “VI-Meslek Erbabına Verilecek Tezkere Vesika ve Ruhsatnamelerden Alınacak Harçlar” alt başlığının 18/d maddesinde “Karayolları Trafik Kanununun 123 üncü maddesine göre özel kişi ve kuruluşlara sürücü kursları açmak için ilgili Bakanlıkça verilecek okul açma belgelerinden (Her yıl için), Son nüfus sayımına göre; Nüfusu 500.000’den yukarı olan şehirlerde 7.033,50-TL" harç alınacağının düzenlendiği görülmüştür.
Harç, kamu kurum ve kuruluşlarının sunduğu hizmetlerden yararlananlardan bu yararlanmaları karşılığı alınan bedeldir. Bir hizmetin harç konusu olabilmesi için kişilerin bir kamu kurumundan yararlanması, kişilere kamu eliyle özel bir yarar sağlanması ve kamu idaresinin kişilerin özel bir işiyle uğraşması gerekir. Sürücü kursu işletme ruhsatnamesi harcı da kişilere ait sürücü kursu işletmelerinin motorlu taşıt sürücüsü yetiştirmek, yetişmiş olanlara sınav sonucu sertifika vermek, trafik ile ilgili öğretim ve eğitim yaptırmak için gerekli izin işlemlerinin yerine getirilmesi karşılığında alınan bedeldir.
Bu bakımdan, Hazine ve Maliye Bakanlığınca kullanılan, harçların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılması yönündeki yetkinin, (maktu ve nispi harçların asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil), harçlar kanununun uygulaması ile ilgili olarak kapsamı Yasa'da belirlenen yetkiye dayandığı görüldüğünden, 21/12/2021 tarih ve 31696 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No:89)'nin dava edilen kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı 3 sayılı Tarife uyarınca alınması gereken ...TL maktu karar harcından peşin yatırılan...TL karar harcının mahsubuyla kalan...-TL maktu karar harcının davacından alınmasına,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta gideri avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için belirlenen...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Vergi Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 26/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.