T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/1735
Karar No : 2025/1560
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Döküm Sanayi Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, aleyhe olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait, ... Organize Sanayi Bölgesi ... Sokak No:... .../... adresinde bulunan taşınmazlara ilişkin, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu madde 4/m uyarınca uygulanmakta olan muafiyetin kaldırılması suretiyle salınan 2017-2021 yıllarına ilişkin vergi ziyaı cezalı bina vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacı şirketin maliki olduğu taşınmazın bulunduğu aynı adreste ... Dış Ticaret A.Ş.'nin yer aldığının tespit edildiği, bu iki şirket arasında bir kira ilişkisi olduğunun kabul edildiği, dolayısıyla kanunda belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle emlak vergisi muafiyetinin iptal edildiği görülmüş ise de; davacı şirketin Meksika bağlantılı, yabancı sermayeli ve yabancı ortaklı bir şirket olduğu, davacı şirketin grup şirketleri şeklinde faaliyet gösterdiği, bunlardan birinin de, davacı şirketin dış ticaret işlemlerini sağlayan ... Dış Ticaret A.Ş. olduğu, bu iki şirketin yetkililerinin ve hissedarlarının aynı olduğu, aralarında hizmet ilişkisi bulunduğu, davacı şirket ile ... Dış Ticaret A.Ş. arasında kira ilişkisinin bulunduğunu gösteren herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmayışı karşısında, Emlak Vergisi Kanunu'nda organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler, endüstri bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri ve sanayi sitelerinde yer alan binaların kiraya verilmemek şartıyla bina vergisinden muaf tutulduğu ve davacı şirketin de bu muafiyeti ihlal etmediği sonucu varıldığından, aksi yöndeki değerledirme ile uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin emlak vergisi muafiyetinin iptal edilmek suretiyle yapılan vergi ziyaı cezalı emlak vergisi ile taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu vergi ziyaı cezalı bina vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirketin maliki olduğu taşınmazın bulunduğu aynı adreste ... Dış Ticaret A.Ş.'nin yer aldığının tespit edildiği ve söz konusu şirketlerin faaliyet alanı farklı olduğu gibi ticaret sicili gazetesinde farklı tüzel kişi kayıtlarının bulunduğu Emlak Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca muafiyet şartlarında kira ilişkisinden bahsedildiği kira sözleşmesinin yapılmasının şartı koşulmadığı salt kira sözleşmesinin olmaması kira ilişkisine dair fiili bir durumu ortadan kaldırmayacağı, her ne kadar davacı şirket tarafından; Meksika bağlantılı, yabancı sermayeli ve yabancı ortaklı bir şirket olduğu, davacı şirketin grup şirketleri şeklinde faaliyet gösterdiği, bunlardan birinin de, davacı şirketin dış ticaret işlemlerini sağlayan ... Dış Ticaret A.Ş. olduğu, bu iki şirketin yetkililerinin ve hissedarlarının aynı olduğu, aralarında hizmet ilişkisi bulunduğu ileri sürülmekte ise de, grup şirketler içersinde grup içi şirketin bir taşınmazını diğer şirket tarafından kullanıldığı, söz konusu taşınmazı kullanması nedeniyle yasal düzenlemeler uyarınca şirketin emsal kira bedeli üzerinden fatura düzenlemek zorunda olduğu hususu dikkate alındığında söz konusu taşınmazların kiraya verildiği sonucuna varılarak muafiyeti iptal edilmek suretiyle uyuşmazlık konusu dönemlere ait tarh edilen bina vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payında hukuka aykırılık bulunmadığı; kesilen vergi ziyaı cezalarına gelince, Emlak Vergisi Kanununda 09/04/2002 tarihinden itibaren beyanname verme zorunluluğu kaldırılarak emlak vergisi bildirimi verilmesi gereken hallerde mükellefin bildirim vermemesi durumunda verginin idarece tarh edileceği kuralı benimsendiğinden ve vergi ziyaı cezası kesileceğine dair bir hükme yer verilmediğinden, idarece 2002 yılı ve sonraki yıllar için vergi ziyaı cezası kesilmesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla, bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediğinden söz edilerek davacı adına kesilen vergi ziyaı cezalarında bu gerekçe ile hukuki isabet bulunmadığı, Mahkeme kararının bu hususa ilişkin kısmının sonucu itibarıyla doğru olduğu gerekçesiyle davalı istinaf başvurusunun kısmen gerekçeli reddine, kısmen kabulüne, Mahkeme kararının bina vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: ... Dış Tic. A.Ş'nin tek pay sahibinin kendileri olduğu, söz konusu şirketin tüm idari işlerinin kendileri tarafından yürütüldüğü, bu şirketin sadece kaydi olarak var olduğu, adreste hiçbir personelinin, demirbaşının olmadığı, aralarında bir kira ilişkisi bulunmadığı, tesisin fiilen aralıksız olarak kendileri tarafından kullanıldığı, dava konusu bina vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payında hukuka uyarlık bulunmadığı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirkete ait, ... Organize Sanayi Bölgesi ... Sokak No:... .../... adresinde bulunan taşınmazlara ilişkin, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu madde 4/m uyarınca uygulanmakta olan muafiyetin kaldırılması suretiyle salınan 2017-2021 yıllarına ilişkin vergi ziyaı cezalı bina vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde; Türkiye sınırları içinde bulunan binaların bu kanun hükümlerine göre bina vergisine tabi olacağı, 2. maddesinde, bu kanundaki bina tabirinin, yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsadığı, bu kanunun uygulanmasında Vergi Usul Kanununda yazılı bina mütemmimlerinin de bina ile birlikte nazara alınacağı, yüzer havuzlar, sair yüzer yapılar, çadırlar ve nakil vasıtalarına takılıp çekilebilen seyyar evler ve benzerlerinin bina sayılmayacağı, 3. maddesinde, bina vergisinin, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler tarafından ödeneceği, 4. maddesinin 1. fıkrasında; aşağıda yazılı binaların, kiraya verilmemek (24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanun kapsamında yapılan işletme hakkı devirleri hariç) şartıyla Bina Vergisinden daimi olarak muaf olduğu, (a), (b), (s), (y) ve (z) fıkraları için kiraya verilmeme şartı aranmayacağı, aynı maddenin, 7033 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle değiştirilen ve 01/07/2017 tarihinde yürürlüğe giren (m) fıkrasında, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflara ait binalar (Vakıf senedindeki cihete tahsis edilmek şartiyle) ile organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler, endüstri bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri ve sanayi sitelerinde yer alan binaların bina vergisinden muaf olduğu, 37. maddesinde de, 1319 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, 1319 sayılı Kanuna göre alınacak vergiler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3/B maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelerin gerçek mahiyetinin, yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği ve iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutat olmayan bir durumun iddia olunması hâlinde, ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olduğu belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyasının incelenmesinden, davacı şirketin davalı belediyeye vermiş olduğu 21/11/2017 tarihli dilekçe ile Çiğli Atatürk Organize Sanayi Bölgesinde bulunan taşınmazın kendilerine ait olduğu ve adreste aktif olarak faaliyetlerinin devam ettiği belirtilerek, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 4. maddesine 7033 sayılı Kanunun 10. maddesiyle eklenen hüküm uyarınca emlak vergisinden muaf tutulmaları talebinde bulunduğu, bu talebi kabul eden davalı belediyenin 2017/2. taksitten itibaren uyuşmazlığa konu taşınmazı emlak vergisinden muaf tuttuğu, ... Dış Tic. A.Ş'ne ait adresin Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi kayıtlarına göre davacı şirketle aynı olduğunun görülmesi üzerine, emlak vergisi muafiyet şartlarının uyuşmazlığa konu taşınmazın ... Dış Tic. A.Ş'ne kiraya verilmek suretiyle ihlal edildiğinden bahisle, davacı şirketin maliki olduğu İzmir ili Karşıyaka ilçesi ... pafta ... ada ... parselde kayıtlı bulunan 47.150,00 m2 taşınmaz üzerindeki 5.580,00 m2 ve 17.000,00 m2 iki adet fabrika binası ve imalathane için dava konusu vergi ziyaı cezalı bina vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının salındığı anlaşılmaktadır.
İşletmelerin yatırım maliyetlerinin azaltılması, üretimin desteklenmesi, sanayinin geliştirilmesi amacıyla 7033 sayılı Kanun ile Emlak Vergisi Kanununda yapılan değişiklik sonucunda organize sanayi bölgelerinde bulunan taşınmazlara tanınan daimi muafiyetin, söz konusu taşınmazların kiraya verilmemesi şartına bağlandığı açık olup, idarece muafiyet şartlarının ihlal edildiğinden bahisle işlem tesis edilebilmesi için, bu hususun hiç bir tereddüte yer vermeyecek şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Uyuşmazlıkta ise, davalı belediyenin, davacı şirketle ... Dış Tic. A.Ş. arasında bir kira ilişkisinin bulunup bulunmadığına, bulunuyor ise davacıya ait 47.150,00 m2 taşınmaz üzerindeki 5.580,00 m2 ve 17.000,00 m2 iki adet fabrika binası ve imalathanenin hangi kısmının/kısımlarının kiraya konu edildiğine yönelik hiçbir tespitte bulunmayan davalı idarece, sadece Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde yer alan adres kayıtlarından yola çıkılarak emlak vergisi muafiyet şartlarının ihlal edildiğinden bahisle salınan bina vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payında ve Bölge İdare Mahkemesi kararının temyize konu kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyize konu kısmının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 24/04/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.