T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/6313
Karar No : 2025/3521
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Endüstrisi A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 2017 yılı için ödemiş olduğu 773.273,65-TL tutarında geçici verginin diğer vergi borçlarına mahsuben iadesi talebiyle yaptığı başvurunun 292.795,09-TL yönünden zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyasının incelemesinden, davacı şirket hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi inceleme raporu uyarınca 2017 dönemine ilişkin ödenen 773.273,65-TL geçici verginin mahsuben iadesi isteminin davalı idarece, 480.478,56-TL tutarlı kısmının kabulü ile 292.795,09-TL tutarlı kısmının reddi üzerine reddedilen kısma ilişkin olarak bakılmakta olan davanın açıldığının anlaşıldığı, dava konusu işlemin dayanağı olan ve davacı şirket hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunda; davacıya ait 2017 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde 771.519,29-TL mali zarar beyan edildiği, 2017 yılı vergilendirme dönemlerinde beyan edilen toplam 889.726,80-TL geçici vergi tutarının 773.273,65-TL'lik kısmının vergi dairesine ödendiği ve kurumlar vergisi beyanında mali zarar beyan edilmesi nedeniyle yıl içinde ödenen 773.273,65-TL geçici verginin mahsuben iadesinin talep edildiği ancak davacı şirket tarafından ilişkili kişilere emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak sunulan finansman sağlama hizmeti nedeniyle hesaplanması gereken 2.162.002,41-TL adat faizi tutarının kurum kazancının tespitinde dikkate alınması gerektiği, 2017 vergilendirme dönemleri için davacı tarafından ödenen 773.273,65-TL geçici verginin 480.478,56-TL'lik kısmının davacıya iade edilmesi gerektiğinin belirtildiği olayda, vergi inceleme raporu ile davacının iddiaları ve dosyadaki tüm bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde; davacının ilişkili kişilere transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç aktarımında bulunduğu açık olmakla birlikte, vergi inceleme raporunda öncelikle davacının ilişkisiz olduğu kişilere borç verme işlemleri karşılaştırılarak, eğer ilişkisiz kişilere borç verilmemişse veya borç verilmesine rağmen işlem karşılaştırılabilir nitelikte değilse, aralarında herhangi bir ilişki bulunmayan kişiler arasındaki borç para verme işleminde uygulanan faiz oranları ile davacının uyguladığı faiz oranlarının karşılaştırılması suretiyle emsal faiz oranının belirlenmesi, şayet iç emsal tespiti yapılamıyorsa dış emsal olarak Danıştay'ın istikrar kazanan içtihatları uyarınca Merkez Bankasınca reeskont işlemlerinde uygulanan faiz oranının dikkate alınması gerekirken, borç para alma ve verme işlemlerinin birbirinden farklı işlemler olduğu ve faiz oranlarının birbirine emsal teşkil edemeyeceği dikkate alınmaksızın, ilişkili kişilere verilen borç para için uygulanacak emsal faiz oranının tespitinde, ilişkisiz bankadan alınan kredi (borç alma) için ödenen faiz oranlarının emsal alındığı, bankanın verdiği kredilere uygulanan faiz oranının ilişkili kişilere verilen borç para için uygulanamayacağı anlaşıldığından, 5520 sayılı Kanun'un 13. maddesi ve 1 Seri Nolu Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ hükümlerine uyulmaksızın emsale uygunluk ilkesine aykırı surette tespit edilen faiz oranları dikkate alınarak eksik inceleme sonucunda tanzim edilen vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı, öte yandan davacı tarafından, 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun uyarınca matrah artırımında bulunduğundan vergi incelemesinin yapılamayacağı dava dilekçesinde iddia edilmiş ise de; 7143 sayılı Yasa'nın "Matrah ve vergi artırımı" başlıklı 5/1-ı maddesinde, matrah artırımında bulunan mükelleflerin yıllık gelir ve kurumlar vergisine mahsuben daha önce tevkif yoluyla ödemiş oldukları vergilerin iadesi ile ilgili taleplerine ilişkin inceleme ve tarhiyat hakkının saklı olduğu kurala bağlandığından matrah artırımda bulunan mükelleflerin vergi iadesi taleplerine ilişkin olarak davalı idarece inceleme yapılabileceğin ve bu iddiaya itibar edilmediği gerekçesiyle, davanın kabulüne dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı şirket tarafından ilişkili kişilere emsallere uygunluk ilkesine aykırı şekilde finansman hizmeti sağlandığının ve bu hizmete ilişkin olarak fatura düzenlenmemiş olduğunun tespit edildiği, davacının ilişkili kişilere sunulan finansman hizmetinin 2.162.002,41-TL olduğu, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından 2017 yılı kurumlar vergisine ilişkin olarak 7143 sayılı Kanun uyarınca matrah artırımı hükümlerinden yararlanıldığı ve söz konusu matrah artırımı hükümlerinin ihlal edildiğine yönelik herhangi bir iddia bulunmadığı görüldüğünden temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket tarafından, 2017 yılı için ödemiş olduğu 773.273,65-TL tutarında geçici verginin diğer vergi borçlarına mahsuben iadesi talebiyle yaptığı başvurunun 292.795,09-TL yönünden zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT :
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6. maddesinde; kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı belirtilmiş, safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanunu’nun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120. maddesinin 1. fıkrasında, "Ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, bu Kanunun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanunun değerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin altışar aylık kazançları (42. madde kapsamına giren kazançlar ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işten sağladıkları kazançlar hariç) üzerinden, 103. maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda geçici vergi öderler." hükmü yer almakta olup, 4. fıkrasında ise yapılan incelemeler sonucunda, geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10'unu aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen bu kısım için re'sen veya ikmalen geçici vergi tarh edileceği, mahsup süresi geçtikten sonra, kesinleşen geçici vergilerin terkin edileceği, ancak gecikme faizi ve ceza tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır.
7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un "Matrah ve vergi artırımı" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; "Mükellefler, bu fıkrada belirtilen şartlar dâhilinde gelir ve kurumlar vergisi matrahlarını artırdıkları takdirde, kendileri hakkında artırımda bulunulan yıllar için yıllık gelir ve kurumlar vergisi incelemesi ve bu yıllara ilişkin olarak bu vergi türleri için daha sonra başka bir tarhiyat yapılmaz." 1. fıkranın a) bendinde; "Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri vermiş oldukları yıllık beyannamelerinde (ihtirazi kayıtla verilenler dâhil) vergiye esas alınan matrahlarını, bu Kanunun yayımlandığı tarihi izleyen üçüncü ayın sonuna kadar, 2013 takvim yılı için %35, 2014 takvim yılı için %30, 2015 takvim yılı için %25, 2016 takvim yılı için %20, 2017 takvim yılı için %15 oranından az olmamak üzere artırırlar." ve ı) bendinde de; "Matrah artırımında bulunan mükelleflerin yıllık gelir ve kurumlar vergisine mahsuben daha önce tevkif yoluyla ödemiş oldukları vergilerin iadesi ile ilgili taleplerine ilişkin inceleme ve tarhiyat hakkı saklıdır." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; 2017 yılı kurumlar vergisi yönünden 7143 sayılı Kanun kapsamında matrah artırımında bulunan davacı şirketin, 2017 yılına ilişkin olarak 773.273,65-TL geçici verginin iadesi talebinde bulunduğu, ardından davacı şirket hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi inceleme raporunda, davacının ilişkili kişilere emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak finansman sağlama hizmeti sunduğunun tespit edildiği, hesaplanması gereken 2.162.002,41-TL adat faizi tutarının kurum kazancının tespitinde dikkate alınması gerektiği ve 2017 vergilendirme dönemleri için davacı tarafından ödenen 773.273,65-TL geçici verginin 480.478,56-TL'lik kısmının davacıya iade edilmesi gerektiğinin belirtilmesi üzerine davalı idarece, davacı şirket tarafından yapılan iade başvurusunun 292.795,09-TL yönünden zımnen reddedildiği ve söz konusu zımnen ret işleminin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen yasal düzenlemelerden, matrah artırımında bulunan mükellefler yönünden, artırımda bulunulan dönemler için sadece tevkif yoluyla ödenen vergilerin iadesi ile ilgili taleplerine yönelik inceleme yapılabileceği, mükelleflerin bunun dışındaki konular yönünden matrah arttırmakla, incelenmeme ve tarhiyata maruz kalmama hakkını elde ettikleri ve yorum yolu ile inceleme yapılabilecek hususların genişletilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
Olayda, davacı şirketin matrah artırımında bulunduğu 2017 yılına ilişkin olarak kurumlar vergisine mahsuben daha önce tevkif yoluyla ödemiş olduğu bir vergi ve bundan dolayı iade talebinin bulunmadığı görülmektedir.
Bu durumda, 7143 sayılı Kanun kapsamında 2017 yılı kurumlar vergisi yönünden matrah artırımında bulunan davacı şirket hakkında anılan yıla ilişkin kurumlar vergisi incelemesi yapılabilmesi için gerekli olan 2017 yılına ilişkin olarak kurumlar vergisine mahsuben daha önce tevkif yoluyla ödenmiş olan bir vergi ve bundan dolayı iade talebinin bulunmadığı ve söz konusu geçici vergi ödemelerinin de tevkif yoluyla yapılan bir ödeme olmadığı dikkate alındığına, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, davayı yukarıda özetlenen gerekçeyle kabul edip dava konusu işlemin iptaline karar veren Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında, sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalının temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 16/09/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.