T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/6407
Karar No : 2025/1706
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı-...(... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
KARŞI TARAF (DAVACI) : .... Malz. Dem. Çel. Ürn. Nak. San. Tic. Ltd. Şti
İSTEMİN KONUSU : Davacı adına, ... Mühendislik ve İnşaat Malz. Demir Çelik Orman Ürün. Nak. San. Tic. Ltd. Şti - ... - ... Ortaklığı ile Kastamonu Mahalli İdareler Birliği arasında imzalanan sözleşme konusu "Katı Atık Bertaraf Tesisi ve Aktarma İstasyonları Yapım İşi"ne ilişkin geçici kabul tutanağının düzenlenmesinden sonra %51 payı oranında elde ettiği kazancını kayıt ve beyan dışı bıraktığından bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak re'sen tarh edilen 2015 yılı kurumlar vergisi, 2015/Ocak-Mart dönemine ilişkin geçici vergi ve bu vergiler üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezası ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 355/1-1 maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemiyle açılan davayı, cezalı tarhiyatın dayanağı vergi inceleme raporunda, ... Mühendislik ve İnşaat Malz. Demir Çelik Orman Ürün. Nak. San. Tic. Ltd. Şti - ... - ... Ortaklığının 2011 yılında başlayan inşaat yapım işi için 09/06/2014 tarihinde geçici kabul tutanağının düzenlenmesi nedeniyle işin bitim tarihinin 09/06/2014 tarihi olduğu kabul edilerek bu tarih itibariyle kar ve zarar kati olarak tespit edilmişse de; 5035 sayılı Kanunun 48. maddesiyle değişik 193 sayılı Kanunun 44.maddesi uyarınca geçici kabul tutanak tarihinin işin bittiği tarih olamayacağı, ayrıca 2015 yılında 1.581.744,65 TL gibi yüksek hakediş bedeli ödendiği, 2018 yılında da 449.152,54 TL tutarındaki mal veya hizmet giderinin satıcı firmaya iade edildiği ve kesin kabul tutanağının 06/08/2018 tarihinde düzenlendiği inceleme raporları ve davalının savunması ile sabit olduğundan bahse konu inşaat işinin 06/08/2018 tarihinde bittiği sonucuna varıldığı, bu durumda, inşaat işinin birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat işi olması nedeniyle inşaatın bitim tarihi sayılan 06/08/2018 tarihi dikkate alınarak, bu inşaat işine ait tüm ticari kazancın tespiti ve ilgili dönem beyannamesine dahil edilmesi gerektiği, kar veya zararın işin bittiği yıl olan 2018 yılında kati olarak tespit edilebileceği ve tamamının o yılın geliri sayılması gerektiği, dolayısıyla 2018 yılında biten işler için 2011 ila 2018 yıllarının tümü dikkate alınmadan yalnızca 2015 yılına ilişkin cezalı tarhiyat yapılamayacağından, davacı adına hissesi oranında elde edilen ticari kazanç nedeniyle re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ve geçici vergide hukuka uyarlık bulunmadığı, özel usulsüzlük cezası yönünden ise; incelemenin mükellefin işyerinde mi yoksa dairede mi yapılacağı hususu açıklığa kavuşturulduktan sonra mükellefin defter ve belgelerinin istenilmesinin kanun gereği olduğu, mükellefe ulaşılamaması halinde ise mükellefin gıyabında incelemeye başlama tutanağı düzenlenebileceği ilgili raporda ise yalnızca defter ve belge isteme yazısının mükellefin yerleşim yeri adresine gönderildiği ve tarafına verilen süre içerisinde yasal defter ve belgeleri incelemeye ibraz edilmediğinden bahisle mükellefe ulaşılamadığının ortaya konulmaya çalışıldığı görüldüğünden davacı hakkında yapılan inceleme üzerine düzenlenen raporda yukarıda bahsedilen hususlara uyulmadığından ve davacının ilgili dönem defter ve belgelerinin istenilmesine ilişkin düzenlenen defter ve belge isteme yazısının usulüne uygun şekilde istenilmemesi nedeniyle ibraz etmeme fiilinin gerçekleşmediği anlaşıldığından, defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmediğinden bahisle davacı adına kesilen özel usulsüzlük cezasında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle kabul eden ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunu, davacının ortağı bulunduğu Ortaklık tarafından 10/10/2011 tarihli sözleşmeyle yapımı üstlenilen ve yıllara sari inşaat işi olduğunda ve geçici ve kesin kabul usulüne tabi bulunduğunda taraflar arasında tartışma bulunmayan yapım işinin, 193 sayılı Kanunun 44. maddesi uyarınca, geçici kabul tutanağının onaylandığı 05/12/2014 tarihinde bitirildiğinin kabulünün zorunlu olduğu, davacı tarafından yıllara sari işe ilişkin kar veya zararın payına düşen kısmını 2014 yılı beyannamesiyle, izleyen yıllarda işle ilgili olarak yapılan gider ve elde edilen hasılatların ise giderlerin yapıldığı ve hasılatların elde edildiği 2015, 2017 ve 2018 yıllarında verilecek beyannamelerde beyan edilmesi gerektiğinden, uyuşmazlığın çözümünün, 2017 yılına ilişkin kurumlar vergisi beyannamesini vermeyen davacı tarafından, ilgili yılda söz konusu yapım işine ilişkin beyan dışı bırakılan kazancın bulunup, bulunmadığının tespitine ilişkin olduğu, vergi inceleme raporunda 2015 yılı matrahı tespit edilirken, 2011 ila 2014 yıllarında oluşan ve 2014 yılında kati olarak belirlenip, tamamının 2014 yılına ait sayıldığı 1.810.862,39 TL zarar ile 2016 yılında beyanı gerektiği saptanan 1.221,89-TL zararın indirim konusu yapılmadığı, 2015 yılında oluştuğu saptanan 1556.538,57-TL ortaklık kazancının davacının ortaklık payına isabet eden 793.834,70-TL'sinin kurumlar vergisi matrahı olarak takdir edildiği ve bu matrah üzerinden hesaplanan vergiden hakediş ödemelerinden kesilen vergilerin mahsubu sonucu kalan verginin tarhının önerildiği görülmüş ise de, gerçek gelirin vergilendirilmesi ilkesi gereği, 5520 sayılı Kanunun 9. maddesinde kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirimi öngörülen geçmiş yıl zararlarının vergi incelemesi sırasında saptanması durumunda, re'sen takdir edilen kazançtan bu zararların da re'sen indirime konu yapılması gerekmekte olup, yıllara sari inşaatın bittiği 2014 yılı ve tarhiyat önerilen sonraki yıllar kurumlar vergisi beyannamesini vermeyen davacının beyan etmesi gereken matrahının tespiti sırasında, vergi incelemesiyle yapım işine ilişkin oluştuğu saptanan 2011 ila 2014 yıllarına ait olup, 2014 yılı için belirlenen kati zararın ortaklık payına isabet eden kısmının dikkate alınması gerekirken, yalnızca 2015 yılında oluşan ortaklık karı esas alınarak bulunan matrah üzerinden yapılan dava konusu tarh işlemlerinde hukuka uygunluk; mahkeme kararının tarh işlemlerinin iptali yolundaki hüküm fıkrasında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, bu kısım yönünden gerekçeli reddeden, özel usulsüzlük cezası yönünden ise; iş yeri adresinde bulunmadığı saptanan ve başka bir adreste faaliyetine devam ettiğine dair tespit bulunmayan davacı şirketin 213 sayılı Kanunun 160. maddesi uyarınca işi bırakmış addolunarak, mükellefiyet kaydının 05/10/2018 tarihinde re'sen terkin edildiği olayda, davacı şirketin işi bırakmış addolunarak, vergi dairesince mükellefiyet kaydının terkininden sonra defter ve belgelerin ibrazı istemine ilişkin yazının 213 sayılı Kanunun 101. maddesi uyarınca şirketin kanuni temsilcisinin yerleşim yeri adresine tebliğe çıkarılarak, kanuni temsilcinin adreste bulunmaması üzerine 102. maddedeki yöntemle usulüne uygun olarak yapılan tebliğe karşın, haklı mazeret bildirmeksizin defter ve belgelerin incelemeye sunulmadığı açık olduğundan, ibraz yükümlülüğünü yerine getirmeyen davacı şirket adına 213 sayılı Kanunun mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle kabul edip mahkeme kararının özel usulsüzlük cezasına ilişkin kısmının kaldırılmasına bu kısım yönünden davanın reddine hükmeden ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K... sayılı kararının aleyhe olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Mükelleflerin zarar indirimi haklarının kullanılmasında serbestlik bulunduğu, davacı tarafından 2015 yılı kurumlar vergisi beyannamesinin verilmediği, zarar indirimi şartlarının oluşmadığı, vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan tarhiyatın hukuka uygun olduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ: 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunun 2/7 maddesinden, kurumlar vergisi mükelleflerinin dahil olduğu ortaklıkların iş ortaklıklığı şeklinde faaliyette bulunmaları için bu konuda talepte bulunmaları gerekeceği, talepte bulunulmaması halinde ortaklığın hukuki statüsünün adi ortaklık olacağı, aynı kanunun 9.maddesinden, kurumlar vergisi beyannamesinde her yıla ilişkin tutarların ayrı ayrı gösterilmesi ve beş yıldan fazla nakledilmemesi şartıyla geçmiş yılların beyannamelerinde yer alan zararların kurumlar vergisinin matrahının hesaplanması sırasında indirim konusu yapılabileceği, 213 sayılı Kanunun 116 ve devamı maddelerinden ise mükellefler tarafından verilen beyannameye dayanan tarhta, beyannamede indirimlerin eksik gösterilmiş olduğunun yapılan vergi incelemesinde ortaya çıkarılması halinde anılan hatanın re'sen düzeltilerek mükelleflerin indirim hakkından yararlanabileceği, beyanname verilmesi şartıyla mükelleflere tanınan zarar mahsubu hakkından beyanname vermeyen mükelleflerin yararlanamayacağı, devralınan ve bölünen kurumlar dışında mükelleflerin bir başka mükellefe ait zarar tutarını da indirim konusu yapamayacakları, anlaşılmaktadır. Bu itibarla olayda, 2015 yılı için kurumlar vergisi beyannamesi vermediği açık olan davacının, adi ortaklık statüsü ile üstlenilen yıllara yaygın inşaat işi dolayısıyla 2011 ila 2014 yıllarında oluşan ve geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı 2014 yılı itibariyle kati tutarı ortaya çıkan ortaklık zararından payına düşen kısmının, anılan inşaat işinde 2015 yılında elde edilen ortaklık kazancından payına düşen kısmından indirilmesine yasal imkan bulunmadığından, ortaklık kazancından payına düşen kısmının matraha esas alınması suretiyle ve aynı yıl içinde kesinti yoluyla ödenen kurumlar vergisinden payına düşen kısmı da dikkate alınarak davacı adına 2015 yılı için salınan dava konusu kurumlar vergisi ile vergi ziyaı cezalarında hukuka aykırılık, bu kısma ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, davalının kurumlar vergisi ve vergi ziyaı cezalarına yönelik temyiz itirazının kabulü ile temyiz edilen kararın anılan kısmının bozulması, mahsup süresi geçen geçici verginin tarh edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, bu kısma yönelik davalının temyiz itirazlarının ise reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İleri sürülen iddialar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddine ve kararın onanmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi.... Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 29/04/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.