T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/8783
Karar No : 2025/3314
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Mühendislik Müşavirlik San. Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Defterdarlığı-... (... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, 2016 yılı yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle 2016/Ocak-Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunda defter ve belge isteme yazısının e-tebliğ suretiyle 20/09/2020 tarihinde tebliğ edildiği ve ibraz süresi içerisinde herhangi bir mücbir sebep bildirilmeksizin defter, kayıt ve belgelerin ibraz edilmediği belirtilmişse de; Mahkemelerinin ... esas sayılı dosyasından alınan belgelerden davacının 2016 yılı yevmiye defterini 25/09/2017 tarihinde... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasına sunduğu, ilgili Mahkemeden temin edilen 14.06.2021 sayılı yazıdan ise, davacının ilgili dönem yevmiye defterinin ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin E:... sayılı dosyasında olduğu ve halen taraflara iade edilmediği, davalı idare tarafından düzenlenen 15/09/2020 tarihli defter ve belge isteme yazısının 20/09/2020 tarihinde tebliğ edildiği dikkate alındığında, istenilen tarihte anılan defterin Mahkemede olması nedeniyle davacıya isnad edilebilecek herhangi bir kusur olmaksızın 2016 yılı defterinin incelemeye ibraz edilemediği, dolayısıyla Mahkemede olduğu anlaşılan defter ve belgelerin ibraz edilmemesi re'sen takdir sebebi sayılarak davacı adına tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, cezalı tarhiyatların kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Olayda, davacı tarafından defter ve belgelerinin kendisinde olmadığı, defter ve belge yazısının kendisine tebliğ edildiği tarihte ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında olduğu belirtildiğinden, Dairelerince yapılan 22/02/2023 tarihli ara karar ile davacı şirketten, 2016 yılına ilişkin defter ve belgeleri iade edilmiş ise Dairemize gönderilmesi istenilmiş, davacı şirket tarafından sunulan 2016 yılına ilişkin defterler inceleme yapılmak ve rapor düzenlenmek için davalı idareye gönderilmiş olup, idarece düzenlenen ... tarih ve ...sayılı Görüş ve Öneri Raporunda; 2016 yılına ilişkin defterlerin ibraz edilmesine rağmen inceleme konusu olan faturaların ibraz edilememiş olması sebebi ile sahte fatura kullanılan dönemlere ilişkin reddiyatların yapılmasının mümkün olmadığının belirtildiği, Dairelerince 06/07/2023 tarihli ara karar ile idarece düzenlenen görüş ve öneri raporu davacıya tebliğ edilerek varsa beyan ve itirazlarını sunması için davacıya otuz gün süre verildiği, davacının da söz konusu rapora karşı bir itirazının bulunmadığı, bu durumda, davacı şirket tarafından 2016 yılına ilişkin defterlerin ibraz edilmesine karşın indirime konu belgelerin ibraz edilmediği görülmüş olup; davacının faaliyetlerine ilişkin olarak kendisine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebileceklerinin açık olması karşısında, ilgili yıl defterlerini sunmasına rağmen belgelerini sunmayan ve dolayısıyla indirilecek katma değer vergisi bulunduğunu belgeleriyle tevsik edemeyen davacı şirketin 2016 yılı katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle adına yapılan üç kat vergi ziyaı cezalı tarhiyatlarda hukuka aykırılık, davanın kabulüne ilişkin mahkeme kararında ise hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle davalı istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine, karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Vergi inceleme elemanından defter ve belgelerin bulunduğu Mahkemeden istenmesi gerektiği defaatle talep edildiği halde istenilmediği, e-defter mükellefi oldukları için gizleme imkanı olmadığı, bütün indirmlerinin reddinin hukuka aykırı olduğu ve ek beyanla sunulan faturalar olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
NCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı adına, 2016 yılı yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle 2016/Ocak-Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 40. maddesinin 4. fıkrasında, İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından verilen kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idarenin uymak zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (b) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde, ticari faaliyet çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi tutulduğu, 20. maddesinde teslim ve hizmet işlemlerinin karşılığını teşkil eden bedelin katma değer vergisi matrahını oluşturduğu, 29. maddesinde, mükelleflerin, vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak, düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, 34. maddesinin 1. bendinde ise yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait katma değer vergisinin alış faturası veya benzeri vesikalar üzerinde ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şartıyla indirilebileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin 23/11/2023 tarihli dilekçesi ile ellerine yeni geçen ilgili döneme ait olduğu belirtilen ve 3 klasör halindeki fatura ve belgeyi ibraz ettikleri bu klasörlerin dava dosyası ekinde Dairemize gönderildiği ve davacı tarafça defterlerin daha önce sunulduğu belirtilerek yeniden inceleme yapılmasını talep ettiği görüldüğünden, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/02/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararı dikkate alındığında; defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesi re'sen tarh nedeni ise de, re'sen araştırma ilkesi ile vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelenin gerçek mahiyetinin esas olduğuna dair kural gereğince temyiz aşamasında bile sunulsa; ibraz edilen faturalar ve defterlerin, (dava konusu döneme ilişkin) vergi idaresi de haberdar edilmek suretiyle, yukarıda değinilen incelemenin yapılıp vergilendirmenin konusunu oluşturan katma değer vergisi indiriminin dayandığı faturalarda bu verginin ayrıca gösterilip gösterilmediği, belgelerin yasal defterlere usûlüne göre kaydedilip kaydedilmediği ve temsil ettiği hukukî muamelenin gerçek olup olmadığına ilişkin inceleme yapıldıktan sonra karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 26/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.