T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/8812
Karar No : 2025/1505
TEMYİZ EDENLER :1-(DAVALI) ... Defterdarlığı-...
VEKİLİ : Av....
2-(DAVACI) ... Tekstil San. ve Tic. A. Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Adana ili, Seyhan İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... parselde adına kayıtlı taşınmazın tevhit işlemine tabi tutulması nedeniyle ihtirazi kayıtla ödenen 671.420,00-TL tapu harcının ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak faizi ile birlikte iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda,davacı tarafından inşaat ruhsatı için yapılan başvuru sonrasında Adana İli, Seyhan İlçesi, ... Mah., ... Ada, ... parselde adına kayıtlı 140.266,41 metrekare taşınmazın, 2.900,40 metrekaresinin yol, 6.248,00 metrekaresinin de park alanı olarak tapu kütüğünün ayrı sayfalarına tescil edildiği, kalan 131.378,40 metrekaresinin ise davacı adına ayrı bir sayfada tescil edildiği, yapılan işlemin ifraz işlemi olduğundan bahisle dava konusu harcın tahsil edildiği; ifraz işleminin tapuda tek parsel olarak kayıtlı bulunan gayrimenkulün parsellere bölünerek, her parselin tapu kütüğünde ayrı bir sayfaya tescil edilmesi işlemi olduğu,uyuşmazlıkta, davacının müstakil malik olduğu bir taşınmazın, üç parçaya ayrıldığı, davacının iki parselde malik olmadığının görüldüğü, dolayısıyla, dava konusu taşınmaz üç parçaya ayrılıp tapu kütüğünün ayrı sayfalarına tescil edilmiş ise de söz konusu işlemin ifraz işlemi olarak değerlendirilemeyeceği; bu durumda,yapılan işlemin ifraz işlemi olduğundan bahisle yapılan dava konusu tapu harcı tahakkukunda hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne,davacı adına tahakkuk eden ve ödenen 671.420,00-TL tapu harcının ödeme tarihinden düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edileceği tarihe kadar geçen süre için hesaplanacak tecil faizi ile birlikte iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Uyuşmazlıkta, istinafa konu kararda, davacı şirket tarafından Seyhan Belediye Başkanlığı'na terk edilen alanların tescil işleminin ifraz olarak nitelendirilemeyeceği savıyla hüküm kurulmuşsa da, anılan nitelemenin Belediye Encümen kararı ile yapıldığı, Dairelerince ara kararı ile davacı tarafa anılan Encümen kararının dava konusu edilip edilmediğinin sorulduğu, cevaben dava konusu edilmediğinin beyan edildiği dikkate alındığında, encümen kararı ile gerçekleşen ifraz işleminin hukuken yürürlükte olduğu ve tesis edilen işlemin ifraz olarak kabul edilmemesinin önünde hukuki bir engel bulunmadığının görüldüğü, davacı şirketin terk edilen alanlara ilişkin diğer parsellerde malik olmadığından bahisle işlem ifraz olarak kabul edilmemek suretiyle verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı; öte yandan, ifraz işlemi nedeniyle 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca emlak vergisi değerinin binde 11,38'i oranında harç tahakkuku yapılabileceği, tüm taşınmaz üzerinden değil, ifraza konu edilen alan üzerinden tapu harcı tahakkuk ettirilebileceği, Dairelerinin ara kararı ile davalı idareden, Adana ili, Seyhan İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... parselde kayıtlı taşınmazın ifraz işlemine tabi tutulması sonucunda hesaplanan 671.420,00-TL tapu harcının 140.266,41 metrekare olan tüm taşınmazın kayıtlı değeri üzerinden mi, yoksa ifraza tabi tutularak Seyhan İlçe Belediyesi adına tescil edilen alanın kayıtlı değeri üzerinden mi hesaplandığı sorularak, hazırlanacak hesaplama tablosunun ve ilgili taşınmazın ifraz işlemi öncesi ve sonrasına ait tüm tapu kayıtlarının ve bu kapsamda tesis edilen tüm işlemlerin ibrazının istenildiği, ibraz edilen belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda ise, ifraz işlemi gerçekleştirilmeden önce davacı şirket adına tescilli tapu kayıt belgesinde ilgili taşınmazın 140.266,41 metrekare ve emlak beyan değerinin 59.000.000,00 TL olduğu, anılan değerin binde 11,38 i üzerinden de dava konusu 671.420,00-TL tahakkukun yapıldığının anlaşıldığı, sonuç itibarıyla ifraz işleminden sonra düzenlenen tapu kaydında davacı şirkete ait alanın 131.378,40 metrekare olduğu ve 131.378,40 metrekareden fazlaya isabet eden ve ifraza konu edildikten sonra oluşan parsellerin metrekarelerinin emlak değeri üzerinden harç tahsili gerekirken, ana parselin yüzölçümü üzerinden tesis edilen işlemde fazlaya ilişkin kısım yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle istinaf isteminin kısmen kabulüne,kısmen reddine, dava konusu tahakkukun, 131.378,40 metrekare alanın emlak değeri üzerinden hesaplanan kısmına yönelik istinaf isteminin belirtilen gerekçeyle reddine, fazlaya ilişkin olan ve ifraza tabi tutulan alana isabet eden taşınmaz yönünden ise istinaf isteminin kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, davanın bu kısım yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI:İnşaat ruhsatı alımı aşamasında taşınmazın yola ve yeşil alana terk edilen kısımlarına ilişkin tapu harcı tahsilinde hukuka uyarlık bulunmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: İlgili mevzuat kapsamında idarelerince yapılan işlemlerde ve dava konusu tapu harcı tahsilinde hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI:Davalı tarafından savunma verilmemiştir.Davacının savunması yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket tarafından, Adana ili, Seyhan İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada, ... parselde adına kayıtlı taşınmazın tevhit işlemine tabi tutulması nedeniyle ihtirazi kayıtla ödenen 671.420,00-TL tapu harcının ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak faizi ile birlikte iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde, tapu ve kadastro işlemlerinden bu Kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanların, tapu ve kadastro harçlarına tabi olduğu, 58. maddesinde, tapu ve kadastro harçlarını Kanuna ekli tarifede belirtilen kişilerin; tarifede belirtilmeyen işlemlerde taraflar aksini kararlaştırmamış ise, aynı maddede belirtilen diğer kişilerin ödemekle mükellef olduğu, 60. maddesinde, tapu ve kadastro harclarının, (4) sayılı tarifede yazılı işlemlerden, işlemlerin nevi ve mahiyetine göre, değer esası üzerinden nispi veya maktu olarak alınacağı, 61.maddesinde, değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (4) sayılı tarifede yazılı değerlerin esas olduğu, 63.maddesinde, bu Kanunda sözü edilen "kayıtlı değer" veya " emlâk vergisi değeri" deyiminin, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 29. maddesine göre belirlenen vergi değerini ifade ettiği, aynı Kanun'un IV sayılı tarifesinin 6/a fıkrasında ise ifraz veya taksim veya birleştirme işlemlerinde kayıtlı değerler üzerinden binde 11,38 oranında harç alınacağı düzenlenmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "İfraz ve Tevhid" başlıklı 15. maddesinde;"İmar planı bulunan alanlarda, uygulama imar planına uygun olarak öncelikle parselasyon planının yapılması esastır. İmar planı bulunan alanlarda, ifraz ve tevhit işlemleri, parselasyon planı tescil edilmiş alanlarda yapılabilir. Parselasyon planı tescil edilmiş yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin imar planlarına ve imar mevzuatına uygun olması şarttır." "Tescil ve Şüyuun İzalesi" başlıklı 16. maddesinde; "Belediye ve mücavir alan hudutları içindeki gayrimenkullerin re'sen veya müracaat üzerine tevhid veya ifrazı, bunlar üzerinde irtifak hakkı tesisi veya bu hakların terkini, bu Kanun ve yönetmelik hükümlerine uygunluğu belediye encümenleri veya il idare kurullarınca onaylanır." hükmüne yer verilmiştir.
2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 21.maddesinde;"Köy ve belediye sınırları içinde kapanmış yollarla yol fazlaları köy veya belediye namına tescil olunur." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, Adana İli, Seyhan İlçesi, ... Mah., ... Ada, ... parselde adına kayıtlı 140.266,41 metrekare taşınmazla ilgili inşaat ruhsatı için yapılan başvuru sonrasında Adana İli, Seyhan İlçe Belediyesinin ... tarih ve ...sayılı Encümen Kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 15.ve 16.maddeleri ile 2644 sayılı Tapu Kanunu'nun 21.maddesi kapsamında ihdas,tevhit,yola ve ağaçlandırılacak alana terk yapılmasına karar verildiği,anılan karar uyarınca dava konusu taşınmazla ilgili 2.900,40 metrekaresinin yol, 6.248,00 metrekaresinin de park alanı olarak terk işlemi yapıldığı, kalan 131.378.40 metrekarenin davacı adına ayrı bir sayfada tescil edildiği, yoldan ihdas edilen 3.937,70 metrekare taşınmazın da Seyhan Belediye Başkanlığı adına tescil edildiği (... Ada, ...parsel),daha sonra ise davacı adına kayıtlı 131.378.40 metrekare taşınmazla Seyhan Belediye Başkanlığı adına tescil edilen taşınmazın tevhit işlemine tabi tutulduğu ve Adana İli, Seyhan İlçesi, ... Mah., ... Ada, ... parsel olarak Seyhan Belediye Başkanlığı ve davacı şirket adına hisseleri oranında tescil edildiği, dosyada yer alan ...tarih ve ... sayılı tescil istem belgesinden de söz konusu tevhit işlemine ilişkin 671.420,00-TL tapu harcı tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır.
Temyize konu kararda;dava konusu tapu harcının ifraz işleminden kaynaklandığından bahisle inceleme yapılmış ve hüküm kurulmuş ise de, dosya kapsamında yar alan bilgi belgenin ve Uyap Takbis kayıtlarının incelenmesinden olayda, ifraz işlemi yapılmadığı, davacı adına kayıtlı taşınmazdan yola ve ağaçlandırılacak alana terk, Seyhan Belediye Başkanlığı adına tescil edilen yoldan ihdas ve akabinde ihdas edilen taşınmazla davacı adına kayıtlı taşınmaza ilişkin tevhit işlemi yapıldığı, terk ve ihdas işlemlerine ilişkin tapu harcı tahakkuk ettirilmediği,tevhit işlemine ilişkin tahakkuk eden ve davacı tarafından ödenen tapu harcının iadesi istemiyle de bakılmakta olan davanın açıldığı görülmüştür.
Bu durumda; dava konusu tapu harcının tevhit işleminden kaynaklandığı anlaşıldığından maddi olayın ve ilgili mevzuatın birlikte değerlendirilerek yukarıda yer verilen açıklamalar kapsamında yeniden karar verilmek üzere Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Tarafların temyiz istemlerinin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 22/04/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.