T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/8918
Karar No : 2025/3716
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1-... Sanayi ve Ticaret A.Ş.
2- ... Turizm İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLLERİ : Av....
KARŞI TARAF(DAVALI) : ...Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğü'nce (KGM) ihalesi gerçekleştirilen .../... ihale kayıt numaralı "Trabzon Aşkale (DAP) (DOKAP) Yolu, Kale-Maden-12BL HD Yolu Km:123+543G/127+545İ-198+300G/52+023İ-37+800 Arası (Vauk Tüneli Dahil) Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Tünel İşleri, Çeşitli İşler ve Üst Yapı (BSK) İşleri Yapılması (İkmal)" işini, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun geçici 4. maddesi uyarınca 24/12/2021 tarihli devir sözleşmesi ile devralan davacı şirketler tarafından, hakediş ödemeleri üzerinden kesinti yoluyla tahsil olunan damga vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali ve söz konusu tutarın faiziyle iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; 27 no'lu hakedişten kesilen ve davacıların düzeltme başvurusundan önce iade edilmiş olunan damga vergisi yönünden; söz konusu damga vergisinin dava konusu işlemde de belirtildiği üzere iade edildiği görüldüğünden davanın bu kısmının incelenmesine olanak bulunmadığı, 1-26 no'lu hakedişlerden kesinti suretiyle tahsil olunan toplam 2.777.865,08-TL damga vergisi yönünden; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek-2. maddesinin 4. fıkrasında yer alan “ve yabancı firmalarca da teklif verilen…” ibaresinin Anayasa Mahkemesi'nin 28/04/2021 tarih ve 31468 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı kararıyla iptal edildiği, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2'nci maddesinin 4'üncü fıkrasında yer alan uluslararası ihale tanımının, "kamu kurum ve kuruluşları tarafından yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olarak çıkılan ihale" şeklinde olduğu, dosyanın incelenmesinden her ne kadar söz konusu işe ilişkin dava konusu damga vergileri tahsil edilmiş ise de, dava konusu işe ilişkin idari şartnamede işin yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu, işin cari yıl yatırım programı kapsamında olduğu ve damga vergisi tahsilatlarından sonraki tarihe ilişkin olsa da davacılar adına düzenlenmiş vergi resim harç istisna belgesi bulunduğunun taraflar arasında ihtilafsız olduğunun anlaşıldığı, olayda dava konusu işin istisna kapsamında olduğu ve dolayısıyla vergi istisna uygulanmaması nedeniyle vergilendirmede hata yapıldığı sonucuna varıldığından, tahsil edilen damga vergisinin yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, hukuka aykırı olarak tahsil edilen damga vergisinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 112'nci maddesinin 4'üncü fıkrası uyarınca tahsil tarihinden düzeltme fişinin tebliğ tarihine kadar geçen süre için, 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında işleyecek faiziyle birlikte iade edileceği gerekçesiyle davanın kısmen incelenmeksizin reddine kısmen kabulüne, söz konusu hakedişlerden kesinti suretiyle tahsil olunan damga vergisinin tahsil tarihinden itibaren işleyecek tecil faizi ile birlikte iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi Mahkemesi kararının 27 no'lu hakediş ödemesinden kesilen damga vergisi yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısmının davacılar tarafından istinaf edilmediğinden kesinleştiği, dosyanın incelenmesinden Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğünce ihalesi yapılan .../... ihale kayıt numaralı “Trabzon Aşkale (Dap)(Dokap)Yolu , Kale-Maden-12bı Hd Yolu Km:123+543g /127+545i – 198+300g /52+023i-37+800 Arası (Vauk Tüneli Dahil) Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Tünel İşleri Çeşitli İşler Ve Üst Yapı(Bsk) İşleri Yapımı” işine ilişkin olarak yapılan hakediş ödemelerinden kesilen damga vergisinin ... Madencilik Turizm İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, ... İnşaat Taah. San. Ticaret Anonim Şirketi ile ... Elektrik Elektronik Ticaret Anonim Şirketinden oluşan adi ortaklık adına yapılan hakediş ödemelerinden kesinti yoluyla tahsil edildiği ve 24/12/2021 tarihinde ihalenin davacıların oluşturduğu adi ortaklığa devredildiğinin anlaşıldığı olayda, hakedişlerden kesilen damga vergisinin davacı adi ortaklık tarafından değil, ... İnşaat Taah. San. Tic. A.Ş., ... Elektrik Elektronik A.Ş ile ... Mad. Turz. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. adi ortaklığına yapılan hakediş ödemelerinden kesildiği dolayısıyla anılan verginin mükellefinin ... İnşaat Taah. San. Tic. A.Ş., ... Elektrik A.Ş ile ... Mad. Turz. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. adi ortaklığı olduğu, ödenen verginin kanuni yada fiili mükellefi olmayan davacı adi ortaklığın mal varlığında bir azalmaya sebep olmadığının görüldüğü, vergilendirme işleminin düzeltme şikayet yoluyla açık vergi hatası bulunup bulunmadığı yönünden denetlendiği ve ehliyet yokluğu nedeniyle dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin esasının incelenmesine hukuki olanak bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu damga vergilerinin dayanağı sözleşmenin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun geçici 4. maddesi uyarınca bütün hak ve vecibeleri ile birlikte devralındığı, sözleşme kapsamındaki tüm iş ve işlemlerin muhatabının davacı şirketleri olduğu, söz konusu işin cari yıl yatırım programında yer aldığı ve ihalenin yabancı isteklilere açık olarak gerçekleştirildiği, adlarına vergi resim ve harç istisnası belgesinin düzenlenmiş olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Karayolları Genel Müdürlüğü 10. Bölge Müdürlüğü'nce (KGM) ihalesi gerçekleştirilen .../... ihale kayıt numaralı "Trabzon Aşkale (DAP) (DOKAP) Yolu, Kale-Maden-12BL HD Yolu Km:123+543G/127+545İ-198+300G/52+023İ-37+800 Arası (Vauk Tüneli Dahil) Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Tünel İşleri, Çeşitli İşler ve Üst Yapı (BSK) İşleri Yapılması (İkmal)" işini, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun geçici 4. maddesi uyarınca 24/12/2021 tarihli devir sözleşmesi ile devralan davacı şirketler tarafından, hakediş ödemeleri üzerinden kesinti yoluyla tahsil olunan damga vergisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali ve söz konusu tutarın faiziyle iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak belirtilmiştir. İptal davasının subjektif ehliyet koşulu "menfaat ihlali" olarak öngörülmüştür.
2577 sayılı Yasa'nın 2/1-a maddesindeki düzenleme ile idarenin tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafından Vergi Mahkemesi kararının 27 no'lu hakediş ödemesi üzerinden kesinti suretiyle tahsil edilen damga vergisi yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısmına karşı istinaf başvurusunda bulunulmadığı ve bu kısmın kesinleştiği, dolayısıyla davacıların temyiz isteminin 1-26 no'lu hakedişlerden kesinti suretiyle tahsil olunan damga vergisine yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
Olayda, davacı şirketler tarafından, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun geçici 4. maddesi uyarınca 24/12/2021 tarihli devir sözleşmesi ile devralınan .../... ihale kayıt numaralı işe ilişkin hakediş ödemeleri üzerinden kesinti yoluyla tahsil olunan damga vergilerinin iadesi istemiyle 24/05/2022 tarihinde Hızırbey Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulduğu, başvurunun ... tarih ve E... sayılı işlemle reddi üzerine aynı taleple 04/07/2022 tarihinde Gelir İdaresi Başkanlığı'na başvuru yapıldığı, ardından Gelir İdaresi Başkanlığı'nın davacıların başvurusunun reddine yönelik ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali ve hakedişlerden kesinti yoluyla tahsil olunan tutarların faiziyle iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesince, sözleşme damga vergisi ile harcın davacı adi ortaklık tarafından değil, ... İnşaat Taah. San. Tic. A.Ş., ... Elektrik Elektronik A.Ş ile ... Mad. Turz. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. adi ortaklığına yapılan hakediş ödemelerinden kesildiği dolayısıyla anılan verginin mükellefinin ... İnşaat Taah. San. Tic. A.Ş., ... Elektrik A.Ş ile ... Mad. Turz. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. adi ortaklığı olduğu, ödenen verginin kanuni yada fiili mükellefi olmayan davacı adi ortaklığın mal varlığında bir azalmaya sebep olmadığının görüldüğü, vergilendirme işleminin düzeltme şikayet yoluyla açık vergi hatası bulunup bulunmadığı yönünden denetlendiği ve ehliyet yokluğu nedeniyle dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin esasının incelenmesine hukuki olanak bulunmadığı gerekçesiyle 1-26 no'lu hakedişlerden kesinti yoluyla tahsil olunan damga vergisine ilişkin olarak davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiş ise de; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116-126. maddeleri kapsamında düzeltme ve şikayet başvurularında bulunan davacı şirketlerin, kendileri adına tesis edilen dava konusu işleme karşı dava açma ehliyeti bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince davacıların yaptığı başvuru sonucunda yine davacılar adına tesis edilen dava konusu işleme ilişkin olarak düzeltme-şikayet hükümleri kapsamında değerlendirme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, 1-26 no'lu hakedişlerden kesinti yoluyla tahsil olunan damga vergisine ilişkin olarak davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacıların temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 24/09/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.