T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2024/3981
Karar No : 2025/975
TEMYİZ EDENLER :1-(DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2-(DAVALI) ... Defterdarlığı-...
(... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Serbest muhasebeci mali müşavir olan davacı adına, ...Yapı Dekor Havuz Ekipmanları İnş. Malz. Plastik Demir Çelik San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... ila ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının muhasebe hizmeti sunduğu ... Yapı Dekor Havuz Ekipmanları İnş. Malz. Plastik Demir Çelik San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporundaki tespitlerin incelenmesinden 2017 ila 2019 yıllarında düzenlenmiş faturaların gerçek mal alış verişine dayanmadığı, komisyon geliri elde etmek için düzenlendiği sonucuna varıldığı, davacı hakkında düzenlenen ...tarih ve ... sayılı görüş ve öneri raporunda yer verilen tespitlerin incelenmesinden ise; davacının şifresini çalışanı ile paylaştığı, davacı meslek mensubunun savunmasında yanında çalışan ...'in bilgisi olmadan başka bir ofis açarak şifresini kullanarak beyanname verdiği, durumu öğrenmesi üzerine anılan kişiyi işten çıkardığını beyan ettiği, asıl borçlu ile diğer firmalar arasındaki yüksek tutarlardaki alış/satışların Ba-Bs ile bildirildiği ve anılan firmalar hakkında ya sahte belge düzenleme raporunun yazıldığı ya da sahte belge düzenleme gerekçesiyle incelenmekte olduğu ve bu mükelleflerin muhasebe hizmetlerinin de davacı tarafından yerine getirildiği, davacının Türk Borçlar Kanunu'ndaki "Adam çalıştıranın sorumluluğu" başlıklı 66.maddesine göre sorumluluğunun kusursuz
sorumluluk kapsamında olduğu ve davacının ilgili kişilere rücu hakkı saklı olduğu, davacının muhasebe hizmetini
sunarken gerekli özeni göstermediği ve görevinin gereklerine aykırı hareket ettiği, asıl borçluyla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu bulunduğu yönünde tesbitlere yer verildiği görüldüğü, ödeme emirleri içeriği amme alacaklarının 2019 yılının muhtelif dönemlerine ait olduğu, davacının ise 2019/Ocak ila Temmuz dönemleri katma değer vergisi beyannamelerini, 2019/Ocak-Mart, Nisan-Haziran geçici vergi beyannamelerini verdiği anlaşıldığından, ödeme emirleri içeriği borçlar yönünden davacının beyanname verip vermemesine göre ayrım yapılarak karar verilmesi gerektiği, buna göre davacı tarafından beyan edilen ...tarih ve ... ila ..., ..., ... sayılı ödeme emirlerine konu borçlar yönünden;
davacının şifresini çalışanı ...'le paylaştığı, asıl borçlu şirket hakkında bilgi sahibi olmadığı hususunun davacının beyanı ile sabit olduğu, davacının, meslek mensubu olması sıfatıyla kendisine tanınan beyanname gönderme ve aracılık etme yetkisi çerçevesinde kullanacağı şifresini çalışanıyla paylaşmak suretiyle, tanımadığı ve aynı zamanda yasal defter ve belgelerini görmediği firmanın beyannamelerinin verilmesini sağladığı, muhasebe işlemlerini yaptığı firmayla ilgili olarak mesleki özen ve sorumluluğu göstermediği anlaşıldığından, ziyaa uğratılan vergi ile ceza ve gecikme faizlerinin tahsili amacıyla davacı adına müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenen bu ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı, ...tarih ve ... ila ..., ... ila ... sayılı ödeme emirleri yönünden ise; ödeme emirleri içeriği amme alacaklarının doğduğu döneme ait beyannamelerin davacı tarafından verilmediği/imzalanmadığı görüldüğünden, davacının müteselsilen sorumlu tutulmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine... tarih ve ...ila ..., ... ila ... sayılı ödeme emirlerinin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu Vergi Mahkemesi Kararının usul ve esas bakımından hukuka uygun olduğu, taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI: Çalışanıyla şifresini paylaşmasının iş yaşamının gereği olduğu, kendisinin bilgisi ve izni olmadan ve çalışanının yasadışı olarak gerçekleştirdiği eylemleri nedeniyle şahsi sorumluluğunun bulunmadığı, gerekli özen ve dikkati gösterdiği bu nedenle Borçlar Kanununa göre sorumluluğunun bulunmadığı, durumdan haberdar olunca çalışanını 02/08/2019 tarihinde işten çıkardığı ve hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, yargı sürecinin devam ettiği kararın hukuka aykırı iddialarıyla aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: Asıl borçlu şirketçe ödenmeyen vergi borcunun, müteselsil sorumluluğu bulunan davacıdan tahsili amacıyla gerçekleştirilen işlemlerde hukuka aykırılık bulınmadığı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Davacı temyiz isteminin geçici vergiler üzerinden kesilen bir katı aşan vergi ziyaı cezalarına ilişkin kısmı ile tekerrür nedeniyle arttırılan vergi ziyaı cezalarına ilişkin kısımları yönünden kabulü, diğer kısımlara yönelik tarafların temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:Serbest muhasebeci mali müşavir olan davacı adına, ... Yapı Dekor Havuz Ekipmanları İnş. Malz. Plastik Demir Çelik San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenen... tarih ve ... ila ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.
İLGİLİ MEVZUAT
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 54. maddesinde, müddeti içinde ödenmeyen amme alacağının tahsil dairesince cebren tahsil edileceği, 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, 58. maddesinde de kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesi nezdinde dava açabileceği belirtilmiştir.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120. maddesinin 1. fıkrasında, "Ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, bu Kanunun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanunun değerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin altışar aylık kazançları (42. madde kapsamına giren kazançlar ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işten sağladıkları kazançlar hariç) üzerinden, 103. maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda geçici vergi öderler." hükmü yer almakta olup, 4. fıkrasında ise yapılan incelemeler sonucunda, geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10'unu aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen bu kısım için re'sen veya ikmalen geçici vergi tarh edileceği, mahsup süresi geçtikten sonra, kesinleşen geçici vergilerin terkin edileceği, ancak gecikme faizi ve ceza tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, ...tarih ve ... ila ..., ... ila ... sayılı ödeme emirlerine yönelik davalı idarece ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkralarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının,... tarih ve ... ve ... sayılı ödeme emirlerine yönelik davacı temyiz istemine gelince;
... tarih ve ... ve ... sayılı ödeme emri içeriğinde yer alan ve 2019/Ocak-Mart, Nisan-Haziran dönemlerine ilişkin geçici vergiler üzerinden kesilen vergi ziyaı cezasının bir katı tutarındaki kısmına yönelik davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
... tarih ve ... ve ... sayılı sayılı ödeme ödeme emri içeriğinde yer alan ve 2019/Ocak-Mart, Nisan-Haziran dönemlerine ilişkin geçici vergiler üzerinden kesilen vergi ziyaı cezasının bir katı aşan kısmına yönelik davacı temyiz istemi yönünden ise;
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120. maddesinin 5. fıkrasında; yapılan incelemeler sonucunda geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10’unu aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde eksik beyan edilen bu kısım için re’sen veya ikmalen geçici vergi tarh edileceği, mahsup süresi geçtikten sonra kesinleşen geçici verginin terkin edileceği ancak gecikme faizi ve cezanın tahsil edileceği kuralına yer verilmiştir.
Bu durumda; geçici vergi üzerinden ceza kesilmesi yukarıda belirtilen hükme uygun ise de, yıllık vergiye mahsuben peşin alınan bir vergi niteliği taşıyan geçici vergi nedeniyle yol açılan vergi kaybından dolayı bir kat ceza kesilmesi ve davacı iddialarının borcum yoktur kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden, 2019/Ocak-Mart, Nisan-Haziran dönemlerine ilişkin geçici vergi üzerinden kesilen vergi ziyaı cezasının bir katı aşan kısmı için düzenlenen ödeme emirlerinde ve bu kısma ilişkin gecikme faizinde hukuka uyarlık bulunmadığından açılan davayı anılan kısım yönünden reddeden Vergi Mahkemesi kararının bu kısmına yönelik davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, ... tarih ve ... ila ... sayılı ödeme emirlerine yönelik davacı temyiz istemine gelince;
... tarih ve ... ila ... sayılılı ödeme emri içeriğinde yer alan 2019/Ocak ila Temmuz dönemleri katma değer vergisi ile üç kat kesilen vergi ziyaı cezasına yönelik davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, ... tarih ve ... ila ... sayılı ve ...-... sayılı ödeme emirleri içeriği vergi ziyaı cezalarının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle arttırılan kısımlarına yönelik davacı temyiz istemine gelince;
...tarih ve ... ila ... sayılı ödeme emri içeriği 2019/Ocak ila Temmuz dönemleri katma değer vergileri ile ..., ... sayılı ödeme emirleri içeriği 2019/Ocak-Mart, Nisan-Haziran dönemlerine ilişkin geçici vergi üzerinden kesilen vergi ziyaı cezalarının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle artırıldığı anlaşılmış olup, Vergi Mahkemesince tekerrürün dayanağı konusunda herhangi bir inceleme ve hukuki değerlendirme yapılmadığı, tekerrürün dayanağının asıl borçlu şirketin daha önceki bir fiili olması halinde, (davacının mali müşavirlik hizmeti nedeniyle sorumlu olduğu göz önüne alındığında) davacıya, asıl mükellefin tekerrür hükümlerinin uygulanmasına sebebiyet veren eylemleri nedeniyle sorumluluk yüklenemeyeceği ve bu hususunda borcum yoktur kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, vergi ziyaı cezalarının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle artırılan kısımları hakkında belirtilen hususlar incelenerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, davalının temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi...Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ... tarih ve ... ve ... sayılı ödeme emri içeriğinde yer alan 2019/Ocak-Mart, Nisan-Haziran dönemlerine ilişkin geçici vergi üzerinden kesilen vergi ziyaı cezasının bir katı aşan kısmı ile bu kısma ilişkin gecikme faizi ile ... tarih ve ... ila ... sayılılı ödeme emri içeriğinde yer alan 2019/Ocak ila Temmuz dönemleri katma değer vergisi ile ... tarih ve ... ve ... sayılı ödeme emri içeriğinde yer alan 2019/Ocak-Mart, Nisan-Haziran dönemlerine ilişkin geçici vergiler üzerinden kesilen vergi ziyaı cezalarının tekerrür uygulanarak arttırılan kısımları yönünden BOZULMASINA, diğer kısımların ONANMASINA,
3.Temyiz isteminde bulunan davacıdan ...-TL maktu harç alınmasına
4.Bozulan kısımlar hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 25/03/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.