T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2024/5403
Karar No : 2025/1554
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Malzemeleri İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, davalı idarenin müeyyideli yazısı üzerine ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerine 2021/Ocak-Aralık dönemleri için tahakkuk ettirilen katma değer vergisi, damga vergisi, hesaplanan gecikme faizi ve kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlığın çözümünün, davacı şirkete tebliğ edilen yazıda belirtilen mükelleflerden alınan faturaların gerçek bir ticari ilişkiye dayanıp dayanmadığı hususlarının tespitine bağlı olduğu, davacının 2021 yılında alım yaptığı, ... Grup İnşaat Tic. Ltd. Şti., ... İnş. Orman Plastik San. Tic.Ltd. Şti,... Grup İnş. Tar. Ltd. Şti., ..., ..., ... Danışmanlık Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti., ... Kimya Petrol Ürünleri Ltd. Şti. unvanlı mükellefler hakkında düzenledikleri faturaların gerçek bir faaliyete ilişkin olmadığını ortaya koyan herhangi bir vergi tekniği raporu düzenlenmediği, adı geçen mükelleflerin sahte fatura düzenlediği somut olarak ortaya konulamadığından, dava konusu tahakkuk ve vergi ziyaı cezalarının bu mükelleflerden kaynaklanan kısımlarında hukuka uyarlık bulunmadığı; davacının 2021 yılında alım yaptığı,... Tarım Hayvancılık Kimya Orman Ürünleri Ltd.Şti.,..., ... Tarım Danışmanlık Yönetim Araştırma İnş. Orm. Ür. Tek. Oto. Yedek ParçaLtd.Şti., haklarında ise vergi tekniği raporu düzenlendiği halde tarhiyat yapılmadığı anlaşıldığından dava konusu tahakkuk ve vergi ziyaı cezalarının bu mükelleflerken kaynaklanan kısımlarında da hukuka uyarlık bulunmadığı; davacının alım yaptığı ... Boya Demir Profil ve İnşaat Malzemeleri İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporundaki tespitlerden, mükellefin gerçek hiç bir faaliyetinin bulunmadığı ve davacıya düzenlediği faturaların sahte olduğu yönünde yeterli ve somut tespit bulunmadığı sonucuna varıldığından dava konusu tahakkuk ve vergi ziyaı cezalarının bu mükelleften kaynaklanan kısımında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu katma değer vergisi, damga vergisi, hesaplanan gecikme faizi ve kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Mükelleflerin verdikleri beyannamelere ihtirazi kayıt koymalarının kendi içerisinde çelişkili bir durum oluşturduğu, ihtirazi kayıtla verilen beyannamelere karşı dava açma hakkının kazanılmasının kanuna karşı hile olduğu, ihtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine tahakkuk ettirilen vergilerin hukuka uygun olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı adına, davalı idarenin müeyyideli yazısı üzerine ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerine 2021/Ocak-Aralık dönemleri için tahakkuk ettirilen katma değer vergisi, damga vergisi, hesaplanan gecikme faizi ve kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat" başlıklı 3. maddesinin (A) fıkrasında; Bu Kanun'da kullanılan "Vergi Kanunu" tabirinin, işbu Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade ettiği, vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade edeceği, lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunlarının hükümlerinin, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı göz önünde tutularak uygulanacağı hükmü getirilmiş, (B) fıkrasında da; Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyenin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin, yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin, bunu iddia eden tarafa ait olduğu düzenlenmiştir.
Aynı Kanun'un re'sen vergi tarhını düzenleyen 30. maddesinin 1. fıkrasında; re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde, takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden verginin tarh olunmasıdır, şeklinde tanımlanmış, inceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkının, re'sen takdir olunmuş sayılacağı belirtilmiş, 2. fıkrasında da; fıkraya bağlı bentler halinde sıralanmış hallerden herhangi birinin bulunması durumunda, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitinin mümkün olmadığının kabulü gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı Kanun'un "Vergi İncelemeleri" başlıklı 2. bölümünde yer alan "Maksat" başlıklı 134. maddesinin 1. fıkrasında; vergi incelenmesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu belirtilmiş, incelemeye yetkili olanları düzenleyen 135. maddesinde de vergi incelenmesinin; vergi müfettişleri, vergi müfettiş yardımcıları, ilin en büyük mal memuru veya vergi dairesi müdürleri tarafından yapılacağı, Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrosunda görev yapanların da her hâl ve takdirde vergi inceleme yetkisini haiz olduğu belirtilmiştir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29/1-a maddesinde; mükelleflerin, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanun'da aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak indirebilecekleri ifade edilmiş, "İndirimin belgelendirilmesi" başlıklı 34. maddesinin (1) numaralı fıkrasında da; Yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait katma değer vergisinin, alış faturası veya benzeri vesikalar ve gümrük makbuzu üzerinde ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şartıyla indirilebileceği hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu katma değer vergisi, damga vergisi, hesaplanan gecikme faizi ve kesilen vergi ziyaı cezasının, hakkında vergi tekniği raporu bulunmayan mükelleflerden alınan faturalardan kaynaklanan kısmı ile ... Boya Demir Profil ve İnşaat Malzemeleri İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi'nden alınan faturalardan kaynaklanan kısmına usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın söz konusu hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Nitekim, ... Boya Demir Profil ve İnşaat Malzemeleri İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi hakkında sahte fatura düzenlemek suretiyle komisyon geliri elde ettiğinden bahisle düzenlenen vergi tekniği raporuna istinaden alınan takdir komisyonu kararına dayanılarak re'sen tarh edilen 2021 yılı kurumlar vergisi ve 2021 yılının tüm dönemlerine ilişkin geçici vergi ve bu vergiler üzerinden kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemiyle açılan davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararı, Dairemizin 24/04/2025 tarih ve E:2025/1847, K:2025/1555 sayılı kararı ile onanmıştır.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu katma değer vergisi, damga vergisi, hesaplanan gecikme faizi ve kesilen vergi ziyaı cezasının, hakkında vergi tekniği raporu bulunmakla birlikte adlarına tarhiyat yapılmadığı belirtilen mükelleflerden alınan faturalardan kaynaklanan kısmına ilişkin temyiz istemine gelince;
Yukarıda metni verilen madde hükümlerinin değerlendirilmesinden, yükümlülerin mal alışları nedeniyle yüklendiği katma değer vergilerinin, indirim ve iade konusu yapılabilmesi için faturaların gerçek bir mal alım satımı karşılığı düzenlenmesi gerekmektedir.
Vergilendirme işlemi yapılırken, Kanuna uygun olarak biçimlendirilen muamelelerin bu biçimselliğinin ötesine geçilerek, muamelenin tarafları arasında oluşan maddi ve hukuki ilişkinin gerçek mahiyetinin araştırılması gerekmektedir. Kanun, gerçek mahiyetin ortaya çıkarılmasında yemin hariç her türlü delile izin vermiştir. Bu deliller, tarafların ikrarı, vergiyi doğuran olayla ilişkisi doğal ve açık bulunan tanık ifadesi, muamelenin taraflarının ekonomik ve ticari konumları, işyerlerinin durumu, arandığında bulunup bulunamamasına ilişkin tespitler olabilir.
Gerçekleşmemiş teslim ve hizmetler dolayısıyla katma değer vergisi ödenmesi ve bunun sonucu olarak da bir vergi indirimi sözkonusu olamayacağından, vergi indirimine dayanak teşkil eden faturaların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı ortaya konulmalıdır.
Mahkemece, davacının 2021 yılında alım yaptığı ...Tarım Hayvancılık Kimya Orman Ürünleri Ltd. Şti.,..., ... Tarım Danışmanlık Yönetim Araştırma İnş. Orm. Ür. Tek. Oto. Yedek Parça Ltd.Şti. haklarında vergi tekniği raporu düzenlendiği halde tarhiyat yapılmadığı anlaşıldığından dava konusu tahakkuk ve vergi ziyaı cezalarının bu mükelleflerken kaynaklanan kısımlarında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle karar verilmiş ise de, ...Tarım Hayvancılık Kimya Orman Ürünleri Ltd. Şti., ..., ...Tarım Danışmanlık Yönetim Araştırma İnş. Orm. Ür. Tek. Oto. Yedek Parça Ltd. Şti. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporlarının sırası ile 25/02/2022, 11/11/2021 ve 04/04/2022 tarihli olduğu ve söz konusu mükelleflerin üçünün de takdir komisyonuna sevk işleminin yapıldığının beyan edildiği görülmüş olup, sahte fatura düzenleyicisi mükellefler hakkında tarhiyat yapılmadığı sürece bu faturaları kullanan mükellefler tarafından indirimlere konu edilen tutarın herhangi bir değerlendirme ve inceleme yapılmaksızın doğrudan kabul edilmesi gerektiği yönünde yasal bir düzenleme bulunmadığı gibi Mahkemece bu konuya ilişkin yapılan hukuki değerlendirmenin, vergiyi doğuran olayın gerçekliği ilkesi ve ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerine tahakkuk eden vergilere karşı açılan davanın nasıl incelenmesi gerektiği belirtilen 27/02/2019 tarih ve Başvuru Numarası: 2015/15100 sayılı Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesiyle bağdaşmadığı açıktır.
Bu durumda; anılan şirketler hakkında düzenlenen vergi tekniği raporları incelenerek, faturalarda yazılı mal ve hizmetlerin gerçekten alınıp alınmadığı, yapılan işin niteliği ve büyüklüğüyle orantılı olup olmadığı araştırılarak, gerçek durum somut olarak ortaya konulmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden, yukarıda belirtilen gerekçe ile verilen Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının, bu hususa ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; dava konusu katma değer vergisi, damga vergisi, hesaplanan gecikme faizi ve kesilen vergi ziyaı cezasının, hakkında vergi tekniği raporu bulunmakla birlikte adlarına tarhiyat yapılmadığı belirtilen mükelleflerden alınan faturalardan kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA, kalan kısmının ONANMASINA,
Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ...Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 24/04/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.