T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2024/6645
Karar No : 2024/7368
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnş. Hafr. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av....
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Defterdarlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket hakkında düzenlenen vergi inceleme raporuyla, vergiden muaf esnaftan yapılan hurda alımlarının sahte faturayla belgelendirildiğinin tespit edildiği ileri sürülerek, adına 2019/Ocak ila Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergileri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; esnaf muaflığından yararlanan kişilerden yapılan emtia alımları sırasında gider pusulası düzenlenmek suretiyle ödenen tutar üzerinden gelir (stopaj) vergisi kesintisi yapılabilmesi için, vergi idareleri tarafından yapılan inceleme ve araştırmalar ile mükelleflerin gelir (stopaj) vergisinin konusuna giren işleminin bulunduğunun tespiti gerektiği, uyuşmazlıkta ise İdarece, bu yönde bir araştırma ve tespitte bulunulmadan, salt davacının kullandığı faturaların sahte olduğu ve sahte fatura içeriği emtianın esnaf muaflığından yararlanan kişilerden alındığı varsayımına dayanılarak tarhiyat yapıldığı anlaşıldığından, davacı adına re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergileri ile kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne cezalı tarhiyat ile kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Hurda emtiası, bu emtianın ticaretini yapan tüccardan ya da vergiden muaf esnaftan alınabileceğinden, davacılar tarafından defterlere kaydedilen hurda faturalarını düzenleyen şahıs ya da şirketler hakkında vergi tekniği raporuyla yapılan tespitlerin değerlendirilmesi, söz konusu tespitlerin, düzenlenen faturaların gerçek mal teslimine dayanmadığını kanıtlaması halinde ise, gerçekte teslim alınan hurdaların, vergiden muaf esnaftan alındığının kabulü gerektiği, hurda alımlarının vergiden muaf esnaftan yapılmadığının iddia edilmesi halinde ise, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3.maddesi uyarınca, ispat yükünün davacıya ait olduğu, bu durumda, Vergi Mahkemesince, davacı şirket tarafından, hurda alımına ilişkin olarak yasal defterlere kaydedilen faturaları düzenleyen şirketler hakkında vergi tekniği raporuyla yapılan tespitler ile davacının bu husustaki iddiaları değerlendirilerek, yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Vergi inceleme raporunun eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu, alımların gerçek olduğu, ödemelerin çek ya da banka havalesi ile gerçekleştiği, inceleme neticesinde varsayıma dayalı sonuca varıldığı, bu nedenle tarhiyatın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı şirket hakkında düzenlenen vergi inceleme raporuyla, vergiden muaf esnaftan yapılan hurda alımlarının sahte faturayla belgelendirildiğinin tespit edildiği ileri sürülerek, adına 2019/Ocak ila Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergileri ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 45. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği; 4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; 5. fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Belirtilen düzenlemeler uyarınca bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde kural olarak istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekmektedir.
2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan hükme göre, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden bir karar vermeksizin dosyanın ilgili ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekmektedir.
İncelenen dosyada, ilk derece mahkemesince, davacı adına yapılan cezalı tarhiyat ile özel usulsüzlük cezasına ilişkin,esnaf muaflığından yararlanan kişilerden yapılan emtia alımları sırasında gider pusulası düzenlenmek suretiyle ödenen tutar üzerinden gelir (stopaj) vergisi kesintisi yapılabilmesi için, vergi idareleri tarafından yapılan inceleme ve araştırmalar ile mükelleflerin gelir (stopaj) vergisinin konusuna giren işleminin bulunduğunun tespiti gerektiği, uyuşmazlıkta ise İdarece, bu yönde bir araştırma ve tespitte bulunulmadan, salt davacının kullandığı faturaların sahte olduğu ve sahte fatura içeriği emtianın esnaf muaflığından yararlanan kişilerden alındığı varsayımına dayanılarak tarhiyat yapıldığı anlaşıldığından, davacı adına re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı gelir (stopaj) vergileri ile kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, anılan karar Bölge İdare Mahkemesince, hurda emtiası, bu emtianın ticaretini yapan tüccardan ya da vergiden muaf esnaftan alınabileceğinden, davacılar tarafından defterlere kaydedilen hurda faturalarını düzenleyen şahıs ya da şirketler hakkında vergi tekniği raporuyla yapılan tespitlerin değerlendirilmesi, söz konusu tespitlerin, düzenlenen faturaların gerçek mal teslimine dayanmadığını kanıtlaması halinde ise, gerçekte teslim alınan hurdaların, vergiden muaf esnaftan alındığının kabulü gerekiği, hurda alımlarının vergiden muaf esnaftan yapılmadığının iddia edilmesi halinde ise, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3.maddesi uyarınca, ispat yükünün davacıya ait olduğu, bu durumda, Vergi Mahkemesince, davacı şirket tarafından, hurda alımına ilişkin olarak yasal defterlere kaydedilen faturaları düzenleyen şirketler hakkında vergi tekniği raporuyla yapılan tespitler ile davacının bu husustaki iddiaları değerlendirilerek, yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunu kabul edip, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında istisnai olarak sayılmış olan hallerden herhangi birinin bulunmaması karşısında, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin 4. numaralı fıkrası uyarınca Bölge İdare Mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen temyize konu kararın yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varıldığından bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 11/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.