T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1009
Karar No : 2025/81
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 17/11/2022 tarih ve E:2019/1126, K:2022/6680 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin 2. fıkrasının 1. ve 2. cümleleri ile 3., 5., 6. ve 7. fıkralarının, 5. maddesinin 1., 4. ve 6. fıkralarının ve 6. maddesinin 1. fıkrasının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 17/11/2022 tarih ve E:2019/1126, K:2022/6680 sayılı kararıyla;
Anayasa'nın 124., 130. ve 131. maddesine; Mülga 78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. ve 4. maddesine, 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 10. maddesine, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 4., 6. ve 11. maddesine atıf yapılarak,
Yönetmeliğin 4. maddesinin 2. fıkrasının 1. ve 2. cümleleri, 3., 5., 6. ve 7. fıkraları yönünden;
Dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinde asgari kadro sayısının; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından programlara göre ayrı ayrı belirlenebilen ve ihtiyaca göre sürekli güncellenebilen bir sayı olarak tanımlandığı,
Yönetmeliğin 4. maddesinin 2. fıkrasının 1. ve 2. cümlelerinde; "Yükseköğretim kurumları, asgari kadro sayısının iki katına kadar norm kadro planlaması yapabilir. Yükseköğretim Kurulu tarafından Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşma kapsamında belirlenen yükseköğretim kurumları, ihtisas alanlarıyla doğrudan ilgili birimleri için asgari kadro sayısının üç katına kadar; Araştırma Üniversitesi olarak belirlenen yükseköğretim kurumları ise dört katına kadar norm kadro planlaması yapabilir." düzenlemesine yer verildiği,
Aynı maddenin 3. fıkrasında; "Yükseköğretim kurumlarında norm kadroların yeterli olmaması halinde norm dışı kadro talebi, ilgili anabilim/anasanat dalı ve/veya bölüm kurulunun uygun görüşü, ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun gerekçeli kararı ile Yükseköğretim Kuruluna iletilir. Bu talep, öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısı, ileri düzey araştırma ve geliştirme faaliyetleri, doktora programlarından mezun sayısı, üniversitenin eğitim ve öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanır." düzenlemesi yer almaktayken, ilk cümlesinde 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Yükseköğretim kurumlarında norm kadroların yeterli olmaması halinde norm dışı kadro talebi, ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulu ile ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından Yükseköğretim Kuruluna iletilir." şeklinde, 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile de ikinci cümlesinde "...doktora ve dengi programlarından mezun sayısı, üniversitenin eğitim ve öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanır." şeklinde değişiklik yapıldığı,
Düzenlemenin, norm kadroların yeterli olmaması halinde yükseköğretim kurumlarının ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik, kamu yararını sağlamak amacıyla, verilen yasal yetkiler çerçevesinde yapıldığının anlaşıldığı,
Aynı maddenin 5. fıkrasında; "Anabilim/anasanat dalına öğrenci alan önlisans ve lisans programları ile bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler için öğretim elemanı asgari kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı kurulunun ve bölüm başkanlığının uygun görüşü aranmak şartıyla ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulu kararıyla iki katına kadar artırılabilir." düzenlemesi yer almakta iken 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Anabilim/anasanat dalı ve programa öğrenci alan önlisans ve lisans programları ile bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler için öğretim elemanı norm kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı" şeklinde, 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "bölüm kurulu ile ilgili birim yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından asgari kadro sayısının iki katına kadar belirlenebilir." şeklinde değişiklik yapıldığı,
Düzenleme ile lisans ve ön lisans eğitimi verilmeyen asgari kadrosu ve norm kadro sayısı oluşmayan, bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler olan Eğitim Bilimleri Bölümünün Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık haricindeki ana bilim dalları, Mühendislik Fakültelerinin Temel Bilimler Bölümleri, Denizcilik Fakültelerinin Temel Bilimler Bölümleri, Fen Fakültelerinin Temel Bilimler Bölümleri, Güzel Sanatlar Fakültelerinin Temel Sanat Bilimleri Bölümleri, Fakültelerin İnsan ve Toplum Bilimleri Bölümleri için asgari kadro sayısı belirlenerek norm kadro planlaması yapılmasına imkan verildiğinin anlaşıldığı,
Aynı maddenin 6. fıkrasında; "Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen ders verecek öğretim üyesi temininde güçlük çekilen özellikli alanlar ile sağlık programlarındaki klinik ve laboratuvar uygulamaları veya mühendislik laboratuvar uygulamalarında ihtiyaç duyulanlar hariç olmak üzere, fakültelerde öğretim görevlisi kadro planlaması yapılamaz. Yukarda belirtilen özellikli ve uygulamalı alanlara ilişkin kadro talepleri, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun uygun görüşü, ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun gerekçeli kararı ile Yükseköğretim Kuruluna iletilir ve Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanır. Bu şekilde fakültelere ders vermek üzere tahsis edilen öğretim görevlisi kadroları ilgili birimin norm kadrosundan sayılır." düzenlemesi yer almaktayken, 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile maddenin son cümlesinde; "Yukarıda belirtilen özellikli ve uygulamalı alanlara ilişkin öğretim görevlisi kadro talepleri, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulu ile ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından Yükseköğretim Kuruluna iletilir ve Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanır. Bu şekilde fakültelere ders vermek üzere tahsis edilen öğretim görevlisi kadroları ilgili birimin norm kadrosundan sayılır." şeklinde değişiklik yapıldığı,
Söz konusu kural ile öğretim görevlilerinin, öğretim üyesi bulunmayan veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim öğretim ve uygulamaları için istihdamının gerektiği, fakültelerde genellikle öğretim üyesi ihtiyacı karşılanabildiğinden sadece öğretim üyesi ihtiyacının bulunduğu fakültelerde öğretim görevlisi istihdamına imkan verildiğinin anlaşıldığı,
Aynı maddenin 7. fıkrasında; "Cumhurbaşkanı kararıyla öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadroları için belirlenen ilave atama izinlerinin en fazla yüzde yirmisi, Yükseköğretim Kurulu tarafından ülkenin kalkınmasında ve bilim hayatının gelişmesinde öncelikli görülen alanlarda lisansüstü eğitim amacıyla kullandırılmak üzere yükseköğretim kurumlarının araştırma görevlisi kadrolarına tahsis edilir. Bunun dışındaki araştırma görevlisi norm kadroları; öğrenci sayısı, araştırma, proje geliştirme gibi faaliyetler dikkate alınarak ilgili akademik kurulların uygun görüşü üzerine üniversite senatosu tarafından belirlenir. Bu kadroların kullanımı ilgili yönetim kurulunun kararıyla rektör tarafından gerçekleştirilir." düzenlemesi yer almaktayken, 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile ikinci cümlede; "Bunun dışındaki araştırma görevlisi kadroları, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkındaki Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uyarınca anabilim dallarına tahsis edilir. " şeklinde değişiklik yapıldığı ve fıkranın son cümlesinin 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile ilga edildiği,
Anılan düzenlemenin, araştırma görevlisi norm kadro planlamalarının yükseköğretim kurumlarının akademik kurullarının katılımıyla yapılmasını amaçladığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca ülkenin kalkınmasında ve bilim hayatının gelişmesinde öncelikli görülen alanlarda lisansüstü eğitim amacıyla kullandırılmak üzere yükseköğretim kurumlarının araştırma görevlisi kadrolarının kullanılabilmesinin öngörüldüğü,
İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları; ancak bu takdir hakkının serbestçe kullanılabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmesi gerektiği; idarelerin düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirerek yeniden düzenlemesinin, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşıdığı,
Bu kapsamda, hizmet gerekleri ve kamu yararı gözetilerek yapılan düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
Yönetmeliğin 5. maddesinin 1., 4. ve 6. fıkraları yönünden;
Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasında; "Kadrolara atamalar, ilgili mevzuat çerçevesinde ve ilgili yükseköğretim kurumunun Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanmış akademik yükseltme ve atama ölçütleri uyarınca yapılır." düzenlemesinin yer aldığı,
Aynı maddenin 4. fıkrasında; "Öğretim elemanı asgari kadro sayısını aşan bütün atamalarda asgari kadrolar da dahil olmak üzere kadroların en fazla 2/3’ü aynı unvan için kullanılabilir. Bu hesaplamada çıkan sayı küsuratlı ise aşağıya doğru yuvarlama yapılır. Meslek yüksekokullarında bu şart aranmaz." düzenlemesi yer almaktayken, 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Öğretim elemanı asgari kadro sayısını aşan bütün atamalarda asgari kadrolar da dahil olmak üzere kadroların en fazla 3/4’ü aynı unvan için kullanılabilir. Bu hesaplamada çıkan sayı küsuratlı ise aşağıya doğru yuvarlama yapılır. Yükseköğretim Kurulunca öğretim üyesi temininde güçlük çekildiğine karar verilen birimlerdeki doktor öğretim üyesi kadroları ile araştırma üniversiteleri ve meslek yüksekokullarında bu şart aranmaz." şeklinde değiştirildiği,
Madde düzenlemesiyle getirilen kıstasın, norm kadro yönetmeliğinin uygulandığı birimlerde tek bir kadro unvanının hakim olmasının engellenmesi olduğu, böylelikle gelişmiş üniversitelerde profesör kadrosundaki yığılmaların ortadan kalkacağı, profesörlerin yanında doçent, doktor öğretim üyesi istihdamının da önünün açılacağı, yeni açılan veya gelişmekte olan üniversitelerin istihdamına da imkan sağlanacağı, fakülte bazında öğrenci alan fakültelerde azami oranın fakülte toplamı üzerinden, bölüm düzeyinde öğrenci alan bölümlerde azami oranın bölüm toplamı üzerinden, anabilim dalı bazında öğrenci alan anabilim dallarında azami oran hesabının anabilim dalı toplamı üzerinden yapılacağı anlaşıldığından, yapılan düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
Aynı maddenin 6. fıkrasında; "Cumhurbaşkanı kararıyla her yıl ilgili yükseköğretim kurumu için belirlenen atama sayısına göre kadroların birimlere tahsisi, ilgili anabilim/anasanat dalı ve/veya bölüm kurulunun talebi ve ilgili birim kurulunun gerekçeli teklifi ile Senato tarafından yapılır." düzenlemesi yer almaktayken, 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Cumhurbaşkanı kararıyla her yıl ilgili yükseköğretim kurumu için belirlenen atama izin sayılarının birimlere dağılımı, ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından yapılır. Atama izin sayılarının, asgari kadroların kullanımı için birimlere tahsisi, ilgili birim yöneticisinin görüşü alınarak rektör tarafından gerçekleştirilir." şeklinde değişiklik yapıldığı,
Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve nedenini oluşturduğu gibi çeşitli hak ve özgürlükler açısından da bir sınırlama nedeni niteliği taşıdığı, bu kavramın genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade ettiği ve getirilen düzenlemelerde kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrası yönünden;
Yönetmeliğin 6. maddesinde; "Yasal düzenlemeler nedeniyle veya mahkeme kararları uyarınca kadro kullanımı gerektiren atamalarda; 2547 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi uyarınca öğretim üyesi kadrolarına yapılan atamalarda; 2547 sayılı Kanunun 30 uncu ve 36 ncı maddelerine göre sözleşmeli statüde çalıştırılacak öğretim üyeleri ile 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında öğretim görevlisi kadrosuna ilk defa yapılacak atamalarda; Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği, Eczacılıkta Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği ve Veteriner Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği hükümlerine göre uzmanlık eğitimi almaya hak kazananların araştırma görevlisi kadrolarına atanmalarında; devlet hizmeti yükümlülüğü kurası sonuçlarına göre öğretim görevlisi kadrolarına yapılacak atamalarda; bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolarda istihdam edilenlerin görev süresi uzatımı mahiyetindeki atanmalarında ve yabancı uyruklu öğretim elemanlarının sözleşmeli statüsünde çalıştırılmak üzere atanmalarında bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz." düzenlemesi yer almaktayken, 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Yasal düzenlemeler nedeniyle veya mahkeme kararları uyarınca kadro kullanımı gerektiren atamalarda; 2547 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi uyarınca öğretim üyesi kadrolarına yapılan atamalarda; 2547 sayılı Kanunun 30 uncu ve 36 ncı maddelerine göre sözleşmeli statüde çalıştırılacak öğretim üyeleri ile 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında doktor öğretim üyesi veya öğretim görevlisi kadrosuna ilk defa yapılacak atamalarda; Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği, Eczacılıkta Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği ve Veteriner Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği hükümlerine göre uzmanlık eğitimi almaya hak kazananların araştırma görevlisi kadrolarına atanmalarında; devlet hizmeti yükümlülüğü kurası sonuçlarına göre öğretim görevlisi kadrolarına yapılacak atamalarda; bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolarda istihdam edilenlerin görev süresi uzatımı mahiyetindeki atanmalarında ve yabancı uyruklu öğretim elemanlarının sözleşmeli statüsünde çalıştırılmak üzere atanmalarında bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz." şeklinde değişiklik yapıldığı,
Yasal düzenlemeler uyarınca veya mahkeme kararları nedeniyle kadro kullanımı gerektiren atamalar için yapılan düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu düzenlemelerin eşitlik, liyakat ve kanuni idare ilkelerine, üniversitelerin kurumsal ve bilimsel özerkliğine, kamu yararına aykırı olduğu, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkartılamayacağı, öğretim elemanlarının özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerektiği, dava konusu düzenlemelerin yasal dayanağı bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ:Anayasa'nın "Yükseköğretim kurumları" kenar başlıklı 130. maddesinin 9. fıkrasında yer alan, "Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir." hükmü bağlamında dava konusu Yönetmeliğin dayanağını teşkil eden 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 11. maddesinin 4. fıkrasının Anayasa’nın 104. maddesinin 17. fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu sonucuna varıldığından iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 17/11/2022 tarih ve E:2019/1126, K:2022/6680 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 20/01/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Dava; 02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin 2. fıkrasının 1. ve 2. cümleleri ile 3., 5., 6. ve 7. fıkralarının, 5. maddesinin 1., 4. ve 6. fıkralarının ve 6. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 10. maddesiyle öğretim elemanı kadrolarının kullanımı ve aktarma işlemlerini düzenleyen 02/09/1983 tarihli ve 78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.
13/09/2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 17 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olan 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları" başlıklı 11. maddesine “Öğretim elemanı kadrolarına, devlet yükseköğretim kurumları bünyesindeki birimler, önlisans, lisans ve lisansüstü programların sayısı, niteliği ve öğrenci sayıları ile yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan norm kadro yönetmeliğine göre ilgili devlet yükseköğretim kurumunca atama yapılır.” şeklindeki 4. fıkra hükmü eklenmiş, bu düzenleme ile öğretim elemanı kadroları hakkında ilk kez norm kadro sistemi kurulması öngörülmüştür.
Bu düzenlemeye dayanılarak hazırlanan ve Yükseköğretim Kurulu tarafından devlet yükseköğretim kurumlarında norm kadroların belirlenmesi, dağıtılması, kullanımı ve istisnai durumları içeren “Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik” 02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Öte yandan; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında, "Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir." hükmüne; "Yükseköğretim kurumları" başlıklı 130. maddesinin 9. fıkrasında ise, "Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Bu anayasal düzenleme uyarınca; öğretim elemanlarının görevlerinin, unvanlarının, mali işlerinin ve özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Nitekim yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarına ilişkin kanunla düzenlenmesi gereken hususların 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nda düzenlendiği görülmektedir.
Dava konusu Yönetmelik'te ise; devlet yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı norm kadroları ve bunların kullanımına ilişkin esaslar belirlenmiştir. Kamu kurum ve kuruluşlarının kadro yapılanmasıyla yakından ilgili olan "norm kadro"; "bu kurumların hizmetlerinin yürütülmesi için personelin nitelik, sayı, sahip olacağı unvan ve derece olarak tespit edilmesi ve standart hale getirilmesi" olarak tanımlanmaktadır. Norm kadro ile asgari ve azami kadro sayısı belirlenmekte olup bu belirlemeyle öğretim elemanlarının görev ve yetkilerinin, özellikle de özlük haklarının etkilendiği ve bu çerçevede Anayasa'nın 130. maddesi bağlamında münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konular kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
Zira Anayasa Mahkemesinin 22/03/2007 tarih ve E:2005/139, K:2007/33 sayılı kararında “Kadro ünvanı, personelin niteliğini ifade etmenin yanında, o personelin yerine getireceği görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük haklarını da ifade etmektedir. Kadro derecesi ile personelin özellikle aylık ve ödenekleri ve diğer özlük hakları bakımından sıkı bir bağ bulunmaktadır.” değerlendirmesinde bulunulmuş, 29/4/2021 tarih ve E:2020/71, K:2021/33 sayılı kararında da, 27/7/2020 tarihli ve 65 sayılı Bazı Yükseköğretim Kurumlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’deki kadroların ihdas edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (III) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesine yönelik kuralın, öğretim elemanlarının görev ve yetkilerini ve özellikle özlük haklarını etkilediği, bu çerçevede Anayasa’nın 130. maddesi bağlamında münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda düzenleme yapıldığı, ayrıca üniversite öğretim elemanlarının kadrolarının düzenlenmesi hususunun Anayasa’da Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle düzenlenmesi özel olarak öngörülen konulardan da olmadığı belirtilerek Anayasa’nın 104. maddesinin 17. fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline kararı verilmiştir.
Bu durumda; münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konuda Yönetmelik ile düzenleme yapılmasında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.