T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1062
Karar No : 2025/82
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 17/11/2022 tarih ve E:2018/7084, K:2022/6682 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin 1. ve 2.maddesinin, 4. maddesinin 2., 4., 6. ve 7. fıkralarının, 5. maddesinin 4. fıkrasının, norm kadro fazlası olan öğretim elemanlarının ne şekilde belirleneceği ve norm kadro fazlası olanların nasıl bir uygulamaya tabi tutulacağının belirlenmemesi yönündeki eksik düzenlemenin iptali ile 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 11. maddesinin 4. fıkrasının, Anayasa'nın 2., 130. ve 131. maddelerine aykırı olduğu iddia edilerek iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 17/11/2022 tarih ve E:2018/7084, K:2022/6682 sayılı kararıyla;
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde, davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmemiş,
Anayasa'nın 124., 130. ve 131. maddesine, Mülga 78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 1. ve 4. maddesine, 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 10. maddesine, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 4., 6. ve 11. maddesine atıf yapılarak
Yönetmeliğin 1. ve 2. maddesi yönünden;
Yönetmeliğin 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğretim kurumları bünyesindeki birimler, önlisans, lisans, lisansüstü programlar ve bunların niteliği ile öğrenci sayıları, yükseköğretim kurumunun eğitim ve öğretim faaliyetleri dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak öğretim elemanı norm kadrolarını ve bunların kullanımına ilişkin esasları belirlemektir. Bu Yönetmelik, devlet yükseköğretim kurumlarını kapsar." hükmü, 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 11 inci maddesinin dördüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır." hükmünün yer aldığı,
Anayasa'nın 124. madde hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesinin amaçlandığı ve kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gerekleri, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerektiği,
Mülga 78 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanlarına ait kadrolar ekli cetvelde gösterilerek ilgili yükseköğretim kurumlarına tahsis edildiği; bu Kanun Hükmünde Kararname'yi yürürlükten kaldıran 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 10. maddesinde, 78 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan kadroların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yeniden düzenlenerek genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesine ekleneceğinin belirtildiği; 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 11. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, öğretim elemanı kadrolarına, devlet yükseköğretim kurumları bünyesindeki birimler, önlisans, lisans ve lisansüstü programların sayısı, niteliği ve öğrenci sayıları ile yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan norm kadro yönetmeliğine göre ilgili devlet yükseköğretim kurumunca atama yapılacağına ilişkin düzenleme yapılarak, verilen yetkiye istinaden dava konusu Yönetmeliğin düzenlendiği,
Bu kapsamda, Anayasa değişikliği yapılmadan önce Kanun Hükmünde Kararname ile düzenlenen öğretim elemanı kadrolarının kullanımı hususunda; Anayasaya uygun olarak çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na yetki verilerek düzenleme yapıldığı, getirilen düzenlemelerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
Yönetmeliğin 4. maddesinin 2., 4., 6. ve 7. fıkraları yönünden;
Yönetmeliğin 3. maddesinde asgari kadro sayısının; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından programlara göre ayrı ayrı belirlenebilen ve ihtiyaca göre sürekli güncellenebilen bir sayı olarak tanımlandığı,
Yönetmeliğin 4. maddesinin 2. fıkrasında "Yükseköğretim kurumları, asgari kadro sayısının iki katına kadar norm kadro planlaması yapabilir. Yükseköğretim Kurulu tarafından Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşma kapsamında belirlenen yükseköğretim kurumları, ihtisas alanlarıyla doğrudan ilgili birimleri için asgari kadro sayısının üç katına kadar; Araştırma Üniversitesi olarak belirlenen yükseköğretim kurumları ise dört katına kadar norm kadro planlaması yapabilir. Araştırma Üniversiteleri tarafından planlama yapılırken önlisans ve lisans programlarındaki öğrenci sayısı, lisansüstü programlardaki öğrenci ve mezun sayısı, programların yürütülmesindeki ders ağırlıkları, araştırma ve geliştirme ile hizmet sunumu gibi akademik faaliyetler çerçevesinde değerlendirilecek hususlar dikkate alınır. Bu fıkra kapsamında asgari kadro sayısı dışındaki norm kadro planlamalarında ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm başkanının talebi ile ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü kurulunun uygun görüşü aranır." düzenlemesi yer almakta iken 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile maddenin son cümlesinin "Bu fıkra kapsamında asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar, ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulu ile birim yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından planlanır." şeklinde değiştirildiği,
Aynı maddenin 4. fıkrasında; "Fakülte veya bölüm lisans programı için norm kadrolar, üniversiteler tarafından anabilim/anasanat dalı çeşitliliği göz önünde bulundurularak fakülte veya bölümü oluşturan anabilim/anasanat dallarının her birine bir öğretim üyesi düşecek şekilde planlanır. Anabilim/anasanat dalları dikkate alınarak belirlenen norm kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun uygun görüşü üzerine ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulunun gerekçeli kararıyla bölüm veya fakülte düzeyinde iki katına kadar artırılabilir." düzenlemesi yer almaktayken 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile maddenin son cümlesinin "Anabilim/anasanat dalları dikkate alınarak belirlenen norm kadro sayısı, ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulu ile ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından bölüm veya fakülte düzeyinde iki katına kadar artırılabilir." şeklinde değiştirildiği,
Düzenleme ile ana bilim dalı sayısı fazla olan fakülte ve bölüm bazında lisans düzeyinde eğitim yapan birimlerin norm kadro sayılarını artırabildiği, ana bilim dalı az olan birimlerin ise norm kadro planlamalarının aynı Yönetmeliğin 4. maddesinin 2. fıkrası uyarınca da yapılabileceğinin anlaşıldığı,
Aynı maddenin 6. fıkrasında; "Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen ders verecek öğretim üyesi temininde güçlük çekilen özellikli alanlar ile sağlık programlarındaki klinik ve laboratuvar uygulamaları veya mühendislik laboratuvar uygulamalarında ihtiyaç duyulanlar hariç olmak üzere, fakültelerde öğretim görevlisi kadro planlaması yapılamaz. Yukarda belirtilen özellikli ve uygulamalı alanlara ilişkin kadro talepleri, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun uygun görüşü, ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun gerekçeli kararı ile Yükseköğretim Kuruluna iletilir ve Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanır. Bu şekilde fakültelere ders vermek üzere tahsis edilen öğretim görevlisi kadroları ilgili birimin norm kadrosundan sayılır." düzenlemesi yer almakta iken 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile maddenin son cümlesinde; "Yukarıda belirtilen özellikli ve uygulamalı alanlara ilişkin öğretim görevlisi kadro talepleri, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulu ile ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından Yükseköğretim Kuruluna iletilir ve Yükseköğretim Kurulu tarafından karara bağlanır. Bu şekilde fakültelere ders vermek üzere tahsis edilen öğretim görevlisi kadroları ilgili birimin norm kadrosundan sayılır." şeklinde değişiklik yapıldığı,
Belirtilen kural ile öğretim görevlilerinin, öğretim üyesi bulunmayan veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim öğretim ve uygulamaları için istihdamının gerektiği, fakültelerde genellikle öğretim üyesi ihtiyacı karşılanabildiğinden sadece öğretim üyesi ihtiyacının bulunduğu fakültelerde öğretim görevlisi istihdamına imkan verildiğinin anlaşıldığı,
Aynı maddenin 7. fıkrasında; "Cumhurbaşkanı kararıyla öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadroları için belirlenen ilave atama izinlerinin en fazla yüzde yirmisi, Yükseköğretim Kurulu tarafından ülkenin kalkınmasında ve bilim hayatının gelişmesinde öncelikli görülen alanlarda lisansüstü eğitim amacıyla kullandırılmak üzere yükseköğretim kurumlarının araştırma görevlisi kadrolarına tahsis edilir. Bunun dışındaki araştırma görevlisi norm kadroları; öğrenci sayısı, araştırma, proje geliştirme gibi faaliyetler dikkate alınarak ilgili akademik kurulların uygun görüşü üzerine üniversite senatosu tarafından belirlenir. Bu kadroların kullanımı ilgili yönetim kurulunun kararıyla rektör tarafından gerçekleştirilir." düzenlemesi yer almaktayken 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile 2. cümlede "Bunun dışındaki araştırma görevlisi kadroları, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkındaki Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uyarınca anabilim dallarına tahsis edilir. " şeklinde değişiklik yapıldığı ve fıkranın son cümlesinin 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile ilga edildiği,
Söz konusu düzenlemeyle araştırma görevlisi norm kadro planlamalarının yükseköğretim kurumlarının akademik kurullarının katılımıyla yapılması olduğu, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca ülkenin kalkınmasında ve bilim hayatının gelişmesinde öncelikli görülen alanlarda lisansüstü eğitim amacıyla kullandırılmak üzere yükseköğretim kurumlarının araştırma görevlisi kadrolarının kullanılabilmesi olduğunun anlaşıldığı,
İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları, ancak bu takdir hakkının serbestçe kullanılabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmesi gerektiği; idarelerin düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip yeniden düzenlemesi, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşıdığı,
Bu kapsamda, hizmet gerekleri ve kamu yararı gözetilerek yapılan düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
Yönetmeliğin 5. maddesinin 4. fıkrası yönünden;
Anılan düzenlemede yer alan "Öğretim elemanı asgari kadro sayısını aşan bütün atamalarda asgari kadrolar da dahil olmak üzere kadroların en fazla 2/3’ü aynı unvan için kullanılabilir. Bu hesaplamada çıkan sayı küsuratlı ise aşağıya doğru yuvarlama yapılır. Meslek yüksekokullarında bu şart aranmaz." kuralının, 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile "Öğretim elemanı asgari kadro sayısını aşan bütün atamalarda asgari kadrolar da dahil olmak üzere kadroların en fazla 3/4’ü aynı unvan için kullanılabilir. Bu hesaplamada çıkan sayı küsuratlı ise aşağıya doğru yuvarlama yapılır. Yükseköğretim Kurulunca öğretim üyesi temininde güçlük çekildiğine karar verilen birimlerdeki doktor öğretim üyesi kadroları ile araştırma üniversiteleri ve meslek yüksekokullarında bu şart aranmaz." şeklinde değiştirildiği,
Madde düzenlemesiyle getirilen kıstasın, norm kadro yönetmeliğinin uygulandığı birimlerde tek bir kadro unvanının hakim olmasının engellenmesine yönelik olduğu, böylelikle gelişmiş üniversitelerde profesör kadrosundaki yığılmaların ortadan kalkacağı, profesörlerin yanında doçent, doktor öğretim üyesi istihdamının da önünün açılacağı, yeni açılan veya gelişmekte olan üniversitelerin istihdamına da imkan sağlanacağı, fakülte bazında öğrenci alan fakültelerde azami oranın fakülte toplamı üzerinden, bölüm düzeyinde öğrenci alan bölümlerde azami oranın bölüm toplamı üzerinden, anabilim dalı bazında öğrenci alan anabilim dallarında azami oran hesabının anabilim dalı toplamı üzerinden yapılacağı anlaşıldığından, düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
Dava konusu Yönetmelik'te norm kadro fazlası olan öğretim elemanlarının ne şekilde belirleneceği ve norm kadro fazlası olanların nasıl bir uygulamaya tabi tutulacağının belirlenmemesi yönündeki eksik düzenleme yönünden;
Yönetmeliğin "Geçiş hükümleri" başlıklı geçici 1. maddesinde, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte bir bölüm, anabilim/anasanat dalı veya meslek yüksekokulu programındaki norm kadro fazlası öğretim elemanlarının bulundukları kadrolarda görev yapmaya devam edecekleri, boş ve saklı öğretim elemanı kadrolarının ise rektörlüğe aktarılacağı, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilan edilen öğretim elemanı kadrolarına atama işlemlerinin ise bu Yönetmelik hükümleri dikkate alınmadan yürürlükteki mevzuat hükümleri uyarınca sonuçlandırılacağı, bu kadrolara atananların norm kadro fazlası oluşturması durumunda dahi bulundukları kadrolarda görev yapmaya devam edeceklerine yönelik düzenleme getirildiği görüldüğünden, eksik düzenleme bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Yönetmeliğin dayanağını teşkil eden 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 11. maddesinin 4. fıkrasının Anayasa'nın 2., 130, ve 131. maddelerine aykırı olduğundan somut norm denetimi yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği; bilimsel araştırmaların yapıldığı bir kuruma norm kadro uygulaması getirilmesinin üniversite sistemi ile bağdaşmadığı, 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklikle davaya konu olan bazı düzenlemeler değiştirildiğinden vekalet ücreti ve yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılması gerektiği, bununla birlikte dava konusu edildiği tarihteki haliyle bu düzenlemelerin de hukuka aykırı olduğu, Anayasa'nın 130. ve 131. maddeleri uyarınca öğretim üyelerinin çalışması ve özlük haklarına ilişkin değişikliklerin kanunla yapılması gerektiği, düzenleme yapılırken birden fazla öğretim programı olduğu ve lisansüstü programların öğretim elemanlarına ders ve danışmanlık yükü olarak ilave yükler getirdiği hususunun değerlendirilmediği, üniversitelerin norm kadrolarını genişletmesini engelleyen uygulama sebebiyle hizmetin aksayacağı, üniversitelerde nitelikli öğretim elemanı yetiştirme programlarının ve bilimsel araştırmaların sekteye uğrayacağı, başarılı öğrencilerin uzun süre kadro alamayacağı, aynı bölümde aynı unvanın sınırlandırılmasının haksızlığa neden olacağı, kendi içinde çelişen düzenlemelerin dayanak Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile de çeliştiği, Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde norm kadro fazlası olan öğretim elemanlarının ne şekilde belirleneceği ve nasıl bir uygulamaya tabi tutulacakları hususunun belirlenmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ:Anayasa'nın "Yükseköğretim kurumları" kenar başlıklı 130. maddesinin 9. fıkrasında yer alan, "Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir." hükmü bağlamında dava konusu Yönetmeliğin dayanağını teşkil eden 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 11. maddesinin 4. fıkrasının Anayasa’nın 104. maddesinin 17. fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu sonucuna varıldığından iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Anayasaya aykırılık iddiası ciddi görülmeyerek gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 17/11/2022 tarih ve E:2018/7084, K:2022/6682 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 20/01/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Dava; 02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin 1. ve 2.maddesinin, 4. maddesinin 2., 4., 6. ve 7. fıkralarının, 5. maddesinin 4. fıkrasının, norm kadro fazlası olan öğretim elemanlarının ne şekilde belirleneceği ve norm kadro fazlası olanların nasıl bir uygulamaya tabi tutulacağının belirlenmemesi yönündeki eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.
09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 10. maddesiyle öğretim elemanı kadrolarının kullanımı ve aktarma işlemlerini düzenleyen 02/09/1983 tarihli ve 78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.
13/09/2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 17 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olan 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları" başlıklı 11. maddesine “Öğretim elemanı kadrolarına, devlet yükseköğretim kurumları bünyesindeki birimler, önlisans, lisans ve lisansüstü programların sayısı, niteliği ve öğrenci sayıları ile yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan norm kadro yönetmeliğine göre ilgili devlet yükseköğretim kurumunca atama yapılır.” şeklindeki 4. fıkra hükmü eklenmiş, bu düzenleme ile öğretim elemanı kadroları hakkında ilk kez norm kadro sistemi kurulması öngörülmüştür.
Bu düzenlemeye dayanılarak hazırlanan ve Yükseköğretim Kurulu tarafından devlet yükseköğretim kurumlarında norm kadroların belirlenmesi, dağıtılması, kullanımı ve istisnai durumları içeren “Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik” 02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Öte yandan; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında, "Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir." hükmüne; "Yükseköğretim kurumları" başlıklı 130. maddesinin 9. fıkrasında ise, "Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Bu anayasal düzenleme uyarınca; öğretim elemanlarının görevlerinin, unvanlarının, mali işlerinin ve özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Nitekim yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarına ilişkin kanunla düzenlenmesi gereken hususların 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nda düzenlendiği görülmektedir.
Dava konusu Yönetmelik'te ise; devlet yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı norm kadroları ve bunların kullanımına ilişkin esaslar belirlenmiştir. Kamu kurum ve kuruluşlarının kadro yapılanmasıyla yakından ilgili olan "norm kadro"; "bu kurumların hizmetlerinin yürütülmesi için personelin nitelik, sayı, sahip olacağı unvan ve derece olarak tespit edilmesi ve standart hale getirilmesi" olarak tanımlanmaktadır. Norm kadro ile asgari ve azami kadro sayısı belirlenmekte olup bu belirlemeyle öğretim elemanlarının görev ve yetkilerinin, özellikle de özlük haklarının etkilendiği ve bu çerçevede Anayasa'nın 130. maddesi bağlamında münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konular kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
Zira Anayasa Mahkemesinin 22/03/2007 tarih ve E:2005/139, K:2007/33 sayılı kararında “Kadro ünvanı, personelin niteliğini ifade etmenin yanında, o personelin yerine getireceği görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük haklarını da ifade etmektedir. Kadro derecesi ile personelin özellikle aylık ve ödenekleri ve diğer özlük hakları bakımından sıkı bir bağ bulunmaktadır.” değerlendirmesinde bulunulmuş, 29/4/2021 tarih ve E:2020/71, K:2021/33 sayılı kararında da, 27/7/2020 tarihli ve 65 sayılı Bazı Yükseköğretim Kurumlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’deki kadroların ihdas edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (III) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesine yönelik kuralın, öğretim elemanlarının görev ve yetkilerini ve özellikle özlük haklarını etkilediği, bu çerçevede Anayasa’nın 130. maddesi bağlamında münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda düzenleme yapıldığı, ayrıca üniversite öğretim elemanlarının kadrolarının düzenlenmesi hususunun Anayasa’da Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle düzenlenmesi özel olarak öngörülen konulardan da olmadığı belirtilerek Anayasa’nın 104. maddesinin 17. fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bu durumda; münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konuda Yönetmelik ile düzenleme yapılmasında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.