T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1305
Karar No : 2024/3101
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı ... Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...'i temsilen ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onikinci Dairesinin 30/03/2022 tarih ve E:2018/4491, K:2022/1537 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri Başkanlığı Batı Bölge Sincan İşletme Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacı tarafından; eşinin sağlık kontrolü nedeniyle talep ettiği 3 günlük mazeret izninin verilmemesine ilişkin "Mazeret İzni Onayı" başlıklı ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan, Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının "Kanuni izinler, vekalet, geçici görev" konulu, 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelgesi'nin (Genelge) 8. maddesinde yer alan, "İzin vermeye yetkili amirlerce personele mazeretlerine binaen bir günlük veya ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir. Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." hükmünün ve aynı Genelge'ye istinaden, mazeret izni vermeye yetkili amirlerin bu yetkilerini alt kadrolara devretmesine (işletme müdürüne yetki verilmesine) ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 30/03/2022 tarih ve E:2018/4491, K:2022/1537 sayılı kararıyla;
Anayasa'nın 50. maddesi, 4636 sayılı Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesislerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 10/1. maddesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 23., 102., 103/1. ve 104. maddeleri aktarıldıktan sonra,
Genelge'nin 8. maddesinde yer alan dava konusu düzenleme yönünden,
657 sayılı Kanunda, belli şartlar altında izin kullanmanın memurun genel haklarından biri olduğu düzenlenmiş ve izin türleri ile hangi iznin; ay, gün ya da saat şeklinde kullanılabileceğinin belirtildiği, izin türleri arasında “saatlik izin” ya da “idari izin” diye adlandırılan bir izin türünün yer almadığı,
Yıllık izin uygulamasında “gün” esası benimsenirken, mazeret izni uygulamalarında kullanılacak iznin türüne göre “gün” ya da “hafta” olarak izin kullandırılmasının öngörüldüğü, ancak, kadın memura mazeret izni kapsamında değerlendirilen günlük süt izninin “saat” esasına göre belirlendiği,
657 sayılı Kanun'da düzenlenen izinlerden olmayan saatlik izinlerin, toplanarak yıllık izinden düşülmesine imkân tanıyan bir düzenlemeye de yer verilmediği,
Bu durumda; 2014/4 sayılı Genelge'nin dava konusu 8. maddesinde yer alan, personele mazeretlerine binaen bir günlük izin verilmesine yönelik düzenlemede, 657 sayılı Kanun'un yıllık ve mazeret izni verilmesine ilişkin hükümlerine aykırılık bulunduğu,
Ancak, aynı maddede yer alan, ayda toplam 8 saat izin verileceği, kullanılan saatlik izinlerin 8 saati aşması hâlinde günlük izin verileceği ve günlük kullanılan iznin yıllık izinden düşürüleceği şeklindeki düzenlemenin, 657 sayılı Kanun'da tahdidi olarak sayılan izin türleri, izin kullanılacak hâller ile yıllık izinden düşülebilecek sürelerin genişletilmesi sonucunu doğurduğundan, dava konusu düzenlemenin bu kısmında hukuka uygunluk görülmediği,
Davacıya 3 günlük mazeret izninin verilmemesine ilişkin bireysel işlem yönünden,
Davacıya, herhangi bir hukuki neden gösterilmeden, 657 sayılı Kanun'da bir hak olarak tanınan mazeret izninin verilmediği, 2014/4 sayılı Genelge'nin dava konusu 8. maddesi uyarınca, saatlik ya da günlük izin talep etmesi hâlinde izin verileceği gerekçesi ile dava konusu bireysel işlemin tesis edildiğinin anlaşıldığı,
Bu durumda; 2014/4 sayılı Genelgenin 8. maddesinde yer alan saatlik izin verilmesine ilişkin düzenlemenin hukuka aykırılığının tespit edilmesi karşısında, bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen, davacıya mazeret izni verilememesine ilişkin işlemde de hukuka uygunluk görülmediği,
Genelge'ye istinaden mazeret izni vermeye yetkili amirlerin bu yetkilerini alt kadrolara devretmesine (işletme müdürüne yetki verilmesine) ilişkin işlem yönünden,
657 sayılı Kanun'un 104. maddesinin (C) fıkrasında, mazeret izninin merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile verileceğinin düzenlendiği, bu durumda, 2014/4 sayılı Genelge'de mazeret izni verilmesi hususunda birim amirlerine yetki verilmesinde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle,
Genelge'nin 8. maddesinde yer alan, "...ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir. Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." ibaresinin ve davacıya 3 günlük mazeret izninin verilmemesine ilişkin "Mazeret İzni Onayı" başlıklı ... tarih ve ... sayılı bireysel işlemin iptaline; Genelge'nin 8. maddesinde yer alan, "İzin vermeye yetkili amirlerce personele mazeretlerine binaen bir günlük izin" verilmesine ilişkin kısmı ile Genelge'ye istinaden mazeret izni vermeye yetkili amirlerin bu yetkilerini alt kadrolara devretmesine (işletme müdürüne yetki verilmesine) ilişkin işlemin iptali istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, dava konusu edilen işlemin evrak kayıt işlemi yapılmamış bir işlem olduğu, mazeret iznine ilişkin başvuru üzerine mazeret izni onay formuna el yazısı ile başvurunun yazılan şekilde yapılması hâlinde gereğinin yapılacağını belirten bir işlem yani "kesin ve yürütülebilir" nitelikte olmayan bir işlem olduğu ve iptaline de imkân bulunmadığı; 2014/4 sayılı Genelge'nin 8. maddesinde saatlik izin formu doldurularak alınan saatlik izinlerin toplanarak yıllık izinden düşülmesinin değil, yıllık izin formu doldurularak alınan günlük izinlerin yıllık izinden düşülmesi gerektiğinin belirtildiği, idarelerinde personel tarafından saatlik alınan izinlerin toplanarak yıllık izinden düşülmesi gibi bir uygulamanın bulunmadığı, bu itibarla ilgili Genelge'nin 8. maddesinde iptal edilmesini gerektirecek bir durum da bulunmadığı; Genelge'nin 8. maddesinde yer alan "Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." cümlesinde yer alan günlük iznin idari izin olmayıp, yıllık iznin günlük olarak verilmesi olduğu; bu itibarla yeni bir izin türü veya 657 sayılı Kanun'un genişletilmesi gibi bir durumdan bahsedilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabul edilmesi ve Daire kararının, düzenleyici işlemin "...ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir." ibaresinin iptaline ilişkin kısmının bozulması; temyiz isteminin kısmen reddedilmesi ve Daire kararının, düzenleyici işlemin "Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." kısmının ve bireysel işlemin iptaline ilişkin kısımlarının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Daire kararının, Genelge'nin 8. maddesinde yer alan, "...ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir. Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." ibaresinin iptaline ilişkin kısmı bakımından:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Onikinci Dairesi kararının, Genelge'nin 8. maddesinde yer alan, "...ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir. Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." ibaresinin iptaline ilişkin hükmü yönünden aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Daire kararının, davacıya 3 günlük mazeret izninin verilmemesine ilişkin "Mazeret İzni Onayı" başlıklı ... tarih ve ... sayılı bireysel işlemin iptaline ilişkin kısmı bakımından:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Mazeret izni:" başlıklı 104. maddesinde; "(Değişik: 13/2/2011 - 6111/106 md.)... C) (A) ve (B) fıkralarında belirtilen hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde, mazeretleri sebebiyle memurlara on gün izin verilebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç olmak üzere, aynı usûlle on gün daha mazeret izni verilebilir. Bu takdirde, ikinci kez verilen bu izin, yıllık izinden düşülür." hükmü;
Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının "Kanuni izinler, vekalet, geçici görev" konulu, 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelgesi'nin İkinci Bölümünde; "A- Mazeret izinleri ... (4) Yukarda belirtilen hâller dışında, atamaya yetkili amir, yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde, mazeretleri sebebiyle memurlara on gün izin verilebilir. Zaruret hâlinde aynı usulle on gün daha mazeret izni verilebilir. Bu takdirde, ikinci kez verilen bu izin, yıllık izinden düşülür. ... B-Mazeret izni vermeye yetkili amirler Yukarıda (1) ve (2) nci bentte belirtilen yıllık izin vermeye yetkili amir, (3) üncü bentte belirtilen izin için yıllık izin vermeye yetkili amir ve yurtdışında diplomatik misyon şefleri tarafından verilir. (2), (3) ve (4) üncü bentlerde belirtilen izinler için "Personele Ait Mazeret İzin Onay Formu" kullanılır. (5) inci bentte belirtilen saatlik izinler ise "Saatlik İzin Formu" kullanılarak izin vermeye yetkili amirler tarafından verilir. Saatlik izin dışında kalan mazeret izinlerinde göreve başlama halindeki usul ve esaslar uygulanır." hükümleri bulunmaktadır.
Mevzuatın incelenmesinden, 657 sayılı Kanun'un ve dava konusu Genelge'nin ilgili hükümleri uyarınca mazeret izni; doğum, ölüm, evlilik gibi belirli hâllerde veya memurun mazeretini haklı kılan diğer durumlarda, memura verilen bir hak olduğu, mazeret izni talep eden memurun, talebini yazılı olarak veya "Personele Ait Mazeret İzin Onay Formu" doldurarak ilgili amirine iletmesi gerektiği, Genelge'de belirtilen mazeret izin türüne göre yetkili amirlerin talebi değerlendirerek, bu iznin verilip verilmeyeceğine karar vereceği anlaşılmaktadır.
Davacı, 07/12/2015 tarihinde "Mazeret İzin Onayı" formu ile, eşinin sağlık kontrolü nedeniyle 08-10 Aralık tarihleri arasında 3 (üç) gün süreyle mazeret izni talep etmiş, bu talep 2014/4 sayılı Genelge'nin 8. maddesinin davaya konu edilen düzenlemesi alıntılanarak, talebin bir günlük veya 8 saatlik izin şeklinde yenilenmesi hâlinde gereğinin yapılacağının belirtildiği el yazısıyla işletme müdürü tarafından reddedilmiştir.
Genelge'nin yukarıda gösterilen hükümleri uyarınca; davacının söz konusu 3 (üç) gün süreli mazeret izni talebinin değerlendirilmesi ve verilmesi yetkisi, birim amirine değil, atamaya yetkili amirlere ait olup, mevzuatta bu konuda yetki devrine olanak sağlayan bir düzenleme de bulunmamaktadır.
Bu durumda, davacının mazeret izni başvurusunu, izin vermeye yetkili amire "başvuru ile ilgili muvafakati olup olmadığını belirterek" göndermekle yükümlü birim amiri tarafından, söz konusu başvurunun belirtilen şekilde reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde usule ve mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, temyizen incelenen kararın bireysel işlemin iptaline ilişkin kısmı, sonucu itibarıyla usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Danıştay Onikinci Dairesinin 30/03/2022 tarih ve E:2018/4491, K:2022/1537 sayılı kararının, temyize konu, Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının "Kanuni izinler, vekalet, geçici görev" konulu, 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelgesi'nin 8. maddesinde yer alan, "...ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir. Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." ibaresinin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan kararın, temyize konu, davacıya 3 günlük mazeret izninin verilmemesine ilişkin "Mazeret İzni Onayı" başlıklı ... tarih ve ... sayılı bireysel işlemin iptaline ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
4. Kesin olarak, 02/12/2024 tarihinde, düzenleyici işlem yönünden oyçokluğu, bireysel işlem yönünden oybirliği ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; davacının, 07/12/2015 tarihinde "Mazeret İzin Onayı" formu ile, eşinin sağlık kontrolü nedeniyle 08-10 Aralık tarihleri arasında 3 (üç) gün süreli mazeret izni talep ettiği, bu talebin 2014/4 sayılı Genelge'nin 8. maddesi düzenlemesi alıntılanarak, talebin bir günlük veya 8 saatlik izin şeklinde yenilenmesi hâlinde gereğinin yapılacağının belirtildiği el yazısıyla işletme müdürü tarafından reddedildiği; bunun üzerine davacı tarafından, söz konusu işlemin ve işlemde belirtilen düzenlemenin iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
2014/4 sayılı Genelge'nin dava konusu edilen hükmü "(8) İzin vermeye yetkili amirlerce personele mazeretlerine binaen bir günlük veya ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir. Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." şeklindedir.
Davacının mazeret izni başvurusu, 3 (üç) gün süreli izin talebini içermekte olup, idarenin birim amirince, bu izin talebinin, başvuru talebi ile doğrudan bir ilgisi bulunmayan "saatlik izin" ve "bir günlük izin" hususunun düzenlendiği Genelge hükmü doğrultusunda başvurusunun yenilenmesi durumunda gereğinin yapılacağı belirtilerek reddedildiği anlaşılmaktadır.
Diğer yandan davacı, dava dilekçesinde, mazeret izninin amir muvafakati ile 10 güne kadar verilebileceği, zaruret hâlinde memurun ikinci bir 10 günlük mazeret izni hakkı bulunduğu, ancak ikinci 10 günlük mazeret izninin yıllık izninden düşülmesi gerektiği yolundaki 657 sayılı Kanun'un 104. maddesinin (C) bendine aykırı olduğu savına dayanarak, Genelge'nin dava konusu hükmünün sadece son cümlesine ilişkin iptal sebepleri ileri sürmekte olduğu, hükmün "saatlik izin" ve "bir günlük izin" verilmesi hususuna yönelik kısmına ilişkin herhangi bir hukuka aykırılık iddiası ortaya koymadığı görülmektedir.
Bu durumda, Genelge'nin 8. maddesinin son cümlesi olan ve davacının menfaatini ihlal eden "Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." ibaresinin bu davada incelenerek hakkında karar verilmesi mümkün olup, düzenlemenin kalan kısımları yönünden bu davada davacı tarafın iptalini istemek bakımından bir menfaat bağının kurulmaması sebebiyle, bu kısımları yönünden davanın reddi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
657 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuatta yer alan düzenlemeler çerçevesinde, izinli olunmayan günlerde memurun mesai saatleri içerisinde görevi başında olamayacağı hâllerin (görev sebebiyle ayrılış hâlleri hariç), süt izni kullanımı ve hastalık sebebiyle tabip ya da sağlık kuruluşlarına gitme hâli ile sınırlı tutulmuştur. Ayrıca, bu hâller dışında memurun görevi başında olmaması durumunda memur hakkında disiplin cezası uygulanması öngörülmüştür.
Bu durumun doğurduğu sakıncaları gidermek için uygulamada, memurlara mesai saatleri içinde "saatlik" izin verildiği, davalı idarenin uygulamadaki bu izni, dava konusu Yönerge ile mevzuata aktardığı, "saatlik" ve "günlük" izin kavramları ile ifade ettiği görülmektedir.
Yıllık izin uygulamasında “gün” esası benimsenirken, mazeret izni uygulamalarında kullanılacak iznin türüne göre “gün” ya da “hafta” olarak izin kullandırılması öngörülmüş, mazeret izni kapsamında değerlendirilen süt izni ise “saat” esasına göre belirlenmiştir.
657 sayılı Kanun'un 104. maddesinin (C) bendi uyarınca, çerçevesi kanunda belirtilmeyen sair mazeretler sebebiyle memurlara verilebilecek ve toptan veya bölümler hâlinde kullanılması mümkün bulunan ilk on günlük mazeret izininin yıllık izinden düşülmesi mümkün olmayıp, ikinci kez verilen on günlük mazeret izninin yıllık izinden düşülmesi mümkündür.
Genelge'nin mazeret izinleri başlığı altında düzenlenmesi nedeniyle davalı idare tarafından bir mazeret izni olarak kabul edildiği anlaşılan "günlük" iznin, memurlara yılda 10 güne kadar verilebilen mazeret iznin kapsamında kullanılması durumunda mazeret izninden düşülmesinin gerektiği, memura ikinci kez verilmesi öngörülen 10 günlük mazeret izni kapsamında kullanılması durumunda ise yıllık izinden düşülmesinin mümkün olduğu sonucuna varılmaktadır.
657 sayılı Kanun'un 104. maddesinin (C) bendinde öngörülen ve yukarıda açıklanan çerçevede herhangi bir ayrıma gidilmeksizin mazeret izni olarak verilen "günlük" izinlerin doğrudan yıllık izinden düşülmesine ilişkin Genelge'nin dava konusu 8. maddesinin son cümlesinde yer alan "Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." ibaresinde mazeret izninin ilk 10 günlük dilimi yönünden hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, Daire kararının, temyize konu, Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının "Kanuni izinler, vekalet, geçici görev" konulu, 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelgesi'nin 8. maddesinde yer alan, "...ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir." kısmının iptaline ilişkin kısmına yönelik temyiz talebinin kabulü ile kararın bu kısmının bozulması; aynı düzenlemenin son cümlesi olan "Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." ibaresinin iptaline ilişkin kısmına yönelik temyiz talebinin reddi ile kararın bu kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla kararın bu kısmına katılmıyoruz.