T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1426
Karar No : 2025/757
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesi 19/10/2022 tarih ve E:2018/6083, K:2022/5741 sayılı kararının davacı tarafından esastan, davalı idare tarafından yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Milli Savunma Bakanlığı Kara Harp Okulu hazırlık sınıfı öğrencisi olan davacının, İngilizce bütünleme sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemin, bu işleme karşı yaptığı itirazın reddedilmesine ilişkin işlemlerin, başarısız sayıldığından bahisle okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin, bu işlemlere bağlı olarak, davacının 15.427,93 TL tazminat ödemesi gerektiğine ilişkin işlemin ve anılan işlemlerin dayanağı olan 27/09/2001 tarih ve 24536 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Harp Okulları Yönetmeliği'nin 46. maddesinde yer alan "...açıldığı takdirde hazırlık sınıfını bir yılda” ibaresinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesi 19/10/2022 tarih ve E:2018/6083, K:2022/5741 sayılı kararıyla;
4566 sayılı Harp Okulları Kanunu'nun ''Amaç'' başlıklı 1. maddesi, ''Kapsam'' başlıklı 2. maddesi, ''Lisans düzeyinde öğretim'' başlıklı 37. maddesi, ''Disiplin ve okuldan çıkarılma'' başlıklı 38. maddesi, 5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Gösteremeyenler Hakkında Kanun'un 3. maddesi ve 27/09/2001 tarih ve 24536 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Harp Okulları Yönetmeliği'nin ''Lisans Eğitim ve Öğretimi Esasları'' başlığını taşıyan 46. maddesine yer verilerek;
Harp Okulları Yönetmeliği'nin 46. maddesinde yer alan "...açıldığı takdirde hazırlık sınıfını bir yılda” ibaresi yönünden;
27/09/2001 tarih ve 24536 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan davaya konu Harp Okulları Yönetmeliği'nin, 23/03/2021 tarih ve 31432 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Savunma Üniversitesi Harp Okulları Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle, karar tarihinde yürürlükte bulunmayan Yönetmelik hükmü hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığından, bu kısım bakımından konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği;
Bireysel işlemler yönünden;
Mülga Harp Okulları Yönetmeliği'nin 46. maddesinde yer alan dava konusu "...açıldığı takdirde hazırlık sınıfını bir yılda” ibaresinin, dava konusu bireysel işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunduğu ve davacının bütünleme sınavında başarısız olması nedeniyle ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin, bu hükmün uygulanması suretiyle tesis edildiği anlaşıldığından, bu hususun dikkate alınması suretiyle hukuki değerlendirmenin yapılması gerektiği;
Bununla birlikte; mülga Harp Okulları Yönetmeliği'nin sadece 46. maddesinde yer alan "...açıldığı takdirde hazırlık sınıfını bir yılda” ibaresinin, hukuka aykırı olduğundan bahisle iptal edilmesi isteminde bulunulduğundan, sadece bu düzenleme yönünden değerlendirme yapılarak bireysel işlemlerin hukuka uygunluk denetimi yapıldığı;
Milli Savunma Bakanlığı Kara Harp Okulu hazırlık sınıfı öğrencisi olan davacının, genel yeterlik yılsonu sınavından 46,6 puan, genel yeterlik bütünleme sınavından 44 puan aldığı, puanlarının bu sınavların taban notu olan 50 puanın altında kalması nedeniyle İngilizce bütünleme sınavından başarısız sayıldığı, bu işleme karşı yaptığı itirazın ise yapılan değerlendirme sonucu not değişiminin olmaması nedeniyle reddedildiği, devam eden süreçte, davacının hazırlık sınıfını başarı ile tamamlayamaması nedeniyle okuldan ilişiğinin kesilmesine ve 15.427,93 TL tazminat ödenmesi gerektiğine karar verildiği;
4566 sayılı Harp Okulları Kanunu'nun 37. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca; ancak, ihtiyaç halinde, Milli Savunma Bakanlığının onayı ile, harp okullarında bir yıl süreli hazırlık sınıfı açılabileceği; harp okulu öğrencilerinin hazırlık sınıfını bir yılda tamamlamak zorunda oldukları, hazırlık sınıfı öğrencileri için bütünleme ve tek ders sınavı öngörülmediği, aynı Kanun'un 38. maddesi gereği, 37. maddede öngörülen bir yıl içerisinde hazırlık sınıfını tamamlayamamaları durumunda, harp okulundan çıkarılacakları, 4566 sayılı Harp Okulları Kanunu'nun 41. maddesine dayanılarak hazırlanan davaya konu mülga Harp Okulları Yönetmeliği'nin 46. maddesinde harp okulu öğrencilerinin, açıldığı takdirde hazırlık sınıfını bir yılda tamamlamak zorunda olduğu kurala bağlanarak, dayanak Kanun ile aynı düzenlemeye yer verildiği;
Davaya konu İngilizce bütünleme sınavının, “test” ve “metin” olmak üzere iki bölümden oluştuğu, Milli Savunma Bakanlığı Milli Savunma Üniversitesi Kara Harp Okulu Dekanlığı Öğretim Kurulunca belirlenen ''İngilizce Hazırlık Sınıfı Ölçme Değerlendirme Esasları ve Sınav Ağırlıkları Tablosu'' gereği bütünleme sınav notu, ''[(metin notu).(0,1)+(test notu).(0,4)]:0,5'' esasına göre hesaplandığında, taban notunun 50 olması gerektiği;
Davacı tarafından; İngilizce bütünleme sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlem ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlem yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılarak uyuşmazlığın çözümlenmesi gerektiğinin öne sürüldüğü, davacının bütünleme sınavında metin bölümünden 84 puan, test bölümünden ise 34 puan aldığı, davacının bütünleme sınavındaki test bölümünde verdiği cevaplar ile cevap anahtarının karşılaştırılmasının teknik bir konu olmaması nedeniyle bilirkişi incelemesi yaptırılması gerekmediğinden, bu yönde yapılan tetkik sonucu maddi bir hata bulunmadığı, davacının metin notunun 100 puan olması halinde bile, davacının bütünleme notunun, taban puan olan 50 puanı aşamayacağı anlaşıldığından, davacının İngilizce bütünleme sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemde ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde yanlış ve hatalı değerlendirme yapılmaması nedeniyle, hukuka, ölçme ve değerlendirme esaslarına aykırılık bulunmadığı;
Davacının İngilizce bütünleme sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemde ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığından, 4566 sayılı Harp Okulları Kanunu'nun 37 ve 38. maddeleri ile mülga Harp Okulları Yönetmeliği'nin 46. maddesi gereği, davacının hazırlık sınıfını bir yılda başarıyla tamamlaması gerekirken, tamamlayamadığı anlaşıldığından, okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı;
Davacının hazırlık sınıfında başarısız olması nedeniyle ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, bu işleme dayanılarak, davacının 15.427,93 TL tazminat ödemesi gerektiğine ilişkin işlemin ise 5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Gösteremeyenler Hakkında Kanun'un 3. maddesi gereği sağlık sebepleri dışında okuldan çıkarılan öğrencilere, personel ve amortisman giderleri hariç, Devlet tarafından yapılan masraflar faizi ile birlikte mukavelesi gereğince ödettirileceğinden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle;
Bireysel işlemler yönünden davanın reddine, düzenleyici işlem yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına, davanın kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen de ret ile sonuçlanması nedeniyle 380,60 TL yargılama giderinin 190,30 TL kısmının davacı üzerinde bırakılmasına ve kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için öngörülen 19.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, yargılama giderlerinin diğer kısmı olan 190,30 TL'nin ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 19.000,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından; Dairece eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiği ve sınav kağıdına yönelik bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği, davalı idarenin dayanak düzenlemeleri sürekli olarak değiştirdiği, geçme notuna ilişkin yıl içinde yaptıkları değişikliklerin öğrenciler tarafından bilinmediği, benzer üniversitelerde öğrencilere ikinci sene eğitim hakkı veya yaz okulu hakkı tanındığı, davalı idareye bağlı olan dava dışı Hava Harp okulu hazırlık sınıfında tek ders sınavı yapıldığı ve kendisine de bu hakkın tanınması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; Daire kararının karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı yönünden, davanın açılmasına sebebiyet vermeyen idareleri aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın kısmen reddine, kısmen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 19/10/2022 tarih ve E:2018/6083, K:2022/5741 sayılı kararının esas ve yargılama gideri ile vekalet ücreti yönünden ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 08/04/2025 tarihinde davanın reddine ilişkin kısım yönünden oyçokluğu, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısım yönünden oybirliği ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 4566 sayılı Harp Okulları Kanunu'nun ''Lisans düzeyinde öğretim'' başlıklı 37. maddesinde; '' (...) a) Harp okullarında lisans eğitimi ve öğretim süresi dört yıldır. Ancak, ihtiyaç halinde, Milli Savunma Bakanlığının onayı ile, harp okullarında bir yıl süreli hazırlık sınıfı açılabilir. Harp okulu öğrencileri hazırlık sınıfını bir yılda ve lisans eğitim ve öğrenimini ise sağlık nedenleri hariç beş yılda, sağlık nedenleri dahil azami altı yılda tamamlamak zorundadırlar. (...)'' kuralına yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un ''Disiplin ve okuldan çıkarılma'' başlığını taşıyan 38. maddesinde ise harp okullarında eğitim ve öğrenim gören öğrencilerden bu Kanunun 37. maddesinin (a) bendinde belirtilen süreler içerisinde eğitim ve öğrenimlerini tamamlayamayanların okuldan çıkarılacağı öngörülmüştür.
4546 sayılı Kanun'un ''Yönetmelik'' başlığını taşıyan 41. maddesinde; bu Kanun'da esasları belirtilen ve Millî Savunma Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerin neler olduğuna yer verilmiş olup; (f) bendinde, öğrencilerin hangi şartlarda o eğitim ve öğretim yılını kaybetmiş sayılacaklarına ilişkin esaslar; (g) bendinde, harp okullarındaki sınav, değerlendirme ve sınıf geçme esasları ve harp okullarının kuruluş yapısına ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim- öğretim ve buna dayalı olarak verilecek lisans diplomaları ile ilgili esaslar ile (k) bendinde, disiplin esasları ile öğrencilerin disiplin, başarısızlık, sağlık ve diğer nedenlerle okuldan çıkmasında veya çıkarılmasında uygulanacak usul ve esaslar bu kapsama alınmıştır.
Diğer yandan, 5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Gösteremeyenler Hakkında Kanun'un 3. maddesinde; sağlık sebepleri dışında okullarla yüksek öğrenim kurumlarından çıkarılan öğrencilere, personel ve amortisman giderleri hariç, Devlet tarafından yapılan bilümum masrafların faizi ile birlikte mukavelesi gereğince ödettirileceği kurala bağlanmıştır.
27/09/2001 tarih ve 24536 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Harp Okulları Yönetmeliği'nin ''Lisans Eğitim ve Öğretimi Esasları'' başlığını taşıyan 46. maddesinde; ''Harp okullarındaki lisans eğitim ve öğretimi, parasız yatılı olarak yapılır. Öğrencilerin ihtiyaçları, Devletçe karşılanır. Harp okullarındaki eğitim ve öğretim, bu Yönetmelikte belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir.
a) Eğitim ve Öğretimin Süresi ve Şekli:
Harp okullarında lisans eğitim ve öğretim süresi dört yıldır. Ancak, ihtiyaç hâlinde, ilgili kuvvet komutanlığının teklifi ve Genelkurmay Başkanlığının onayı ile harp okullarında, bir yıl süreli hazırlık sınıfı açılabilir. Harp okulu öğrencileri; açıldığı takdirde hazırlık sınıfını bir yılda, lisans eğitim ve öğrenimini ise sağlık nedenleri hariç olmak üzere beş yılda, sağlık nedenleri dahil olmak üzere azamî altı yılda tamamlamak zorundadırlar. Savaş veya olağanüstü hallerde, Genelkurmay Başkanlığınca eğitim ve öğretime ara verilebilir veya eğitim ve öğretim süresi kısaltılabilir. Eksik öğretim görenlere daha sonra uygulanacak ilke ve esaslar Genelkurmay Başkanlığınca belirlenir. (...)
c)Hazırlık sınıfı uygulanması halinde, uygulama esasları; Genel Kurmay Başkanlığının onayı alınarak, ilgili kuvvet komutanlığınca belirlenir. (...)
(ç) Bütünleme, not yükseltme, ek not yükseltme, tek ders sınavları ve bunların engel sınavları (Bu sınavlar, ihtiyaç duyulması halinde yaz ve tatbiki eğitim öğretim döneminde de uygulanabilir.) (...) tatbiki eğitim süreleri ve uygulama şekilleri, özel amaçları gerçekleştirecek ve ihtiyaçları karşılayacak şekilde hazırlanacak yönergelerde belirtilir.'' düzenlemesi yer almıştır.
Yukarıda aktarılan mevzuatın incelenmesinden, harp okullarında hazırlık sınıfının bir yıl içinde tamamlanması zorunluluğu bulunduğu, aksi takdirde ilgilinin başarısız sayılacağı, ancak söz konusu mevzuatta, hazırlık sınıfı sonunda başarısız olan öğrencilere yönelik bütünleme, tek ders ve yaz okulu uygulamasının ne şekilde uygulanacağına ilişkin açık bir düzenleme yapılmadığı, konunun uygulama esaslarının ilgili kuvvet komutanlıklarının yetkisine ve Genel Kurmay Başkanlığının onayına bırakıldığı anlaşılmaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Kanun Önünde Eşitlik" başlıklı 10. maddesinde; herkesin dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu belirtilmiş, maddenin devamında devlet organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun hareket etmek zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır.
Davacının iddiaları arasında, diğer Harp Okullarında hazırlık sınıfı sonunda başarısız olan öğrencilere bütünleme sınavı hakkının yanı sıra tek ders sınav hakkı ve yaz okulu hakkı tanındığına, bu durumun ise eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddiası yer almaktadır.
Bu kapsamda, Kurulumuzun 19/12/2024 tarih ve E:2023/1426 sayılı ara kararı ile davalı idareden; davacı tarafından dava dosyasına -ekran görüntüsü şeklinde- sunulan, Hava Harp Okulu hazırlık sınıfı öğrencilerine 27/09/2018'de tek ders sınav hakkı tanındığına ilişkin 28/05/2018 tarih ve HRK:.../A.Kh.Hrk.Eğt.Ks. sayılı yazının ve eklerinin istenilmesine; 2018 yılında Milli Savunma Üniversitesi Hava Harp Okulu ile Deniz Harp Okulunda hazırlık sınıfı öğrencilerine bütünleme ve tek ders sınav hakkının tanınıp tanınmadığının, tanınmışsa tek ders sınavından başarılı olup öğrenimine devam eden öğrenci olup olmadığının sorulmasına ve buna ilişkin Öğretim Kurulu kararları da dahil olmak üzere ilgili bütün bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verilmiştir.
Davalı idarenin 17/03/2025 tarih ve ... sayılı cevabi yazısı ile yalnızca Hava Harp Okuluna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderildiği görülmüş; söz konusu belgelerden ise adı geçen okulda hazırlık sınıfı sonunda başarılı olamayan öğrencilere üç haftalık yaz okulunun ardından tekrar sınav hakkı ile bu sınavdan da başarısız olunması halinde not yükseltme sınav hakkı tanındığı anlaşılmıştır.
Diğer yandan, davacı tarafından dosyaya sunulan, tek ders sınav hakkına ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazıya ve eklerine ilişkin olarak davalı idare tarafından herhangi bir bilgi verilmediği görülmüştür.
Bu doğrultuda, dosyada yer alan bilgi ve belgelerin bir arada değerlendirilmesinden, Milli Savunma Bakanlığına bağlı Harp Okullarında hazırlık sınıfı sonunda başarısız olan öğrenciler yönünden birbirinden farklı uygulamalara gidildiği, söz konusu farklılığı meşru kılacak herhangi bir hukuki ve/veya teknik gerekçenin ise davalı idarece ortaya konulamadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, harp okullarına göre hazırlık sınıfı öğrencileri arasında farklı sınıf geçme esaslarının belirlenmesine ilişkin uygulamanın "anayasal eşitlik ilkesi"ne ve hukuka aykırı olduğu, Kara Harp Okulu hazırlık sınıfı öğrencisi olan davacının İngilizce bütünleme sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile bu işleme karşı yaptığı itiraz başvurusunun reddine ilişkin işlemde ve başarısız sayıldığından bahisle okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde diğer sınıf geçme seçeneklerinin kendisine uygulanmaması nedeniyle hukuka uygunluk bulunmadığı, bu işlemlere bağlı olarak, davacının ... TL tazminat ödemesi gerektiğine ilişkin işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Daire kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyoruz.