T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1515
Karar No : 2025/191
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
2- ... Genel Komutanlığı
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/02/2023 tarih ve E:2020/516, K:2023/582 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 2019 yılı Jandarma Genel Komutanlığı Sözleşmeli Subay Adayı sınavına girerek 117. yedek aday olarak başarılı olan ve kayıt hakkı elde eden davacı tarafından, beyanı doğrultusunda daha önce Deniz Harp Okuluna 2011 yılında kayıt yaptırdığı ve şubat 2012 yılında okuldan kendi isteğiyle ayrıldığından bahisle kaydının yapılmamasına ilişkin işlem ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği'nin "Adaylarda aranacak nitelikler" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (12) numaralı alt bendinde yer alan "ayrılmamış veya" ibaresinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/02/2023 tarih ve E:2020/516, K:2023/582 sayılı kararıyla;
Dava konusu Yönetmelik'in 10/3/1983 tarih ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun 13/A maddesine dayanılarak hazırlandığı;
2803 sayılı Kanun'un "Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi" başlıklı 13/A maddesi, "Atıflar" başlıklı ek 10. maddesi, 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un 4. maddesi, Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği'nin dava konusu işlem tarihindeki "Adaylarda aranacak nitelikler" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (12) numaralı alt bendine yer verilerek;
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (12) numaralı alt bendinde yer alan "ayrılmamış veya" ibaresi yönünden;
Hukuk düzenimizde var olan normların (Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, tüzük, yönetmelik ve adsız düzenleyici işlemler) belli bir sıralamaya ve hiyerarşiye, yani astlık-üstlük ilişkisine tabi tutularak düzenlendiği, bu hiyerarşi gereği, her normun kendisinden bir üstteki norma uygun olarak düzenlenmek ve bu normlara aykırı hükümler taşımamak, başka bir anlatımla, üst normun kendisine verdiği hukuksal sınırın içinde kalmak zorunda olduğu, kendisinden üst bir norma aykırı veya bu normu değiştirici nitelikte bir hüküm içermesi durumunda hukuka aykırı olacağı;
2803 sayılı Kanun'un "Atıflar" başlıklı ek 10. maddesinde, 4678 sayılı Kanun, 3269 sayılı Kanun ile 6191 sayılı Kanun'da; Jandarma Genel Komutanlığı mensubu sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er statüsündeki personel için Türk Silahlı Kuvvetlerine yapılan atıfların Jandarma Genel Komutanlığına; Milli Savunma Bakanlığı ve/veya Genelkurmay Başkanlığına yapılan atıfların İçişleri Bakanlığına yapılmış sayılacağının düzenlendiği; 4678 sayılı Kanun'un 4. maddesinde ise askeri okullardan ve Türk Silahlı Kuvvetlerinden her ne sebeple olursa olsun ilişikleri kesilen personelin, Türk Silahlı Kuvvetlerine sözleşmeli subay olarak alınmayacağı hükmünün yer aldığı, 2803 sayılı Kanun'daki atıflar dikkate alındığında, askeri okullardan ve Jandarma Genel Komutanlığından her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenlerin sözleşmeli subay olarak alınmayacağının açık olduğu;
Bu durumda dava konusu düzenlemenin üst mevzuata uygun olduğu değerlendirildiğinden, davanın reddi gerektiği sonucuna ulaşıldığı;
Davacının kaydının yapılmamasına ilişkin işlem yönünden;
Davacının 2019 yılı Jandarma Genel Komutanlığı Sözleşmeli Subay Adayı sınavına girdiği, 117. yedek aday olarak başarılı olduğu ve kayıt hakkı elde ettiği, kayıt esnasında Deniz Harp Okuluna 2011 yılında kayıt yaptırdığı ve şubat 2012 yılında okuldan kendi isteğiyle ayrıldığını beyan etmesi üzerine okula kaydının yapılmadığı, söz konusu kayıt yapılmamasına ilişkin işlem ile dayanağı olan Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği'nin "Adaylarda aranacak nitelikler" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (12) numaralı alt bendinde yer alan "ayrılmamış veya" ibaresinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı;
Uyuşmazlıkta; davacının 22/02/2012 tarihinde Deniz Harp Okulundan ayrıldığının tespit edildiğinden bahisle okula kaydının yapılmadığı görülmekte olup, yukarıdan belirtilen ve Dairelerince hukuka uygun bulunan düzenleme uyarınca adaylarda aranacak nitelikleri taşımadığı anlaşılan davacının kaydının yapılmaması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Öte yandan davacının dava dilekçesinde FETÖ/PDY terör örgütü üyelerince Deniz Kuvvetleri Komutanlığından kendi isteği dışında ayrılmak zorunda bırakıldığı ileri sürülerek dava konusu işlemin iptali istenilmişse de, ilgili mevzuatta her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenlerin tekrar subay olarak alınmayacağının hüküm altına alındığı görüldüğünden davacının bu iddiasının dava konusu işlemi kusurlandırmayacağının açık olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından; Dairece eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiği, Jandarma Genel Komutanlığı Sözleşmeli Subay Adayı sınavında başarılı olarak kayıt hakkı kazanmasına ve 2012 yılında FETÖ/PDY terör örgütü mensupları tarafından yapılan baskı ve kötü muameleden dolayı askeri okuldan ayrılmak zorunda kalmasına karşın daha önce askeri okuldan ayrılmış olması gerekçe gösterilerek kaydının yapılmadığı, daha önce askeri okuldan kendi hür iradesiyle ayrılmış sayılamayacağı, 15 Temmuz'dan sonra tarafına baskı yapanların ihraç edildikleri ve basında kendisi gibi mağdur olanlara ilişkin haberlerin yer aldığı, bazılarının tekrar görevlerine döndürüldüğü, FETÖ/PDY terör örgütü üyelerince Deniz Kuvvetleri Komutanlığından ayrılmak zorunda bırakılması neticesinde dava konusu idari işlemle sözleşmeli subay olabilmesinin engellenmesi işleminde kamu yararının bulunmadığı, kayıt yapılmamasına gerekçe gösterilen Yönetmelik hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu, kayıt yapılmaması işleminin ise Anayasa'nın 42 ve 49. maddeleri ile güvence altına alınan "eğitim-öğretim" ve "çalışma hakları” kapsamına girdiği ve temel hak ve özgürlüklerin Anayasa'nın 13. maddesi gereğince ancak kanunla sınırlandırılabileceği, jandarma, polis ve TSK personelinin benzer görevler yaptığı ve bundan dolayı da alım koşullarının benzer olması gerektiği, aksi halde hukuk devleti ve eşitlik ilkesinin ihlal edileceği, personel alımlarına ilişkin Yönetmelikler incelendiğinde; bazılarında "çıkarılmamış olmak" şartı aranırken, bazılarında "çıkmış veya çıkarılmamış" veya benzeri ifadelerin yer aldığı, çoğunluğunun yasal dayanağı olmadığı ve birbiriyle çelişkili düzenlemeler yapıldığı, ayrıca İçişleri Bakanlığına bağlı olan Emniyet Genel Müdürlüğünün yönetmeliklerinde "eğitim kurumundan çıkarılmamış olmak" şartının arandığı, İçişleri Bakanlığına bağlı diğer bir kurum olan Jandarma Genel Komutanlığı Yönetmeliği'nde ise "ayrılmamış olmak" şartının arandığı, diğer taraftan Jandarma Genel Komutanlığınca yayınlanan JGY:51-9 (A) Sözleşmeli Personel Temin ve İstihdam Yönergesi'nin 1. maddesinde yer alan düzenleme ile kendi isteği ile ayrılanların Jandarma teşkilatına tekrar dönebilmesinin önünde herhangi bir engel olmadığı ve dava konusu Yönetmelik hükmü ile çeliştiği, 2016 yılında yapılan düzenlemeler ile Jandarma Genel Komutanlığının İçişleri Bakanlığına bağlandığı ve sivil bir yapıya kavuştuğu, sivil bir otoriteye bağlı ve sivil bir iç güvenlik kuruluşunun okulu olan JSGA'ya girişte askeri okullardan ayrılmamış olma koşulu aranmasının 2016 yılında yapılan düzenlemelerin amacına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idareler tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Yönetmeliğin dayanağını oluşturan 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un 4. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu düşünüldüğünden itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Üye ...'nın, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin dayanağı olan 4678 sayılı Kanun'un 4. maddesinde geçen "her ne sebeple olursa olsun ilişikleri kesilen personelin" ifadesi ile, ilgililerin Türk Silahlı Kuvvetlerinin iradesi ile çıkarılmaları durumu ile kendi istekleri ile ayrılmaları durumu arasında fark gözetmeksizin ve kendi istekleri ile ayrılma durumlarında da kişileri bu kararı almaya sevk eden nedenler göz önünde bulundurulmaksızın, Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan ya da çıkarılanların bir daha Türk Silahlı Kuvvetlerine ve 2803 sayılı Kanun'un 10. maddesindeki atıf nedeniyle Jandarma Genel Komutanlığına kabul edilmelerinin önüne geçildiği; söz konusu düzenlemenin neden olduğu kısıtlamanın, Anayasa'nın 70. maddesinde karşılığını bulan "kamu hizmetine girme hakkı"na yine Anayasa'nın 13. maddesine aykırı olarak hakkın özünü etkileyecek şekilde ölçüsüz bir müdahale niteliği taşıdığı sonucuna varıldığından, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin dayanağı olan 4678 sayılı Kanun'un 4. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varılması nedeniyle, iptali istemiyle itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi gerektiği yönündeki oyuna karşılık, Anayasa Mahkemesine başvurulmasına gerek olmadığına oyçokluğu ile karar verilerek işin esasının incelemesine geçildi:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 15/02/2023 tarih ve E:2020/516, K:2023/582 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Adli yardım kararından dolayı ertelenmiş olan temyiz aşamasına ilişkin yargılama giderlerinin, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacıdan tahsili için Dairesince müzekkere yazılmasına,
4. Kesin olarak, 03/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Uyuşmazlık, davacının 2019 yılı Jandarma Genel Komutanlığı Sözleşmeli Subay Adayı sınavı sonrası 117. yedek aday olarak kayıt hakkı elde etmesine karşın, kayıt esnasında, daha önce Deniz Harp Okuluna 2011 yılında kayıt yaptırdığı ve 2012 yılında okuldan kendi isteğiyle ayrıldığını beyan etmesi üzerine okula kaydının yapılmamasından kaynaklanmakta olup davacı, söz konusu kayıt yapılmamasına ilişkin işlem ile dayanağı olan Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği'nin "Adaylarda aranacak nitelikler" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (12) numaralı alt bendinde yer alan "ayrılmamış veya" ibaresinin iptalini talep etmektedir.
Hukuk düzenimizde var olan normlar belli bir sıralamaya ve hiyerarşiye, diğer ibir anlatımla astlık-üstlük ilişkisine tabi tutularak düzenlenmiştir. Söz konusu hiyerarşi gereği, her norm kendisinden bir üstteki norma uygun olarak düzenlenmek ve bu normlara aykırı hükümler taşımamak, üst normun kendisine verdiği hukuksal sınırın içinde kalmak zorunda olup, kendisinden üst bir norma aykırı veya bu normu değiştirici nitelikte bir hüküm içeren bir normun hukuka aykırı olacağı tabiidir.
2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun "Atıflar" başlıklı ek 10. maddesinde, "4678 sayılı Kanun, 3269 sayılı Kanun ile 6191 sayılı Kanunda; Jandarma Genel Komutanlığı mensubu sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er statüsündeki personel için Türk Silahlı Kuvvetlerine yapılan atıflar Jandarma Genel Komutanlığına, Milli Savunma Bakanlığı ve/veya Genelkurmay Başkanlığına yapılan atıflar İçişleri Bakanlığına yapılmış sayılır." hükmü;
4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun'un 4. maddesinde ise, "...Askeri okullardan ve Türk Silahlı Kuvvetlerinden her ne sebeple olursa olsun ilişikleri kesilen personel, Türk Silahlı Kuvvetlerine sözleşmeli subay olarak alınmaz..." hükmü;
08/11/2016 ve 29882 sayılı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği'nin dava konusu işlem tarihindeki "Adaylarda aranacak nitelikler" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (12) numaralı alt bendinde, "Sağlık Yönetmeliği hükümleri nedeniyle ilişiği kesilenler ile ASEM’de halen eğitim gören ve aynı başvuru döneminde SUEM’e girmeye de hak kazanan adaylardan süresi içerisinde SUEM’e geçiş yapmak isteyenler hariç olmak üzere, herhangi bir nedenle askeri okullardan, emniyet teşkilatına bağlı okullar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Eğitim Kurumlarından ayrılmamış veya çıkarılmamış olmak, sivil okullardan çıkarılmamış olmak," kuralı yer almaktadır.
2803 sayılı Kanun'daki atıflar dikkate alındığında, 4678 sayılı Kanun'un 4. maddesi gereği askeri okullardan ve Jandarma Genel Komutanlığından her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenlerin sözleşmeli subay olarak alınmayacağı konusunda tereddüt bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, 4678 sayılı Kanun'un 4. maddesinde yalnızca "her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler" ifadesi yer almışken dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde, "herhangi bir nedenle ayrılmamış veya çıkarılmamış" olmak ifadesi kullanıldığı görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde dayanak Kanun maddesini aşacak şekilde askeri okullardan kendi isteği ile ayrılanların da Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisine kabul edilemeyeceklerinin düzenlendiği ve bahse konu düzenlemenin üst mevzuata uygun olmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu Yönetmelik düzenlemesi ile bu düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen davacının kaydının yapılmamasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ve temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.