T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1741
Karar No : 2024/3567
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ... Fuarcılık Ltd. Şti.
2- ...
VEKİLLERİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Onuncu Dairesinin 31/10/2022 tarih ve E:2018/1288, K:2022/4894 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, 26/11/2017 tarih ve 30252 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu ve İş Konseyleri Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”in 7. maddesinin 5. fıkrasının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 31/10/2022 tarih ve E:2018/1288, K:2022/4894 sayılı kararıyla;
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu ve İş Konseyleri Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK)'nun organlarından olan Genel Kurul'a ilişkin düzenleme içeren "Genel Kurul" başlıklı 7. maddesinin 5. fıkrasında, "Delegelerin Genel Kurula katılabilmesi ve seçme-seçilme hakkına sahip olabilmeleri için içinde bulunulan yıl dahil, önceki yıllara ait aidat borcunun bulunmaması gereklidir." kuralı; yine DEİK'in organlarından olan İş Konseylerinin kendi bünyesinde oluşturduğu genel kurullar hakkında düzenleme içeren "İş Konseyleri Genel Kurulu" başlıklı 16. maddesinin 5. fıkrasında da, "Üyelerin Genel Kurula katılabilmesi ve seçme-seçilme hakkına sahip olabilmeleri için, içinde bulunulan yıl dahil önceki yıllara ait aidat yükümlülüklerinin bulunmaması gerekir." kuralına yer verildiği,
Uyuşmazlıkta, 11/01/2018 tarihinde yapılan İş Konseyleri Seçimli Genel Kurullarına 2018 yılı ve öncesinde aidat borcu bulunan üyelerin katılımına izin verilmemesine yönelik uygulamanın, “Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu ve İş Konseyleri Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”in Dış Ekonomik İlişkiler Kurulunun organlarından biri olan İş Konseylerinin kendi bünyesinde mevcut üyelerin katılımıyla oluşan genel kurullara katılımı düzenleyen 16. maddesinin 5. fıkrasına dayanılarak tesis edildiği, buna karşın, bakılmakta olan davanın Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu ve bu Kurulun bünyesinde bulunan 142 İş Konseyinden bazılarının üyesi olan davacı İpek Yolu Uluslararası Fuarcılık Ltd. Şti. ile bu şirketin yetkilisi tarafından, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulunun bir başka organı olan Genel Kurul delegelerinin aidat yükümlülüğünü düzenleyen ve uyuşmazlık bağlamında herhangi bir uygulama işlemine dayanak olmayan anılan Yönetmeliğin 7. maddesinin 5. fıkrasının iptali istemiyle açıldığının görüldüğü,
Dava konusu “Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu ve İş Konseyleri Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”, 26/11/2017 tarih ve 30252 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, bakılmakta olan davanın ise 12/03/2018 tarihinde açıldığı,
Bu durumda; düzenleyici işlem niteliğindeki dava konusu Yönetmeliğin 26/11/2017 tarihinde yürürlüğe girdiği ve iptali istenilen Yönetmelik maddesinin uygulanması suretiyle davacılar hakkında tesis edilmiş bireysel bir işlemin (uygulama işleminin) de bulunmadığı görüldüğünden, anılan Yönetmeliğin Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihi izleyen günden itibaren başlayan altmış günlük dava açma süresi geçirildikten sonra, 12/03/2018 tarihinde kayda giren dilekçe ile açılan davanın süresinde olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendi ve 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Yönetmelik hükmünün kendisi için de uygulandığı, genel kurula katılabilmek ve haklarını kullanabilmek için aidat borçlarının tamamını ödemek zorunda kaldığı, davacının genel kurul üyesi olduğu, genel kurul tarihinden itibaren (11/01/2018 ) 6 gün içinde açıldığı, davacının aidat borçlarını ödememiş olması durumunda genel kurula katılmasına ve haklarını kullanmasına müsaade edilmeyeceği, davacının genel kurulda Afganistan iş konseyinde başkan adayı olarak seçime katıldığı, iptal davasına konu hüküm nedeniyle aidat borcu olan üyelerin genel kurula katılıp oy vermelerine engel olunduğu ve davacının da aldığı oy sayısının olumsuz etkilendiği, hem DEİK genel kurul üyesi olan hem de iş konseyi seçimlerine başkan adayı olarak katılan davacının, genel kurula katılma ve seçme-seçilme haklarını kullanmasının engellendiği, davaya konu yönetmelik hükmünün davacı hakkında da uygulandığı ve uygulanan işlem neticesinde dava açma süresinin yeniden başladığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
MADDİ OLAY :
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu tarafından e-posta aracılığıyla üyelerine yapılan 03/01/2018 tarihli duyuruda, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu çatısı altında yer alan 142 İş Konseyinin seçimli genel kurullarının eş zamanlı olarak 11/01/2018 tarihinde yapılacağı, üyelerin genel kurula katılabilmesi ve seçme-seçilme hakkına sahip olabilmeleri için geçmiş yıllara ait aidatlarla birlikte 2018 yılına ait aidatların tümünün ödenmesi gerektiği belirtilmiş, 11/01/2018 tarihinde anılan duyuruda belirlenen şekilde seçimler yapılmıştır.
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu üyesi olan davacı şirket ile bu şirketin yetkilisi tarafından, geçmiş yıllara ait aidatlarla birlikte 2018 yılına ait aidatların tümünü ödemeyen üyelerin genel kurula katılamamasına yönelik uygulamanın dayanağı olduğu iddia edilerek "Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu ve İş Konseyleri Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”in 7. maddesinin 5. fıkrasının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu ve İş Konseyleri Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK)'nun organlarından olan Genel Kurul'a ilişkin düzenleme içeren "Genel Kurul" başlıklı 7. maddesinin 5. fıkrasında, "Delegelerin Genel Kurula katılabilmesi ve seçme-seçilme hakkına sahip olabilmeleri için içinde bulunulan yıl dahil, önceki yıllara ait aidat borcunun bulunmaması gereklidir." kuralı; yine DEİK'in organlarından olan İş Konseylerinin kendi bünyesinde oluşturduğu genel kurullar hakkında düzenleme içeren "İş Konseyleri Genel Kurulu" başlıklı 16. maddesinin 5. fıkrasında da, "Üyelerin Genel Kurula katılabilmesi ve seçme-seçilme hakkına sahip olabilmeleri için, içinde bulunulan yıl dahil önceki yıllara ait aidat yükümlülüklerinin bulunmaması gerekir." kuralına yer verildiği,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin, 1. fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda altmış gün olduğu; aynı maddenin 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine dava açabilecekleri; 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme esnasında süre aşımı yönünden inceleneceği; aynı maddenin 6. fıkrasında, yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, yasal süresi içerisinde açılmayan davaların reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
Anılan hükümlerin incelenmesinden görüleceği üzere; bir düzenleyici işleme karşı ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği, ayrıca söz konusu düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen bir uygulama işleminin varlığı halinde, bu bireysel işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde bireysel veya düzenleyici işleme yahut her ikisine birden dava açılabileceği görülmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu tarafından 03/01/2018 tarihli duyuruyla, 142 İş Konseyi'nin seçimli genel kurullarına katılma ve seçme-seçilme hakkına sahip olunabilmesi için geçmiş yıllara ait aidatlarla birlikte 2018 yılına ait aidatların tümünün ödenmesi gerektiği belirtilmiş; Daire tarafından ise, dava dilekçesinde Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu üyesi olan davacı şirket ile bu şirketin yetkilisi tarafından, belirtilen aidatların tümünü ödemeyen üyelerin genel kurula katılamamasına yönelik uygulamanın dayanağı olarak Yönetmeliğin 16. maddesinin beşinci fıkrası yerine 7. maddesinin beşinci fıkrasının gösterildiği ve bu Yönetmelik maddesi uyarınca tesis edilen bireysel işlem bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı sebebiyle reddine karar verilmiştir.
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu ve İş Konseyleri Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin tanımlar başlıklı 3. maddesinin (g) bendinde, İş Konseyleri: DEİK çatısı altında ülke, sektör ya da özel amaçlı olarak kurulmuş konseyler olarak tanımlanmış, 6. maddesinde ise, DEİK‘in organları; Genel Kurul, Yönetim Kurulu, İcra Kurulu, Denetim Kurulu, İş Konseyleri, Danışma Kurulu, Başkanlık Divanı olarak sayılmıştır. Anılan Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasına göre ise, Genel Kurul;
a) 4. madde uyarınca belirlenen kurucu kuruluşlar ve kurumsal üyelerden birer üye.
b) İş Konseyi başkanları.
c) Bakanlıkça belirlenecek yirmibeş üye.
ç) DEİK onursal üyelerinden oluşmaktadır. Belirtilen teşkilat yapısından da anlaşılacağı üzere, davacının seçimine katıldığı iş konseylerinin, DEİK Genel Kurulunu oluşturan delegelerin arasında bulunduğu, iptali istenilen Yönetmelik maddesinin dava konusu bireysel işlemin dayanağı olmadığından bahsetmeye olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki, 03/01/2018 tarihli duyurunun Aidat başlıklı birinci paragrafında, "2018 yılı DEİK ve üye olunan İş Konseyi üyelik aidatlarının 9 Ocak 2018 tarihine kadar aşağıda verilen hesap numaralarına yatırılması rica olunur." düzenlemesinden de duyurunun hem DEİK hem de İş Konseyine ait aidatları kapsadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı sebebiyle reddine ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu 31/10/2022 tarih ve E:2018/1288, K:2022/4894 sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 26/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka aykırı bulunmadığı, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.