T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1954
Karar No : 2025/180
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
4- ... Üniversitesi Rektörlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri V. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onikinci Dairesinin 30/11/2022 tarih ve E:2019/867, K:2022/5916 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki ''Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar''ın, “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme ile aynı maddenin 3. fıkrasında, "...öğretmenlik uygulaması dersinden" sonra gelmek üzere “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin; davacı Sendikanın, “okullarda gözlem dersi” kapsamında rehber öğretmen üyelerine ek ders ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının “okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri”nin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 30/11/2022 tarih ve E:2019/867, K:2022/5916 sayılı kararıyla;
Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiş,
439 sayılı Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek 1. maddesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. ve 176. maddeleri, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın (dava tarihindeki ve 04/04/2020 tarih ve 31089 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2368 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değişik) 28. maddesi, Uygulama Öğrencilerinin Millî Eğitim Bakanlığı'na Bağlı Eğitim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge'nin 4., 5., 7. ve 8. maddeleri hükümlerine yer verildikten sonra;
16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın, “Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi” başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme ile aynı maddenin 3. fıkrasında, "öğretmenlik uygulaması dersinden" sonra gelmek üzere “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme yönünden;
439 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesiyle, öğretmenlerin aldıkları aylıkların karşılığı olarak, haftalık okutmakla yükümlü oldukları ders sayılarının belirtildiği, öğretmenlere aylıklarının karşılığı verilen ders görevinin dışında, eğitim ve öğretim hizmetlerinin sürekli ve kesintisiz bir şekilde yürütülmesi amacıyla, zorunlu olarak ek ders görevi verilmesinin öngörüldüğü, ek ders görevine ilişkin usul ve esasların da 657 sayılı Kanun'un 89. maddesine göre düzenleneceğinin ifade edildiği,
Diğer taraftan, 439 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi ve 657 sayılı Kanun'un 89. maddesiyle verilen yetkiye istinaden Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'da, Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısının, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlarının detaylı bir şekilde düzenlendiği,
Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın dava tarihinde yürürlükte olan "Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi" başlıklı 28. maddesinde, öğretmen yetiştiren yüksek öğretim kurumlarındaki öğrencilerin öğretmenlik meslek bilgisi derslerinden Okul Deneyimi I, Okul Deneyimi II ve Öğretmenlik Uygulaması derslerini Bakanlığa bağlı resmî ve özel eğitim-öğretim kurumlarında yapmaları amacıyla; millî eğitim müdürü, millî eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü, okul yöneticileri ile öğretmenlere "öğretmenlik uygulaması görevi” verilebileceği ve uygulama öğretmenlerine Okul Deneyimi I ve Okul Deneyimi II derslerinin her birinden 4'er saat, Öğretmenlik Uygulaması dersinden haftada 6 saat ek ders görevi verilebileceği düzenlemesine yer verilmekle birlikte, 04/04/2020 tarihinde yapılan değişiklik ile "okullarda rehberlik uygulamaları ve alan çalışması dersleri"nin de bu madde kapsamına dahil edildiğinin görüldüğü,
Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın "Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi" başlıklı 28. maddesinin 1. ve 3. fıkrasında, “okullarda gözlem dersi” görevine yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme olup olmadığına ilişkin olarak, öncelikle "okul deneyimi", "öğretmenlik uygulaması" dersleri ile "okullarda gözlem" dersi tanımlarının incelenmesinin gerektiği,
Okul deneyiminin; "Öğretmen adaylarına, okul örgütü ve yönetimi ile okullardaki günlük yaşamı tanıma, eğitim ortamlarını inceleme, ders dışı etkinliklere katılma, deneyimli öğretmenleri görev başında gözleme, öğrencilerle bireysel ve küçük gruplar halinde çalışma ve kısa süreli öğretmenlik deneyimleri kazanma olanağını veren, onların öğretmenlik mesleğini doğru algılayıp benimsemelerini sağlayan fakülte öğretim programında yer alan derslerdir." şeklinde; bir başka tanımda ise; "rehberlik ve psikolojik danışma mesleğinin etkili ve verimli bir biçimde icra edilmesine hazırlık aşaması olan, uygulama öğrencisinin lisans eğitimi boyunca öğrenmiş olduğu teorik bilgileri ve becerileri uygulama fırsatı bulması ve uygulama sürecinde gözlemlemesi için rehberlik ve psikolojik danışmanlık mesleğini tanıtıcı nitelikte planlanmış etkinliklerden oluşan bir süreçtir." şeklinde tanımlandığı, okul deneyimi dersi kapsamındaki etkinliklerin; öğretmenlerin ve öğrencilerin gözlenmesi, öğretmenlik becerilerinin gözlem yoluyla geliştirilmesi, yönetim ve okulla ilgili genel konular olmak üzere üç ana grupta toplandığı,
Öğretmenlik uygulamasının genel olarak; "Öğretmen adayının kazanmış olduğu bilgi ve becerilerini bir okul ortamında deneyip geliştirebilmesi ve mesleğinin gerektirdiği özellikleri kazanabilmesi için planlanan bir derstir." şeklinde, Öğretmenlik Uygulamalarına İlişkin Yönerge'de de; "Öğretmenlik uygulamaları: Uygulama öğrencilerine; eğitim gördüğü öğretmenlik alanında, yönetim ve ders dışı etkinliklerle birlikte bizzat sınıf içinde öğretmenlik becerisi kazandırmayı amaçlayan ve belirli bir dersi ya da dersleri planlı bir şekilde öğretmesini sağlayan, uygulama etkinliklerinin tartışılıp değerlendirildiği dersi/dersleri, ifade eder." şeklinde tanımlandığı,
Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması derslerinin amacının, öğretmen adaylarının, öğretmenlik mesleğine daha iyi hazırlanmalarını, öğrenimleri süresince kazandıkları genel kültür, özel alan eğitimi ve öğretmenlik mesleğiyle ilgili bilgi, beceri, tutum ve alışkanlıklarını gerçek bir eğitim - öğretim ortamı içinde kullanabilme yeterliliği kazanmalarını sağlamak olduğu,
Okullarda gözlem dersinin ise; "Rehberlik Araştırma Merkezleri, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında rehberlik hizmetlerinin organizasyonu, personeli, uygulama durumu, eğitim örgütü içindeki yeri ve işleyişinin gözlenmesi ve değerlendirilmesini yapmak, rehberlik ilke ve kavramları açısından öğrenci davranışlarının gözlenmesi, uygulama yapacağı okulu, öğrencileri, okul rehberlik hizmetlerini, faaliyetlerini, programı ve öğretmenleri genel olarak tanımasını sağlamak için sunulan gözlem ve görüşmelere dayalı bir derstir." şeklinde tanımlandığı, öğrencilerin; gözlem becerilerini geliştirmeleri, bu becerilerini kullanarak öncelikle bir sistem olan "okul"u gözlemlemeleri ve buna da okuldaki "davranış alanlarını" saptayarak başlamaları, okul rehberlik servisini ve en az bir dershaneyi bir "davranış alanı" olarak ayrıntılı bir biçimde gözlemlemeleri, rehber öğretmenlerin icra ettikleri mesleki rolleri, rehber öğretmenlerin rutin görevlerini, öğrencileri ve etkileşim sürecini gözlemlemelerinin amaçlandığı,
Bu duruma göre, 439 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi ve 657 sayılı Kanun'un 89. maddesi uyarınca, Millî Eğitim Bakanlığında görev yapan öğretmenlere hangi hallerde öğretmenlik uygulaması görevi, ek ders görevi ve ek ders ücreti verileceği hususunda Bakanlar Kurulunun takdir ve düzenleme yetkisinin bulunduğu; bu yetkinin ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması hâlinde, sözü edilen bu durumun dava konusu idari işlemin sebep ve maksat yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceğinin yerleşmiş yargı içtihatlarıyla kabul edildiği; Bakanlar Kuruluna verilen takdir ve düzenleme yetkisi çerçevesinde, okul deneyimi I, okul deneyimi II ve öğretmenlik uygulaması derslerinin öğretmenlik uygulaması görevi kapsamında değerlendirilerek ek ders görevi ve karşılığında ek ders ücreti verilebileceği açık olmakla birlikte, okullarda gözlem dersinin amacı, içeriği ve ilkeleri ile okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması derslerinin amaçları, içerikleri ve ilkelerinin birbirlerinden farklı olduğu, buna göre söz konusu düzenlemede idarenin açık bir takdir hatasının bulunmadığı; ayrıca okullarda gözlem dersinin "öğretmenlik uygulaması görevi" kapsamında ek ders görevi sayılarak rehber öğretmenlere ek ders ücreti ödenmesi hususunda idarenin yargı kararıyla zorlanamayacağı da dikkate alındığında; söz konusu Karar'ın 28. maddesinin 1. ve 3. fıkralarında "okullarda gözlem dersi" ibaresine yer verilmemesine ilişkin dava konusu düzenlemede, dayanağı olan üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmediği,
Nitekim, 04/04/2020 tarihinde yapılan değişiklikle "Okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi" başlıklı 28. maddesi kapsamına "okullarda rehberlik uygulamaları ve alan çalışması dersleri"nin de dahil edildiği, ancak, "okullarda gözlem dersi"ne ayrıca yer verilmediğinin görüldüğü,
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının “okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri”nin “öğretmenlik uygulaması” şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden;
İşlemde, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Programında yer alan okullarda gözlem ve kurum deneyimi derslerinin Öğretmenlik Uygulaması şeklinde uygulanan derslere eşdeğer kabul edilemeyeceği, mevcut uygulamada karşılaşılan sorunu çözmek için alan deneyimi 2 dersinin öğretmenlik uygulaması kapsamında değerlendirilebileceğinin belirtildiği, okullarda gözlem dersi ile Öğretmenlik Uygulaması derslerinin amaç, kapsam ve ilkelerinin birbirinden farklı nitelikte olduğu göz önüne alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği,
Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden;
Dava konusu düzenleyici işlemin hukuka uygun olduğu saptandığından; davacı Sendikanın “okullarda gözlem dersi” kapsamında rehber öğretmen üyelerine ek ders ücreti ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Bayburt Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminde de hukuka aykırılık görülmediği,
Gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının dava konusu yazısının bireysel işlemin tam dayanağını oluşturmadığı ve ek ders ücreti ödemelerinde tüm dersler için eşdeğerlik değerlendirmesine ihtiyaç duyulmadığı; "okullarda gözlem dersi"nin okul deneyimi dersinin kapsamında olduğu ve bu nedenle ek ders ücreti ödenmesi gerektiği; rehber öğretmenlere uygulama öğretmeni olarak yaptıkları görev sebebiyle ek ders ücreti ödenmemesinin hak ve nesafet ilkelerine aykırı olduğu; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın "okullarda gözlem ve kurum deneyimi dersleri"nin "öğretmenlik uygulaması" şeklinde uygulanan derslere eş değer olmadığına ilişkin işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı; Millî Eğitim Bakanlığı'nca öğretmen ve yöneticilerinin ders ve ek ders saatlerine ilişkin esasların düzenlenmesinde bir standardın sağlanamadığı ve sık sık değişiklikler yapıldığı; kazanılmış haklara saygı ilkesinin ihlal edildiği ve hukuka uygun bir genel düzenleme ile verilmiş bir hakkın keyfi bir yazı ile geri alınmasının kamu yararı ve hizmet gerekleri ile bağdaşmadığı; üniversitenin ücret ödenemeyeceğine ilişkin bilgilendirme yazısının hak ve adalete uygun olmadığı ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu; "Okullarda gözlem" görevinin ücretlendirilmemesinin rehber öğretmenlerinin gözetim faaliyetlerini önemsizleştirdiği ve sarf edilen emeğin angarya kapsamında değerlendirilmesi anlamına geldiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı tarafından, Öğretmen Adaylarının Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Öğretim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge'nin 4. maddesi uyarınca "Öğretmenlik Uygulaması"nın tanımının ve amacının açıkça belirtildiği ve bu uygulamanın, öğrencilere öğretmenlik becerisi kazandırmayı hedeflediği, Yönergenin 5. maddesinde öğretmenlik uygulamalarının ilkelerinin düzenlendiği; Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı arasında imzalanan protokolle öğretmen yetiştirilmesi ve öğretmenlik uygulamasına ilişkin kararların koordineli olarak alındığı, Eğitim/Eğitim Bilimleri Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Programında bulunan "okullarda gözlem" ve "kurum deneyimi" derslerinin, Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 28. maddesinde adının geçmemesi nedeniyle "Öğretmenlik Uygulaması" dersleri ile eşdeğer kabul edilemeyeceği ve bu nedenle de ücret ödenemeyeceği, "Okullarda Gözlem" dersi ile "Öğretmenlik Uygulaması" derslerinin amaç, kapsam ve ilkelerinin birbirinden farklı olduğu,
Bayburt Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 28. maddesi uyarınca okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması ders görevi kapsamındaki dersler ve derslerde ödenecek ücretlerin açıkça düzenlendiği, "Okullarda Gözlem" dersinin bu kapsamda sayılmadığı; 04/04/2020 tarihli değişiklik ile "Rehberlik Uygulamaları ve Alan Çalışması"nın maddeye eklendiği, ancak "okullarda gözlem dersi"nin bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilmediği hususunun sorulması üzerine Millî Eğitim Bakanlığı'nın bu derslerin kapsam ve içeriğinin aynı olmadığının değerlendirildiği yönünde görüş bildirdiği; öğrencilerin "Okullarda Gözlem" dersinde herhangi bir derse katılmadıkları, okuldaki bütün öğretmen ve idareciler tarafından yürütülmesi zorunlu olan rehberlik faaliyetlerini genel anlamda gözlemledikleri bu nedenle bu dersin belli kişiler tarafından verilen ve uygulanan bir ders olarak düşünülmemesi gerektiği,
Millî Eğitim Bakanlığı tarafından, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddiaların hukuki dayanaktan yoksun olduğu ve Daire kararında hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuş, Cumhurbaşkanlığı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin temyize konu 30/11/2022 tarih ve E:2019/867, K:2022/5916 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 03/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.