T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/2451
Karar No : 2024/1346
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ve ruhsata bağlanamayan yapının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yıkımına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin... tarih ve...sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan rapor ile dosyadaki diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, boğaziçi öngörünüm bölgesi içerisinde kalan ve imar planında "kent bütününe hizmet eden yeşil alan" olarak kullanım kararı öngörülen -esasen hiç bir yapı yapılamayacak şekilde kamu hizmetine özgülenen ve zamana bağlı olarak üzerinde bulunan mevcut yapılardan tasfiye edilerek ağaçlandırılması gereken- parselde bulunan mevcut yapı için alınan güçlendirme ruhsatına aykırı inşai faaliyet yürütüldüğü yönünde mahallinde tutulan 29/06/2018 tarihli yapı tatil tutanağı ile belirlenen fiili durumun, yerinde mevcut olduğu hususunun bilirkişilerce de tespit edildiği; şöyle ki; uygulama projesinde korunması gereken kat döşemelerinin yalnızca donatıları kalacak şekilde neredeyse tamamının kırılarak yeniden beton döküldüğü, ayrıca yine proje gereği korunması gereken mevcut kolonların tamamının kesilerek yeniden imal edildiği hususunun, gerek dosya kapsamına sunulan fotoğraflardan, gerekse bilirkişi raporunda belirtilen ifadelerden anlaşıldığı; diğer taraftan, atıf yapılan mevcut yapıya ait ilk ruhsat, 2960 sayılı Kanun'un kabulünden ve mer'i 22/07/1983 onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı onayından önceki bir tarihte düzenlendiğinden yeniden verilecek olası ruhsatın, eski plan ve mülga mevzuat hükümleri çerçevesinde düzenlenmesinin hukuken mümkün olmadığı, yukarıda ifade edildiği gibi anılan Kanun ve imar planının amacının "öngörünüm bölgesinde" ve "kent bütününe hizmet eden yeşil alan" kullanımında kalan mevcut yapıların korunması değil, aksine ekonomik ömrünü dolduran yapıların söz konusu bölgeden bertaraf edilmesi olduğu; bu durumda, onaylı güçlendirme projesine aykırı bir şekilde yürütülen inşai faaliyet kapsamında, mevcut yapının yıkılıp yeniden yapılan yapı hüviyetinde olduğu hususunun sübut bulduğu, bu çerçevede 2960 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; İdare Mahkemesince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; "dava konusu yapının tümünün yıkılmadığı, güçlendirme kapsamında döşemesinin askıya alındığı ve donatılarının korunduğu, %70 yeniden yapıldığı %30 yapısal elemanların korunduğu, bu kapsamda yapının yıkılarak yeniden inşa edildiğine yönelik yapı tatil tutanağının kısmen yerindeki durumu, kısmen eksik bilgi ile değerlendirmeyi içerdiği değerlendirmesi ile tespit edilen 'yeniden yapılmış' kapsamındaki aykırılığın uygun olmadığı, kısmen yeniden yapılmış olarak düzenlemesi gerektiği, yapının, güçlendirme ruhsatına sahip olduğu ve tüm yapısal elemanlarının yıkılarak ortadan kaldırılması değerlendirmesi kapsamında 2960 sayılı Yasa kapsamında verilen güçlendirme ruhsatı ve havuz ilavesi projesine aykırılık bulunmakla beraber, yapının tümünün yıkılmadığı değerlendirildiğinde, ilk ruhsatın verildiği kanun, yönetmelik ve plan notları kapsamındaki usul ve esaslara göre projeleri tadil edilmek kaydı ile yeniden ruhsata bağlanmasının mümkün olduğu" değerlendirilmesinde bulunulduğu, bu durumda, uyuşmazlık konusu yapıda 2960 sayılı Kanun kapsamında verilen güçlendirme ruhsatı ve havuz ilavesi projesine aykırılık bulunduğu açık olmakla beraber, yapıda projesine aykırılıkların giderilmesine yönelik 2960 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca işlem tesisi yoluna gidilmesi gerekirken, yapının tamamen yıkılarak yeniden yapıldığı tespitini içeren yapı tatil tutanağına dayanılarak, 2960 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca ruhsatlı yapının tamamının yıkımı yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği sonucuna varılarak istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 05/04/2023 tarih ve E:2021/2961, K:2023/3450 sayılı kararıyla;
2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 1. maddesi, 3. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi, 13. maddesi ve geçici 4. maddesine yer verilerek,
Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlık konusu yapının bulunduğu taşınmazın 22/07/1983 onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında ve Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında kent bütününe hizmet eden yeşil alanda kaldığı, taşınmaz hakkında 01/08/2013 tarih ve 93 sayılı "mevcut yapıda tadilat ve güçlendirme uygulaması ile ilave havuz uygulaması" yapı ruhsatı düzenlendiği, ancak mevcut yapının tamamen yıkılarak bodrum kat + zemin kat + birinci normal kat seviyesinde yeniden inşa edildiği ve yürürlükte bulunan mevzuat ve imar planı hükümlerine göre ruhsata bağlanma imkanı da bulunmadığından bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği,
İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 15/03/2019 ve 18/11/2019 tarihli bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesi sonucu özetle; yapının güçlendirme projesinin, döşemelerin çelik konstrüksiyon ile desteklenmesi, yapının kolonlarının kısmen korunması ve ek perde elemanlarının yapılması biçiminde onaylanmasına karşın uygulama projesinde korunması gereken kat döşemelerinin yalnızca donatıları kalacak şekilde neredeyse tamamının kırılarak yeniden beton döküldüğü, ayrıca yine proje gereği korunması gereken mevcut kolonların tamamının kesilerek yeniden imal edildiği ve taşınmazın temelinin de yenilendiğinin belirtildiği, ancak iki kat döşeme donatılarının yerinde korunmuş olması nedeniyle yapının %70 oranında yeniden yapıldığı, %30 oranında korunduğu değerlendirilmesinde bulunulduğu,
Uyuşmazlıkta; proje gereği korunması gereken mevcut kolonların tamamının kesilerek yeniden imal edildiği, döşeme betonlarının kırıldığı ve taşınmazın temelinin de yenilendiği hususlarında tereddüt bulunmadığı, öte yandan bilirkişiler tarafından kat döşeme donatılarının değiştirilmediği belirtilerek söz konusu kat döşeme donatıları nedeniyle yapının tamamının yenilenmediği değerlendirilmesinde bulunulmuş ise de, esasen kat döşeme betonlarının kırılmak suretiyle yeniden beton döküldüğü, dolayısıyla kat döşemelerinin de yenilendiği, bu nedenle bu kısımların korunan taşıyıcı sistem içerisinde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, yapının tamamının yenilendiği sonucuna varıldığı,
Bu itibarla; davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; uygulama projesinde korunması gereken, uyuşmazlık konusu yapının kat döşemelerinin yalnızca donatıları kalacak şekilde neredeyse tamamının kırılarak yeniden beton döküldüğü, ayrıca yine proje gereği korunması gereken mevcut kolonların tamamının kesilerek yeniden imal edildiği hususlarının, gerek dosyada bulunan fotoğraf ve diğer belgelerden anlaşıldığı, gerekse bilirkişi raporunda belirtildiği, bu nedenle projesine aykırı olarak mevcut yapının yıkılıp yeniden yapılan yapı hüviyetinde olduğunun sabit olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacıya ait İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda, ... tarih ve ... sayılı "mevcut yapıda tadilat ve güçlendirme uygulaması ile ilave havuz uygulaması yapı ruhsatı" bulunan mevcut yapının yıkılarak bodrum kat+zemin kat+1 normal kat seviyesinde yeniden inşa edildiğinin ... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespiti ve yapının bulunduğu taşınmazın 22/07/1983 onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahili Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planının 13/06/2011 onanlı Sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftalarında "Kent Bütününe Hizmet Eden Yeşil Alan"da kaldığı ve meri plan hükümleri gereği yapının ruhsata bağlanamayacağının anlaşılması üzerine 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin... tarih ve ...sayılı kararıyla yapının yıkımına karar verilmiş ve bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun "Yıkım işleri" başlıklı 13. maddesinde, "Yıkım işleri: Aşağıda belirtilen yapılar Boğaziçi İmar İdare Heyetinin kararı ve Boğaziçi İmar Müdürünün yazılı emri ile yıkılır veya yıktırılır.
a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar,
b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri,
c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri,
d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentileri.
Bu Kanun hükümlerine göre yıkılması gereken yapılar tespit edildiğinde Boğaziçi İmar Müdürlüğünce derhal valiliğe bildirilir. Vali, Boğaziçi İmar İdare Heyetini en geç yedi gün içinde toplayarak konunun karara bağlanmasını sağlar ve kararı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderir.
Yıkım emri 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalınmaksızın güvenlik kuvvetleri veya belediye zabıta kuvvetleri tarafından mal sahibine veya müteahhide tebliğ edilir. Bu tebligat onbeş gün içinde tamamlanır. Tebligatın bu şekilde yapılması mümkün olmadığı takdirde, yıkım emri yapı mahallinde görülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu işlem bir tutanakla belirlenir. Bu suretle durum mal sahibi veya müteahhide tebliğ edilmiş sayılır.
Tebligatın tamamlanmasından itibaren onbeş gün içinde yapı, mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmadığında, yıkım işlemi Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yerine getirilir ve yıkım masrafları % 20 fazlası ile mal sahibi veya müteahitten tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlık konusu yapının bulunduğu taşınmazın 22/07/1983 onanlı 22/07/1983 onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahili Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planının 13/06/2011 onanlı Sayısallaştırılmış ve güncelleştirilmiş paftalarında "Kent Bütününe Hizmet Eden Yeşil Alan"da kaldığı, uygulama imar planının anılan kullanıma dair plan notunda, "Gezi alanları, park, çocuk bahçesi, görsel nedenlerle ağaçlandırılarak korunacak alanlar ve manzara teraslarına ayrılan alanlardır. Bu kullanımlara ayrılan parsellerde hiçbir yapı yapılamaz." düzenlemesinin yer aldığı, taşınmaz hakkında... tarih ve ... sayılı "mevcut yapıda tadilat ve güçlendirme uygulaması ile ilave havuz uygulaması" yapı ruhsatının düzenlendiği, ancak mevcut yapının tamamen yıkılarak bodrum kat + zemin kat + birinci normal kat seviyesinde yeniden inşa edildiği, söz konusu yapının yürürlükte bulunan mevzuat ve imar planı hükümlerine göre ruhsata bağlanma imkanının bulunmadığından bahisle yıkımına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 15/03/2019 ve 18/11/2019 tarihli bilirkişi raporlarında özetle; yapının güçlendirme projesi, döşemelerin çelik konstrüksiyon ile desteklenmesi, yapının kolonlarının kısmen korunması ve ek perde elemanlarının yapılması biçiminde onaylanmasına karşın uygulama projesinde korunması gereken kat döşemelerinin yalnızca donatıları kalacak şekilde neredeyse tamamının kırılarak yeniden beton döküldüğü, ayrıca yine proje gereği korunması gereken mevcut kolonların tamamının kesilerek yeniden imal edildiğinin belirtildiği, ancak iki kat döşeme donatılarının yerinde korunmuş olması nedeniyle yapının %70 oranında yeniden yapıldığı, %30 oranında korunduğu değerlendirmesinde bulunulduğu görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, proje gereği korunması gereken mevcut kolonların tamamının kesilerek yeniden imal edildiği ve döşeme betonlarının kırıldığı hususlarında tereddüt bulunmadığı, öte yandan bilirkişiler tarafından kat döşeme donatılarının değiştirilmediği belirtilerek söz konusu kat döşeme donatıları nedeniyle yapının tamamının yenilenmediği değerlendirilmesinde bulunulmuş ise de; esasen kat döşeme betonları kırılarak yeniden beton döküldüğü, dolayısıyla kat döşemelerinin de yenilendiği, bu nedenle bu kısımların korunan taşıyıcı sistem içerisinde değerlendirilmesi mümkün olmadığından yapının tamamının yenilendiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, meri plan hükümleri uyarınca yeni yapı yapılması mümkün olmayan taşınmazda yapılan ve bu nedenle ruhsata bağlanmasına imkan bulunmayan uyuşmazlık konusu yapının yıkımı yönünden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, bu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin temyize konu ...tarih ve E:..., K:...sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3.Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalı idareye iadesine,
4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/06/2024 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.