T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/2475
Karar No : 2024/1347
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Makine Tic. ve San. AŞ
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... ada, ...parsel sayılı taşınmazda bulunan binada ve komşu taşınmazda ... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen imara aykırılıklar ile birlikte binanın tamamının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca yıktırılmasına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin... tarih ve... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu olayda; öncelikle 22/07/1983 onanlı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında konut alanında kalan, davacıya ait İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binaya verilen...tarih ve...sayılı inşaat ruhsatı kapsamında davacının kazanılmış hakkı bulunup bulunmadığının irdelenmesi gerektiği, binanın mühürlenmesi üzerine inşaatına devam edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali yolunda verilen... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararını temyizen inceleyen Danıştay Altıncı Dairesinin 28/03/1990 tarih ve E:1988/2768, K:1990/484 sayılı kararıyla "22.11.1983 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun geçici 4. maddesinde, Boğaziçi kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgesinde 22.07.1983 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları ile konut kullanımına ayrılmış ancak yapı yapılmamış olan yerlerde yeşil alan statüsünün uygulanacağı belirtilmiş bulunmaktadır.
Bu yasa hükmüne göre daha önce konut alanında bulunan öngörünüm bölgelerindeki yerler yeşil alan statüsüne alınmakta ancak daha önce yapılan yapılar kazanılmış hak olarak kabul edilmektedir.
Davacının Boğaziçi yasasının yürürlüğünden önce konut alanında kalan bölgede 31.03.1982 tarihli inşaat ruhsatı aldığı anlaşılmakta ise de, gerek Sulh Hukuk Mahkemesince yapılan tespit gerekse mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu verilen raporlarda yapının henüz temel aşamasında sömel betonlarının bazıları atılmış iken durdurulduğu belirtildiğinden ortada daha önce yapılmış ve korunması gereken bir yapı bulunmamaktadır." gerekçesine yer verilerek temyize konu kararın bozulduğu, İstanbul 1. İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak davanın reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, yargı kararı ile de kabul edildiği üzere davacının 31/03/1982 tarihli ruhsat kapsamında yapılmış bir binası ve dolayısıyla da kazanılmış bir hakkının söz konusu olmadığı anlaşıldığından, şikayet üzerine yapılan denetimde İstanbul Büyükşehir Belediye Encümenin... tarih ve ... sayılı yıkım kararına da atıfta bulunarak anılan yapıya ilişkin olarak tutulan... tarih ve ... sayılı tatil tutanağı ile tespit edilen imara aykırılıklarla birlikte ruhsata bağlanamayacağı açık olan ...ada, ... parseldeki binanın tamamının yıkımına ilişkin encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu olayda; davalı idare elemanlarınca yapı tatil tutanağında, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. maddesinde öngörülen şekilde, davacıya ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın tamamının ruhsatsız olduğunun belirtilmediği, sadece kiracı şirket tarafından komşu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ve kadastral boşluğa işgali bulunan 418,00 m2 çelik konstrüksiyon kaçak ilave, 36,00 m2 wc, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz içerisinde 76,50 m2 çelik konstrüksiyon ilave, 75,00 m2 mutfak ve binanın ... Sokak cephesinde 170,00 m2 çelik konstrüksiyon kaçak ilave yapıldığının tespitine yer verildiği, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın ruhsatlı olup olmadığına ilişkin belirleme bulunmadığı, belediye encümeni kararında yeniden ruhsat verilemeyeceğinin belirtildiği; bu durumda, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, 150 ada, 2 parsel sayılı taşınmazda bulunan binaya kiracı şirket tarafından komşu taşınmaza ve kadastral boşluğa taşacak şekilde ilave imalatlar yapıldığı tespitini içeren yapı tatil tutanağı esas, alınarak binaya yeniden ruhsat verilemeyeceğinden bahisle 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıklarla birlikte binanın tamamının yıkımı yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği sonucuna varılarak istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 07/03/2023 tarih ve E:2021/10301, K:2023/2362 sayılı kararıyla;
2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 1. maddesi, 3. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi, 13. maddesinin 1. fıkrası ve geçici 4. maddesine yer verilerek,
Dosyanın incelenmesinden; 22/07/1983 onanlı 1/1000 Ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Uygulama İmar Planında konut alanında kalan davacıya ait İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın temel yapısı hakkında 31/03/1982 tarihli yapı ruhsatının düzenlendiği, yapı kullanma izin belgesinin ise bulunmadığı, ruhsata rağmen inşaata başlanılmadığı ve daha sonraki tarihlerde hafriyat yapılarak 5 veya 6 münferit sömel döküldüğünden bahisle 30/03/1983 tarihli yapı tatil tutanağı ile inşaatın mühürlendiği, taşınmaz sahibi tarafından temel üstü yapı ruhsatı verilmesi talebinin reddedilmesi üzerine açılan davada ise, işlemin iptali yolundaki ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu hükümlerine göre 22/11/1983 tarihi itibarıyla daha önce konut alanında bulunan, öngörünüm bölgesindeki yerlerin yeşil alan statüsüne alındığı, ancak daha önceki yapıların kazanılmış hak olarak kabul edileceği, uyuşmazlık konusu taşınmaz hakkında 1982 yılında yapı ruhsatı düzenlenmiş ise de, gerek adli yargı yerince, gerekse de Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporlarda, yapının henüz temel aşamasında sömel betonlarının bazılarının atılmış iken durdurulduğu, ortada daha önce yapılmış ve korunması gereken bir yapı bulunmadığı, bu nedenle ruhsat verilmemesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle Danıştay Altıncı Dairesinin 28/03/1990 tarih ve E:1988/2768, K:1990/484 sayılı kararıyla bozularak davanın reddine karar verildiği, ayrıca anılan taşınmazda izinsiz imalata devam edildiğinden bahisle 1988 yılında üç adet yapı tatil tutanağı düzenlendiği ve 1991 yılında yıkım kararı verildiği, gelen şikayetler üzerine ise 19/06/2015 tarihli dayanak yapı tatil tutanağı düzenlenerek dava konusu işlemin tesis edildiği,
Uyuşmazlıkta; davacıya ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binaya izinsiz olarak 76,50 m2 çelik konstrüksiyon ilave, 75,00 m2 mutfak ve binanın ... Sokak cephesinde 170,00 m2 çelik konstrüksiyon ilave yapı ile komşu ... ada,...1 parsel sayılı taşınmaza ve kadastral boşluğa yine izinsiz olarak 418,00 m2 çelik konstrüksiyon ilave yapı ve 36,00 m2 wc yapıldığından bahisle... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağının düzenlendiği, 22/07/1983 onanlı 1/1000 Ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Uygulama İmar Planında konut alanında kalan taşınmazın imar dosyasında yapılan incelemede ise yasallığına dair herhangi bir belgenin bulunmaması nedeniyle tespit edilen izinsiz imalatlarla birlikte yapının tamamının yıkımına karar verildiği,
Bu itibarla; taşınmazın temel yapısı hakkında 31/03/1982 tarihli yapı ruhsatı düzenlenmiş ise de, yukarıda anılan Danıştay kararında da belirtildiği üzere, taşınmazı yeşil alan statüsü olmaktan kurtaracak, daha önce yapılmış ve korunması gereken bir yapı bulunmadığı gibi ilerleyen yıllarda izinsiz olarak yapılan binanın ve imalatların ise yürürlükte bulunan imar planı hükümlerine göre ruhsata bağlanma imkanının olmadığı, taşınmaza ilişkin davacı tarafından da yapının yasallığını ortaya koyan herhangi bir bilgi/belge sunulmadığı görüldüğünden, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, Dairece verilen bozma kararındaki gerekçeler ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ AHMET ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacıya ait İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binada ve komşu taşınmazda izinsiz imalatlar yapıldığının ... tarih ve ... sıra sayılı yapı tatil tutanağı ile tespiti ve yapılan incelemede binanın bulunduğu taşınmazın 22/07/1983 onanlı 1/1000 Ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Uygulama İmar Planında konut alanında kaldığı, mer-i mevzuat gereği tespit edilen aykırılıklar ve binanın tamamının ruhsata bağlanamayacağının anlaşılması üzerine 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve...sayılı kararıyla tespit edilen imara aykırılıklar ile birlikte binanın tamamının yıkımına karar verilmiş, bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun "Yıkım işleri" başlıklı 13. maddesinde, "Yıkım işleri: Aşağıda belirtilen yapılar Boğaziçi İmar İdare Heyetinin kararı ve Boğaziçi İmar Müdürünün yazılı emri ile yıkılır veya yıktırılır.
a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar,
b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri,
c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri,
d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentileri.
Bu Kanun hükümlerine göre yıkılması gereken yapılar tespit edildiğinde Boğaziçi İmar Müdürlüğünce derhal valiliğe bildirilir. Vali, Boğaziçi İmar İdare Heyetini en geç yedi gün içinde toplayarak konunun karara bağlanmasını sağlar ve kararı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderir.
Yıkım emri 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalınmaksızın güvenlik kuvvetleri veya belediye zabıta kuvvetleri tarafından mal sahibine veya müteahhide tebliğ edilir. Bu tebligat onbeş gün içinde tamamlanır. Tebligatın bu şekilde yapılması mümkün olmadığı takdirde, yıkım emri yapı mahallinde görülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu işlem bir tutanakla belirlenir. Bu suretle durum mal sahibi veya müteahhide tebliğ edilmiş sayılır.
Tebligatın tamamlanmasından itibaren onbeş gün içinde yapı, mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmadığında, yıkım işlemi Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yerine getirilir ve yıkım masrafları % 20 fazlası ile mal sahibi veya müteahitten tahsil edilir."; geçici 4. maddesinde ise, "Boğaziçi kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgelerinde 22/7/1983 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli imar uygulama planları ile konut kullanımına ayrılmış, ancak yapı yapılmamış olan yerlerde yeşil alan statüsü uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2960 sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinde; boğaziçi kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgelerinde 22/07/1983 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli imar uygulama planları ile konut kullanımına ayrılmış, ancak bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihte yapı yapılmamış olan yerlerde yeşil alan statüsü uygulanacağı, ancak bu tarihten önce yapılmış yapıların kazanılmış hak kapsamında korunacağı öngörülmüştür.
Kanun'un 13. maddesinde ise; yapının inşaat ruhsatı ve ekleri ile imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri, yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentilerin yanında inşaat ruhsatı olmayan yapıların da yetkili mercilerin karar ve emirleri üzerine yıkılacağı veya yıktırılacağı öngörülmüştür. Buna göre yapılan denetimler sonucunda düzenlenen yapı tatil tutanağı ile bir yapıda inşaat ruhsatı ve ekleri ile imar mevzuatına aykırı bölümler yapıldığı, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıya mühürlendikten sonra ilaveler yapıldığı, yapı kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapıda değişiklik ve eklentilerin yapıldığı tespit edildikten sonra anılan bölüm, ilave, değişiklik ve eklentilerin üzerinde gerçekleştirildiği yapının kendisinin de ruhsatsız olduğunun saptanması halinde, yapının tamamı ile ilgili tekrar bir yapı tatil tutanağı düzenlenmeksizin yapının tamamı hakkında yıkım kararı alınabilecek ve söz konusu yapı yıkılabilecek veya yıktırılabilecektir.
Dosyanın incelenmesinden; davacıya ait İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 22/07/1983 onanlı 1/1000 Ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Uygulama İmar Planında konut alanında kaldığı, taşınmazın temel yapısı hakkında 31/03/1982 tarihli yapı ruhsatının düzenlendiği, ancak yapı kullanma izin belgesinin bulunmadığı, ruhsata rağmen inşaata başlanılmadığı ve daha sonraki tarihlerde hafriyat yapılarak 5 veya 6 münferit sömel döküldüğünden bahisle 30/03/1983 tarihli yapı tatil tutanağı ile taşınmazın mühürlendiği, taşınmaz malikinin temel üstü yapı ruhsatı verilmesi talebinin reddine ilişkin işlemin iptali yolundaki ...İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizi üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 28/03/1990 tarih ve E:1988/2768, K:1990/484 sayılı kararıyla "22.11.1983 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun geçici 4. maddesinde, Boğaziçi kıyı, sahil şeridi ve öngörünüm bölgesinde 22.07.1983 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planları ile konut kullanımına ayrılmış ancak yapı yapılmamış olan yerlerde yeşil alan statüsünün uygulanacağı belirtilmiş bulunmaktadır.
Bu yasa hükmüne göre daha önce konut alanında bulunan öngörünüm bölgelerindeki yerler yeşil alan statüsüne alınmakta ancak daha önce yapılan yapılar kazanılmış hak olarak kabul edilmektedir.
Davacının Boğaziçi yasasının yürürlüğünden önce konut alanında kalan bölgede 31.03.1982 tarihli inşaat ruhsatı aldığı anlaşılmakta ise de, gerek Sulh Hukuk Mahkemesince yapılan tespit gerekse mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu verilen raporlarda yapının henüz temel aşamasında sömel betonlarının bazıları atılmış iken durdurulduğu belirtildiğinden ortada daha önce yapılmış ve korunması gereken bir yapı bulunmamaktadır." gerekçesine yer verilerek temyize konu Mahkeme kararının bozulmasına ve davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta; davacıya ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın üzerinde bulunan binaya izinsiz olarak 76,50 m2 çelik konstrüksiyon ilave, 75,00 m2 mutfak ve binanın ... Sokak cephesinde 170,00 m2 çelik konstrüksiyon ilave yapı ile komşu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ve kadastral boşluğa yine izinsiz olarak 418,00 m2 çelik konstrüksiyon ilave yapı ve 36,00 m2 wc yapıldığından bahisle 19/06/2015 tarih ve 1301 sıra sayılı yapı tatil tutanağının düzenlendiği, 22/07/1983 onanlı 1/1000 Ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Uygulama İmar Planında konut alanında kalan söz konusu taşınmazın imar dosyasında yapılan incelemede ise yasallığına dair herhangi bir belgenin bulunmaması nedeniyle tespit edilen izinsiz imalatlarla birlikte yapının tamamının yıkımına karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, davacıya ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın temel yapısı hakkında 31/03/1982 tarihli yapı ruhsatı düzenlenmiş ise de; yukarıda anılan Danıştay kararında da belirtildiği üzere, taşınmazı yeşil alan statüsünden kurtaracak, daha önce yapılmış ve korunması gereken bir yapı bulunmadığı gibi ilerleyen yıllarda izinsiz olarak yapılan binanın ve imalatların ise yürürlükte bulunan imar planı hükümlerine göre ruhsata bağlanma imkanının olmadığı, davacı tarafından da binanın yasallığını ortaya koyan herhangi bir bilgi/belge sunulmadığı görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yönde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/06/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.