T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/2499
Karar No : 2024/1322
TEMYİZ EDEN (DAVACI) :... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ: I. Huk. Müş. V. ...
2- ... Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Onikinci Dairesinin 29/06/2022 tarih ve E:2019/6019, K:2022/4323 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı Sendika tarafından, 31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliği'nin 33. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "hizmet birimi amiri" ibaresinin ve bu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ve Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli davacı Sendika üyesi teknisyen ve teknisyen yardımcıları için Polis Akademisi Başkanlığı'nca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 29/06/2022 tarih ve E:2019/6019, K:2022/4323 sayılı kararıyla; mevzuat hükümlerinin verdiği yetki uyarınca, emniyet teşkilatının yürüttüğü hizmetlerin niteliği göz önüne alınarak teşkilatın iş durumu ve personel konusunda bilgisi ve sorumluluğu bulunan birim amirinin fazla çalışma yaptırması konusunda yetkilendirilmesine dair düzenlenen davaya konu Yönetmeliğinin 33. maddesinin üçüncü fıkrasındaki "hizmet birimi amiri" ibaresinde ve bu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ve Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli davacı Sendika üyesi teknisyen ve teknisyen yardımcıları için Polis Akademisi Başkanlığı'nca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinde, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile üst hukuk normlarına aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, dava konusu Yönetmelik hükmü ile Devlet Memurları Kanunu kapsamında getirilen hükmün sınırlandırıldığı ve Kanun'da çalışma koşullarını valinin düzenleyebileceği öngörülmesine rağmen, Yönetmelik hükmüyle hizmet birim amiri tarafından düzenleneceğinin belirtildiği, dava konusu işlemin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda yer alan 100. maddenin üçüncü fıkrasının getirilme amacını aştığı, Polis Akademisi Başkanlığı'nda bulunan Sendika üyelerinin, elektrik atölyesinde görevli teknisyen/teknisyen yardımcıları olduğu, söz konusu hizmetin devamlılık gerektiren bir hizmet olmadığından nöbet usulü çalışma saatlerinin düzenlenmesinin 657 sayılı Kanun'un özüne aykırılık oluşturduğu ve birim amiri tarafından kendisinde olmayan yetki sınırları aşılarak kullanıldığı; iptali istenen dava konusu 01/09/2019 tarihli idari işleme göre aynı durumda bulunan ve aynı sınıf içerisinde yer alan bazı personelin 08:00-16:00;16:00-24:00 ve 24:00-08:00 saatleri arasında nöbet usulü çalışmasına rağmen, bir kısım personelin 08:00-17:00 saatleri arasında normal mesai saatleri içerisinde çalıştığı, bu durumun hukuki güven ilkesini zedelediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idareler tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve hukuka uygun olan Daire kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı Sendika tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda çalışma koşullarının valilikler tarafından düzenlenebileceğinin öngörülmesine karşın, Yönetmelik hükmüyle hizmet birim amiri tarafından düzenleneceğinin belirtilmiş olmasının, Kanuna aykırılık oluşturduğu ileri sürülerek 31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliği'nin 33. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "hizmet birimi amiri" ibaresinin ve bu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ve Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli teknisyen ve teknisyen yardımcıları için Polis Akademisi Başkanlığı'nca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu'nun 3 (f) maddesinde; sendika, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar olarak tanımlanmış; aynı Kanun'un 19. maddesinde de; üyelerin idare ile ilgili doğacak ihtilaflarında, ortak hak ve menfaatlerinin izlenmesinde veya hukuki yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda üyelerini veya mirasçılarını her düzeyde ve derecedeki yönetim ve yargı organları önünde temsil etmek veya ettirmek, dava açmak ve bu nedenle açılan davalarda taraf olmak sendikaların görevleri arasında sayılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin, görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve aynı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, ehliyet konusunda Kanun'a aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Polis Akademisi Başkanlığı'nca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesi yönünden;
Bir iptal davasının açılabilmesi ve idari yargı mercilerinin bu davayı ön koşullar yönünden kabul edebilmesi için 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca dava dilekçeleri "ehliyet" yönünden de incelenmektedir. Danıştayın istikrar bulan kararlarına göre, davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü için idari kararın davacının meşru, şahsi ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir.
Belirtilen çerçevede, davacı Sendikanın ve diğer Sendikaların, tüzel kişiliklerinden kaynaklanan genel hak ve fiil ehliyetine dayanarak menfaatlerini ihlal eden idari işlemlere karşı idari yargıda dava açabilecekleri açıktır.
Konuya ilişkin yasa kuralları ile yargı kararları bir arada değerlendirildiğinde, kamu görevlileri sendikalarının, tüzel kişiliklerinden kaynaklanan genel hak ve fiil ehliyetine dayanarak menfaatlerini ihlal eden idari işlemler ile üyelerinin ortak çıkarlarının korunması için bizzat dava açabilecekleri, hukuki yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda ise üyelerini veya bunların mirasçılarını temsil ederek idari yargıda dava açabilecekleri konusunda tartışma bulunmamaktadır.
Dava konusu nöbet çizelgesine karşı, davacı Sendikanın, ancak, tüzel kişiliğinden kaynaklanan genel hak ve fiil ehliyetine dayanarak menfaatinin ihlal edilmesi, üyelerinin ortak çıkarlarının etkilenmesi ya da bu hükme dayanılarak üyelerinden birinin menfaatini ihlal eden bir işlem tesisi ve hukuki yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda üyesini temsil ederek dava açması mümkün olduğuna göre, bu koşulların bakılan davada gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi gereklidir.
Dava konusu edilen nöbet çizelgesi ile Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görev yapan 7 personele ilişkin 01-30 Eylül 2019 tarihleri arası nöbet saatlerinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu edilen düzenlemenin kapsamı ve getirilen yükümlülüğün yöneldiği sujenin yayınevleri olduğu dikkate alındığında; davacı Sendika'nın tüzel kişiliği ya da üyelerinin ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatleri ile ilgisi bulunmayan, itiraza konu söz konusu düzenlemenin iptali konusunda, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan, dava dilekçesinde dava konusu nöbet çizelgesinin Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli Sendika üyelerini de kapsadığı belirtilmişse de, nöbet çizelgesinde yer alan personelin davacı Sendikanın üyesi olduğuna ilişkin üyelik formunun ve kendisi adına Sendika tarafından davasının takip edilebileceğine yönelik verilen yetki belgesinin ibraz edilmediği görülmektedir.
Bu itibarla, davacı Sendikanın dava açma ehliyeti bulunmaması nedeniyle uyuşmazlığın esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmamakta olup, davanın reddi yolundaki Daire kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliği'nin 33. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "hizmet birimi amiri" ibaresi yönünden;
Dava konusu 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinin iptaline yönelik olarak davacı Sendikanın dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varıldığından, Yönetmelik hükmü yönünden dava açma süresini nöbet çizelgesinden bağımsız olarak 2577 sayılı Kanunun 7. maddesinde öngörülen dava açma süresi kapsamında değerlendirmek gerekmektedir.
Davacının Yönetmeliğin 33. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "hizmet birimi amiri" ibaresinin iptalini istediği Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliği, 31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığından, yayımını izleyen tarihten itibaren 60 gün içinde dava açılmayıp, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesinde öngörülen yasal süre geçirildikten sonra 11/10/2019 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunması nedeniyle davanın değinilen Yönetmelik hükmüne ilişkin kısmının esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, davanın reddi yolundaki Daire kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın reddine ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin temyize konu 29/06/2022 tarih ve E:2019/6019, K:2022/4323 sayılı kararının, yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 10/06/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Dava, davacı Sendika tarafından, 31/07/2012 tarih ve 28370 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı Dışında Görevli Kadrolu ve Sözleşmeli Personel Yönetmeliği'nin 33. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "hizmet birimi amiri" ibaresinin ve bu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan ve Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli davacı Sendika üyesi teknisyen ve teknisyen yardımcıları için Polis Akademisi Başkanlığı'nca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinin iptali istemiyle açılmıştır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu'nun 3. maddesinin (f) bendinde; sendika, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar olarak tanımlanmış; aynı Kanun'un 19. maddesinin (f) bendinde de; üyelerin idare ile ilgili doğacak ihtilaflarında, ortak hak ve menfaatlerinin izlenmesinde veya hukuki yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda üyelerini veya mirasçılarını her düzeyde ve derecedeki yönetim ve yargı organları önünde temsil etmek veya ettirmek, dava açmak ve bu nedenle açılan davalarda taraf olmak sendikaların görevleri arasında sayılmıştır.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinde iptal davası; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı oldukları ileri sürülen idari işlemlerin iptalleri amacıyla menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan dava olarak tanımlanmıştır.
Buna göre, davacı Sendikanın ve diğer Sendikaların, tüzel kişiliklerinden kaynaklanan genel hak ve fiil ehliyetine dayanarak menfaatlerini ihlal eden idari işlemlere karşı idari yargıda dava açabilecekleri gibi, üyelerinin ortak çıkarlarını etkileyen işlemlere karşı ya da üyelerinden birinin menfaatini ihlal eden bir işlem tesisi ve hukuki yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda üyelerini veya bunların mirasçılarını temsil ederek idari yargıda dava açabilecekleri açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı Sendika tarafından açılan davada Polis Akademisi Başkanlığı elektrik atölyesinde görevli personel için Polis Akademisi Başkanlığı'nca düzenlenen 01/09/2019 tarihli nöbet çizelgesinin iptalinin istenildiği, söz konusu nöbet çizelgesinin davacı Sendika üyelerini de kapsadığının belirtildiği, bununla birlikte nöbet çizelgesinde yer alan personelin Sendikanın üyesi olduğuna ilişkin üyelik formunun ve kendisi adına Sendika tarafından davasının takip edilebileceğine yönelik verilen yetki belgesinin dava dosyasına ibraz edilmediği görülmektedir.
Bu itibarla, davacı Sendikanın işbu davayı açmakta ehliyetinin bulunup bulunmadığının tespiti bakımından; nöbet çizelgesinde yer alan personelin davacı Sendikanın üyesi olup olmadığı, üyesi ise bakılan davanın anılan Sendika tarafından takip edilebileceğine yönelik yetki verip vermediği hususlarının ara kararı ile davacıdan sorularak, ara karar cevabı değerlendirildikten sonra karar verilmesi gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın aynen onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.