T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/2548
Karar No : 2024/3333
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurulu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Beşinci Dairesinin 24/01/2023 tarih ve E:2017/3899, K:2023/208 sayılı kararının iptal ve kabule ilişkin kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3/1. maddesi uyarınca FETÖ ile iltisakı ve irtibatı olduğu gerekçesiyle davacının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline, görevden uzaklaştırıldığı 16/07/2016 tarihinden itibaren yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Beşinci Dairesinin 24/01/2023 tarih ve E:2017/3899, K:2023/208 sayılı kararıyla;
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiş,
"Maddi Olay ve Hukuki Süreç" ile "İlgili Mevzuat"a yer verilmiş; "Yargılamada İzlenen Usul ve Süreç", "FETÖ'ye İlişkin Tespit ve Değerlendirmeler", "Demokratik Anayasal Düzene Sadakat Yükümlülüğü", "Dava Konusu Edilen Kararın Hukuki Niteliği" başlıkları altında genel; "Kişiselleştirme ve Delillerin Değerlendirilmesi" başlığı altında hem genel hem de davacıya özel değerlendirmelerde bulunularak,
Davacı Yönünden Yapılan Değerlendirmede;
Davacının, ceza yargılaması sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile silahlı terör örgütüne üyelik suçundan, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 223/2-e maddesi uyarınca anılan suçu işlediğinin sabit olmadığı (delil yetersizliği) gerekçesiyle beraatine karar verildiği, anılan kararın istinaftan feragat edilmesi nedeniyle 13/07/2018 tarihinde kesinleştiğinin anlaşıldığı,
Davacı hakkındaki tanık beyanları yönünden, tanık ifadelerinde; davacının Çorum Adliyesinde görev yaptığı dönemde FETÖ/PDY terör örgütü mensubu hakim-savcılarla görüştüğünün ve samimi olduğunun, davacının 2014 yılı HSK seçimleri döneminde bağımsız aday olduğu ve FETÖ/PDY terör örgütü tarafından mensuplarının kendisine oy vereceği vaadinde bulunulduğu ancak söz verilen bu oyların verilmediği beyan edildiği görülmekte ise de; davacıyı örgütle ilişkilendirecek veya örgütsel amaçlarla örgüt üyeleriyle birlikte hareket ettiğine dair herhangi bir bilgi ve açıklamaya yer verilmediği gibi, bir kısım tanık ifadelerinde de, davacının terör örgütü ile bağının bulunmadığı, terör örgütünü eleştirdiği, örgütün oy toplamak ve YBP adaylarının oylarını bölmek için davacıyı kullandığı yönünde ifadelere de yer verildiği, bu nedenle, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatı ve/veya iltisakına yönelik somut herhangi bir bilgi içermeyen tanık beyanlarının, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatını ve/veya iltisakını ortaya koyan deliller olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığı,
HTS kaydı yönünden, davacının cep telefonuna ait HTS kayıtları, davacının silahlı terör örgütüne üye olma suçundan beraatine dair kararda yer alan tespitlerle birlikte değerlendirildiğinde, davacının haklarında FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyesi oldukları isnadıyla işlem yapılan kişilerle ve ByLock isimli programı kullanan kişilerle görüşmelerinin örgütsel irtibat ve faaliyet kapsamında gerçekleştirildiği somut verilerle ispatlanamadığından, bahse konu görüşmelerin, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakını ortaya koymaya yeterli bir delil olarak değerlendirilmediği,
Davacının Yabancı Dil Eğitim Projesi kapsamında yurt dışında görevlendirilmesi yönünden, davalı idare tarafından, Adli ve İdari Kapasitenin Güçlendirilmesi Amacıyla Hakimlerin Yabancı Dil Eğitim Projesi kapsamında 2010-2011 yılları arasında yurt dışına gönderilen davacının, örgütsel saikle hareket edilerek FETÖ/PDY terör örgütüyle iltisak veya irtibatının bulunması nedeniyle söz konusu yurt dışı ziyaretine gönderildiğine dair dosyaya herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı görüldüğünden, belirtilen hususun davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat veya iltisakını ortaya koymaya yeterli bir delil olarak değerlendirilmediği,
Davacının Polis Akademisi Başkanlığı Güvenlik Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü bünyesinde FETÖ/PDY iltisaklı veya irtibatlı kişiler kapsamında yüksek lisans yapması ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin bilgi yönünden, Polis Akademisi Başkanlığı Güvenlik Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısının içeriğinde, Adalet Bakanlığı personeli olup da Polis Akademisi Başkanlığı Güvenlik Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yüksek lisans ya da doktora eğitimi yaparken Enstitüden ilişiği kesilenlerin Ek-1 listesinde gönderildiği belirtildikten sonra 15/07/2016 tarihinde FETÖ/PDY terör örgütü unsurları tarafından gerçekleştirilen başarısız darbe girişiminin ardından, 25/10/1983 tarih ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu’nun 4. maddesine istinaden 22/07/2016 tarihinde Olağanüstü Hal ilan edilmesi ve bu kapsamda çıkarılan 667 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında Alman Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname”nin “Yargı mensuplan ile bu meslekten sayılanlara ilişkin tedbirler” başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında yer alan; “Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen... hâkim ve savcılar hakkında Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulunca meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilir.” hükmü gereğince ekli listelerdeki öğrenciler veya mezunlar hakkında FETÖ-PDY terör örgütü ile bağlantısı veya iltisakı bulunduğu veya bu yapıyla birlikte hareket ettikleri değerlendirilenlerin disiplin işlemlerine esas tutulmak üzere isimlerinin Enstitü Başkanlıklarına bildirilmesinin istendiği, bu listede yer alan isimlerin FETÖ/PDY terör örgütü ile üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı husunda bir değerlendirmeye yer verilmediği, davalı idare tarafından da dava dosyasına davacının Polis Akademisi Başkanlığı Güvenlik Bilimleri Enstitüsü yüksek lisans eğitimi yapmasında ve ilişiğinin kesilmesinde FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakının etkili olduğuna yönelik somut bilgi ve belgenin sunulmadığının görüldüğü,
Netice itibarıyla, davacının Polis Akademisi Başkanlığı Güvenlik Bilimleri Enstitüsü yüksek lisans eğitimi yapmasının ve ilişiğinin kesilmesinin örgütsel bir eylemin sonucu olduğuna yönelik davalı idare tarafından dosyaya herhangi bir bilgi-belge sunulmadığından bu iddianın, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan bir delil olarak değerlendirilmediği,
Ankesörlü/sabit hat telefon görüşmesi kaydı yönünden, ... no'lu GSM hattının ve Emniyet Genel Müdürlüğünce davacı tarafından kullanılmadığı değerlendirilen ... no'lu GSM hattının, (3) ayrı tarihte toplam (3) kez ankesör/sabit hattan aranmış olmasının, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan delil olarak değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Ünvanlı görev yönünden, davacının Adalet Müfettişliğine ve Yargıtay Cumhuriyet Savcılığına FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatlı ve/veya iltisaklı olması nedeniyle, örgütün amaç ve stratejilerinin gerçekleştirilmesi amacıyla atandığına ilişkin iddianın başkaca bir delille desteklenmediği görüldüğünden, belirtilen hususun, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat veya iltisakını tek başına ortaya koymaya yeterli bir delil olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı,
Sosyal çevre bilgileri yönünden, davacı hakkında somut bir tespiti içermeyen sosyal çevre bilgilerinin, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan delil olarak değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Davacıyla ilgili soruşturma bilgisi yönünden, Dairelerince, davacı hakkında FETÖ/PDY terör örgütü ile bağlantılı olarak yürütülen başkaca soruşturma bulunup bulunmadığı yönünde yapılan 27/06/2022 tarihli ara kararına davalı idare tarafından verilen cevapta; davacı hakkında Hâkimler ve Savcılar Kurulu ... Dairesinin ... esas sayılı (Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin ... sayılı) disiplin dosyasının dışında FETÖ/PDY örgütü ile bağlantılı olarak yürütülen veya sonuçlandırılan başka idari soruşturma bulunmadığı belirtilmiş ise de, bu disiplin soruşturması kapsamında davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisakı ve irtibatına ilişkin varsa elde edilen bilgi ve belgelerin neler olduğu ortaya konulmadığından ve anılan dosyada Hakimler ve Savcılar Kurulunca daha önceden verilmiş bir meslekten çıkarma kararının bulunması ve kararın kesinleşmesi nedeniyle Hakimler ve Savcılar Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile yeniden "karar verilmesine yer olmadığına" karar verildiği belirtildiğinden, söz konusu soruşturmanın, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisakı ve irtibatı bulunup bulunmadığının değerlendirilmesinde dikkate alınmadığı,
Dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile kararda yer verilen açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davalı idarece bakılmakta olan dosyada davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplarla iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğuna ilişkin yeterli delil sunulmadığı, sunulan delillerin ise davacının iltisakı veya irtibatını ortaya koyacak yeterlilikte ve nitelikte olmadığı, ayrıca ilgili kamu kurumları ve özel kuruluşlarca Dairelerinin 27/06/2022 tarihli ara kararına verilen cevaplarda da, davacının iltisakı veya irtibatını ortaya koyan herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığının anlaşıldığı,
Bu nedenle, davacının FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu gerekçesiyle tesis edilen dava konusu kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Dava konusu kararda hukuka uyarlık görülmediğinden, davacının bu karar nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının meslekten çıkarıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesinin gerektiği,
Öte yandan, davalı idarece, davacının FETÖ ile iltisak ve irtibatını ortaya koyacak nitelikte delillerin tespit edilmesi halinde yeniden işlem tesis edilebileceğinin de açık olduğu,
Davacının, dava konusu karar nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının görevden uzaklaştırıldığı 16/07/2016 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemine gelince;
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın ''Hakimler ve Savcılar Kurulu'' başlıklı 159. maddesinin onuncu fıkrasında, Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamayacağı; 6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun ''Yeniden inceleme, itiraz ve yargı yolu'' başlıklı 33. maddesinin beşinci fıkrasında da, Genel Kurulun veya Dairelerin, meslekten çıkarma cezasına ilişkin kesinleşmiş kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulabileceği, diğer kararlarının yargı denetimi dışında olduğu, meslekten çıkarma kararlarına karşı açılan iptal davalarının ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görüleceği, bu davaların, acele işlerden sayılacağı hükmüne yer verildiği,
Diğer yandan, 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 11. maddesinde; 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesinin birinci fıkrası ile 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrası kapsamında meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilenlerin, kararın kesinleşmesinden itibaren altmış gün içinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda dava açabileceği hükmünün getirildiği,
Mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, Hakimler ve Savcılar Kurulunca hakim ve savcılar hakkında verilen meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına dair kararları ile meslekten çıkarma cezasına ilişkin kesinleşmiş kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulabileceği, diğer kararlarının ise yargı denetimi dışında olduğunun anlaşıldığı,
Bu durumda, davacının görevden uzaklaştırılmasına ilişkin Hakimler ve Savcılar Kurulu kararına karşı yargı yoluna başvurulamayacağı açık olduğundan, görevden uzaklaştırma işleminden kaynaklanan parasal hak ve bu tarihten itibaren işletilecek yasal faiz isteminin de incelenmesine yasal olanak bulunmadığı gerekçesiyle,
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline, davacının bu karar nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının meslekten çıkarılmasına karar verildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine ve özlük haklarının iadesine, davacının görevden uzaklaştırılması nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının görevden uzaklaştırıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin itirazlarının karşılanmadığı, dava konusu işlemin bir disiplin işlemi olmadığı, Dairece davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütüyle irtibat ve iltisaklı olduğu noktasında katı bir bakış açısıyla sonuca varıldığı, davacının hâkimlik ve savcılık mesleğinde kalmasının uygun olup olmaması yönünden yapılan değerlendirmede sübut derecesinin aranmasının usul ve yasaya aykırılık oluşturduğu, Dairenin FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisak ve irtibatları nedeniyle meslekten çıkarılmalarına karar verilen hâkim ve savcılar tarafından açılan davalarda verdiği bir kısım ret kararlarında yer alan değerlendirmeler ile işbu dosyadaki gibi verilen iptal kararlarının gerekçelerinde ciddi çelişkiler bulunduğu, tanıklık kurumunun içini boşaltır mahiyette sadece somut herhangi bir bilgi içermeyen denilmek suretiyle beyanların delil vasfının yok sayılmasının hukuka aykırı olduğu, HTS kayıtlarının da birçok dava dosyasında olduğu gibi delil olarak değerlendirilmesi gerektiği, FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün yargıda etkin olduğu dönemde yurt dışına dil eğitimi/gezi maksadıyla gönderilenlerin neredeyse tamamına yakınının örgüt ile iltisaklı kişilerden oluşturulmaya gayret gösterildiğinin tüm yargı camiasınca da bilinen bir husus olduğu, davacının Polis Akademisi Başkanlığı Güvenlik Bilimleri Enstitütünde yüksek lisans eğitimine başlaması yönünden, FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün etkin olduğu anılan kurumda yüksek lisans eğitimi almak için seçilebilmenin FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensubiyeti, irtibatı, iltisakı veya yakınlığı gerektirdiğinin bilinen bir durum olduğu, ardışık arama irtibatı tespit edilen numaraların kim tarafından kullanıldığının net şekilde ortaya konulmasının elzem olduğu, FETÖ/PDY örgütü mensuplarının gizliliğe son derece önem verdikleri, başkaları adına telefon hattı çıkarttıkları, operasyonel hatlarla iletişim kurdukları, Bank Asya'da anne baba gibi yakınları adına hesap açıp işlem yaptıkları gibi hususların göz önünde bulundurulması gerektiği, eksik incelemeyle karar verildiği, "tekil arama" hususunun üzerinde durulması, resen araştırılması ya da diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi gerektiği, davacının, örgütün yargıda etkin olduğu dönemde adalet müfettişi ve Yargıtay Cumhuriyet savcısı olarak atanmasının tesadüfi veya rutin bir atama olmadığı açıkken, anılan hususun "başka delillerle desteklenmediği" gerekçesiyle ve salt davacının beyanları esas alınarak delil olarak kabul edilmemesinin isabetsiz olduğu, meslekten çıkarılan ilgililer hakkında işlem tesis edildiği tarihte idarelerince yapılan değerlendirmeyi destekleyen ve idari/adli süreçte taraflarına gönderilen bilgi ve belgelerin yargı yeri ile paylaşılmasının, işlemin dayanağı delillerin sonradan tespit edildiği anlamına gelmeyeceği, bu şekildeki bir ifadenin hukuki dayanaktan yoksun olduğu, parasal ve özlük hak, maddi, manevi tazminat ve faize ilişkin taleplerin yasal dayanaktan yoksun olduğu, 685 ve 375 sayılı KHK'lar, Anayasa'nın 159. maddesinin 10. fıkrası ve 7075 sayılı Kanun'un 10. maddesinin 1. fıkrası uyarınca tam yargı davalarına karşı yargı yolunun kapalı olduğu, 685 sayılı KHK'nın yürürlüğe girdiği 23/01/2017 tarihi öncesi için hiçbir şekilde parasal ve özlük hak, maddi ve manevi tazminat ve faize hükmedilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Danıştay Beşinci Dairesince verilen kararın iptal ve kabule ilişkin kısımlarının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın temyize konu bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının temyize konu iptal ve kabule ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Kurulumuzun 15/02/2024 tarihli ara kararına davalı idare tarafından verilen cevaba ilişkin bilgi ve belgelerin dosyaya sunulması üzerine, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Türkiye’de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini "Yurtta Sulh Konseyi" olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.
Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.
MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. Olağanüstü hâl, daha sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından uzatılmış ve 18/07/2018 tarihinde kaldırılmıştır.
23/07/2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 sayılı KHK) 3/1. maddesi ile yargı mensupları ve bu meslekten sayılanlardan terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna MGK tarafından karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlerin meslekten veya kamu görevinden çıkarılmalarına karar verileceği düzenlenmiştir. Anılan KHK, 18/10/2016 tarih ve 6749 sayılı Kanun'la değiştirilerek kabul edilmiş, bu Kanun ise 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3/1. maddesi uyarınca FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu gerekçesiyle davacının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmiş, bu karara karşı yapılan yeniden inceleme talebi anılan Kurul tarafından ... tarih ve ... sayılı kararla reddedilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
Öte yandan, davacının ceza yargılaması sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile silahlı terör örgütüne üyelik suçundan, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 223/2-e maddesi uyarınca anılan suçu işlediğinin sabit olmadığı (delil yetersizliği) gerekçesiyle beraatine karar verildiği, anılan kararın 13/07/2018 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
1) Anayasa
Anayasa’nın Başlangıç kısmında, Millet iradesinin mutlak üstünlüğü, egemenliğin kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ve bunu Millet adına kullanmaya yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasa'da gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı belirtilmiş ve 176. maddesinde de Anayasa'nın dayandığı temel görüş ve ilkeleri belirten başlangıç kısmının, Anayasa metnine dâhil olduğu kuralı getirilmiştir.
Anayasa'nın 5. maddesi: "Devletin temel amaç ve görevleri, Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır."
Anayasa’nın 6. maddesi: “Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir.
Türk Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır.
Egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz. Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz."
Anayasa’nın 9. maddesi: "Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."
Anayasa’nın 13. maddesi: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
Anayasa’nın 14. maddesi: "Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbiri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz.
Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere, Anayasayla tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz. ..."
Anayasa’nın dava konusu kararın tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hâliyle 15. maddesi: "Savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlâl edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir.
Birinci fıkrada belirlenen durumlarda da, savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında, kişinin yaşama hakkına, maddî ve manevî varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz."
Anayasa’nın 20. maddesinin birinci fıkrası: "Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz."
Anayasa’nın 36. maddesi: "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz."
Anayasa’nın 138. maddesinin birinci fıkrası: "Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm verirler."
Anayasa’nın 139. maddesi: "Hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz.
Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olanlar, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnalar saklıdır."
Anayasa’nın 140. maddesinin ikinci fıkrası: "Hâkimler, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre görev ifa ederler."
Anayasa’nın 159. maddesinin birinci fıkrası: "Hâkimler ve Savcılar Kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulur ve görev yapar."
Aynı maddenin sekizinci fıkrası: "Kurul, adlî ve idarî yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapar. ..."
2) AİHS
AİHS'in 6. maddesinin birinci fıkrası: "Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir. Karar alenî olarak verilir. Ancak, demokratik bir toplum içinde ahlak, kamu düzeni veya ulusal güvenlik yararına, küçüklerin çıkarları veya bir davaya taraf olanların özel hayatlarının gizliliği gerektirdiğinde veyahut, aleniyetin adil yargılamaya zarar verebileceği kimi özel durumlarda ve mahkemece bunun kaçınılmaz olarak değerlendirildiği ölçüde, duruşma salonu tüm dava süresince veya kısmen basına ve dinleyicilere kapatılabilir."
AİHS'in 8. maddesi: "Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.
Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir."
AİHS'in 15. maddesi: "Savaş veya ulusun varlığını tehdit eden başka bir genel tehlike halinde her Yüksek Sözleşmeci Taraf, durumun kesinlikle gerektirdiği ölçüde ve uluslararası hukuktan doğan başka yükümlülüklere ters düşmemek koşuluyla, bu Sözleşme’de öngörülen yükümlülüklere aykırı tedbirler alabilir.
Yukarıdaki hüküm, meşru savaş fiilleri sonucunda meydana gelen ölüm hali dışında 2. maddeye, 3. ve 4. maddeler (fıkra 1) ile 7. maddeye aykırı tedbirlere cevaz vermez.
Aykırı tedbirler alma hakkını kullanan her Yüksek Sözleşmeci Taraf, alınan tedbirler ve bunları gerektiren nedenler hakkında Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne tam bilgi verir. Bu Yüksek Sözleşmeci Taraf, sözü geçen tedbirlerin yürürlükten kalktığı ve Sözleşme hükümlerinin tekrar tamamen geçerli olduğu tarihi de Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne bildirir."
3) Kanun
667 sayılı KHK'nın değiştirilerek kabul edilmesine dair 6749 sayılı Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrası: "Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen …hâkim ve savcılar hakkında hâkimler ve savcılar yüksek kurulu genel kurulunca meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilir. Bu kararlar, Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Meslekten çıkarma kararlarına karşı ilgili kanunlarda yer alan hükümler uyarınca itiraz edilmesi veya yeniden inceleme talebinde bulunulması üzerine verilen kararlar da Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Görevden uzaklaştırılanlar veya görevlerine son verilenlerin silah ruhsatları ve pasaportları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından on beş gün içinde tahliye edilir."
Üçüncü fıkrası: "Birinci fıkra uyarınca görevine son verilenler hakkında da 4 üncü maddenin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır."
Aynı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrası: "Birinci fıkra uyarınca görevine son verilenler bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemez, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; görevinden çıkarılanların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. Bu fıkrada sayılan görevleri yürütmekle birlikte kamu görevlisi sıfatını taşımayanlar hakkında da bu fıkra hükümleri uygulanır. ..."
4) Etik İlkeler
Hâkimler ve savcılar Anayasa ve kanunlarla kendilerine verilen görev ve yetkileri, yazılı olsun ya da olmasın evrensel anlamda hâkim ve savcıları bağladığı hususunda kuşku bulunmayan etik kurallara tabi olarak yerine getirmelidirler.
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 27/06/2006 tarih ve 315 sayılı kararı ile benimsenmesine karar verilmiş ve Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünce tüm hâkim ve savcılara genelge olarak duyurulmuş olan "Bangalor Yargı Etiği İlkeleri"nde bağımsızlık, tarafsızlık, doğruluk, dürüstlük, eşitlik, ehliyet ve liyakat korunan değerler olarak sayılmıştır. Yine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 10/10/2006 tarih ve 424 sayılı kararı ile benimsenmesine karar verilerek Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından tüm hâkim ve savcılara duyurulan Savcılar İçin Etik ve Davranış Biçimlerine İlişkin Avrupa Esasları “Budapeşte İlkeleri” de Bangalor İlkeleri ile benzer ilkeleri içermektedir.
Bangalor Yargı Etiği İlkelerinde hâkimin; herhangi bir yerden herhangi bir sebeple doğrudan ya da dolaylı olarak gelebilecek her türlü dış etki, rüşvet, baskı, tehdit ve müdahaleden uzak şekilde, olaylara ilişkin kendi değerlendirmesine dayanarak ve hukuka dair kendi vicdani anlayışı ile uygun biçimde yargı işlevini bağımsız olarak yerine getirmesi; mahkeme içerisinde ve dışında, halkın, hukukçuların ve dava taraflarının yargı ve hâkim tarafsızlığına duyduğu güveni koruyacak ve artıracak davranışlar içerisinde olması; sürekli kamu gözetiminin öznesi durumunda olan hâkimin, sıradan bir vatandaşın ağır olarak nitelendirebileceği kişisel sınırlamaları kabul etmek durumunda olduğu ve bunu özgürce ve kendi iradesiyle yapması, özellikle yargı vazifesinin onuruyla uyumlu bir tarzda davranması; diğer vatandaşlar gibi ifade, inanç, dernek kurma ve toplanma özgürlüğüne sahip olduğu ancak bu hakların kullanılmasında, yargı mesleğinin onurunu, yargının bağımsızlığını ve tarafsızlığını koruyacak şekilde davranması gerektiği hususları belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1) Dava Konusu Edilen Kararın Hukuki Niteliği
Anayasa’nın 139. maddesinde hâkim ve savcıların görevlerinin sona ermesi sonucunu doğuran işlemler, disiplin cezaları ve meslekte kalmalarının uygun olmadığı yönünde verilen kararlar olarak ikiye ayrılmıştır. 24/02/1983 tarih ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun "Hâkimlik ve savcılık görevlerinin sona ermesi" kenar başlıklı 53. maddesinde de disiplin cezası niteliğindeki meslekten çıkarma işlemi ile hâkimlik ve savcılık görevinin sona ermesi sonucunu doğuran diğer işlemler ayrı ayrı belirtilmiştir.
Dolayısıyla 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi uyarınca hâkim ve savcıların meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin kararların, bu kişilere disiplin cezası verilmesine ilişkin kararlardan ayrı nitelikte olduğu konusunda duraksama bulunmamaktadır.
667 sayılı KHK'nın 3. maddesi uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen yargı mensuplarının, "meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan "olağanüstü tedbir" niteliğindedir.
Bu kapsamda, ülkenin içinde bulunduğu tehdidin ortadan kaldırılması ve bozulan kamu düzeninin ivedi şekilde yeniden tesis edilmesi amacıyla 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi ile "terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen" üstün kamu gücü yetkisi kullanma ayrıcalığına sahip bu kişiler hakkında uygulanmak üzere olağan dönemdeki yaptırımlardan farklı olarak olağanüstü nitelikte yeni bir tedbir getirilmiştir.
Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibat, anayasal düzene sadakat yükümlülüğünün yitirildiğini ortaya koyan ve hâkim ve savcılar hakkında bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Yukarıda yer verilen yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli de anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir. Nitekim davalı idare, yargı mensupları hakkında aldığı meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin kararları, anılan yargı mensuplarının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisaklarının sabit olduğu gerekçesiyle tesis etmiştir.
Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını "kavuşan, bitişen, birleşen", irtibatlı kavramını ise "bağlantılı" olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.
Bu bağlamda, üstün bir kamu gücü yetkisi niteliğindeki yargı yetkisini kullanan yargı mensupları yönünden örgüt ile irtibat ve iltisak hususu değerlendirildiğinde, yetki ve nüfuzlarını kullanarak örgütün amaçlarını gerçekleştirmesi için ya da örgütün talimatları doğrultusunda kendilerine veya başkalarına yarar sağlamak için birtakım hal ve hareketlerde bulunmak suretiyle demokratik anayasal düzene sadakat yükümlülüklerini ihlal ettikleri yönünde bir kanaat oluşması halinde örgüt ile irtibat ve iltisaklarının bulunduğunu söylemek mümkün olacaktır.
2) Kişiselleştirme ve Delillerin Değerlendirilmesi
Yargı mensubu olarak görev yapanlar hakkında meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanması için ilgililerin terör örgütleri ve millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet veya iltisakını ya da bunlarla irtibatını ortaya koyan delil, bulgu ve bu yönde değerlendirme yapılmasına neden olan hususların idare tarafından ortaya konulması gerekmektedir.
Dava konusu kararın dayanağı olan delillerin, davalı idare tarafından dava konusu işlemlerin tesisinden sonra tespit edilerek dosyaya sunulduğu anlaşılmakta ise de bu delillerin terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibatı ve anayasal düzene sadakat yükümlülüğünün yitirildiğini ortaya koyan geçmişe ilişkin olay ve olgular olduğu görüldüğünden dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesinde dikkate alınabileceği tabiidir.
Öte yandan, 667 sayılı KHK'nın 3/1. maddesi uyarınca olağanüstü tedbir niteliğinde bir idari yaptırım olarak meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilen yargı mensupları hakkında bu olağanüstü tedbirin sebebini oluşturan eylem ve davranışların niteliği ve mahiyeti itibarıyla aynı zamanda ceza hukuku bakımından da suç oluşturması halinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) uyarınca "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak" suçundan ceza soruşturması ve kamu davası açıldığı da görülmüştür.
Bununla birlikte, 667 sayılı KHK uyarınca bir yargı mensubu hakkında terör örgütüne üyelik ve mensubiyeti olmasa da bu terör örgütü ile iltisaklı veya irtibatlı olması nedeniyle meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına yönelik olağanüstü idari tedbirin uygulanabilmesi karşısında, anılan yargı mensubu hakkında açılan ceza soruşturmasında kovuşturma yapılmasına yer olmadığına veya ceza davasında beraatine karar verilmiş olmasının, ilgili hakkında anılan olağanüstü tedbirin hukuka uygunluğu yönünden yürütülen yargılama faaliyeti için bağlayıcı olmayacağı açıktır.
Bu durumda, davacı hakkında silahlı terör örgütüne üyelik suçundan açılan ceza yargılaması sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile silahlı terör örgütüne üyelik suçundan, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 223/2-e maddesi uyarınca anılan suçu işlediğinin sabit olmadığı (delil yetersizliği) gerekçesiyle beraatine karar verilmiş olmasının, davacının FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatının bulunup bulunmadığı yönünden farklı bir değerlendirme yapılmasına hukuki engel oluşturmayacağı gibi Kurulumuz tarafından yapılacak idari yargılama yönünden bağlayıcılığı da bulunmamaktadır.
Dava dosyasında yer alan davacı hakkındaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesine gelince;
Davacı hakkındaki tanık beyanları şu şekildedir:
Yargı mensubu olarak görev yapan ve ifadesine başvurulan A.Ç. isimli şahsa ait, Osmaniye Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tarihsiz tanık ifade tutanağı; "...HSYK seçimlerinde aday olan Hakim (...) ... oy istemek amacıyla odama gelmişti. Kapıyı açtığımda hemen arkasında 2. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı S.S.'nin korumasını gördüm. ... oy istemek amacıyla bana kartını uzattı. Ben de kendisine "kartnı da al geldiğin gibi git, sen bağımsız aday değilsin"dedim. Bana bağımsız aday olduğunu söyledi. Ben de kendisine "arkanda kimlerin olduğu belli" dedim. Daha sonra hakim ... adliyemize hakim olarak atandı ve paralelci olduğunu bildiğimiz hakim ve savcılarla Birlikte dolaşıyor ve birlikte hareket ediyordu.";
Yargı mensubu olarak görev yapan ve ifadesine başvurulan H.Y. isimli şahsa ait, Çorum Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 12/10/2016 tarihli tanık ifade tutanağı; "...HSYK seçimlerinde aday olan ancak ikiyüz küsür oy alabilen seçimden sonra da Çorum hakimi olarak atanan ... seçim için adliyeye geldiğinde benim odama kendisini S.S. Getirmişti.Seçimde Çorum Adliyesinden ...'a hiç oy çıkmadı.... uygulama otelinde kalıyordu, haklarında işlem yapılan diğer hakim savcılarla samimiydi, birlikte hareket ediyordu, F.S. geldiğinde onunla da samimi oldular...";
Yargı mensubu olarak görev yapan ve ifadesine başvurulan Ö.F.Y. isimli şahsa ait, Çorum Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 13/10/2016 tarihli tanık ifade tutanağı; "... ..., bahsettiğim grupla birlikte hareket etmesine karşın cemaate yönelikte çok sert eleştirilerde bulunuyordu.Haksızlığa uğradığını Anayasal hakkını kullandığını söylüyordu.İkili bir görüşmemizde hatırladığım kadarıyla S.M.'nin kendisine cemaat adına 3000-3500 oy sözü verdiğini ancak cemaatin kendisine yakışanı yaparak söz verdiği oyları vermediğini, buna rağmen kendi arkadaşlarının kendisini Çorum'a göndermemesi gerektiğini söyledi.FETÖ üyesi olduğunu düşünmüyorum.Ancak makam ve mevki hırsıyla kendisine söz verilen oyların büyüsüne kapıldığını düşünüyorum....'ın adliyemizi seçim öncesi ziyaretinde kendisine yardımcı olan Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı S.S.'a, seçim sonrası ... Çorum'a atanınca, Çorum'dan kendisine hiç oy çıkmadığını, bir de adliyeyi dolaştırdığını söylemiştim.S.S. de espiri ile "keşke bir oy çıksaydı, ben sahiplenirdim." demişti. Kendisine cemaat adına verilen söz sebebiyle S.S.'nin seçim öncesi adliyede ...'a ilgi gösterdiğini düşünüyorum...";
Yargı mensubu olarak görev yapan ve ifadesine başvurulan B.A. isimli şahsa ait, Çorum Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 14/10/2016 tarihli tanık ifade tutanağı; "...32-...:2014 yılı HSYK seçimlerinden sonra çıkan kararname ile Çorum Hakimliği görevine atanmıştı.HSYK seçimlerinde üye adayı olduğunu ve 250 civarında oy aldığını sonradan duymuştum.Yine seçim zamanı Çorum Adliyesine geldiğini, kendisini Adliyede 2.Ağır Ceza Mahkemesi başkanı S.S.'nin hakim-savcıları gezdirdiğini duymuştum.Anladığım kadarıyla hakim bey hiyerarşik olarak örgüt içerisinde yer almamasına rağmen örgütle iltisaklı kişilerle seçimden önce yaptığı görüşmeler neticesi HSYK üye adayı olmuştu ancak yine sonradan anladığım kadarıyla cemaatçi hakim ve savcılar kendisine daha önceden verdikleri oy sözünü yerine getirmediklerinden üye seçilememişti.Çorum Adliyesinde görev yaptığı dönem içerisinde cemaat ile iltisaklı hakim ve savcılarla vaktini geçirirdi ancak yukarıda da belirttiğim gibi cemaat ile organik bir bağı olmadığını düşünmekteyim..." ;
Yargı mensubu olarak görev yapan ve ifadesine başvurulan E.A. isimli şahsa ait, Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen tarihsiz tanık ifade tutanağı; "...... konusunda emin olmamakla birlikte diğerleri ortak hareket etme ve benzer düşünce ve söylemleriyle sanki kendi aralarında özel bir bağ olduğu izlenimi ve kanaati uyandırıyordu.... bazı yönleri ile bu şahıslardan ayrılıyordu...... 2014 yılı HSYK seçimlerinden sonra Çorum Adliyesine tayin olmuştu.Kendisinin 2014 yılı HSYK seçimlerinde bağımsız aday olduğunu biliyorum.Çünkü kendisi oy istemek için adliyemize geldiğinde benim odamı da ziyaret etmişti.Kendisi için bir oy istemişti.Diğer örgütle bağlantılı adaylar için oy istemedi....Çorum'a tayin edildikten sonra kendisi diğer arkadaşlarla birlikte kaldığımız Çorum uygulama otelinde kaldı.Mevcut HSYK'ya, sisteme karşı muhalif söylemleri vardı.Kendisine haksızlık edildiğini iddia ediyordu.Başsavcı ve Komisyon Başkanına karşı muhalif söylemlerini duymadım.Yukarıda belirttiğim grupla birlikte gezerdi.Ama onlarla birlikte irtibatlı olduğu veya onlarla birlikte hareket ettiği konusundan benim kesin bir bilgim yoktur...bazen otelde oturup çay içerken mevcut HSYK'yı eleştirirdi.Yargıda Birlik Platformunu eleştirirdi.Ama bazen kendisinin FETÖ örgütünü zaman zaman eleştirdiğini de duydum...";
Yargı mensubu olarak görev yapan ve ifadesine başvurulan M.F.D. isimli şahsa ait, Malatya Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 18/08/2016 tarihli ifade tutanağı; "...25-... adlı kişiyi bildiğim kadarıyla HSYK seçimlerinden sonra çalıştığım Çorum adliyesine hakim olarak tayin edilmişti.Kendisini HSYK seçimlerinde bağımsız aday olduğunu biliyorum.Yargıda Birlik platformunun çalışmalarını ve seçim yapılış şeklini kendi açısından eleştiri mahiyetinde beyanlarına tanık oldum...";
Yargı mensubu olarak görev yapan ve ifadesine başvurulan İ.S. isimli şahsa ait, Çorum Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 12/10/2016 tarihli tanık ifade tutanağı; "...Seçim sürecinde adliyede başlayan ayrışma, seçimden sonra derinleşerek devam etti.Daha önce ünvanlı görevlerde çalışırken Çorum'a atanan hakim ve savcıların katılımıyla bu ayrışma yoğunlaştı.Haklarında işlem yapılan hakim ve Cumhuriyet savcıları bariz bir şekilde birlikte hareket edip, aynı söylemleri dile getiriyorlardı.Bu meslektaşların hiçbiri cemaate yakın olduklarına dair bir şey söylemiyorlardı.Mağdur olduklarından bahsediyorlardı.Bu şekilde Çorum'a atanan hakim ve savcılardan H.S. ve ... dan bir gün şartların değişeceği, hesap sorulacağı tarzda söylemler duydum.... hem HSYK ve hükümete hem de cemaate karşı şiddetli tepki içeren konuşmalar yapıyordu...";
Yargı mensubu olarak görev yapmış olan ve ifadesine başvurulan S.S. isimli şahsa ait, Seydişehir Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 20/12/2016 tarihli şüpheli ifade tutanağı; "......'ın gezdirme taleplerini kabul etmedim...Bir kaç yere ziyaret yaparak bağımsızlar için çalıştığım görüntüsü vermeye çalıştım...";
Yargı mensubu olarak görev yapan ve ifadesine başvurulan R.B. isimli şahsa ait, Samsun Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 05/09/2016 tarihli tanık ifade tutanağı; "...adaylarına oy alamayacakları endişesi ile listelerinde yer almayan ...'a da nezaket ederek kıymetli bir büyükleri olduğunu ve en azından bir oy vermemizi talep ettiklerine şahit oldum, ancak seçim sonrasında trajikomik bir şekilde ...'a Çorum adliyesinde hiç oy çıkmadı.Yani adını hiç duymadığım ...'a refakat eden ve cemaat listesini destekleyen Hakim-Savcılar dahi oy vermedi..";
Aynı şahsın Samsun Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 21/02/2017 tarihli tanık ifade tutanağı; "...Çorum Hakimi ..., HSYK seçimlerinden sonraki süreçte Çorum'a tayini çıkan hakimlerdendir.Kendisinin bu örgütle bir fiili ve fikri birlikteliği olduğunu zannetmiyorum.Ancak seçim öncesinde kendisinin cemaat mensubu hakim ve savcıların oy toplamak için Yargıda Birlik Platformunun oyunu bölmek için kullanmaya çalıştıklarını tespit ettik.Ancak Çorum'dan hiç oy almadı.FETÖ/PDY mensubu olsaydı mutlaka ona oy vermeleri gerektiğini düşünüyorum.Seçimden sonra da ... daha çok onlarla oturup kalkmıştır...";
Yargı mensubu olarak görev yapmış olan ve ifadesine başvurulan İ.O. isimli şahsa ait, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 20/12/2016 tarihli şüpheli ifade tutanağı; "...Her bağımsız aday cemaat mensubu değildir, cemaat mensubu olmayan bir çok aday da vardır, Bu kişilerin cemaat ile iş birliği yapmadığını biliyorum.Bunlar ..., H.T., M.G. ve A.B. dır.".
Davalı idare tarafından dosyaya sunulan davacıya ait hizmet belgesinin incelenmesinden; davacının Samandağ Hakimi olarak yapmakta iken 14/04/2005 tarihinde Adalet Müfettişi olarak; 13/11/2012 tarihinde ise Yargıtay Cumhuriyet Savcısı olarak; 18/12/2014 tarihinde ise Çorum Hakimi olarak atamasının yapıldığı görülmüştür.
Ayrıca, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden, davacının, Adli ve İdari Kapasitenin Güçlendirilmesi Amacıyla Hakimlerin Yabancı Dil Eğitim Projesi kapsamında 2010-2011 yılları arasında yurt dışına gönderildiği anlaşılmıştır.
Temyize konu Daire kararında, Dairece dosyadaki mevcut deliller davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakı için yeterli görülmemiş ise de, davacının 2014 yılı HSK seçimleri döneminde bağımsız aday olduğuna, bu dönemde adliyede FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisaklı olduğu bilinen S.S. tarafından gezdirildiğine, anılan örgüt tarafından, mensuplarının kendisine oy vereceği vaadinde bulunulduğuna, örgüt mensuplarınca davacı için oy talep edildiğine, seçim sonrası atandığı Çorum Adliyesinde görev yaptığı dönemde FETÖ/PDY terör örgütü mensubu hakim ve savcılarla samimi olduğuna ve birlikte hareket ettiğine yönelik tanık beyanları; örgütün etkin olduğu dönemde adalet müfettişi ve Yargıtay Cumhuriyet savcısı olarak atanması, etkisinin kırılmasından sonra ise Yargıtay Cumhuriyet savcılığı görevinden alınması; yine örgütün etkin olduğu dönemde yabancı dil eğitimi projesi kapsamında yurt dışına gönderilmesi hususlarının bir bütün olarak değerlendirilmesinden, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibatlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
3) Dava Konusu Kararın Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamında Değerlendirilmesi
Dava konusu kararla ortaya çıkan özel hayata saygı hakkına yönelik müdahalenin ihlal oluşturup oluşturmadığı hususunun, AİHS ve Anayasa bağlamında, kanunilik, meşru amaç ve demokratik bir toplumda gerekli olma ile ölçülülük ilkeleri doğrultusunda irdelenmesi gerekmektedir.
Dava konusu karar, davalı idare tarafından, 667 sayılı KHK’nın 3. maddesi uyarınca tesis edilmiştir. Anılan KHK, 6749 sayılı Kanun'la TBMM tarafından değiştirilerek kabul edilmiş ve 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sonuç olarak davacı hakkında dava konusu kararın tesis edildiği tarih itibarıyla bu karara dayanak KHK'nın yürürlükte olduğu ve öngörülen anayasal usul dâhilinde daha sonra kanunlaştığı görülmektedir. Bu nedenle özel hayata saygı hakkına müdahale niteliği taşıyan dava konusu karar, öngörülebilir ve belirli bir kanun hükmü uyarınca tesis edilmiş olup müdahale kanunilik şartını taşımaktadır.
Dava konusu karar, FETÖ ile üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibatı bulunan ilgililer hakkında ülkenin içinde bulunduğu tehdit ve kamu düzeninin bozulması ihtimali doğduğundan ivedi şekilde karar alma zorunluluğu nedeniyle ve millî güvenliğin, kamu düzeninin ve başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla tesis edilmiştir. Bu nedenle FETÖ ile iltisak ve irtibatı olan ve dava konusu kararın tesis edildiği tarih itibarıyla kamu gücünün güçlü bir tezahürü niteliğinde yargı yetkisi kullanan davacının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmesi suretiyle özel hayata saygı hakkına yapılan müdahale meşru bir amaca dayanmaktadır.
Dava konusu karar ile davacının özel hayata saygı hakkına yapılan müdahale, zorlayıcı bir toplumsal gereksinim olarak ortaya çıkmıştır. Nitekim 15 Temmuz 2016 gecesi yaşanan darbe teşebbüsü nedeniyle "ulusun varlığını tehdit eden genel bir tehlike"nin bulunduğu açıktır (Alparslan Altan/Türkiye, B. No: 12778/17, 16/04/2019, §§ 71-75). Bu tehlike, ulusun ve Devlet teşkilatının varlığı için tehdit teşkil eden, kamu düzenini etkileyen, olağandışı bir kriz niteliğindedir. Bununla birlikte darbe teşebbüsünün faili olan FETÖ'nün, yukarıda belirtildiği üzere atipik ve kendine özgü niteliği göz önüne alındığında, bu tehlikeye karşı alınan ve davacının yargı yetkisini kullanmasına son veren dava konusu tedbirin de yaşanan özellikli durumun ortaya çıkardığı zorunluluktan ve bu durumun faili olan örgütün Devleti ele geçirmeyi amaç edinen niteliğinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle anılan olağanüstü koşullar altında ve olağan demokratik düzene geri dönebilmek amacıyla söz konusu terör örgütü ile iltisak ve irtibatı bulunan davacının yargı yetkisini kullanmasına son veren tedbirin demokratik bir toplumda gereklilik arz ettiği açıktır.
Bu itibarla, demokratik kurumlara ve demokratik toplum düzeninin bizatihi kendisine karşı yapılan darbe teşebbüsü sonrasında, bahse konu teşebbüsün faili olan FETÖ ile iltisak ve irtibatı olduğu gerekçesiyle hakkında tesis edilen dava konusu karar ile yargı mensubu olarak görev yapması nedeniyle üstün kamu gücü ayrıcalığına sahip olan davacının, meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmesi suretiyle özel hayatına saygı hakkına yapılan müdahalenin, AİHS ve Anayasa anlamında durumun gerektirdiği ölçüde bir tedbir olduğu anlaşılmıştır.
4) Sonuç olarak
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile yukarıda yer verilen açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının, FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu ve bu nedenle demokratik anayasal düzene sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği anlaşıldığından dava konusu kararda hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali, davacının bu karar nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının meslekten çıkarılmasına karar verildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi ve özlük haklarının iadesi, davacının görevden uzaklaştırılması nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının görevden uzaklaştırıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolundaki Daire kararının temyize konu iptal ve kabule ilişkin kısımlarında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen davanın incelenmeksizin reddine, kısmen iptal ve kabule ilişkin Danıştay Beşinci Dairesinin 24/01/2023 tarih ve E:2017/3899, K:2023/208 sayılı kararının temyize konu iptal ve kabule ilişkin kısımlarının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 11/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Beşinci Dairesince verilen, dava konusu kararın iptali, davacının bu karar nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının meslekten çıkarılmasına karar verildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi ve özlük haklarının iadesi, davacının görevden uzaklaştırılması nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının görevden uzaklaştırıldığı tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolundaki Daire kararının temyize konu iptal ve kabule ilişkin kısımlarının usul ve hukuka uygun olduğu ve dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın temyize konu bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, Daire kararının anılan kısımlarının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.