T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/2869
Karar No : 2025/50
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Başkanlığı
VEKİLİ: Av. ...
2- ... Üniversitesi
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 12/04/2023 tarih ve E:2020/657, K:2023/1976 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü ... Ana Bilim Dalı Doktora programında öğrenci olan davacının anılan programdan kaydının silinmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu kararı ile Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 19. maddesinin 5. fıkrasında yer alan "Bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programı ile ilişiği kesilir." hükmünün iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 12/04/2023 tarih ve E:2020/657, K:2023/1976 sayılı kararıyla;
Davalı idarelerden Yıldız Teknik Üniversitesinin usule ilişkin itirazı ile davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmemiş,
Anayasa'nın 124. maddesi ile 131. maddesinin 1. fıkrası, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının (t) bendi, 6. maddesinin (a) fıkrası, 7. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b), (ı) ve (r) bentleri ile 44. maddesinin (c) fıkrası, 20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 1. fıkrası ile 19. maddesinin 5. fıkrası, 21/12/2016 tarih ve 29925 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yıldız Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 1., 2. ve 5. fıkraları, Yıldız Teknik Üniversitesi Senatosunun 28/06/2018 tarih ve 2018/04-44 sayılı kararı eki olan Yıldız Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği Senato Esasları’nın 24. maddesinin 5. fıkrasının (c) bendi ile 30. maddesinde yer alan kurallar aktarılarak,
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 19. maddesinin 5. fıkrasında yer alan "Bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programı ile ilişiği kesilir." hükmü yönünden;
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’un 44. maddesinin (c) fıkrasında, lisansüstü eğitimin usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hükme bağlandığından, Kanun ile verilen yetki kapsamında Yükseköğretim Kurulu tarafından Kanun'da belirlenen sürelere riayet edilerek, üniversite kontenjan ve kapasiteleri göz önünde bulundurularak öğrenci yoğunluğunun önüne geçilmesi ve lisansüstü eğitim için yeni öğrencilerin alınabilmesinin sağlanması ve insan kaynağının verimli bir şekilde kullanılarak eğitimde kalitenin artırılması amacıyla objektif kurallar çerçevesinde belirlenen "Bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programı ile ilişiği kesilir." hükmünde hukuka aykırılık görülmediği,
Dava konusu bireysel işlem yönünden;
Dosyanın incelenmesinden, 17/02/2013 tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü ... Ana Bilim Dalı Doktora Programına kayıt yaptıran davacının, 2012-2013 bahar yarıyılı ile 2016-2017 bahar yarıyılı arasında kredi yükünü ve not ortalama şartını sağladığı, doktora öğrencilerinin en geç beşinci yarıyılda doktora yeterlik sınavına girmelerinin zorunlu olduğu, 2016-2017 güz yarıyılının başlangıç kabul edildiği, davacının beşinci yarıyıl olan 2018-2019 güz yarıyılında yeterlik sınavına girmediği, altıncı yarıyılda da sınava girmediği, sonuç olarak doktora yeterlik sınavında iki kez başarısız olması nedeniyle ... tarih ve ... sayılı Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu kararı ile 08/05/2019 tarihinden itibaren anılan programdan kaydının silinmesine karar verildiği görüldüğünden, davacının doktora yeterlik sınavında iki kez başarısız olması nedeniyle, mevzuata uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği,
Öte yandan, davacı tarafından her ne kadar kendisinin doktora yeterlik sınavına hiç girmediği, sınava girmeme halinde herhangi bir yaptırım öngörülmediği ileri sürülmüş ise de, Yıldız Teknik Üniversitesi Senatosunun ... tarih ve ... sayılı kararı eki olan Yıldız Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği Senato Esasları’nın “Yeterlik Sınavı” başlıklı 30. maddesinde yer alan "... (5) Yeterlik sınavı başarılı/başarısız olarak değerlendirilir. Sınava girmeyen öğrenci başarısız sayılır." şeklindeki düzenleme ile sınava girmeme durumunun da başarısız sayılma nedeni olarak belirtildiği anlaşıldığından, davacının iddiasına itibar edilmediği gerekçeleriyle,
davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Anayasa'nın 42. ve 130. maddeleri uyarınca yükseköğretim öğrencilerinin eğitim öğretim hakkının kanun ile düzenlenmesi gerektiği, 2547 sayılı Kanun'un 44/c maddesinde, lisansüstü eğitim açısından temel çerçeve belirlenmeksizin, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceğinin belirtildiği, söz konusu Kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu, anılan Kanun hükmü Anayasa'ya aykırı olduğundan, bu hükme dayanılarak çıkarılan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 19. maddesinin 5. fıkrasının da hukuka aykırı olduğu, doktora eğitimine başladığı tarihte yürürlükte olan Yönetmelik'te bir sonraki yeterlik sınavında başarısız olanların ilişiğinin kesileceğine dair bir düzenlemenin bulunmadığı, dava konusu Yönetmelik hükmünde ise bir sonraki yeterlik sınavından başarısız olanların ilişiğinin kesileceğinin düzenlendiği, kendisinin yeterlik sınavına hiç girmediği, başarısız olma durumunun söz konusu olmadığı, Yıldız Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği Senato Esasları’nın 30. maddesinin 5. fıkrasındaki, yeterlik sınavına girmeyen öğrencinin başarısız sayılacağına ilişkin kuralın Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde yer almadığı, üst hukuk normunda öngörülmeyen ve daraltıcı nitelikte olan bu kuralın dikkate alınmasına hukuken olanak bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmeyerek gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 12/04/2023 tarih ve E:2020/657, K:2023/1976 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Adli yardım kararından dolayı ertelenmiş olan temyiz aşamasına ilişkin yargılama giderinin, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacıdan tahsili için Dairesince müzekkere yazılmasına,
4. Kesin olarak, 16/01/2025 tarihinde, düzenleyici işlem yönünden oybirliği, bireysel işlem yönünden oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Hukuk kurallarının zaman bakımından uygulanmasıyla ilgili temel bir ilke olan geriye yürümezlik ilkesi gereği, kural olarak düzenleyici işlemler yürürlüğe girdikleri andan başlayarak hukuki etkilerini doğurur ve yürürlük tarihinden sonraki olaylara uygulanırlar.
Hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez unsurlarından birisi kanunların hukuk güvenliği sağlaması, bu doğrultuda geleceğe yönelik, öngörülebilir kurallar içermesi gerekliliğidir. Bu nedenle, hukuk devletinde güven ve istikrarın korunabilmesi için kural olarak kanunlar, yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki olaylara uygulanırlar. Kanunların geriye yürümezliği ilkesi uyarınca, kanunlar kamu yararı ve kamu düzeninin gereği, kazanılmış hakların korunması, mali haklarda iyileştirme gibi kimi ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay, işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar. Yürürlüğe giren kanunların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmaması hukukun genel ilkelerindendir. Kazanılmış haklara saygı, hukuk güvenliği ilkesinin bir sonucu olup hukukun genel ilkelerinden birini oluşturmaktadır. Kural olarak kişisel hak haline dönüşmemiş, belli koşulların gerçekleşmesine bağlı olarak ileride elde edilmesi olası beklenen haklar, kazanılmış hak olarak korunmaz.
Hukuki metinlere güvenerek hayatını yönlendiren, hukuki iş ve işlemlere girişen bireyin bu kanunların uygulanmasına devam edileceği yolunda oluşan beklentisinin mümkün olduğunca korunması ise hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir. Bir beklentinin hukuken koruma görebilmesinin ön koşullarından biri beklentinin haklı (meşru) beklenti seviyesine ulaşmasıdır. Haklı beklenti, bireyin kendisine güvenerek hareket ettiği lehine olan bir hukuk metninde öngörülemez bir değişiklik yapılması ve bu öngörülemez değişikliğin herkes yönünden objektif olarak beklenebilecek bir beklentiyi sonuçsuz bırakması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gündeme gelmektedir. Ancak bir beklentinin hukuken korunabilmesi için anılan koşulların gerçekleşmesi yeterli olmayıp bu beklentinin korunmasına engel teşkil eden bir kamu yararının da bulunmaması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının ... tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü ... Ana Bilim Dalı Doktora Programına kayıt yaptırdığı, 2012-2013 bahar yarıyılı ile 2016-2017 bahar yarıyılı arasında kredi yükünü ve not ortalama şartını sağladığı, 2018-2019 güz yarıyılı ile 2018-2019 bahar yarıyılında yapılan yeterlik sınavlarına girmediği, bunun üzerine doktora yeterlik sınavında iki kez başarısız olduğundan bahisle ... tarih ve ... sayılı Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu kararı ile anılan programdan kaydının silinmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesinin (c) fıkrasının, davacının doktora eğitimine başladığı tarihte yürürlükte olan 6111 sayılı Kanun'un 171. maddesiyle değişik halinde, doktora programını azami altı yıl içinde başarı ile tamamlayarak mezun olamayanların, ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabilecekleri belirtilmiştir. Davacının doktora eğitimine başladığı tarihte yürürlükte olan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 06/02/2013 tarih ve 28551 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 21. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde de, yeterlik sınavında başarısız olan öğrencinin, bir sonraki yarıyılda tekrar sınava alınacağı belirtilmiş ve bir sonraki yarıyılda yapılan yeterlik sınavında başarısız olan öğrencinin ilişiğinin kesileceğine dair bir kurala yer verilmemiştir.
Davacı doktora eğitimine devam ederken yürürlüğe giren 19/11/2014 tarih ve 6569 sayılı Kanun'un 28. maddesiyle değiştirilen 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesinin (c) fıkrasında ise, doktora programını azami altı yıl içinde başarı ile tamamlayarak mezun olamayanların, ilgili döneme ait öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerini ödemek koşulu ile öğrenimlerine devam etmek için kayıt yaptırabileceklerine dair düzenleme yürürlükten kaldırılmış ve lisansüstü eğitimin usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği öngörülmüştür. Bu Kanun hükmüne dayanılarak çıkarılan ve 20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde, doktora eğitimini azami sürede tamamlayarak mezun olamayanlar için ilişik kesme yaptırımı getirilmiş, dava konusu 19. maddesinin 5. fıkrasında da, yeterlik sınavında başarısız olan öğrencinin, bir sonraki yarıyılda tekrar sınava alınacağı, bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programı ile ilişiğinin kesileceği belirtilmiştir.
Bu durumda, davacının doktora eğitimine başladığı tarihte yürürlükte bulunan 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesinin (c) fıkrası ile Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nde bir sonraki yarıyılda yapılan yeterlik sınavında başarısız olan öğrencinin ilişiğinin kesileceğine dair bir düzenlemenin bulunmadığı dikkate alındığında, haklı beklentinin korunması ilkesi gereğince sonradan getirilen ilişik kesme yaptırımının davacıya uygunlanmasına hukuken olanak bulunmadığından, davacının doktora programından kaydının silinmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yolunda verilen temyize konu Daire kararının davacının doktora programından kaydının silinmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu kararına yönelik kısmının bozulması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyoruz.