T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/3057
Karar No : 2025/740
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ: Av. ...
2- ... Valiliği
VEKİLİ: Av. ...
3- DAVALI YANINDA MÜDAHİL: Özel ... Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Özel Eğitim Bilgisayar Yazılım Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/05/2023 tarih ve E:2019/4418, K:2023/2577 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Özel ... Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu'nun kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile 06/03/2019 tarih ve 30706 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesi ile değiştirilen Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliğinin Geçici 3. maddesinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 03/05/2023 tarih ve E:2019/4418, K:2023/2577 sayılı kararıyla;
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesine, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. ve 34. maddelerine, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'in 1. ve 5. maddeleri ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 1., 2., 3. ve 6. maddelerine atıfta bulunularak;
Yönetmeliğin, geçici 3. maddesi yönünden;
Dava konusu düzenleme ile; maddenin yürürlüğe girdiği tarihte özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarını açmak için, kurum açılacak binanın ve çevresinin sağlık yönünden uygun olduğuna ilişkin il veya ilçe sağlık birimince düzenlenen rapor veya kurum açılacak binada yangına karşı gerekli önlemlerin alındığına ilişkin itfaiye müdürlüğünce düzenlenen rapor almak üzere başvuru yaptığını belgelendirenler ile milli eğitim müdürlüklerine kurs açma başvurusunda bulunanların kota uygulaması dışında tutuldukları,
01/02/2017 tarih ve 29966 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 6. maddesi ile getirilen kota uygulamasının 01/07/2018 tarih ve 30465 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan anılan Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı, bunun üzerine kota uygulamasının yürürlükten kaldırılması işlemine karşı açılan davada, Danıştay Onbeşinci Dairesince verilen 18/12/2018 tarih ve E:2018/3376 sayılı kararıyla anılan işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği ve bu kararın davalı idareye 08/02/2019 tarihinde tebliğ edildiği,
Kota uygulamasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin işlemin yürütmesinin durdurulmasına ilişkin kararın tebliğ edildiği 08/02/2019 tarihi itibarıyla davalı idarece anılan işlemin hukuken geçerli bir sebebe dayanmadığı yargı kararı ile ortaya konulmuşken, belirtilen tarihten sonra 06/03/2019 tarihi itibarıyla kurs açmak üzere başvuru yapanlar ile bu amaçla bir takım belgeleri tedarik etmek üzere ilgili kurumlara başvuru yaptığını belgelendirenlerin kota uygulamasından muaf tutulmaları yolundaki dava konusu geçici 3. maddede hukuka uyarlık bulunmadığı,
Kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal istemi yönünden;
Müdahil tarafından, 19/02/2019 tarihinde Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Dairesi Başkanlığına kurs açılacak bina için İtfaiye uygunluk raporu almak için, 25/02/2019 tarihinde ise Serik Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almak için başvuruda bulunulduğu, 29/03/2019 tarihinde de Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünce müdahil adına İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı düzenlendiği,
Dava konusu bireysel işlemin tesis edildiği tarih dikkate alınarak, yapılan başvuruların kota uygulamasına tabi olacağı açık olduğundan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, kota uygulamasının Bakanlıklarının istikrar kazanmış bir uygulaması olmadığı, anılan uygulamanın Yönetmeliğin 01/02/2017 tarihli ilk halinde yer aldığı ve 01/07/2018 tarihli değişiklik ile yürürlükten kaldırıldığı, bunun üzerine açılan davada verilen yürütmenin durdurulması kararı uyarınca uygulamanın yeniden getirildiği, ancak kota uygulamasının yürürlükten kalktığı dönemde kurs açmak üzere başvuru yapan ve yatırımlarını bu alana yönlendiren kişilerin haklı beklentilerinin korunması amacıyla da Yönetmeliğin geçici 3. maddesinin düzenlendiği,
Davalı Antalya Valiliği tarafından, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, dava konusu bireysel işlemin Yönetmeliğin geçici 3. maddesi kapsamında ve hukuka uygun olarak tesis edildiği,
Davalı yanında müdahil tarafından, dava konusu kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesinde gerçek dışı beyan ya da hilelerinin bulunmadığı, bu konuda davalı idarenin açık hatasından da söz edilemeyeceği, başvuru tarihi itibarıyla kota uygulamasının yürürlükte olmadığından başvurunun hukuka uygun olarak gerçekleştiği, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle açılan davanın Danıştayda ilk derece olarak görülemeyeceği, Dairece verilen iptal kararının yerindelik denetimi yasağına aykırı olduğu, Yönetmeliğin geçici 3. maddesinin kota uygulamasının yürürlükte olmadığı dönemde kurs açmak için başvuru yapanların haklarının korunmasını amaçladığı, anılan düzenlemenin hukuki güvenlik ve istikrar ilkelerine uygun olduğu, temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı yanında müdahilin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
01/02/2017 tarih ve 29966 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 1. fıkrasında; Kurslara; Kanun, Yönetmelik, Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi hükümleri ve illerin nüfus sayısına göre bu Yönetmelikte belirtilen eğitim ve öğretim faaliyetlerini yürütmek üzere en az ön lisans mezunu olan gerçek kişi kurucu adına veya kurucu temsilcisi en az ön lisans mezunu tüzel kişi olan kurucu adına Bakanlıkça kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleneceği belirtilmiş; 2. ve 3. fıkralarında; "(2) Merkez ilçe ve ilçelerin nüfusuna göre merkez ilçe ve ilçede açılacak kurum sayısı belirlenirken Türkiye İstatistik Kurumunun her yıl belirlediği sayılar esas alınır. Nüfus sayısı;
a) 300.000’in altında olan her il için 3,
b) 300.000’den fazla olan illerde ise ilk 300.000 nüfus için 3 ve sonraki her 200.000 nüfus için ilave 1, kurs açılmasına izin verilir. Toplam nüfusu 50.000’in altında olan ilçelerde ise kurs açılamaz.
(3) Nüfusu azalan il/ilçelerde, mevcut kurslar faaliyetlerine devam eder. Ancak bu il/ilçelerdeki kursların herhangi bir nedenle kapatılması halinde yeni kurs açılması ikinci fıkra hükümlerine göre belirlenir." denilmek suretiyle kursların, il/ilçe nüfuslarına göre belirlenen sayılarda açılacağı (kota uygulaması) düzenlenmiş, devam eden fıkralarda ise, açılacak kursların ilan edilmesi, kurs açma başvuruları ve bu başvuruların değerlendirilmesine ilişkin kurallara yer verilmiştir.
01/07/2018 tarih ve 30465 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 1. fıkrası, "(1) Kurslara; en az ön lisans mezunu gerçek kişi kurucu veya kurucu temsilcisi en az ön lisans mezunu olan tüzel kişi adına Kanun, Yönetmelik ve Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi hükümleri doğrultusunda kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir." şeklinde değiştirilmiş, ikinci, üçüncü (kota uygulaması), dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları yürürlükten kaldırılmış ve yedinci fıkrasının birinci cümlesi, “Özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kursları kullanım hakkının tamamı kuruma ait müstakil binalarda açılır.” şeklinde değiştirilmiştir.
Kota uygulamasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onbeşinci Dairesince verilen 18/12/2108 tarih ve E:2018/3376 sayılı kararda; "... Ancak, Danıştay Onbeşinci Dairesinin 01/02/2018 tarih ve E:2018/3 sayılı yürütmenin durdurulması kararı incelendiğinde, kararın Millî Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 5. fıkrasına ilişkin olduğu, davaya konu özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarının açılışında illerin nüfus sayısının esas alındığı kota uygulamasının kaldırılmasına ilişkin olmadığı ve anılan kararın İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 02/07/2018 tarih ve E:2018/180 sayılı kararı ile kaldırıldığı anlaşılmıştır.
Bu bağlamda; özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarının açılışında illerin nüfus sayısının esas alındığı kota uygulamasının kaldırılmasına ilişkin davaya konu düzenlemenin tesis edilmesinde, hukuken geçerli sebeplere dayanılmadığı, yargı kararının uygulandığından bahisle açık hataya düşüldüğü anlaşıldığından, hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır..." gerekçesiyle dava konusu düzenlemenin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiş ve davalı idareye 08/02/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Devam eden süreçte, davalı idarece 06/03/2019 tarih ve 30706 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesi ile asıl Yönetmeliğin dava konusu Geçici 3. maddesi değiştirilmiş ve maddenin yürürlüğe girdiği tarihte özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarını açmak için Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 5. maddesinin 2. fıkrasının (l) veya (m) bentlerindeki belgelerden herhangi birini almak üzere başvuru yaptığını belgelendirenler veya milli eğitim müdürlüklerinde kurs açma başvurusu bulunanlar hakkında bu Yönetmeliğin 6. maddesinin 2., 3., 4., 5., 6. ve 7. fıkralarının uygulanmayacağı düzenlenerek maddede sayılan başvuru sahipleri kota uygulamasından muaf tutulmuşlardır.
Öte yandan; davalı yanında müdahilin, 19/02/2019 tarihinde kurs açılacak bina için Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Dairesi Başkanlığına İtfaiye Uygunluk Raporu, 25/02/2019 tarihinde ise Kurum Açma İzni ile İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı almak için Serik Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu ve 29/03/2019 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü tarafından müdahil adına İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatının düzenlendiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Bunun üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesinde, ''Bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur. İzin başvuruları ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır. Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilir. Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderilir. Kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabilir. İtiraz, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanır. Kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamaz. Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:...'' hükmüne yer verilerek devamında, kurum açma izni ve kurucu/kurucu temsilcisinin nitelikleri ve kurum binaları ile ilgili kurallara yer verilmiştir.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'in ''Amaç'' başlıklı 1. maddesinde, ''Bu Yönetmeliğin amacı, her derece ve türdeki özel öğretim kurumlarının açılış ve işleyişiyle ilgili usul ve esasları düzenlemektir.'' hükmüne, ''Kurum açma'' başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, ''Kanunun 3 üncü maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilir.'' kuralına, 2. fıkrasında ise gerekli bilgi ve belgelere yer verilmiştir.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti" başlıklı 5. maddesinde; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur. Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma işleri işletmecilerinin mesleki saygınlık, mali yeterlilik ve mesleki yeterliliğe sahip olması gerekmektedir. (Ek cümle: 23.01.2008 - 5728 S.K/Madde 516) Ayrıca, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin, sürücü mesleki yeterlilik belgesi almaları zorunludur. Bu maddeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."; "Yönetmelik" başlıklı 34. maddesinde; "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) (Değişik bend: 06.02.2014 - 6518 S.K/Madde 60) Taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları, (...)
h) Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer esas ve usulleri, (...)
düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmi Gazetede yayımlanır." kuralları yer almaktadır.
01/02/2017 tarih ve 29966 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin amacı, karayolu yolcu ve eşya-kargo taşımacılık faaliyetleri için öngörülen mesleki yeterlilik eğitimini veren özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarının işleyişiyle ilgili usul ve esasları düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; " (1) Bu Yönetmelik, 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarını kapsar.
(2) SRC 5 türü tehlikeli madde taşımacılığına ilişkin özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kursları bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır."; "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik, 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ve 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanılarak hazırlanmıştır." kuralları düzenlenmiş,
Anılan Yönetmeliğin "Özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarının açılması" başlıklı 6. maddesinde; "(1) Kurslara; Kanun, Yönetmelik, Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi hükümleri ve illerin nüfus sayısına göre bu Yönetmelikte belirtilen eğitim ve öğretim faaliyetlerini yürütmek üzere en az ön lisans mezunu olan gerçek kişi kurucu adına veya kurucu temsilcisi en az ön lisans mezunu tüzel kişi olan kurucu adına Bakanlıkça kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir.
(2) Merkez ilçe ve ilçelerin nüfusuna göre merkez ilçe ve ilçede açılacak kurum sayısı belirlenirken Türkiye İstatistik Kurumunun her yıl belirlediği sayılar esas alınır. Nüfus sayısı;
a) 300.000’in altında olan her il için 3,
b) 300.000’den fazla olan illerde ise ilk 300.000 nüfus için 3 ve sonraki her 200.000 nüfus için ilave 1,
kurs açılmasına izin verilir. Toplam nüfusu 50.000’in altında olan ilçelerde ise kurs açılamaz.
(3) Nüfusu azalan il/ilçelerde, mevcut kurslar faaliyetlerine devam eder. Ancak bu il/ilçelerdeki kursların herhangi bir nedenle kapatılması halinde yeni kurs açılması ikinci fıkra hükümlerine göre belirlenir.
(4) Bakanlıkça her yıl kurs açılacak il ve ilçeler Genel Müdürlüğün internet sayfasında ilan edilir. Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen kurucu veya kurucu temsilcisine ait şartları taşıyanlardan kurs açmak isteyenler, ilan tarihinden itibaren bir ay içerisinde; kurs açmak istediği il ve ilçeyi, kurucu veya kurucu temsilcisinin kimlik, adres, iletişim ve öğrenim durumu bilgilerini, Genel Müdürlüğün internet sayfasında yer alan başvuru ekranından girerek müracaat eder. Başvurular ilan tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir.
(5) Genel Müdürlükçe ilk müracaat eden kurucu veya kurucu temsilcisine ait kimlik bilgileri, öğrenim durumu ve adli sicil sorgulaması yapılır. Sorgulama sonucunda kurs açmasında sakınca görülmeyen müracaat sahibine, Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen belgeleri üç ay içerisinde tamamlayıp il/ilçe millî eğitim müdürlüğüne vermesi gerektiği yazı ile bildirilir. Kurs açılacak il/ilçe milli eğitim müdürlüklerine de durum yazı ile bildirilir. Kurs açmak üzere müracaat eden kurucu veya kurucu temsilcisi verilen süre sonuna kadar belgelerini eksiksiz olarak teslim etmezse veya il/ilçe millî eğitim müdürlüğünce yapılan inceleme sonucunda belgelerinin ilgili mevzuata uygun olmadığı tespit edilirse bu durum yazı ile müracaat sahibine bildirilir ve yazı ekinde belgeler iade edilir. Ayrıca konu hakkında Genel Müdürlüğe bilgi verilir. Bu kurucu veya kurucu temsilcisine iki yıl süre ile kurs açmak için Genel Müdürlüğün internet sayfasında yer alan başvuru ekranı girişine izin verilmez.
(6) Genel Müdürlüğün internet sayfasında yer alan başvuru ekranına aynı il veya ilçe sınırları içinde birden fazla kurs açma müracaatı olması durumunda, müracaat eden farklı kişiler ilk müracaattan itibaren sıralanarak farklı kişiler tarafından açılacak kurs sayısı kadar müracaat edilmesi halinde tümüne, farklı kişiler tarafından açılacak kurs sayısından fazla müracaat edilmiş olması halinde ise başvuru sırasına göre beşinci fıkra hükümleri doğrultusunda işlem başlatılır. Müracaat edenlerin belgelerinin iade edilmesi durumunda sırasıyla sonraki müracaat edenler için aynı işlem uygulanır.
(7) Kurs açılabilmesi için en az üç derslik bulunması gerekir. Kurs binasında aranacak diğer şartlar Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesine göre belirlenir." kuralları yer almaktayken, anılan maddede;
01/07/2018 tarih ve 30465 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile;
"01/02/2017 tarih ve 29966 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş; ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları yürürlükten kaldırılmış ve yedinci fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
(1) Kurslara; en az ön lisans mezunu gerçek kişi kurucu veya kurucu temsilcisi en az ön lisans mezunu olan tüzel kişi adına Kanun, Yönetmelik ve Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi hükümleri doğrultusunda kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir.”
“Özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kursları kullanım hakkının tamamı kuruma ait müstakil binalarda açılır.” şeklinde değişiklik yapılmıştır.
Dava devam ederken, 06/03/2019 tarih 30706 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile, asıl Yönetmeliğin yürürlükten kaldırılan kota uygulamasına ilişkin 6. maddesi yeniden düzenlenmiş; 7. maddesiyle de, asıl Yönetmeliğin dava konusu Geçici 3. maddesi, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarını açmak için Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (l) veya (m) bentlerindeki belgelerden herhangi birini almak üzere başvuru yaptığını belgelendirenler veya milli eğitim müdürlüklerinde kurs açma başvurusu bulunanlar hakkında bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci fıkra hükümleri uygulanmaz." şeklinde değiştirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yönetmeliğin, dava konusu Geçici 3. maddesi yönünden;
İdarenin, karayolu yolcu, eşya ve kargo taşımacılığı faaliyetleri için öngörülen mesleki yeterlilik eğitimini veren özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarının işleyişiyle ilgili usul ve esasları düzenleme yetkisi bulunmakla birlikte, bu yönde yapılacak düzenlemelerin eşitlik, kazanılmış hak ve haklı beklenti ilkelerine uygun olması gerektiği tartışmasızdır.
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti, bir hukuk devleti olarak nitelendirilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa 'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuk Devleti'nin unsurlarından biri olan "hukuk güvenliği", diğer bir ifadeyle "güvenin korunması ilkesi"; ilgilinin hukuki durumunun süreceğine olan güveni dolayısıyla hayal kırıklığına uğratılmaması anlamına gelir. Güvenin korunması, her zaman mevcut bir hukuki durumun dokunulmazlığı anlamında olmasa da her düzenleme değişikliğinde idarenin göz önünde bulundurması gereken bir husustur.
Bu yönüyle, Hukuk Devleti'nin önemli bir unsuru olarak hukuk güvenliği, yalnızca hukuk düzeninin değil, aynı zamanda belirli sınırlar içinde, bütün Devlet davranışlarının, az çok, önceden öngörülebilir olması anlamını taşır. Hukuki güvenlik sadece bireylerin devlet faaliyetlerine duyduğu güven değil, aynı zamanda yürürlükteki mevzuatın süreceğine duyulan güveni de içerir.
Gerek yargı kararları, gerek öğretideki ortak tanımlamalara göre "haklı beklenti"; idarenin ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmeleridir. Yeni düzenlemenin hukuki istikrarı bozmaması, hakların kullanılmasını zorlaştırmayacak ya da doğmuş olan haklarının hiçe sayılması anlamına gelecek şekilde tasarlanmaması gerekmektedir. Bununla birlikte, haklı beklentinin korunması, idarenin takdir yetkisini kullandığı alanlarda söz konusu olduğundan, kamu yararının ağır bastığı bu gibi durumlarda haklı beklentiden söz edilemeyeceği ve idarenin eşitlik ve adalet ilkesine aykırı uygulamalarının yönetilenler açısından haklı beklenti yaratmayacağı da tartışmasızdır.
01/02/2017 tarih ve 29966 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursları Yönetmeliği'nin 6. maddesinde, özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarının açılmasına, il/ilçe nüfus sayıları dikkate alınarak izin verileceği düzenlenerek kota uygulamasına geçilmiş, yaklaşık 1,5 sene uygulanan kota uygulaması, 01/07/2018 tarih ve 30465 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Kota uygulamasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onbeşinci Dairesinin 18/12/2018 tarih ve E:2018/3376 sayılı kararı ile, dava konusu düzenlemenin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiş ve bu karar davalı idareye 08/02/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir.
Anılan yargı kararı üzerine davalı idare tarafından, 06/03/2019 tarih 30706 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile, asıl Yönetmeliğin 6. maddesi yeniden düzenlenerek yürürlükten kaldırılan kota uygulaması yeniden hayata geçirilmiş ve asıl Yönetmeliğin Geçici 3. maddesi değiştirilerek, kota uygulamasının yürürlükte olmadığı dönemde (01/07/2018-06/03/2019) kurs açmak üzere başvuru yaptığını belgeleyen kişiler yeniden uygulamaya konulan kota uygulamasından muaf tutulmuşlardır.
İdari işlemler hakkında açılan iptal davalarında, idari yargı yerlerince verilen yürütmenin durdurulması ve iptal kararlarının gereklerinin idare tarafından gecikmeksizin yerine getirilmesi yasal bir zorunluluktur. Bununla birlikte, dava konusu işlemin niteliğine göre, idare tarafından yargı kararının gereğinin yerine getirilmesi de zaman alabilmektedir. Uyuşmazlıkta, kota uygulamasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada verilen yargı kararının tebliği (08/02/2019) üzerine, davalı idare tarafından 06/03/2019 tarihinde yönetmelik değişikliği yapılarak yargı kararının gereğinin makul bir süre içinde yerine getirildiği görülmektedir.
Diğer yandan; kota uygulamasının yürürlükte olmadığı dönemde (01/07/2018 - 06/03/2019), mer'i mevzuat hükümlerine göre kurs açmak için mevzuatta belirtilen koşulları yerine getirerek gerekli başvuruları yapan ve yatırımlarını bu alana yönlendiren kişilerin, kurs açma sürecinin öngörüldüğü biçimde sonuçlanması yolunda haklı beklentilerinin oluştuğu ve idarece bu konuda yapılacak düzenlemelerde söz konusu beklentinin korunması gerektiği açıktır.
Uyuşmazlık bu açıdan ele alındığında, hukuki istikrarın bozulmaması ve ilgililerin mer'i mevzuata uygun olarak yaptıkları başvurularının öngörüldüğü biçimde sonuçlanması amacıyla tesis edildiği anlaşılan Yönetmeliğin dava konusu Geçici 3. maddesinde hukuka ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dava konusu kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı yönünden;
Yukarıda açıklandığı üzere, özel ulaştırma hizmetleri mesleki eğitim ve geliştirme kurslarının, il/ilçe nüfus sayıları dikkate alınarak izin verileceği yolundaki kota uygulaması 01/07/2018 - 06/03/2019 tarihleri arasında yürürlükten kaldırılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; müdahil tarafından, kota uygulamasının yürürlükte olmadığı dönemde, mevzuatta kurs açmak için aranan şartlar yerine getirilerek (04/02/2019 tarihli Depreme Dayanıklılık Raporu, 08/02/2019 tarihli adli sicil ve ikametgah beyanı, 19/02/2019 tarihli İtfaiye Uygunluk Raporu, 22/02/2019 tarihli kurs açılacak binanın çevre ve insan sağlığına uygunluğuna ilişkin rapor, 24/02/2019 tarihli Kira Sözleşmesi, 25/02/2019 tarihli GİB-Vergi Levhası, Lisans Mezuniyet Belgesi, Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifikası, MEB Motorlu Taşıt Sürücüleri Direksiyon Eğitimi Öğreticiliği Kurs Bitirme Belgesi, İlk Yardım Eğitimi Belgesi) 25/02/2019 tarihinde Serik Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne kurum açma başvurusunda bulunulduğu, Antalya Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile görevlendirilen maarif müfettişlerince yapılan inceleme üzerine hazırlanan İnceleme Raporu üzerine de, 29/03/2019 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünce müdahil adına İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, müdahil tarafından kota uygulamasının yürürlükte olmadığı dönemde, mevzuata uygun biçimde yapılan başvuru ve bu kapsamda temin edilen belgeler üzerine, yukarıda hukuka uygunluğu tespit edilen Yönetmeliğin Geçici 3. maddesi kapsamında Özel Serik Toroslar Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim ve Geliştirme Kursu adına düzenlenen kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idareler ile davalı yanında müdahilin temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 03/05/2023 tarih ve E:2019/4418, K:2023/2577 sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan toplam ...-TL (...-TL yürütmeyi durdurma harcı ile ...-TL fazla yatan harç) harcın istemi hâlinde davalı yanında müdahile iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 27/03/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka aykırı bulunmadığı, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.