T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/3150
Karar No : 2025/83
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI): ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI): ... Kurulu
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/06/2023 tarih ve E:2020/3357, K:2023/3209 sayılı kararının davanın reddine ilişkin kısmının davacı tarafından, iptale ilişkin kısmının davalı tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin 4. maddesinin 2., 3., 4., 5., 7., 8. fıkraları ile 5. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/06/2023 tarih ve E:2020/3357, K:2023/3209 sayılı kararıyla;
Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları kabul edilmeyerek işin esası incelenmiş,
Anayasa'nın 124., 130. ve 131. maddesine; Mülga 78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. ve 4. maddesine, 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 10. maddesine, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 4., 6. ve 11. maddesine, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 13. maddesinin (b) fıkrasının 3. bendine, 14. maddesinin (a) ve (b) fıkrasına, 15. maddesinin (a) ve (b) fıkrasına atıf yapılarak,
28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 7. fıkrasında yer alan "üniversite yönetim kurulu" ibaresi ile 8. fıkra yönünden;
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) "Norm kadroların belirlenmesi" başlıklı 4. maddesinin 7. fıkrasında, "Bunun dışındaki araştırma görevlisi norm kadroları; öğrenci sayısı, araştırma, proje geliştirme gibi faaliyetler dikkate alınarak ilgili akademik kurulların uygun görüşü üzerine üniversite senatosu tarafından belirlenir." düzenlemesi yer almakta iken dava konusu değişiklikle "Bunun dışındaki araştırma görevlisi norm kadroları; öğrenci sayısı, araştırma, proje geliştirme gibi faaliyetler dikkate alınarak ilgili birim yönetim kurulunun görüşü üzerine üniversite yönetim kurulu tarafından belirlenir." şeklinde değiştirildiği,
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, "Bunun dışındaki araştırma görevlisi kadroları, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkındaki Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası hükümleri uyarınca anabilim dallarına tahsis edilir. " şeklinde düzenlendiği,
Anılan Yönetmeliğin ilk halinde aynı maddenin 8. fıkrasında, "Yükseköğretim kurumları, bu maddenin ikinci, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları çerçevesinde yapacakları norm kadro planlamalarını Senato kararıyla birlikte her yıl Aralık ayı içinde Yükseköğretim Kuruluna gönderir ve kendi internet sitesinde yayınlar." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklikle "Yükseköğretim kurumları, bu maddenin ikinci, dördüncü ve beşinci fıkraları çerçevesinde yapacakları norm kadro planlamalarından bir sonraki yıl ilan edilmesi planlanan kadroları üniversite yönetim kurulu kararıyla birlikte her yıl Aralık ayı içinde Yükseköğretim Kuruluna gönderir ve kendi internet sitesinde yayımlar." şeklinde değiştirildiği,
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak anılan düzenlemenin ilga edildiği,
Dava konusu düzenlemelere ilişkin olarak Dairelerinin 07/10/2020 tarih ve E:2020/3357 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulmasına karar verildiği ve davalı idarece yapılan itirazın, İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 12/04/2021 tarih ve E:2021/135 sayılı kararıyla reddedildiği,
03/03/2022 tarihli Yönetmelik değişikliği ile yapılan değişikliğin yargı kararının gereğinin yerine getirilmesi niteliğinde olduğu anlaşıldığından, dava konusu düzenlemelerin esası hakkında karar verilmesi gerektiği,
Hukuk düzeninde normlar hiyerarşisi, Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yönetmelik ve adsız düzenleyici işlemler olarak sıralanmakta; daha altta yer alan bir norm, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler getiremeyeceği gibi bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamaması gerektiği, İdare Hukukunun temel ilkeleri uyarınca; normlar hiyerarşisinde kanunlardan sonra gelen ve idarelerin, takdir yetkisini kullanarak yaptıkları yönetmelik gibi düzenleyici işlemlerin; bir üst hukuk kuralının uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla açıklayıcı hükümler taşıyan, dayanağı mevzuatta yer alan hükümlere aykırı düzenleme içermeyen genel düzenleyici işlemler oldukları, anılan düzenleyici işlemler tesis edilirken, üst hukuk normlarına açıklık getirilmesi ve bu normlarca çizilen çerçeve içerisinde teknik detayların belirlenmesi, uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesi amaçlanmakla birlikte, idarelerin düzenleme yetkisinin yasalarla getirilen hükümleri aşacak veya daraltacak bir biçimde kullanılamayacağı hususunun da göz önünde tutulması gerektiği,
2547 sayılı Kanun uyarınca senatonun, üniversitenin akademik organı olduğu, üniversitenin kadro ihtiyaçları hususunda görüş ve önerilerinin alındığı, üniversitenin eğitim-öğretim esasları hakkında da karar merci olduğu hususları dikkate alındığında, senatonun görevleri ihmal edilerek, norm kadro belirlenmesinde ve planlanmasında senato yerine üniversite yönetim kurulu'nun yetkilendirilmesinde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 2. fıkrası, 3. fıkrası, 4. fıkrası, 5. fıkrasında yer alan "uygun görüş "ibaresi, 7. fıkrasında yer alan "üniversite yönetim kurulu" ibaresi dışında kalan kısmı; 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 2. fıkrası ve 3. fıkrasında yer alan "uygun görüş" ibaresi yönünden;
Anılan Yönetmeliğin 2. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 4. maddenin 2. fıkrasında asgari kadro sayısı dışındaki norm kadro planlamalarında bölüm başkanının talebi ve ilgili kurulların uygun görüşünün alınması yerine bölüm kurulunun görüşünün alınması yönünde; 4. maddenin 3. fıkrasında ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun uygun görüşünün alınması yerine görüş alınması yönünde; 4. maddenin 4. fıkrasında ilgili anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun uygun görüşünün alınması yerine görüş alınması yönünde, 4. maddenin 5. fıkrasındaki "uygun görüş" ibaresi ile anabilim/anasanat dalı kurulunun ve bölüm başkanlığının uygun görüşü yerine anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun görüşünün alınması yönünde, 4. maddenin 7. fıkrasında "üniversite yönetim kurulu" ibaresi dışında kalan kısmı yönünden dava konusu değişiklik ile akademik kurulların uygun görüşü yerine birim yönetim kurulunun görüşünün alınması yönünde değişiklik yapıldığı,
Anılan Yönetmeliğin 3. maddesi ile asıl Yönetmeliğin 5. maddenin 2. fıkrasında asgari kadroların kullanımının ilgili yönetim kurulu kararıyla rektör tarafından gerçekleştirilmesi yerine, asgari kadroların yanı sıra Yükseköğretim Kurulu tarafından uygun görülen norm dışı kadroların kullanımı rektöre bırakıldığı, 5. maddenin 3. fıkrasında asgari kadro sayısı dışındaki kadroların kullanımında, ilgili anabilim dalı ve bölüm başkanlığının talebi ile ilgili kurulların uygun görüşü yerine asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar için ilgili kurulların görüşünün alınması yönünde değişiklik yapıldığı,
Anayasa'nın 124. madde hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesinin amaçlandığı ve kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gerekleri, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerektiği,
İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları; ancak bu takdir hakkının serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmesi gerektiği, idarelerin düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip, yeniden düzenlemesi, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşıdığı,
Kamu yararı kavramının, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturduğu, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşıyan bu kavramın genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade ettiği,
Öğretim elemanı norm kadrolarının ve bunların kullanımına ilişkin esaslarının belirlenmesine ilişkin görev ve yetkinin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında olduğu, bu kapsamda genel düzenleyici işlemlerin tesisinin idarenin takdirinde olduğu, idarenin bu yetkisini kullanırken üst hukuk normlarına uygun kullandığı, anılan düzenlemelerin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, yükseköğretim politikası ile bağlantılı ve uyumlu olarak yürürlüğe konulduğu, yapılan düzenlemelerin idare hukukunun genel prensiplerine aykırı olmadığı, hukuka ve mevzuat uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı,
Anılan Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 5. fıkrasının "uygun görüş" ibaresi dışında kalan kısmı yönünden;
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm Kadroların Belirlenmesi' başlıklı 4. maddesinin 5. fıkrasında; "Anabilim/anasanat dalına öğrenci alan önlisans ve lisans programları ile bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler için öğretim elemanı asgari kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı kurulunun ve bölüm başkanlığının uygun görüşü aranmak şartıyla ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulu kararıyla iki katına kadar artırılabilir." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Anabilim/anasanat dalı ve programa öğrenci alan önlisans ve lisans programları ile bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler için öğretim elemanı norm kadro sayısı, anabilim/anasanat dalı ve bölüm kurulunun görüşü alınmak şartıyla ilgili birim yönetim kurulu kararıyla asgari kadro sayısının iki katına kadar belirlenebilir." şeklinde değiştirildiği,
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, anılan fıkranın son kısmında, bölüm kurulu ile ilgili birim yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından asgari kadro sayısının iki katına kadar belirlenebilir." şeklinde düzenlendiği,
Dava konusu değişiklikle anabilim/anasanat dalına öğrenci alan önlisans ve lisans programları ile bünyesinde lisans eğitimi olmamakla birlikte servis dersi veren birimler için öğretim elemanı asgari kadro sayısının ilgili fakülte ve üniversite yönetim kurulu kararıyla iki katına kadar arttırılması yerine norm kadro sayısının ilgili birim yönetim kurulu kararıyla asgari kadro sayısının iki katına kadar belirlenebileceği yönünde değişiklik yapılmış iken 03/03/2022 tarihli değişiklikle, norm kadro sayısının rektör tarafından asgari kadro sayısının iki katına kadar yapılacağı hususuna yer verildiğinden, ilgili kısım hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
Anılan Yönetmeliğin 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 3. fıkrasında "uygun görüş" ibaresi dışında kalan kısmı yönünden;
02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmeliğin (ilk hali) 'Norm kadroların kullanılması' başlıklı 5. maddenin 3. fıkrasında; "Asgari kadro sayısı dışındaki kadroların kullanımında, ilgili anabilim dalı ve bölüm başkanlığının talebi ile ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü yönetim kurulunun uygun görüşü aranır." düzenlemesi yer almaktayken; dava konusu değişiklik ile "Asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar, ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü yönetim kurulunun görüşü üzerine üniversite yönetim kurulu kararıyla kullanılabilir." şeklinde değiştirildiği,
Dava devam ederken davalı idarece 03/03/2022 tarih ve 31767 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle yeniden değişiklik yapılarak, "Asgari kadro sayısı dışındaki norm kadrolar, ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından kullanılabilir." şeklinde düzenlendiği,
Dava konusu değişiklikle, asgari kadro sayısı dışındaki norm kadroların, ilgili meslek yüksekokulu, konservatuvar, yüksekokul, fakülte ve enstitü yönetim kurulunun görüşü üzerine üniversite yönetim kurulu kararıyla kullanılabileceği yönünde değişiklik yapılmış iken 03/03/2022 tarihli değişiklikle asgari kadro sayısı dışındaki norm kadroların ilgili birim ve üniversite yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından kullanılabileceği hususuna yer verildiğinden, ilgili kısım hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,
gerekçesiyle dava konusu 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen asıl Yönetmeliğin 4. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "üniversite yönetim kurulu" ibaresi ve 8. fıkrasının iptaline; 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 2. fıkrasının, 3. fıkrasının, 4. fıkrasının, 5. fıkrasında yer alan "uygun görüş" ibaresi, 7. fıkrasında yer alan "üniversite yönetim kurulu" ibaresi dışında kalan kısmı, 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 2. fıkrası ve 3. fıkrasında yer alan "uygun görüş" ibaresi yönünden davanın reddine; 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 5. fıkrasında yer alan "uygun görüş" ibaresi dışında kalan kısmı ve 3. maddesiyle değiştirilen 5. maddenin 3. fıkrasında yer alan "uygun görüş" ibaresi dışında kalan kısmı yönünden karar verilmesine yer olmadığına,
karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, dava konusu değişiklikle norm kadroların belirlenmesi ve kullanılmasına ilişkin akademik birim ve kurulların işlevsizleştirilmesinin 2547 sayılı Kanun'a aykırı olduğu, norm kadro uygulamasının üniversitelerin bilimsel ve kurumsal özerkliğine aykırı olduğu, öğretim elemanlarının iş güvencesini ortadan kaldırdığı, hukuki güvenlik ve dolayısıyla hukuk devleti ilkesini ihlal ettiği, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağı, öğretim elemanlarının özlük haklarına ilişkin dava konusu düzenlemelerin kanunla düzenlenmesi gerektiği, dava konusu düzenlemelerin yasal dayanağı bulunmadığı belirtilerek Daire kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı tarafından, araştırma görevlisi norm kadrolarının belirlenmesi hususunun yılda iki ila dört kez toplanan senato yerine her hafta toplanan üniversite yönetim kuruluna bırakılmasının sebebinin, norm kadro güncellemesinin derhal yapılarak öğretim elemanı ihtiyacının zamanında karşılanması olduğu, ayrıca 2547 sayılı Kanun'da öğretim elemanı temini, görevlendirilmesi vb. hususlarda genel olarak üniversite yönetim kurulu görevlendirildiğinden bu değişikliğin Kanun'un geneliyle de uyumlu olduğu, yükseköğretim kurumlarının norm kadro planlamalarından bir sonraki yıl ilan edilmesi planlanan kadroların üniversite yönetim kurulu kararıyla belirlenmesinin sebebinin ise, yıl içerisinde yeni kurulan veya faaliyete geçmesine karar verilen ya da çeşitli sebeplerle acil ihtiyaç ortaya çıkan fakülte/yüksekokul/enstitü/konservatuvar/bölüm/anabilim dalı/programların kadro ihtiyacına göre planlamanın sürekli olarak ve zamanında güncellenmesini temin etmek olduğu belirtilerek Dairece verilen iptal kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davalı tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın davanın reddine ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve davacının temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ:Anayasa'nın "Yükseköğretim kurumları" kenar başlıklı 130. maddesinin 9. fıkrasında yer alan, "Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir." hükmü bağlamında dava konusu Yönetmeliğin dayanağını teşkil eden 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 11. maddesinin 4. fıkrasının Anayasa’nın 104. maddesinin 17. fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu sonucuna varıldığından iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2.Dava hakkında kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen iptale, kısmen davanın reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/06/2023 tarih ve E:2020/3357, K:2023/3209 sayılı kararının temyize konu davanın reddine ilişkin kısmı ile iptale ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 20/01/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X-10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları" başlıklı 11. maddesine, 13/09/2018 tarih ve 30534 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 17 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 2. maddesi ile eklenen 4. fıkrasında;
"Öğretim elemanı kadrolarına, devlet yükseköğretim kurumları bünyesindeki birimler, önlisans, lisans ve lisansüstü programların sayısı, niteliği ve öğrenci sayıları ile yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan norm kadro yönetmeliğine göre ilgili devlet yükseköğretim kurumunca atama yapılır." kuralına yer verilmiştir.
Söz konusu kurala dayanılarak Yükseköğretim Kurulu tarafından, yükseköğretim kurumları bünyesindeki birimler, önlisans, lisans, lisansüstü programlar ve bunların niteliği ile öğrenci sayıları, yükseköğretim kurumunun eğitim ve öğretim faaliyetleri dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak öğretim elemanı norm kadrolarını ve bunların kullanımına ilişkin esasları belirlemek amacıyla, Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik 02/10/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulmuştur.
Anılan Yönetmeliğin, "Norm kadroların belirlenmesi" başlıklı 4. maddesinde, norm kadro planlamalarının nasıl ve hangi organlar tarafından yapılacağı düzenlenmiş, 7. ve 8. fıkralarında;
"(7) Cumhurbaşkanı kararıyla öğretim üyesi dışındaki öğretim elemanı kadroları için belirlenen ilave atama izinlerinin en fazla yüzde yirmisi, Yükseköğretim Kurulu tarafından ülkenin kalkınmasında ve bilim hayatının gelişmesinde öncelikli görülen alanlarda lisansüstü eğitim amacıyla kullandırılmak üzere yükseköğretim kurumlarının araştırma görevlisi kadrolarına tahsis edilir. Bunun dışındaki araştırma görevlisi norm kadroları; öğrenci sayısı, araştırma, proje geliştirme gibi faaliyetler dikkate alınarak ilgili akademik kurulların uygun görüşü üzerine üniversite senatosu tarafından belirlenir. Bu kadroların kullanımı ilgili yönetim kurulunun kararıyla rektör tarafından gerçekleştirilir.
(8) Yükseköğretim kurumları, bu maddenin ikinci, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları çerçevesinde yapacakları norm kadro planlamalarını Senato kararıyla birlikte her yıl Aralık ayı içinde Yükseköğretim Kuruluna gönderir ve kendi internet sitesinde yayınlar." düzenlemelerine yer verilmiş iken, dava konusu Yönetmelik değişikliği ile 7. fıkrasındaki “akademik kurulların uygun görüşü üzerine üniversite senatosu” ibaresi “birim yönetim kurulunun görüşü üzerine üniversite yönetim kurulu” şeklinde, 8. fıkrasındaki senato ibaresi,
“(8) Yükseköğretim kurumları, bu maddenin ikinci, dördüncü ve beşinci fıkraları çerçevesinde yapacakları norm kadro planlamalarından bir sonraki yıl ilan edilmesi planlanan kadroları üniversite yönetim kurulu kararıyla birlikte her yıl Aralık ayı içinde olarak Yükseköğretim Kuruluna gönderir ve kendi internet sitesinde yayımlar.” şeklinde değiştirilerek önceden senatoya ait olan yetki artık üniversite yönetim kuruluna verilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 14. maddesinde, senato, üniversitenin akademik organı, aynı Kanun'un 15. maddesinde ise üniversite yönetim kurulu idari faaliyetlerde rektöre yardımcı idari bir organ olarak tanımlanmıştır.
Norm kadro planlamasını yapmaya hangi organın yetkili olduğunun belirlenebilmesi için bu planlamanın niteliğinin ortaya konulması gerekmektedir.
Öncelikle dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinde; norm kadronun, yükseköğretim kurumlarında bir bölüm, ana bilim/ana sanat dalı veya programda eğitim, öğretim, araştırma ve diğer hizmetlerin sürdürülebilmesi için bu Yönetmelik çerçevesinde sayısı belirlenen öğretim elemanı kadrosunu ifade ettiği belirtilmiş; dava konusu 4. maddesinde ise norm kadro planlamaları yapılırken izlenecek usule yer verilmiştir.
Norm kadronun tanımına ve uygulamasına bakıldığında; norm kadro planlamasının bir yükseköğretim programında hizmetin sürdürülmesi için gereken öğretim elemanı sayısının belirlenmesi, dolayısıyla da personel yönetimi ile ilgili idari bir faaliyet olduğu; planlamanın, bu programlarda yer alacak öğretim elemanlarının niteliği veya bilimsel yetkinliği hakkında herhangi bir akademik değerlendirme içermediği görülmektedir.
Bu itibarla, norm kadro planlamasının idari bir faaliyet olduğu anlaşıldığından, bu planlamayı yapma yetkisinin, yükseköğretim kurumlarında idari faaliyette bulunmakla görevli üniversite yönetim kuruluna verilmesinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenle, dava konusu Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilen 4. maddenin 7. fıkrasında yer alan "üniversite yönetim kurulu" ibaresi ve 8. fıkrasının iptali yolunda verilen Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Dava; 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değiştirilen asıl Yönetmeliğin 4. maddesinin 2., 3., 4., 5., 7., 8. fıkraları ile 5. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının iptali istemiyle açılmıştır.
09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 10. maddesiyle öğretim elemanı kadrolarının kullanımı ve aktarma işlemlerini düzenleyen 02/09/1983 tarihli ve 78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.
13/09/2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 17 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olan 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Açıktan ve nakil suretiyle atama sayıları" başlıklı 11. maddesine “Öğretim elemanı kadrolarına, devlet yükseköğretim kurumları bünyesindeki birimler, önlisans, lisans ve lisansüstü programların sayısı, niteliği ve öğrenci sayıları ile yükseköğretim kurumunun eğitim-öğretim dışında yürüttüğü hizmetler dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan norm kadro yönetmeliğine göre ilgili devlet yükseköğretim kurumunca atama yapılır.” şeklindeki 4. fıkra hükmü eklenmiş, bu düzenleme ile öğretim elemanı kadroları hakkında ilk kez norm kadro sistemi kurulması öngörülmüştür.
Bu düzenlemeye dayanılarak hazırlanan ve Yükseköğretim Kurulu tarafından devlet yükseköğretim kurumlarında norm kadroların belirlenmesi, dağıtılması, kullanımı ve istisnai durumları içeren “Devlet Yükseköğretim Kurumlarında Öğretim Elemanı Norm Kadrolarının Belirlenmesine ve Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik” 02/11/2018 tarih ve 30583 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Öte yandan; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrasında, "Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir." hükmüne; "Yükseköğretim kurumları" başlıklı 130. maddesinin 9. fıkrasında ise, "Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Bu anayasal düzenleme uyarınca; öğretim elemanlarının görevlerinin, unvanlarının, mali işlerinin ve özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerekmektedir. Nitekim Yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarına ilişkin kanunla düzenlenmesi gereken hususların 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nda düzenlendiği görülmektedir.
Dava konusu Yönetmelik'te ise; devlet yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı norm kadroları ve bunların kullanımına ilişkin esaslar belirlenmiş olup kamu kurum ve kuruluşlarının kadro yapılanmasıyla yakından ilgili olan "norm kadro"; "bu kurumların hizmetlerinin yürütülmesi için personelin nitelik, sayı, sahip olacağı unvan ve derece olarak tespit edilmesi ve standart hale getirilmesi" olarak tanımlanmaktadır. Norm kadro ile asgari ve azami kadro sayısı belirlenmekte olup bu belirlemeyle öğretim elemanlarının görev ve yetkilerinin, özellikle de özlük haklarının etkilendiği ve bu çerçevede Anayasa'nın 130. maddesi bağlamında münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konular kapsamında olduğu açıktır.
Zira Anayasa Mahkemesinin bir kararında “Kadro ünvanı, personelin niteliğini ifade etmenin yanında, o personelin yerine getireceği görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük haklarını da ifade etmektedir. Kadro derecesi ile personelin özellikle aylık ve ödenekleri ve diğer özlük hakları bakımından sıkı bir bağ bulunmaktadır.” (AYM, E.2005/139, K.2007/33, 22/3/2007) değerlendirmesinde bulunulmuş, 29/4/2021 tarih ve E:2020/71, K:2021/33 sayılı kararında da, 27/7/2020 tarihli ve 65 sayılı Bazı Yükseköğretim Kurumlarına Kadro İhdas Edilmesine İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 1. maddesiyle ekli (1) Sayılı Liste’deki kadroların ihdas edilerek 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki (III) Sayılı Cetvel’in ilgili bölümlerine eklenmesine yönelik kuralın, öğretim elemanlarının görev ve yetkilerini ve özellikle özlük haklarını etkilediği, bu çerçevede Anayasa’nın 130. maddesi bağlamında münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir konuda düzenleme yapıldığı, ayrıca üniversite öğretim elemanlarının kadrolarının düzenlenmesi hususunun Anayasa’da Cumhurbaşkanlığı Kararnameleriyle düzenlenmesi özel olarak öngörülen konulardan da olmadığı belirtilerek Anayasa’nın 104. maddesinin 17. fıkrasının üçüncü cümlesine aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bu durumda; münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken konuda Yönetmelik ile düzenleme yapılmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın davanın reddine ilişkin kısmının bozulması, davalı idarenin iptal kararına yönelik temyiz isteminin ise belirtilen gerekçe ile reddi gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.