T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/468
Karar No : 2024/1041
TEMYİZ EDENLER:1- (DAVACI): ... Bakanlığı
VEKİLİ: Av. ...
2-(DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesinin 17/10/2022 tarih ve E:2020/4651, K:2022/8677 sayılı kararının aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması taraflarca karşılıklı olarak istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 31/12/2019 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli ... Alt Bölgesi ... Havzası Çevre Düzeni Planı Değişikliği (2.10.41 sayılı plan hükmü ilavesi) ve 1/25.000 ölçekli ... İl Çevre Düzeni Planı Değişikliği (2.73 sayılı plan hükmü değişikliği) ile anılan değişikliğe ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapılan ... tarih ve E... sayılı itirazın reddine ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 17/10/2022 tarih ve E:2020/4651, K:2022/8677 sayılı kararıyla;
Uyuşmazlığın 1/25.000 ölçekli ... İl Çevre Düzeni Planı Değişikliğine (2.73 sayılı plan hükmü değişikliği) ilişkin kısmı yönünden;
Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisindeki il çevre düzeni planlarının büyükşehir belediyeleri tarafından yaptırılacağı, bölge ve havza bazında 1/50.000-1/100.000 ölçekli çevre düzeni planlarının ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılacağı, her tür ve ölçekteki fiziki planların birbiriyle uyumunu ve mekansal strateji planları hedeflerine ve kararlarına uygunluğunu sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almanın, ilgili idareler tarafından Bakanlıkça verilen süre içinde yapılmayan il çevre düzeni planlarını yapmak, yaptırmak ve resen onaylamanın da Bakanlığın yetkili olduğu alanlar olduğu,
Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti Hazineye, kamu kurum veya kuruluşlarına veya gerçek kişilere veyahut özel hukuk tüzel kişilerine ait olan taşınmazlar üzerinde kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek olan yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince hazırlandığı veya hazırlatıldığı halde yetkili idarece üç ay içinde onaylanmayan etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valiliğin Bakanlığa teklifte bulunması üzerine bedeli mukabilinde yapmak, yaptırmak ve onaylamak dışında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına büyükşehir belediyeleri sınırları içerisindeki il çevre düzeni planı yapma yetkisi tanınmadığı,
Uyuşmazlık konusu 1/25.000 ölçekli ... İl Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin (2.73 sayılı plan hükmü değişikliği) yapıldığı tarihte ... ilinin büyükşehir vasfında olduğu, bu durumda dava konusu 1/25.000 ölçekli ... il Çevre Düzeni Planı değişikliğinin (2.73 sayılı plan hükmü değişikliği) Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından yapılması gerekirken, davalı Bakanlık tarafından yapılmasında yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk görülmediği,
Her ne kadar davalı idarece, Bakanlığın "il çevre düzeni planının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 6. maddesinin 4. bendinde yer alan üst öçekli planlara uyumun sağlanması bakımından değişikliği yapmaya yetkili olduğu" savunulmuş ise de, anılan hükmün Bakanlığın denetim yetkisine ilişkin olduğu, büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde il çevre düzeni planında değişiklik yapma yetkisini kapsamadığı,
Bu itibarla, dava konusu 1/25.000 ölçekli ... İl Çevre Düzeni Planı Değişikliğinde (2.73 sayılı plan hükmü değişikliği) hukuka uyarlık bulunmadığı,
Uyuşmazlığın Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 31/12/2019 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli ... Alt Bölgesi ... Havzası Çevre Düzeni Planı Değişikliğine (2.10.41 sayılı plan hükmü ilavesi) ilişkin kısmı yönünden;
Dava konusu 1/100.000 ölçekli ... Alt Bölgesi ... Havzası Çevre Düzeni Planı Değişikliği ile getirilen 2.10.41 sayılı plan notunun ... Havzası Koruma Eylem Planlarında öngörülen sanayinin kontrol altına alınması ilkesi gereği getirildiği, ilkesel olarak tüm havza bazında yeni kurulması düşünülen tüm sanayi tesisleri için geçerli olduğu ve diğer plan notlarıyla, planın ana ilkeleriyle, üst ölçekli planlarla ve Havza eylem planlarıyla uyumlu ve ... Havzasında yaşanmakta olan çok üst düzeydeki kirlilik sorununun önüne geçebilmek için bugüne dek gözlenmiş olan sanayi tesislerinin dağınık bir biçimde yapılaşmasının engellenmesine yönelik olduğu, bu plan notuyla bir arada organize olarak faaliyet gösterecek sanayi tesislerine, atıksu arıtma tesisi ve diğer altyapı hizmetlerinin daha etkin ve çevreye zarar vermeksizin sağlanabileceği, planlama sınırları içinde yer alan organize sanayi bölgelerinde boş alanların çok olması sebebiyle dağınık sanayi yapılaşmasının önüne geçilmesinin 1/100.000 ölçekli ... Havzası Revizyon Çevre Düzeni Planının ve ... Havzası Koruma Eylem Planlarının temel ilkelerinden olduğu, ... Bölgesi ve ... Havzasında had safhada bulunan çevre kirliliğinin, özelde ise tarım toprakları ve su kaynakları üzerindeki kirliliğinin önüne geçilmesine yönelik plan notunun uygulamaya geçirilmesinin ivedilik arz ettiği ve bireysel hakların ötesinde üstün kamu yararını gerçekleştirme amacını taşıdığı, planlama ilkelerine, şehircilik esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu,
Bu nedenlerle, 1/25.000 ölçekli ... İl Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin (2.73 sayılı plan hükmü değişikliği) iptaline, 1/100.000 ölçekli ... Alt Bölgesi ... Havzası Çevre Düzeni Planı Değişikliği (2.10.41 sayılı plan hükmü ilavesi) yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
Davacı tarafından, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına eklenen plan hükmünün, ... ili sınırları içerisinde faaliyet gösterecek yatırımlar ile doğrudan ilgili olduğu, bu yatırımların bilgisinin, izninin ve kontrolünün Büyükşehir Belediyesinden alınmasının plansız sanayileşmenin önünü açacağı, denetimde ikiliğe ve yerinden yönetim yapısının bozulmasına sebep olacağı, eklenen plan notu ile ... ilinde sanayi yatırımlarına ait yer seçimlerine ilişkin izinlerin davalı Bakanlığın uhdesine alınmış olmasının idari anlamda da ikilik doğuracağı, ... ile ... Havzasında bulunan diğer iller olan ... ve...nin aynı şekilde değerlendirilemeyeceği, ... ve ... illerinde büyükşehir yapılanması bulunmadığından ilçe belediyeleri ile merkez belediyeler arasında yetki ve görev dağılımları olduğu ve bu iller açısından sanayi yatırımlarına izin verme yetkisinin Bakanlığa verilmesinin yanlış olmadığı, ancak ... ili büyükşehir olduğundan sanayi yatırımlarına verilen izinler ve yapılan işlemlerde bir bütünlüğün olduğu, anılan plan notuyla sanayi alanları yer seçimi izinlerinin davalı Bakanlığa verilmesinin, Büyükşehir Belediyesinin sanayi alanları üzerindeki denetim yetkisini zedeleyeceği, dava konusu plan notu ile getirilen Organize Sanayi Bölgesi (OSB) doluluk oranının sağlanma olasılığının mümkün olmadığı, bu nedenle yatırımcının mecburen organize sanayi bölgesi dışındaki mevcut sanayi alanlarına yöneleceği, bu durumun da mevcut planlı alanlarda sanayi yatırımının artmasına neden olacağı, Daire kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, uyuşmazlık konusu 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 102. maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığına verilen bölge ve havza bazında onaylanan çevre düzeni planı yapma yetkisi ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 4. bedinde yer alan il düzeyindeki çevre düzeni planlarının yürürlükteki havza ve bölge bazındaki çevre düzeni planlarına aykırı olmaması gerektiğine ilişkin düzenleme kapsamında yapıldığı, Bakanlığın bu değişikliği yapmaya yetkili olduğu, dava konusu işlem ile daha önce sadece ... 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planında Bakanlık tarafından yapılan 30/12/2012 tarihli işlem ile getirilen 2.73 sayılı plan notundaki koruma derecesi arttırılarak ve havzadaki tüm illerde geçerli olması ve uygulamada bütünlük sağlanması için ... Alt Bölgesi ... Havzası 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ile ..., ... il Çevre Düzeni Planlarında, ... il Çevre Düzeni Planının 2.73 sayılı plan notundaki düzenlemelerin yer almasının sağlandığı, dava konusu düzenlemelerin ... Havzası Koruma Eylem Planı gereğince sanayinin kontrol altına alınmasını sağlamak için getirildiği, Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalının temyiz dilekçesinde öne sürdüğü nedenlerin, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek davalının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı idare tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın redde ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacının temyiz dilekçesinde öne sürdüğü nedenlerin, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. 1/25.000 ölçekli ... İl Çevre Düzeni Planı değişikliğinin (2.73 sayılı plan hükmü değişikliği) iptali, 1/100.000 ölçekli ... Alt Bölgesi ... Havzası Revizyon Çevre Düzeni Planı değişikliği (2.10.41 sayılı plan hükmü ilavesi) yönünden davanın reddi yolundaki Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 17/10/2022 tarih ve E:2020/4651, K:2022/8677 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Kesin olarak, 09/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.