T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/482
Karar No : 2024/1386
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR):1-... Derneği
VEKİLİ :Av. ...
2-.... Derneği
VEKİLİ :Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Onuncu Dairesinin 21/09/2022 tarih ve E:2020/300, K:2022/4056 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün "Sağlık Hizmeti Sunucularının Basamaklandırılması" konulu 2019/18 sayılı Genelgesi'nin, konunun yönetmelik ile düzenlenmesi gerektiği iddiasıyla öncelikle tamamının, aksi halde, "III. Üçüncü Basamak Sağlık Kurumları" başlıklı kısmının (4), (5) ve (6) numaralı paragrafları ile "Üçüncü Basamak Sağlık Kurumlarının Alt Grup Koşul ve Standartları, İzleme ve Değerlendirme Kriterleri"ni düzenleyen Ek-1 sayılı ekinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 21/09/2022 tarih ve E:2020/300, K:2022/4056 sayılı kararıyla;
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esasına geçilmiş,
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Hizmet basamakları ve sevk zinciri" başlıklı 70. maddesinin 1. Fıkrasına; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının (a) , (c), (e) , (i) bentlerine, 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Düzenleme görev ve yetkisi" başlıklı 508. maddesine yer verildikten sonra,
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verildiği,
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabildiği,
Ancak, bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeninin, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içerdiği ve her normun geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan aldığı; normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen tüzük, yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceğinin hukukun genel ilkelerinden olduğu,
Nitekim, tebliğ, genelge ve yönerge gibi düzenleyici işlemlerin; bir yönetmeliğin veya üst hukuk normlarının uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla buralarda gösterilen usul ve yöntemleri "açıklayıcı" hükümler taşıyan, yeni bir yöntem ve usul getirmeyen ve dayanağı mevzuattaki hükümler dışında yeni bir düzenleme içermeyen genel düzenleyici işlemler olduğu,
Öte yandan, 3011 sayılı Resmî Gazete'de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun uyarınca kamuyu ilgilendiren yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanmasının zorunlu olduğu, bu şekilde kamunun aydınlatılmasının sağlandığı,
Dava konusu Genelge ile, sağlık hizmeti sunucularının sayma suretiyle basamaklarının belirlenmesinden ziyade, sağlık kurum ve kuruluşlarının basamaklandırılmasında tesis, hizmet ve personel kıstasları yönünden yeni koşul ve standartlar getirildiği, izleme ve değerlendirme kriterlerine yer verildiği, Genelge'nin sınıflandırmaya ilişkin uygulamayı belirleyen temel esaslar içerdiğinin görüldüğü,
Bu durumda, dava konusu düzenlemenin, sağlık hizmeti sunucularının basamaklandırılmasına ilişkin yeni koşul ve standartlar getirmesi, sınıflandırmaya ilişkin uygulamayı belirleyen temel esaslar içermesinin, düzenlenen hususların kamuyu yakından ilgilendirmesi nedeniyle bu düzenlemelerin ancak bir yönetmelikle yapılması gerektiği sonucuna varıldığı, genelge adı altında bir işlemle düzenleme yapılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Bakanlıkça bir konunun yönetmelikle veya yönergeyle düzenlenebilmesi için, düzenlenecek konunun, Bakanlığın yetki ve görev alanında bulunması ve yapılan düzenlemenin üst hukuk normlarına uygun olmasının yeterli olduğu; 24/03/2013 tarih ve 28597 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği'nin, 1.4. maddesinde de 5510 sayılı Kanun gereği sağlık hizmeti sunucularının basamaktandırılmasının düzenlendiği ve sağlık hizmetlerinin; birinci, ikinci ve üçüncü basamak olarak sınıflandırıldığı; bu sınıflandırmanın sağlık kuruluşlarında sunulan hizmetlerin geri ödemesinde kullanılan bir sınıflandırma olduğu, bunun dışında sağlık kuruluşlarının sınıflandırılmasına yönelik mevzuat bulunmadığı; ülkemizde sağlık hizmetlerinde yaşanan gelişmeyle birlikte tıpta uzmanlık dallarında personel sayısının arttığı ve sağlık hizmetinin ülkemizde eşit ve dengeli dağılımı sağlanmaya yönelik politikalar uygulandığı; bu gelişmeler ışığında ülkemizde üçüncü basamak sağlık kuruluşu olmamasına rağmen ilgili uzmanlık dallarında uzman hekim istihdamı sağlandığı ancak bu durumda bazı hizmetlerin sunumu için üçüncü basamak şartı aranmasının kısıtlayıcı ve hizmete erişimde engelleyici bir unsur olarak kaldığı; sağlık Uygulama Tebliğinde yapılan sınıflandırmada üçüncü basamak olmanın tek şartı "eğitim ve araştırma faaliyetleri" olarak belirlendiğinden bu sınıflandırmanın, bazı kurumlarda ilgili uzmanlık dalı ve teknoloji alt yapısı mevcut olmasına rağmen hizmetin sunulmasına engel bir hal aldığı; dava konusu Genelge ile, SUT ile sağlık kuruluşlarının sınıflandırılmasından farklı olarak sağlık hizmet sunucuları; birinci, ikinci ve üçüncü başarmak sağlık kuruluşları şeklinde tanımı da yapılmak suretiyle belirlendiği; kamu sağlığının korunması ve nitelikli sağlık hizmeti sunumunun sağlanması amacıyla yürürlüğe konulan dava konusu düzenleyici işlemin, üst hukuk normları ile hizmetin gereklerine ve kamu yararına uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılardan Özel Hastaneler Platformu Derneği tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davacılardan Özel Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları Derneği tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu 21/09/2022 tarih ve E:2020/300, K:2022/4056 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olara, 13/06/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.