T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/526
Karar No : 2025/653
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurulu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Beşinci Dairesinin 14/10/2022 tarih ve E:2017/5287, K:2022/6957 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3/1. maddesi uyarınca FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu gerekçesiyle meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali ile bu karar nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesi ile parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Beşinci Dairesinin 14/10/2022 tarih ve E:2017/5287, K:2022/6957 sayılı kararıyla;
Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları yerinde görülmediğinden işin esasına geçilmiş,
"Maddi Olay ve Hukuki Süreç" ile "İlgili Mevzuat"a yer verilmiş; "Yargılamada İzlenen Usul ve Süreç", "FETÖ'ye İlişkin Tespit ve Değerlendirmeler", "Demokratik Anayasal Düzene Sadakat Yükümlülüğü", "Dava Konusu Edilen Kararların Hukuki Niteliği" başlıkları altında genel; "Kişiselleştirme ve Delillerin Değerlendirilmesi" başlığı altında hem genel hem de davacıya özel değerlendirmelerde bulunularak,
Davacı Yönünden Yapılan Değerlendirmede;
... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... tarih ve Soruşturma No:..., Karar No:... sayılı kararı ile davacı hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından dolayı Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verildiğinin ve kararın 29/01/2019 tarihinde kesinleştiğinin görüldüğü,
Davacı hakkındaki tanık beyanı yönünden, R.A. adlı tanık ifadesinin davacının FETÖ/PDY terör örgütüyle bağlantısı bulunduğu yönünde somut bir bilgi içermeyip, yorum ve çıkarımlardan hareketle kişisel kanaate dayalı beyanlardan oluşması nedeniyle, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan bir delil olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Ankesörlü/sabit hat telefon görüşmesi kaydı yönünden, davalı idare tarafından dava dosyasına sunulan ve Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele Dairesi Başkanlığınca hazırlanan Rapor değerlendirildiğinde, davacının adına kayıtlı olan ancak Emniyet Genel Müdürlüğünce davacı tarafından kullanılmadığı değerlendirilen GSM hattının bir kez ankesör/sabit hattan aranmış olmasının, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan delil olarak değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Davacının 2006-2007 yılları arasında Bahçeşehir Üniversitesi'nde aldığı yabancı dil eğitimi ve yurtdışı çalışma ziyaretine katılması yönünden, davacının, örgütle iltisaklı ve/veya irtibatlı yargı mensuplarının Hakimler ve Savcılar Kurulu'nda etkin olduğu 2010 yılından önce, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararıyla 2006-2007 yıllarında Bahçeşehir Üniversitesinde yabancı dil eğitimine gönderildiği, ayrıca 2013 yılında yurt dışında gerçekleştirilen iki günlük seminere örgütle bağlantısı ve örgütsel amaçlar gözetilerek gönderildiğini ortaya koyabilecek somut bir tespit, tanık beyanı ya da başkaca bir bilgi ve belgenin dava dosyasında bulunmadığı gibi davalı idarece de dosyaya sunulmadığı görüldüğünden, belirtilen hususların davacının örgütle iltisaklı ve irtibatlı sayılması için yeterli bir delil olarak değerlendirilmediği,
Adalet Komisyonu Üyesi olarak görevlendirilmesi yönünden, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatlı ve/veya iltisaklı olması nedeniyle ve örgütün amaç ve stratejilerinin gerçekleştirilmesi amacıyla görevlendirildiğine ilişkin iddianın başkaca bir delille desteklenmediği görüldüğünden, belirtilen hususun davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat veya iltisakını tek başına ortaya koymaya yeterli bir delil olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı,
Davacıyla ilgili şikayet ve soruşturma bilgisi yönünden, Dairelerince, davacı hakkında FETÖ/PDY terör örgütü ile bağlantılı olarak yürütülen başkaca soruşturma bulunup bulunmadığı yönünde yapılan ara kararına davalı idare tarafından verilen 21/06/2022 tarihli cevapta davacı hakkında Hâkimler ve Savcılar Kurulu ... Dairesinin ... esas sayılı (Hâkimler ve Savcılar Kurulu ... Dairesinin ... sayılı) disiplin dosyasında, daha önceden verilmiş bir meslekten çıkarma kararının bulunması ve kararın kesinleşmesi nedeniyle Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile Karar Verilmesine Yer Olmadığı Kararı verildiği, bunun dışında FETÖ/PDY örgütü ile bağlantılı olarak yürütülen veya sonuçlandırılan başka idari soruşturma bulunmadığı belirtilmiş ise de, bu disiplin soruşturması kapsamında davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisakı ve irtibatına ilişkin varsa elde edilen bilgi ve belgelerin neler olduğu ortaya konulmadığından, söz konusu soruşturma davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisakı ve irtibatı bulunup bulunmadığının değerlendirilmesinde dikkate alınmamış, kararda yer verilen şikayet dilekçesi üzerine davacı hakkında işlem yapıldığına ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından davacının FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatını ortaya koyan deliller olarak değerlendirilmediği,
Sosyal çevre bilgisi yönünden, davacı hakkında somut bir tespiti içermeyen sosyal çevre bilgilerinin, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatını ve/veya iltisakını ortaya koyan bir delil olarak değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile yukarıda yer verilen açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davalı idarece bakılmakta olan dosyada davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplarla iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğuna ilişkin yeterli delil sunulmadığı, sunulan delillerin ise davacının iltisakı veya irtibatını ortaya koyacak yeterlilikte ve nitelikte olmadığı, ayrıca ilgili kamu kurumları ve özel kuruluşlarca Dairelerinin 25/03/2022 tarihli ara kararına verilen cevaplarda da davacının iltisakı veya irtibatını ortaya koyan herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığının anlaşıldığı,
Bu nedenle, davacının FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu gerekçesiyle tesis edilen dava konusu kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Dava konusu kararda hukuka uyarlık görülmediğinden davacının bu karar nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesi ile parasal haklarının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin işlemin tesis edildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği,
Öte yandan; davalı idarece, davacının FETÖ ile iltisak ve irtibatını ortaya koyacak nitelikte delillerin tespit edilmesi halinde yeniden işlem tesis edilebileceğinin de açık olduğu gerekçesiyle,
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının davacıya ilişkin kısmının iptaline, davacının bu karar nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin işlemin tesis edildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin itirazlarının karşılanmadığı, dava konusu işlemin bir disiplin işlemi olmadığı, Dairece davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütüyle irtibat ve iltisaklı olduğu noktasında katı bir bakış açısıyla sonuca varıldığı, davacının hâkimlik ve savcılık mesleğinde kalmasının uygun olup olmaması yönünden yapılan değerlendirmede sübut derecesinin aranmasının usul ve yasaya aykırılık oluşturduğu; Dairenin FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisak ve irtibatları nedeniyle meslekten çıkarılmalarına karar verilen hâkim ve savcılar tarafından açılan davalarda verdiği bir kısım ret kararlarında yer alan değerlendirmeler ile işbu dosyadaki gibi verilen iptal kararlarının gerekçelerinde ciddi çelişkiler bulunduğu; tanık R.A.'nın davacı hakkındaki beyanları, FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisaklı hâkim ve savcıların önemli ve etkin yerlere atanmasına zemin hazırlamak ve bu kişileri parlatmak amacıyla hâkim ve savcılara yönelik örgüt stratejisi kapsamında, adaylık dâhil tüm süreçlerde dil eğitimi, yükseklisans-doktora öğrenimi, yurt dışı gezileri, mesleki ve kişisel bilgi ve görgüyü artırmaya yönelik yurt içi ve yurt dışı programlar düzenlemek suretiyle örgüt üyesi hâkim savcıların emsallerine nazaran daha donanımlı hale getirildiği, bu kapsamda FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile irtibat ve iltisaklı yargı mensuplarının Adalet Bakanlığı ve HSYK’da etkin oldukları dönemde davacının da bu olanaklardan yararlandırıldığına dair tespitler, davacının Adalet Komisyonu üyesi olarak görevlendirildiğine ilişkin bilgiler, davacı hakkındaki şikayet bilgisi ve mahiyeti ile davacı hakkında Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele Dairesi Başkanlığınca düzenlenen rapor birlikte değerlendirildiğinde Kurul kanaatinin davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütüyle iltisaklı ve/veya irtibatlı olduğu yönünde oluştuğu, 667 sayılı KHK ve 6749 sayılı Kanun uyarınca meslekten çıkarılan yargı mensuplarının 685 sayılı KHK kapsamında Danıştayda açtıkları davalardaki parasal-özlük hak, maddi/manevi tazminat ve faiz talepleri yasal dayanaktan yoksun olduğundan reddi gerektiği, söz konusu parasal/özlük hak ve faiz taleplerinin dava tarihinden itibaren dikkate alınabileceğine dair yerleşik Danıştay içtihatlarına aykırı taleplerin kabulünün mümkün olmadığı, dava konusu işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığından, parasal hak ve faiz talebinin de reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, haksız ve apaçık bir iftira sonucunda FETÖ terör örgütü ile irtibatlandırılarak hakimlik mesleğinden ihraç edildiği, hayatının hiç bir döneminde anılan örgütle irtibat veya iltisakının olmadığı, öğrenciliği sırasında aynı zamanda devlet memuru da olduğundan maddi sıkıntısı olmadığı ve bu nedenle örgütün yurt, barınma, burs gibi maddi yardım sağlama vaatlerine muhatap olmadığı, örgüte ait yurtlarda, evlerde, pansiyonlarda kalmadığı, dershanelerine gitmediği, yayınlarına abone olmadığı, toplantı ve aktivitelerine gitmediği, hakimlik stajı sırasında sınıf başkanlığı, albüm kurulu başkanlığı, üyeliği gibi bir görevde bulunmadığı gibi meslek hayatı süresince de unvanlı görevde bulunmadığı ve tercih edilen yerlerde çalışmadığı, mümtaz terfi
etmesine rağmen yapılan teftişlerde anlaşılmaz şekilde 70-76 gibi düşük notlar verildiği, 2010 yılında yapılan teftişte ise tarafına orta not takdir edildiği, bu nota itirazının ise Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından 15/12/2010 tarihinde reddedildiği ve HSYK 2. Dairesinin 17/05/2012 tarih ve ... sayılı kararı ile 2802 sayılı Kanunun 63.maddesi uyarınca hakkında uyarı cezası verilip yine aynı Kanunun 70/2. fıkrası uyarınca ortadan kaldırıldığı, ortadan kaldırılan uyarı cezası ve orta hal kağıdı bahane edilerek HSYK 2.Dairesinin ... tarihli ve ... terfi sayılı kararı ile C terfisinin A terfiye indirilmesiyle “Birinci Sınıf Olamayacağına" karar verildiği, 2010 yılında göreve başlayan FETÖ/PDY etkin Kurul'dan mesleki anlamda bu kadar zarar görmüşken 2014 yılında yapılan seçimlerde FETÖ mensuplarını desteklediğinin iddia edilmesinin gerçeği yansıtmadığı, 2014 yılındaki HSYK seçimlerinde FETÖ güdümündeki hiçbir bağımsız adayı desteklemediği ve onlar yararına bir çalışması, paylaşımı ya da hareketi olmadığı, FETÖ soruşturma havuzunda ve Dairece yapılan ara kararlara gelen cevaplarda da hakkında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığının anlaşıldığı, Danıştay Beşinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Kurulumuzun 21/02/2024 tarihli ara kararına cevap verilmesi üzerine, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Türkiye’de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini "Yurtta Sulh Konseyi" olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.
Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.
MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. Olağanüstü hâl, daha sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından uzatılmış ve 18/07/2018 tarihinde kaldırılmıştır.
23/07/2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 sayılı KHK) 3/1. maddesi ile yargı mensupları ve bu meslekten sayılanlardan terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna MGK tarafından karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlerin meslekten veya kamu görevinden çıkarılmalarına karar verileceği düzenlenmiştir. Anılan KHK, 18/10/2016 tarih ve 6749 sayılı Kanun'la değiştirilerek kabul edilmiş, bu Kanun ise 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3/1. maddesi uyarınca FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu gerekçesiyle davacının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
Öte yandan, Daire kararında da belirtildiği üzere, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... tarih ve Soruşturma No:..., Karar No:... sayılı kararı ile davacı hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından dolayı Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verildiği ve kararın 29/01/2019 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
1) Anayasa
Anayasa’nın Başlangıç kısmında, Millet iradesinin mutlak üstünlüğü, egemenliğin kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ve bunu Millet adına kullanmaya yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasa'da gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı belirtilmiş ve 176. maddesinde de Anayasa'nın dayandığı temel görüş ve ilkeleri belirten başlangıç kısmının, Anayasa metnine dâhil olduğu kuralı getirilmiştir.
Anayasa'nın 5. maddesi: "Devletin temel amaç ve görevleri, Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır."
Anayasa’nın 6. maddesi: “Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir.
Türk Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır.
Egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz. Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz."
Anayasa’nın 9. maddesi: "Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."
Anayasa’nın 13. maddesi: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz."
Anayasa’nın 14. maddesi: "Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbiri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz.
Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere, Anayasayla tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz. ..."
Anayasa’nın dava konusu kararların tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hâliyle 15. maddesi: "Savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlâl edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir.
Birinci fıkrada belirlenen durumlarda da, savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında, kişinin yaşama hakkına, maddî ve manevî varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz."
Anayasa’nın 20. maddesinin birinci fıkrası: "Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz."
Anayasa’nın 36. maddesi: "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz."
Anayasa’nın 138. maddesinin birinci fıkrası: "Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm verirler."
Anayasa’nın 139. maddesi: "Hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz.
Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olanlar, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnalar saklıdır."
Anayasa’nın 140. maddesinin ikinci fıkrası: "Hâkimler, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre görev ifa ederler."
Anayasa’nın 159. maddesinin birinci fıkrası: "Hâkimler ve Savcılar Kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulur ve görev yapar."
Aynı maddenin sekizinci fıkrası: "Kurul, adlî ve idarî yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapar. ..."
2) AİHS
AİHS'in 6. maddesinin birinci fıkrası: "Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir. Karar alenî olarak verilir. Ancak, demokratik bir toplum içinde ahlak, kamu düzeni veya ulusal güvenlik yararına, küçüklerin çıkarları veya bir davaya taraf olanların özel hayatlarının gizliliği gerektirdiğinde veyahut, aleniyetin adil yargılamaya zarar verebileceği kimi özel durumlarda ve mahkemece bunun kaçınılmaz olarak değerlendirildiği ölçüde, duruşma salonu tüm dava süresince veya kısmen basına ve dinleyicilere kapatılabilir."
AİHS'in 8. maddesi: "Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.
Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir."
AİHS'in 15. maddesi: "Savaş veya ulusun varlığını tehdit eden başka bir genel tehlike halinde her Yüksek Sözleşmeci Taraf, durumun kesinlikle gerektirdiği ölçüde ve uluslararası hukuktan doğan başka yükümlülüklere ters düşmemek koşuluyla, bu Sözleşme’de öngörülen yükümlülüklere aykırı tedbirler alabilir.
Yukarıdaki hüküm, meşru savaş fiilleri sonucunda meydana gelen ölüm hali dışında 2. maddeye, 3. ve 4. maddeler (fıkra 1) ile 7. maddeye aykırı tedbirlere cevaz vermez.
Aykırı tedbirler alma hakkını kullanan her Yüksek Sözleşmeci Taraf, alınan tedbirler ve bunları gerektiren nedenler hakkında Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne tam bilgi verir. Bu Yüksek Sözleşmeci Taraf, sözü geçen tedbirlerin yürürlükten kalktığı ve Sözleşme hükümlerinin tekrar tamamen geçerli olduğu tarihi de Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne bildirir."
3) Kanun
667 sayılı KHK'nın değiştirilerek kabul edilmesine dair 6749 sayılı Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrası: "Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen …hâkim ve savcılar hakkında hâkimler ve savcılar yüksek kurulu genel kurulunca meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilir. Bu kararlar, Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Meslekten çıkarma kararlarına karşı ilgili kanunlarda yer alan hükümler uyarınca itiraz edilmesi veya yeniden inceleme talebinde bulunulması üzerine verilen kararlar da Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Görevden uzaklaştırılanlar veya görevlerine son verilenlerin silah ruhsatları ve pasaportları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından on beş gün içinde tahliye edilir."
Üçüncü fıkrası: "Birinci fıkra uyarınca görevine son verilenler hakkında da 4 üncü maddenin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır."
Aynı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrası: "Birinci fıkra uyarınca görevine son verilenler bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemez, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; görevinden çıkarılanların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. Bu fıkrada sayılan görevleri yürütmekle birlikte kamu görevlisi sıfatını taşımayanlar hakkında da bu fıkra hükümleri uygulanır. ..."
4) Etik İlkeler
Hâkimler ve savcılar Anayasa ve kanunlarla kendilerine verilen görev ve yetkileri, yazılı olsun ya da olmasın evrensel anlamda hâkim ve savcıları bağladığı hususunda kuşku bulunmayan etik kurallara tabi olarak yerine getirmelidirler.
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 27/06/2006 tarih ve 315 sayılı kararı ile benimsenmesine karar verilmiş ve Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünce tüm hâkim ve savcılara genelge olarak duyurulmuş olan "Bangalor Yargı Etiği İlkeleri"nde bağımsızlık, tarafsızlık, doğruluk, dürüstlük, eşitlik, ehliyet ve liyakat korunan değerler olarak sayılmıştır. Yine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 10/10/2006 tarih ve 424 sayılı kararı ile benimsenmesine karar verilerek Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından tüm hâkim ve savcılara duyurulan Savcılar İçin Etik ve Davranış Biçimlerine İlişkin Avrupa Esasları “Budapeşte İlkeleri” de Bangalor İlkeleri ile benzer ilkeleri içermektedir.
Bangalor Yargı Etiği İlkelerinde hâkimin; herhangi bir yerden herhangi bir sebeple doğrudan ya da dolaylı olarak gelebilecek her türlü dış etki, rüşvet, baskı, tehdit ve müdahaleden uzak şekilde, olaylara ilişkin kendi değerlendirmesine dayanarak ve hukuka dair kendi vicdani anlayışı ile uygun biçimde yargı işlevini bağımsız olarak yerine getirmesi; mahkeme içerisinde ve dışında, halkın, hukukçuların ve dava taraflarının yargı ve hâkim tarafsızlığına duyduğu güveni koruyacak ve artıracak davranışlar içerisinde olması; sürekli kamu gözetiminin öznesi durumunda olan hâkimin, sıradan bir vatandaşın ağır olarak nitelendirebileceği kişisel sınırlamaları kabul etmek durumunda olduğu ve bunu özgürce ve kendi iradesiyle yapması, özellikle yargı vazifesinin onuruyla uyumlu bir tarzda davranması; diğer vatandaşlar gibi ifade, inanç, dernek kurma ve toplanma özgürlüğüne sahip olduğu ancak bu hakların kullanılmasında, yargı mesleğinin onurunu, yargının bağımsızlığını ve tarafsızlığını koruyacak şekilde davranması gerektiği hususları belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1) Dava Konusu Edilen Kararın Hukuki Niteliği
Anayasa’nın 139. maddesinde hâkim ve savcıların görevlerinin sona ermesi sonucunu doğuran işlemler, disiplin cezaları ve meslekte kalmalarının uygun olmadığı yönünde verilen kararlar olarak ikiye ayrılmıştır. 24/02/1983 tarih ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun "Hâkimlik ve savcılık görevlerinin sona ermesi" kenar başlıklı 53. maddesinde de disiplin cezası niteliğindeki meslekten çıkarma işlemi ile hâkimlik ve savcılık görevinin sona ermesi sonucunu doğuran diğer işlemler ayrı ayrı belirtilmiştir.
Dolayısıyla 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi uyarınca hâkim ve savcıların meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin kararların, bu kişilere disiplin cezası verilmesine ilişkin kararlardan ayrı nitelikte olduğu konusunda duraksama bulunmamaktadır.
667 sayılı KHK'nın 3. maddesi uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen yargı mensuplarının, "meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan "olağanüstü tedbir" niteliğindedir.
Bu kapsamda, ülkenin içinde bulunduğu tehdidin ortadan kaldırılması ve bozulan kamu düzeninin ivedi şekilde yeniden tesis edilmesi amacıyla 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi ile "terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen" üstün kamu gücü yetkisi kullanma ayrıcalığına sahip bu kişiler hakkında uygulanmak üzere olağan dönemdeki yaptırımlardan farklı olarak olağanüstü nitelikte yeni bir tedbir getirilmiştir.
Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibat, anayasal düzene sadakat yükümlülüğünün yitirildiğini ortaya koyan ve hâkim ve savcılar hakkında bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Yukarıda yer verilen yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli de anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir. Nitekim davalı idare, yargı mensupları hakkında aldığı meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin kararları, anılan yargı mensuplarının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisaklarının sabit olduğu gerekçesiyle tesis etmiştir.
Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını "kavuşan, bitişen, birleşen", irtibatlı kavramını ise "bağlantılı" olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.
Bu bağlamda, üstün bir kamu gücü yetkisi niteliğindeki yargı yetkisini kullanan yargı mensupları yönünden örgüt ile irtibat ve iltisak hususu değerlendirildiğinde, yetki ve nüfuzlarını kullanarak örgütün amaçlarını gerçekleştirmesi için ya da örgütün talimatları doğrultusunda kendilerine veya başkalarına yarar sağlamak için birtakım hal ve hareketlerde bulunmak suretiyle demokratik anayasal düzene sadakat yükümlülüklerini ihlal ettikleri yönünde bir kanaat oluşması halinde örgüt ile irtibat ve iltisaklarının bulunduğunu söylemek mümkün olacaktır.
2) Kişiselleştirme ve Delillerin Değerlendirilmesi
Yargı mensubu olarak görev yapanlar hakkında meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanması için ilgililerin terör örgütleri ve millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet veya iltisakını ya da bunlarla irtibatını ortaya koyan delil, bulgu ve bu yönde değerlendirme yapılmasına neden olan hususların idare tarafından ortaya konulması gerekmektedir.
Dava konusu kararın dayanağı olan delillerin, davalı idare tarafından dava konusu işlemin tesisinden sonra tespit edilerek dosyaya sunulduğu anlaşılmakta ise de bu delillerin terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibatı ve anayasal düzene sadakat yükümlülüğünün yitirildiğini ortaya koyan geçmişe ilişkin olay ve olgular olduğu görüldüğünden dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesinde dikkate alınabileceği tabiidir.
Öte yandan, 667 sayılı KHK'nın 3/1. maddesi uyarınca olağanüstü tedbir niteliğinde bir idari yaptırım olarak meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilen yargı mensupları hakkında bu olağanüstü tedbirin sebebini oluşturan eylem ve davranışların niteliği ve mahiyeti itibarıyla aynı zamanda ceza hukuku bakımından da suç oluşturması halinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) uyarınca "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak" suçundan ceza soruşturması ve kamu davası açıldığı da görülmüştür.
Bununla birlikte, 667 sayılı KHK uyarınca bir yargı mensubu hakkında terör örgütüne üyelik ve mensubiyeti olmasa da bu terör örgütü ile iltisaklı veya irtibatlı olması nedeniyle meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına yönelik olağanüstü idari tedbirin uygulanabilmesi karşısında, anılan yargı mensubu hakkında açılan ceza soruşturması neticesinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş olmasının, ilgili hakkında anılan olağanüstü tedbirin hukuka uygunluğu yönünden yürütülen yargılama faaliyeti için bağlayıcı olmayacağı açıktır.
Bu durumda, davacı hakkında Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... tarih ve Soruşturma No:..., Karar No:... sayılı kararı ile kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş olmasının, davacının FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatının bulunup bulunmadığı yönünden farklı bir değerlendirme yapılmasına hukuki engel oluşturmayacağı gibi Kurulumuz tarafından yapılacak idari yargılama yönünden bağlayıcılığı da bulunmamaktadır.
Dava dosyasında yer alan davacı hakkındaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesine gelince;
Yargı mensubu olarak görev yapan R.A.'ya ait, Hakimler ve Savcılar Kurulu Müfettişliğince düzenlenen 25/08/2016 tarihli tanık ifade tutanağında; “Ben Temmuz 2014 - Şubat 2015 tarihleri arasında Kars Cumhuriyet Başsavcısı olarak görev yaptım. Hâkim ... ile Kars Başsavcılığı yaptım süre içinde çalıştım ve kendisini bu vesile tanıdım. Bu süreçte Yargıda paralel yapı unsuru denilen Fethullah Gülen’e müzahir şahıslara karşı oluşturulan Yargıda Birlik Platformunun çalışmaları başlamıştı. Bu çalışmalar kapsamında Kars’a hakim N.E. ve birkaç hakim arkadaş Yargıda Birlik’i tanıtmak için geziye gelmişlerdi. Ben de kendisini tanıdığım için diyeceklerini meslektaşlara aktarabilmesi için bir yemek düzenledim ve meslektaşları davet ettim. ... isimli hakimi odasından aradım ancak cevap vermedi. Sanırım savcı O.K. veya özel kalem aracılığıyla nerede olduğunu, kendisine ulaşılmasını, davet etmek istediğimi söyledim. Bana şahsın telefonunun kapalı olduğu, keşfe gittiği, muhtemelen telefonunun çekmediği veya kapalı olduğu söylendi. Yine de akşama kadar kendisine ulaşmaya çalıştık ancak bir türlü ulaşamadık. Mesai bittiği halde hala kendisine ulaşılamıyordu. Akşamki yemeğe de gelmedi. Bu yemeğe davet ettiğim ve Kars ilinde bulunmalarına rağmen gelmeyen hakim savcılar daha sonra FETÖ irtibatı nedeniyle ihraç edilen reis İ.K., hakim S.Y., hakim S.S. ve hakim G.C.’dı. Birde yukarıda anlattığım gibi ...’dı. Bu tarihte adliyede herhangi bir kamplaşma yoktu. Herkesin bu yemeğe gelmesi bekleniyordu. Daha sonra Yargıda Birlik Derneği’nin adayı olanlardan kendilerini daha önceden tanıdığım Sayın Ö.T., Sayın İ.Ç. ve yanlarında Yargıtay Üyesi Sayın H.Y. ve hakim Sayın M.P. Kars iline gezmeye gelmişlerdi. Bu misafirlerimize hem Pazar akşam, hem de pazartesi öğlen ayrı yerlerde yemek programı yapmıştım. Bu programlarına katılması hususunda davet etmek istemem nedeniyle ...’a ulaşmaya çalıştım ancak bir öncekinde olduğu gibi kendisine ulaşamadım. İki kez bu şekilde ulaşamayınca önceden bu programlardan haber alıp, açıkça tavır koymaktan çekinmesinden dolayı, programlara gelmemek için telefonları kapattığını ve ortadan kaybolduğunu düşündüm. Daha sonra bu şahıs FETÖ üyeliğinden tutuklanması akabinde şahsıma bir mektup yazarak kendisinin Fetö ile irtibatının olmadığını hatta o sırada Sayın Ö.T. ve Sayın İ.Ç. ile Sayın B.B.’ya oy verdiğini belirtmiş. Bahsettiği kişilerden Sayın B.B. zaten aday değildi. Diğer taraftan kendileri Kars iline geldiğinde programlarına katılmadığı Sayın Ö.T. ve Sayın İ.Ç.’e oy verdiğini söylemesi hem ilginç, hem de onun durumunu ortaya koymaktadır. Daha sonraki süreçte Kars Adliyesi’ni yeni binaya taşıyorduk. Cumartesi günü saat 10-11 sıralarında ben de taşıma işlerini kontrol etmek için yeni adliyeye gittiğimde o dönemde parelel yapının HSYK adayı olduğu söylenen ve mevcut HSYK üyesi T.G., reis İ.K. ve İstanbul ilinde görev yapan eski başsavcı M.K.’nün birlikte adliyenin merdivenlerinden çıktıklarını gördüm. Bu şekilde T.G.’nin sözde bağımsız olan ancak Fetönün kontrolündeki HSYK adaylarından olarak seçim gezisine geldiğini yanında da yardımcı olması için Kars bölgesini tanıyan eski başsavcı M.K.'yü getirdiğini anladım. Kendilerine hoşgeldiniz dedim. Adliyenin 1. Katını nezaketen kendilerine gezdirdim. Bana birazdan hakim savcılar ile yemeğe geçeceklerini söyleyip beni de yemeğe davet ettiler ancak ben işlerim olduğunu söyleyerek yanlarından ayrıldım ve yemeğe gitmedim. Daha sonra bu programa paralel yapı ile birlikte hareket ettiğini değerlendirdiğimiz hakim savcıların ağırlıklı olarak katıldıklarını öğrendim. Katılan kişilerin arasında paralel yapı mensubu olmayan kişilerde vardı. Konuşmalardan ve sosyal medyadaki paylaşımlardan bizim programlara katılmayan ...’ın T.G.’nin hemen sağında veya solunda oturduğunu öğrendim. Yine HSYK seçimlere yaklaştığında kamplaşmalar olmaya başladı. Resmi ortamlarda da ... benden uzak durmaktaydı. Pek odamıza gelmiyordu. Koridorda ve yemekhanede karşılaştığımızda yüzeysel ve kısa cümlelerle konuşup kayboluyordu. Adliyeye de pek gelmeyen çok geç saatlerde gelip, çok erken saatlerde ayrılan, çoğu kez kot pantolon ve kravatsız olarak adliyeye gelen birisiydi. Mahkemesinde işleri çok azdı. Aynı zamanda komisyon üyesiydi. Kendisinden kıdemsiz kuradan gelmiş hakimler işleri yoğun olan Asliye Hukuk Mahkemesine baktığı halde bu kişi işleri çok az olan Kadastro Mahkemesine bakıyordu. Bu hususta dikkatimizi çekmişti. Hakim-savcılar da adliyede bu durumu konuşuyorlardı. Yine komisyondaki görüşmelerde ... Fetö iltisakı nedeniyle ihraç edilen reis İ.K. ile birlikte hareket edip aralarında, konuşmadan aynı konuda hem fikir olabiliyorlardı. Seçime 1-2 hafta kala kendisi ile koridorda karşılaşınca ayaküstü hal hatırdan sonra HSYK seçimlerinin yaklaştığını. Paralel yapının HSYK’yı ele geçirmek istediğini, bunlardan uzak durmak gerektiğini, bunu engellemeye çalışan adaylara oy vermek gerektiğini söyledim. Ondan aynı davranışı beklediğimi söyledim. O da benim durumumu biliyorsunuz, eşim Kars ilinde profesör, ben burada kalmak istiyorum. Şayet bana burada kalmam için yardımcı olacaksınız ben de oylarımla size destek olurum dedi. Bende tabi ki yardımcı oluruz sıkıntı olmaz dedim. Aramızda bu şekilde bir konuşma geçti. Ancak kendisi adliyede ortalıkta gözükmüyor ve Yargıda Birlik Platformunu destekleyen hakim-savcı arkadaşlarla görüştüğü kimse yoktu. HSYK seçimlerinin olduğu gün belki birkaç oy Yargıda Birlik Platformunun adaylarına oy verebilir diye düşünüyorduk ancak seçim öncesi ve sonrası yanımıza gelmedi. Ortalık da gözükmedi. Kars ilindeki açılan sandıkta paralel yapıya mensup adaylara çok sayıda blok oy çıktı. Arkadaşlar arasında yaptığımız değerlendirmede bu blok oylardan birisinin de ...’a ait olduğunu değerlendirdik. Yukarıda anlattığım gibi bana gönderdiği mektupta bahsini ettiği şekilde bir oy pusulası yoktu. Yine ... seçim sonrası süreçte yine bizden uzak durdu ve desteklediğimiz adaylar seçimi kazandı şeklinde bir söylemi ve davranışı olmadı. Tavrı yeni bizden uzak ve paralel yapıya mensup kişilere yakın şekilde devam etti. Bu sırada komisyon başkanı İ.K. bana ...’ın başka bir kurumda çalışan baldızına lojmandaki boş dairenin tahsis edilmesi için kendisine ricada bulunduğunu ve bunun mümkün olup olmadığını sordu ancak ben bu durumu kabul etmedim. HSYK seçimlerinden yaklaşık 3 ay sonra benim tayinim Aksaray Cumhuriyet Başsavcılığı’na, İ.K.’nın tayini ise Sivas hâkimliğine çıkmıştı. Veda yemeği düzenlenmek istendi. Yemeğin paralel yapı bağlantısı olduğunu düşündüğüm C.K. ve ...’ın düzenleneceğini öğrendiğimde bu duruma karşı çıktım ve yemeği kıdemli savcı B.S.’nun düzenlemesini istedim. Neticede dediğim gibi oldu. Ben de yemeğe katıldım. Yemekte gergin bir hava vardı. İ.K.’nın unvanının alınması, benim de kısmen taltif edilmem nedeniyle paralel yapıyla müzahir grupta bir moralsizlik ve tepki vardı. Ancak bir taraftan da hala dik duruş sergileyip biz buradayız, varız havası vermeye çalışıyorlardı. Bu kamplaşma yemek oturuş düzeninde bile kendiliğinden ortaya çıkmıştı. Yemek sırasında İ.K. bir konuşma yaptı ve konuşmasında, 8 ay önce görevden alınan eski başsavcı M.K.'ye teşekkür etti. Onunla ilgili anılarından bahsetti. Daha sonra kıdemli hâkim olarak ... bir konuşma yaptı. Şahıs “Sayın Baro Başkanım, Sayın Komisyon Başkanım ve kıymetli misafirlerim” şeklinde bir hitapla konuşmaya başladı. Protokol adabı gereği önce Cumhuriyet Başsavcısından başlaması veya arada başsavcıdan bahsetmesi gerekirdi ancak böyle bir şey yapmadı. Ancak konuşmanın devamında sarf ettiği sözlerden, bunun bir hata olmadığını, bilinçli bir tercih olduğunu ve HSYK’nın yaptığı bize ilişkin bu atamaların hatalı olduğunu düşündüğünü anladım. Konuşmasında orada olmayan ve yemeğin konusu olmayan paralel yapı irtibatı düşüncesi ile görevden alınan eski başsavcı M.K.’nün başarılarından, ne kadar iyi bir insan olduğundan bahsederek teşekkür etti. Yine Kars ACM Başkanı iken paralel yapıya destek verdiği gerekçesi ile görevden alınan İ.K.’nın iyiliğinden, başarısından, daha iyi görevleri hak ettiğinden vesaire bahsetti. Yine adet olduğu üzere tayini çıkan herkes ile ilgili görüş beyan etmesi gerekirken ve adliyenin taşınması yerleşmesi gibi birçok idari faaliyet yürütmüş olmama rağmen tarafımdan hiç bahsetmedi. Konuşma tarzından HSYK’nın bu atama tasarruflarına karşı olduğu ve kendisinin bu tasarruflara net bir şekilde kızdığı izlenimini bıraktı. Yargıda Birlik Platformunu desteklemiş olsaydı bu atamaları desteklemesi gerekirdi. Görev yaptığımız sürede 7 ay boyunca bu kişinin eşi de bizi görmezden geldi. Eşi ne bana ne de eşime bir kere dahi selam vermedi. Bunun sebebini çevreden sorduğumda hakim ...’ın eşinin M.K.’nün eşi ile çok samimi olduğu, onların gitmesine çok üzüldüğü, bu nedenle bize selam vermiyor olabileceği şeklinde yorumladılar. Profesör olduğu söylenen bir bayanın asgari medeni bir davranış olan selam vermekten imtina etmesinin kasıtlı bir davranış olduğunu düşünüyorum. Eşi duygularını saklayamıyor, herhangi bir irtibatımız olmadığı halde bize nefretle bakıyordu. Adliyede paralelci hakim savcılar ve eşleri ile birlikte hareket ederlerdi, özel günlerde ve sosyal programlarda blok şeklinde bir arada bulunurlardı, aynı olaya aynı tepkiyi verirlerdi. Sosyal ilişkilerini FETÖ irtibatını esas alarak yürütürlerdi. Bu yapıya karşı olanlarla pek ilişki kurmak istemezlerdi. Bizlerin yanına yaklaşıp mevzu konuşmazlardı. Yine ben tayin olduktan sonra adliyede görev yapan Savcı B.S.’na vekalet vermiştim. İ.K.’nın ayrılması nedeniyle ...’ın Komisyon Başkanlığına vekâlet etmesi nedeniyle ben gittikten sonra savcı B...’ın yanına gelerek “komisyon bize kaldı, ben lojmandan feragat edeyim 5 yılı doldurdum, ileride beni çıkarabilirler, komisyon bizdeyken bu lojman benim hanımın üzerine tahsis edilsin” şeklinde konuşmaları olmuş. Ortada böyle bir durum olmadığı halde muhtemelen lojmandan çıkarılacağını düşünmüş olacak ki lojmanda oturmayı garanti altına almak için böyle bir söz söylemiştir. Savcı B...’da etik olmayacağından bahisle bu talebi reddettiğini o tarihte beni arayarak söyledi. Ben o dönemde yargıda paralel yapılanma gündemde olduğu için acaba kimler bu yapının içerisinde diye gözlemliyor, bu şekilde fikir edinmeye çalışıyordum ancak açıktan bunları destekleyen bir konuşması veya davranışını görmemiştim. Ancak ilk gittiğim günden beri eşinin duygularını saklayamayan tavrı bana ilginç geliyordu. ... söylediğim gibi açıktan tavır almayan net görüşünü ve ortamlarda fikrini belli etmeyen bir yapıdaydı Ancak paralel yapının aleyhine de her hangi bir görüş beyan etmezdi. Sosyal hayatında lojmanda ortak bulunduğumuz alanlar dışında görüşmezdik. Yukarıda anlattığım gibi seçime doğru tavrını kısmen bunlardan yana belli etti. Bizden kaçıyordu. Seçim ve sonrasındaki tavırlarından da paralel yapı adaylarını desteklediğini anladık. Ancak yine de çok keskin bir tavrının olmaması nedeniyle bizlerde kendisine karşı eskisi gibi normal bir tavır sergiliyorduk. Fakat seçim sonrasında moralsizliği ve bizlerden kaçması da dikkat çekiyordu. Tayinimin çıktığı gün yemekte yaptığı konuşmada atamalardan rahatsız olduğunu, HSYK’nın tasarruflarını beğenmediğini, görevden alınan eski başsavcı ve komisyon başkanını desteklediğini gösteren bir konuşma yaptı. Ben buradaki net tavrına şaşırdım. Hâlbuki seçimlerin üzerinden 2-3 ay geçmişti. Kendisi bu süreci doğal karşılıyor diye düşünürken yeni HSYK’ya için için tavırlar aldığını ve bu tavrını da ortaya koymaktan çekinmediğini göndüm. Hâlbuki kendisini herhangi bir soslay ve siyasi yapıya mensup gibi göstermiyor, daha önce a politik bir tavır sergilemeye çalışıyordu. Bu tavrına neden olabilecek şekilde seçim sonrası kendisine yönelik olumsuz bir işlem tesis edilmemişti. Bizlerden de olumsuz bir yaklaşım olmamıştı. Bu yemeğin hemen ertesinde ortada böyle bir tasarruf olmadığı halde kendisinin lojmandan çıkartılacağını, komisyon üyeliğinin alınabileceğini düşünerek planlamalara girişmiştir. Bu davranışta kendisini nerede konumlandırdığını göstermektedir. Önceki HSYK uygulamasında da ...’ın komisyon üyesi ve Kadastro Hâkimi yapılarak rahat bir ortamda iş yükü emsallerinin az olarak tabiri caiz ise iltimas geçildiği söylenebilir. Bu kişi sosyal ve iş hayatında benim gözlemlediğim dönemde o tarihte paralel yapı olarak isimlendirilen FETÖ örgütü ile irtibatlı kişiler ile birlikte hareket eden, iş ve sosyal hayatını bunu esas alarak yürüten birisi olduğu kanaatindeyim" şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacı tarafından anılan tanık beyanlarına yönelik olarak 10/04/2019 tarihli savunmaya cevap dilekçesinde; seçim çalışmalarının yapıldığı tarih itibarıyla mesaisinin büyük kısmının arazide keşifte geçtiği, bu sebepten çoğu zaman telefonunun çekmediği, Yargıda Birlik adayları için düzenlenen yemeğe haberi olmadığı için katılmadığı, o dönem HSK üyesi olan T.G. için düzenlenen yemeğe ise HSK üyesi olması dolayısıyla herkes katıldığı için iştirak ettiği, R.A. ile yalnızca yedi ay birlikte çalıştıkları, bu süreçte her hangi bir sıkıntı yaşamadıkları, iş yoğunluğundan dolayı çok az görüşebildikleri, teamül gereği en kıdemli hakim olması dolayısıyla yürüttüğü Adalet Komisyonu üyeliği görevi sırasında da tanık R.A.'nın başsavcı olarak bulunduğu komisyonda alınan tüm kararların oybirliği ile alındığını ve herhangi bir uyumsuzluk yaşanmadığı, eşinin akademisyen olduğunu ve kendisine ait bir sosyal çevresi olduğu, tanık ve eşine kasti bir şekilde kötü davranmasının mümkün olmadığı, cemaatçi olduğu bilinen hakim ve savcılarla birlikte görünmesinin veya hareket etmesinin söz konusu olmadığı, soyut ve subjektif nitelikte olan, bilgi ve belgeye dayanmayan tanık beyanının delil niteliğinin bulunmadığı ileri sürülmüştür.
Yukarıda yer verilen tanık beyanı ile davacının cevaplarının birlikte değerlendirilmesinden; tanığın, davacının meslekten çıkarılmasını müteakip kendisine yazdığı ve davacı tarafından da inkar edilmeyen mektupta, 2014 yılında yapılan HS(Y)K seçimlerinde Yargıda Birlik Platformu (YBP) adaylarından Ö.T., İ.Ç. ve B.B.’ye oy verdiğini söylediği ancak seçim sonucunda yapılan sayım neticesinde bahsi geçen kombinasyonda bir oy pusulasının olmadığının tespit edildiği yönündeki ifadesi, anılan seçimlerde B.B.nin aday olmadığı hususu ve davacının da aksi yönde herhangi bir beyanda bulunmadığı; ayrıca, davacının iş yoğunluğu nedeniyle YBP seçim çalışmalarına katılmamış olduğunu beyan etmesine karşılık sözde bağımsız aday T.G.nin yemeğine ilgili kişinin hemen yanında oturmak suretiyle katılmış olduğu anlaşılmıştır.
Öte yandan davacının, Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 19/10/2006 tarih ve 440 sayılı kararıyla 2006-2007 yıllarında Bahçeşehir Üniversitesinde yabancı dil eğitimine gönderildiği, ayrıca 2013 yılında yurt dışında gerçekleştirilen iki günlük arabulucuk seminerine katıldığı anlaşılmıştır.
Temyize konu Daire kararında, Dairece dosyadaki mevcut deliller davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakı için yeterli görülmemiş ise de, tanık R.A.'nın yukarıda aktarılan tutarlı beyanlarının davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı olduğunu gösterdiği, davacıyla ilgili aktarılan diğer bilgi ve belgelerin de bu durumu destekleyici mahiyette olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
3) Dava Konusu Kararın Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamında Değerlendirilmesi
Dava konusu kararla ortaya çıkan özel hayata saygı hakkına yönelik müdahalenin ihlal oluşturup oluşturmadığı hususunun, AİHS ve Anayasa bağlamında, kanunilik, meşru amaç ve demokratik bir toplumda gerekli olma ile ölçülülük ilkeleri doğrultusunda irdelenmesi gerekmektedir.
Dava konusu karar, davalı idare tarafından, 667 sayılı KHK’nın 3. maddesi uyarınca tesis edilmiştir. Anılan KHK, 6749 sayılı Kanun'la TBMM tarafından değiştirilerek kabul edilmiş ve 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sonuç olarak davacı hakkında dava konusu kararın tesis edildiği tarih itibarıyla bu karara dayanak KHK'nın yürürlükte olduğu ve öngörülen anayasal usul dâhilinde daha sonra kanunlaştığı görülmektedir. Bu nedenle özel hayata saygı hakkına müdahale niteliği taşıyan dava konusu karar, öngörülebilir ve belirli bir kanun hükmü uyarınca tesis edilmiş olup müdahale kanunilik şartını taşımaktadır.
Dava konusu karar, FETÖ ile üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibatı bulunan ilgililer hakkında ülkenin içinde bulunduğu tehdit ve kamu düzeninin bozulması ihtimali doğduğundan ivedi şekilde karar alma zorunluluğu nedeniyle ve millî güvenliğin, kamu düzeninin ve başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla tesis edilmiştir. Bu nedenle FETÖ ile iltisak ve irtibatı olan ve dava konusu kararın tesis edildiği tarih itibarıyla kamu gücünün güçlü bir tezahürü niteliğinde yargı yetkisi kullanan davacının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmesi suretiyle özel hayata saygı hakkına yapılan müdahale meşru bir amaca dayanmaktadır.
Dava konusu karar ile davacının özel hayata saygı hakkına yapılan müdahale, zorlayıcı bir toplumsal gereksinim olarak ortaya çıkmıştır. Nitekim 15 Temmuz 2016 gecesi yaşanan darbe teşebbüsü nedeniyle "ulusun varlığını tehdit eden genel bir tehlike"nin bulunduğu açıktır (Alparslan Altan/Türkiye, B. No: 12778/17, 16/04/2019, §§ 71-75). Bu tehlike, ulusun ve Devlet teşkilatının varlığı için tehdit teşkil eden, kamu düzenini etkileyen, olağandışı bir kriz niteliğindedir. Bununla birlikte darbe teşebbüsünün faili olan FETÖ'nün, yukarıda belirtildiği üzere atipik ve kendine özgü niteliği göz önüne alındığında, bu tehlikeye karşı alınan ve davacının yargı yetkisini kullanmasına son veren dava konusu tedbirin de yaşanan özellikli durumun ortaya çıkardığı zorunluluktan ve bu durumun faili olan örgütün Devleti ele geçirmeyi amaç edinen niteliğinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle anılan olağanüstü koşullar altında ve olağan demokratik düzene geri dönebilmek amacıyla söz konusu terör örgütü ile iltisak ve irtibatı bulunan davacının yargı yetkisini kullanmasına son veren tedbirin demokratik bir toplumda gereklilik arz ettiği açıktır.
Bu itibarla, demokratik kurumlara ve demokratik toplum düzeninin bizatihi kendisine karşı yapılan darbe teşebbüsü sonrasında, bahse konu teşebbüsün faili olan FETÖ ile iltisak ve irtibatı olduğu gerekçesiyle hakkında tesis edilen dava konusu karar ile yargı mensubu olarak görev yapması nedeniyle üstün kamu gücü ayrıcalığına sahip olan davacının, meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmesi suretiyle özel hayatına saygı hakkına yapılan müdahalenin, AİHS ve Anayasa anlamında durumun gerektirdiği ölçüde bir tedbir olduğu anlaşılmıştır.
4) Sonuç olarak
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile yukarıda yer verilen açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının, FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu ve bu nedenle demokratik anayasal düzene sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği anlaşıldığından dava konusu kararda hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, davacının 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3/1. maddesi uyarınca FETÖ ile iltisakı ve irtibatı olduğu gerekçesiyle meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının iptali ile parasal haklarının iadesi yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin Danıştay Beşinci Dairesinin temyize konu 14/10/2022 tarih ve E:2017/5287, K:2022/6957 sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 20/03/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Beşinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.