T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/1767
Karar No : 2025/190
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onüçüncü Dairesinin 30/11/2023 tarih ve E:2018/2072, K:2023/5164 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 75. maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde yer alan "Ön izin döneminde süre dondurulmaz." kuralının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 30/11/2023 tarih ve E:2018/2072, K:2023/5164 sayılı kararıyla;
Muğla ili, Marmaris ilçesi, ... Köyü, ... Örencik yöresinde bulunan mülkiyeti Hazineye ait ..., ..., ... ve ... parsel numaralı taşınmazlarla ilgili olarak Marmaris Mal Müdürlüğünce 07/01/2011 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi uyarınca irtifak hakkı ihalesi yapıldığı, anılan ihaleyle irtifak hakkını ilk yıl için 4.920.000-TL bedelle 49 yıllığına kazanan davacı şirketle 07/02/2011 tarihinde bir yıllığına ve teklif bedelinin %20'sine tekabül eden 984.000-TL bedelle ön izin sözleşmesi imzalandığı, ön izin süresinde gerçekleştirilecek iş ve işlemlerin tamamlanamaması sebebiyle ve davacı şirketin başvurusu üzerine ön izin sözleşmesinin 07/02/2012 tarihinden itibaren bir yıl süreyle uzatılmasına karar verildiği;
Aynı zamanda, ... sayılı parselde bulunan taşınmaza ilişkin olarak ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... sayılı esasına kayden açılan tapu iptali ve tescil davasında, taşınmazın üçüncü şahıslara devir ve temlikinin önlenmesine yönelik olarak 10/08/2011 tarihinde ihtiyati tedbir kararı verildiği, davalı idarenin itirazı üzerine 08/02/2012 tarihinde ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verilerek, anılan Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararıyla da davanın reddine karar verildiği;
Davacı tarafından, 15/10/2012 tarihli dilekçeyle, mahkemece davada verilen ancak daha sonra kaldırılan ihtiyati tedbir kararı gerekçe gösterilerek, söz konusu taşınmazlarla ilgili tahsis süresinin, anılan taşınmazlarla ilgili açılan dava tarihinden tüm hukuki yolların sonucunda varılacak kesin karar tarihine kadar dondurulması, dondurulma süresinde ön izin veya başka bir ad altında bedel alınmaması, 07/02/2011-07/02/2012 dönemi için ödenen 984.000,00-TL ön izin bedelinden 09/08/2011-07/02/2012 tarihleri arasına isabet eden 497.000,00-TL ile sonraki dönem için ödenen 120.168,00-TL'nin diğer vergi borçlarına mahsup edilmek üzere emanet hesabına alınması istemiyle başvuru yapıldığı, davacının bu başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada, önce ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verildiği, akabinde Dairelerinin bozma kararı üzerine ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, bu kararın kanun yollarından geçerek kesinleştiği;
Ön izin süresinin 07/02/2013 tarihinde sona erecek olması sebebiyle davacı şirket tarafından, 07/01/2013 tarihli dilekçe ile ön izin süresinin 1 yıl süreyle ikinci defa uzatılması için talepte bulunulduğu, ancak, davacı şirketin, ikinci yıl ön izin bedeli olan 1.093.519,20-TL'ye mahsuben toplam 288.758,888-TL ödemede bulunduğu, geriye kalan 804.760,32-TL ön izin bedelinin işlem tarihi itibarıyla ödenmediği gerekçesiyle talebin reddine karar verildiği, bu karara karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı kararıyla işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği (bu işleme karşı açılan davada nihai olarak ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği), bu kararın uygulanması amacıyla Bakanlık Oluruyla tesis edilen 27/12/2013 tarih ve 1414 sayılı işlem ile 07/11/2012 tarih ve 29047 sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada kararın idarenin lehine sonuçlanmasına kadar veya tapu tescil davasının kesinleşmesine kadar şirketin ön izin süresinin dondurulmasına karar verildiği;
Yukarıda özetlenen süreçler sonrasında (... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı işlemin iptaline dair kararının Dairelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulması ve akabinde ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmesi üzerine) idare tarafından Muhakemat Genel Müdürlüğünden görüş alındığı ve davacıdan geçmiş dönem ön izin bedellerinin tahsil edilmesi gerektiğinin bildirildiği, sonrasında ise bir işlem tesis edilmeden, davacı tarafından 23/01/2015 tarihinde Defterdarlığa başvurularak Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in Geçici 3. maddesi uyarınca ön izin süresinin uzatılması talep edilmişse de Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından alınan görüş çerçevesinde davacının uzatılan sürelere ilişkin olarak ön izin bedelinin hâlen ödenmemiş olduğu gerekçesiyle yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığına karar verildiği;
Akabinde davacı tarafından bu defa 07/06/2016 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığına yapılan başvuru ile Hazine taşınmazları üzerinde turizm yatırımı yapılması amacıyla yürürlüğe konulan Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik'in 16. maddesindeki gibi bir değişikliğin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'te de yapılarak ön izin sürelerinin uzatılmasının talep edildiği, Hazine ve Maliye Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'te ön izin sürelerinin dondurulması ile ilgili bir düzenlemenin bulunmadığı, hâlihazırda davacı ile imzalanan ön izin sözleşmesinin azami uzatma süresinin 11/09/2014 tarihinden önce sona ermesi gerekirken 07/02/2015 tarihine kadar uzatıldığı ve ön izin süresinin uzatılması konusunda yapılacak bir işlem bulunmadığına karar verildiği;
Daha sonra Muhakemat Genel Müdürlüğünden alınan görüş ve yapılan incelemeler neticesinde davacının irtifak hakkı ihalesi kapsamında yapılan ön izin sözleşmesi uyarınca edimini gerçekleştirememesi ve ödenmemiş ön izin bedelleri nedeniyle, hakkında 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 84. maddesi ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik ve 324 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği düzenlemeleri uyarınca 6 ay süreyle ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verildiği, bu kararın 24/06/2017 tarih ve 30106 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanması üzerine bakılan davanın açıldığı;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. ve 4. fıkraları, 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendi, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendine yer verilerek, düzenleyici işlemin ilanından sonra dava açma süresi içinde bu işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği gibi, dava açma süresinin geçmiş olması hâlinde, düzenleyici işlemin uygulanmasına ilişkin yeni bir işlem tesis edildiğinde ilgililerin uygulama işlemini veya dayanağı olan düzenleyici işlemi ayrı ayrı veya birlikte yine dava açma süresi içinde dava konusu edebilecekleri;
Dava dosyasının incelenmesinden, bakılan davanın, önce davacı şirketin davalı idare tarafından ilan edilen ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 24/06/2017 tarih ve 30106 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlem ile Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 75. maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde yer alan "Ön izin döneminde süre dondurulmaz." kuralının iptali istemiyle aynı dilekçe ile 15/09/2017 tarihinde Danıştay esasına kayden açıldığı, ancak Dairelerinin 16/03/2018 tarih ve E:2017/2155, K:2018/1010 sayılı kararı ile ayrı dilekçelerle dava açılması gerektiği gerekçesiyle dilekçe ret kararı verildiği, bu karar üzerine, davacı şirket vekili tarafından, bu kez Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 75. maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde yer alan "Ön izin döneminde süre dondurulmaz." cümlesinin iptali istemiyle açıldığı;
Dairelerinin 21/06/2018 ve 18/09/2018 tarihli ara kararlarıyla özetle, dava konusu kuralın davacı şirkete uygulanıp uygulanmadığının, bu kurala dayanılarak davacı şirket hakkında işlem tesis edilip edilmediğinin, tesis edilen işlem varsa dava konusu edilip edilmediğinin sorulmasına karar verildiği;
Ara kararlarına cevaben davalı idare tarafından, dava konusu düzenlemenin 11/09/2014 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandığı, davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiğinin ileri sürüldüğü; davacı tarafından ise ön izin sürelerinin uzatılması talebiyle yapmış oldukları 07/01/2013 tarihli başvurunun Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik ve 324 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği çerçevesinde 2. yıl ön izin bedelinin henüz ödenmeyen kısımları olduğundan bahisle 11/02/2013 tarihinde reddedildiği, dava konusu düzenlemenin her zaman uygulandığı ve davanın süresinde olduğu yönünde cevaplar verildiği;
Bu durumda, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin 11/09/2014 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandığı ve Yönetmeliğe dayanılarak, dava açma süresi içerisinde davacı adına tesis edilen herhangi bir uygulama işleminin de bulunmadığı, 24/06/2017 tarih ve 30106 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan davacı hakkındaki yasaklama kararının dava konusu Yönetmelik düzenlemesi ile ilgili olmadığı, başka bir anlatımla yasaklama kararının dava konusu düzenleme bakımından uygulama işlemi olarak kabulünün mümkün olmadığı dikkate alındığında, Yönetmelik'in Resmî Gazete'de yayımlanmasını izleyen altmış gün içerisinde (en geç 10/11/2014 tarihinde) dava açılması gerekirken, 15/09/2017 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme imkânı bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; Dairece, davalı idare tarafından verilen bilginin ve talebin esas alınarak karar verilmesinin hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmadığı, ilgili Yönetmelik düzenlemesinin davacının kusuru olmamasına rağmen katı şekilde uygulandığı, bu düzenlemenin uzunca bir zaman sürecine sari olarak uygulandığı ve sürecin tümüne ilişkin olduğu, anlık uygulama ile ve bir defa sonuç doğurmadığı, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu 30/11/2023 tarih ve E:2018/2072, K:2023/5164 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 03/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.