T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/1846
Karar No : 2025/1746
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... , K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Trabzon ili, ... Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'na göre hakkında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendindeki niteliği taşımadığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; milli güvenliğin sağlanması görevini yerine getiren Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev alacak personelde bazı özel koşulların aranmasının, hizmetin niteliği gereği zorunlu olması karşısında, her ne kadar hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi "başka bir adayın yerine sınava girmek veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlamak" suçundan 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilen davacının güvenlik soruşturmasının olumlu olarak nitelendirilemeyeceği, bu durumda, sözleşmeli er olmak için aranan "güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak" şartını sağlayamadığı sonradan anlaşılan davacının sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, davacının işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının ödenmesi talebinin de reddi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 20/12/2023 tarih ve E:2023/1876, K:2023/6917 sayılı kararıyla;
Sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, hakkında yapılan güvenlik soruşturması neticesinde; "... Asliye Ceza Mahkemesi tarafından E:..., K:... sayılı karar ile 6114 sayılı ÖSYM Hizmetleri Hakkında Kanun'un 10/3-B maddesine muhalefet (Başka bir adayın yerine giren veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlayan) suçundan 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve söz konusu kararın 12/12/2020 tarihinde kesinleştiği yolundaki bilgi notuna istinaden, Değerlendirme Komisyonunun... tarih ve ... sayılı kararı ile davacının güvenlik soruşturması sonucunun olumsuz olarak değerlendirildiği, bunun üzerine 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi (Daire kararında sehven birinci fıkranın (c) bendi yazılmış) uyarınca sözleşmeli er olmak için gerekli niteliği taşımadığından bahisle sözleşmesinin feshedildiğinin anlaşıldığı,
6191 sayılı Kanun'un 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde sayılan (belirlenen) suçlar dışında kalan taksirli suçlar ya da bu kapsamda sayılmayan suçlar sebebiyle yapılan yargılama sonucunda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının, sözleşmeli erbaş ve erlerin taşımaları gereken nitelikler arasında sayılmadığından görevlerini yapmalarına engel teşkil etmediği,
Uyuşmazlıkta, davacı hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın konusu olan suçların, ilgili mevzuatta sayılan suçlardan olmadığından, bu suçlardan dolayı verilen kararlar nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumsuz değerlendirilerek sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı,
Öte yandan, Dairelerinin kararı üzerine Bölge İdare Mahkemesince davacının parasal hak talebi yönünden bir değerlendirme yapılacağı,
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Kanun'da hangi suçları işleyenlerin ve hangi cezaları alanların mesleğe kabul edilmeyeceğinin açıkça belirtildiği, yargılandığı suçun sayılan suçlar arasında olmadığı gibi hakkında açılan ceza davasında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın da sözleşmesinin feshedilmesine sebep olmayacağı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kara Kuvvetleri Komutanlığı ... Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'na göre hakkında yapılan güvenlik soruşturması sonucunda, 6114 sayılı ÖSYM Hizmetleri Hakkında Kanun'un 10/3-B maddesine muhalefet (Başka bir adayın yerine sınava giren veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlayan) suçundan 10 ay hapis cezası ile cezalandırılması nedeniyle 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendindeki niteliği taşımadığından bahisle sözleşmesi feshedilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır: (...)
d) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi;
1) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından,
2) Firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat ve isyan suçlarından,
3) 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askerî Ceza Kanununun 148 inci maddesinde belirtilen suçlardan, birisinden mahkûm olmamak. (...)
f) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak" hükmü ile,
"Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Sözleşmeli erbaş ve erlerin sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle sözleşme süresinin bitiminden önce feshedilir: (...)
d) Sözleşmeli er olmak için gerekli nitelik ve şartlardan herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu niteliklerinden herhangi birini kaybetmek. (..)
h) Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak ." hükmü öngörülmüştür.
17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde;
"(1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.
(2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.", "Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinin üçüncü fıkrasında ise; "Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu olayda; sözleşmeli er olarak görev yapan davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması neticesinde; "... Asliye Ceza Mahkemesinin E:..., K:... sayılı kararı ile 6114 sayılı Kanun'un 10/3-B maddesine muhalefet (Başka bir adayın yerine sınava giren veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlayan) suçundan 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve söz konusu kararın 12/12/2020 tarihinde kesinleştiği" yolundaki bilgi notuna istinaden, Değerlendirme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacının güvenlik soruşturması sonucunun olumsuz olarak değerlendirildiği, bunun üzerine 6191 sayılı Kanun'un 6. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi uyarınca sözleşmeli er olmak için gerekli niteliği taşımadığından bahisle sözleşmesinin feshedildiği anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, her ne kadar hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi "başka bir adayın yerine sınava girmek veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlamak" suçundan 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilen davacının güvenlik soruşturmasının olumlu olarak nitelendirilemeyeceği, bu durumda, sözleşmeli er olmak için aranan "güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak" şartını sağlayamadığı sonradan anlaşılan davacının sözleşmesinin feshine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkumiyet konusunda vicdani kanaate ulaşmış Mahkemenin buna ilişkin hükmü açıklamayı belirli bir süre ertelemesini, bu süre zarfında hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ve bu süre sonunda kişinin başka suç işlememesi halinde açıklanması geri bırakılan hükmün ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilmesini ifade eder. Bu çerçevede; ceza davası dışında, fakat ceza davasına konu olan eylemler nedeniyle devam eden idari uyuşmazlıklarda, açıklanması geri bırakılan mahkumiyet kararına dayanılması masumiyet karinesi ile çelişebilir.
Uyuşmazlıkta; davacının üzerine atılı bulunan fiillerden dolayı açılan ceza davasında yapılan yargılama sonucunda mahkumiyet kararı verilerek hükmün açıklanmasının geri bırakıldığı dikkate alındığında; yukarıda açıklandığı üzere, aynı fiillerin idari yargı yerince sabit olduğu kabul edilerek karara esas alınması halinde, masumiyet karinesinin ihlali sonucunu doğurabilecektir.
Buna göre temyize konu kararda; hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi "başka bir adayın yerine sınava girmek veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlamak" suçundan 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar verilen davacının güvenlik soruşturmasının olumlu olarak nitelendirilemeyeceği belirtilerek davanın reddine karar verilmiş ise de, söz konusu suçun gerçekleştiğinden söz edilemeyeceği ve suçlayıcı ifadeler olarak kullanılamayacağı açık ise de ceza kovuşturmasına konu fiilin işleniş şekli ve niteliği, kovuşturmada ortaya konulan olgular dikkate alındığında; davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Trabzon İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin temyize konu ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Adli yardım kararından dolayı ertelenmiş olan temyiz aşamasına ilişkin yargılama giderinin, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacıdan tahsili için Dairesince müzekkere yazılmasına,
4. Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 29/09/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.
GEREKÇEDE KARŞI OY
X- 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır: (...)
d) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi;
1) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından, (...) mahkum olmamak." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; sözleşmeli er olarak alınacaklarda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse dahi; zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlardan mahkum olmama şartının arandığı, söz konusu suçların tahdidi olarak sayılmadığı, zira "gibi yüz kızartıcı suçlar" denilmek suretiyle benzer nitelikteki suçların işlenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde de kişinin sözleşmeli er olma şartını taşıdığından bahsedilemeyeceği anlaşılmaktadır.
Dava konusu olayda; davacının ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:..., K:... sayılı kararı ile 6114 sayılı Kanun'un 10/3-B maddesine muhalefet (Başka bir adayın yerine sınava giren veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlayan) suçundan 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve söz konusu kararın 12/12/2020 tarihinde kesinleştiği, bu durumun davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde tespit edilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis ediliği anlaşılmaktadır.
Davacı hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen 6114 sayılı Kanun'un 10/3-B maddesine muhalefet (Başka bir adayın yerine sınava giren veya kendi yerine bir başkasının sınava girmesine katkı sağlayan) suçunun, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (d) bendinde sayılan sahtecilik ve güveni kötüye kullanma suçlarıyla benzer nitelikte olduğu dikkate alındığında dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesini... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının yukarıda belirtilen gerekçenin de eklenmesi suretiyle onanması gerektiği oyuyla, karara gerekçe yönünden katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, Danıştay Onikinci Dairesinin 20/12/2023 tarih ve E:2023/1876, K:2023/6917 sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.