T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/1848
Karar No : 2025/39
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Bağcılık ve Şarapçılık AŞ
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Huk. Müş. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 15/01/2024 tarih ve E:2021/63, K:2024/161 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) ...tarih ve ... sayılı kararı ile anılan kararın ekinde yer alan davacıya ait "...", "...", "...", "...", "...", "...", "...", "...", "..." ve "..." isimli alkollü içki markalarının kullanımının yasaklanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Alkollü İçkiler Piyasası Dairesi Başkanlığı işleminin ve Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 19. maddesinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 15/01/2024 tarih ve E:2021/63, K:2024/161 sayılı kararıyla; 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 3. maddesinin 1. fıkrasının (a), (e), (l) ve (m) bentleri; 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 6. maddesinin 9. fıkrası, Geçici 1. maddesinin 3. fıkrası ve Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 19. maddesine yer verilerek,
Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 19. maddesi yönünden;
4733 sayılı Kanun ile 4250 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemelerden, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunun, alkolsüz içki ve sair ürünlerin marka, tanıtıcı ve ayırt edici hiçbir işaretinin alkollü içkilerde kullanılmamasını sağlamaya yönelik olarak ikincil düzenlemeler yapmaya, bu düzenlemelerin Resmî Gazete’de yayımından itibaren on ay içinde alkollü içki piyasasında kullanılan markaların, kanun hükümlerine uygun hâle getirilmesini ve uygun olmayan ürünlerin bu tarihten itibaren piyasaya arz edilmemesini sağlamaya yetkili kılındığının anlaşıldığı,
Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 19. maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesinin "alkollü içkilerin marka, tanıtıcı ve ayırt edici hiçbir işareti, alkolsüz içki ve sair ürünlerde; alkolsüz içki ve sair ürünlerin marka, tanıtıcı ve ayırt edici hiçbir işareti de alkollü içkilerde kullanılamaz." şeklinde olduğu ve birebir Kanun maddesi ile aynı olduğu, aynı fıkranın devamında yer alan (a), (b) ve (c) bentlerinin ise düzenlemeyle ilgili uygulamanın nasıl olacağına dair somut bir çerçeve çizmeye yönelik düzenlemeler içerdiğinin anlaşıldığı,
Bu nedenle, Kanun maddesi ile aynı düzenlemeyi içeren ve Kanun maddesi ile ortaya konulan hükmün uygulanması ile ilgili somut kıstaslar ortaya koyan, Kanun maddesi ile çizilen çerçeve dahilinde uygulamanın somut ve belirli bir şekilde yürütülmesine yönelik olarak düzenleme içeren dava konusu Yönetmelik maddesinde üst hukuk kurallarına aykırılık bulunmadığı,
Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı düzenleyici kararı yönünden;
4733 sayılı Kanun uyarınca piyasaya ilişkin faaliyetleri düzenlemeye ve denetlemeye yetkili bulunan davalı idare tarafından, çerçevesi kanunla çizilmiş alanda düzenleme yapılabileceği; davalı idarenin tütün ve alkol tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ya da tıbbî nitelikteki her türlü zararlı etkileri önleyecek düzenlemeleri yapmak, bunlarla ilgili kararları almak konusunda yetkili olduğu; 4250 sayılı Kanun ile Alkol ve Alkollü İçkilerin İç ve Dış Ticaretine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca, gereklilikleri taşımayan mevcut ürünlerin, bu maddenin Resmî Gazete’de yayımı tarihinden itibaren on ay içinde anılan fıkralardaki hükümlere uygun hâle getirileceği kuralı dikkate alındığında, dava konusu işlem ve Kurul kararı ile kullanılması yasaklanan alkollü içki markalarına ait ürünlerin 31/12/2015 (16/12/2015 tarihli karar ile uygulama tarihi 30/06/2016 olarak değiştirilmiştir) tarihinden sonra piyasada bulundurulmamasına ilişkin düzenlemede hukuka aykırılık görülmediği,
Davacıya ait alkollü içki markalarının kullanımının yasaklanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Alkollü İçkiler Piyasası Dairesi Başkanlığı işlemi yönünden;
Davacıya ait "...", "...", "...", "...", "...", "...", "...", "...", "..." ve "..." isimli alkollü içki markalarının kullanımının yasaklanmasına yönelik dava konusu işlemin, Anayasa, kanun ve ilgili yönetmelik düzenlemelerine uygun bulunan ... tarih ve ... sayılı düzenleyici Kurul kararında belirlenen ilke ve esaslara uygunluğunun irdelenmesi amacıyla Dairelerinin 16/10/2023 tarihli ara kararıyla Türk Patent ve Marka Kurumundan, söz konusu markalara ilişkin başvurusu yapılmış, tescil edilmiş, koruma süresi devam eden veya süresi sona ermiş bütün marka, tanıtıcı ve ayırt edici işaretlere ilişkin başvuru, tescil ve sona ermeye yönelik tüm bilgi ve belgelerin istenildiği; davalı idareden ise, davacı adına tescil edilmiş marka ile diğer firma veya şahıslar tarafından daha önce tescil/koruma altına alındığı belirtilen aynı isimli markalar arasında hangi unsurlar yönünden ilişki kurulduğu sorularak, bu hususa ilişkin tespit ve değerlendirmelerin yer aldığı bilgi ve belgeler ile konuya ilişkin ayrıntılı açıklamaların istenildiği,
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile davalı idare ve Türk Patent ve Marka Kurumunun ara kararına cevap yazılarının birlikte incelenmesinden, alkollü içki markaları ile diğer markalara ilişkin araştırmanın Türk Patent ve Marka Kurumunun veri tabanındaki kayıtlar kullanılarak yapıldığı, davacıya ait markaların tescil/koruma tarihinden önce başka firma veya şahıslar tarafından tescil/koruma altına alındığı için söz edilen markaların kullanılmasının yasaklandığı, "...", "..." "..." ve "..." isimli alkollü içki markaları için davacı adına tescil kaydının bulunmadığı, alkollü içki dışındaki başka bir ürün markası olarak başka firmalar adına kaydının bulunduğu ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte anılan markaların koruma altında olduğu; "..." isimli alkollü içki markasının davacı adına 30/04/2008 tarihinde tescil edildiği, buna karşılık aynı isimli markanın başka firmalarca alkollü içki dışındaki başka bir ürün markası olarak 07/03/1997 ve 23/01/2004 tarihlerinde tescil edilmiş olduğu ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte anılan markanın koruma altında olduğu; "..." isimli alkollü içki markasının davacı adına 30/04/2008 tarihinde tescil edildiği, buna karşılık aynı isimli markanın başka firmalarca alkollü içki dışındaki başka bir ürün markası olarak 04/04/2001, 11/03/2003 ve 26/05/2004 tarihlerinde tescil edilmiş olduğu ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte anılan markanın koruma altında olduğu; "..." isimli alkollü içki markasının davacı adına 11/02/2005 tarihinde tescil edildiği, buna karşılık aynı isimli markanın başka firmalarca alkollü içki dışındaki başka bir ürün markası olarak 05/07/2000, 02/02/2001, 07/01/2002 ve 31/10/2002 tarihlerinde tescil edilmiş olduğu ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte anılan markanın koruma altında olduğu; "..." isimli alkollü içki markasının davacı adına 26/12/2005 tarihinde tescil edildiği, buna karşılık aynı isimli markanın başka firmalarca alkollü içki dışındaki başka bir ürün markası olarak 26/06/1998 ve 26/12/2003, tarihlerinde tescil edilmiş olduğu ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte anılan markanın koruma altında olduğu; "..." isimli alkollü içki markasının davacı adına 20/04/2007 tarihinde tescil edildiği, buna karşılık aynı isimli markanın başka firmalarca alkollü içki dışındaki başka bir ürün markası olarak 20/08/1991, 19/09/1996, 17/11/2000 ve 17/06/2003 tarihlerinde tescil edilmiş olduğu ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte anılan markanın koruma altında olduğu; "..." isimli alkollü içki markasının davacı adına 25/10/2012 tarihinde tescil edildiği, buna karşılık aynı isimli markanın başka firmaca alkollü içki dışındaki başka bir ürün markası olarak 16/01/2002 tarihinde tescil edilmiş olduğu ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte anılan markanın koruma altında olduğunun anlaşıldığı,
Bu durumda, anılan alkollü içki markalarının ya davacı adına tescili olmadığı ya da davacı adına tescil tarihinden önce alkollü içki dışındaki başka bir ürün markası olarak tescilli olduğu anlaşıldığından, bu markaların kullanımının yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Yönetmelik'in “Reklam ve tanıtım” başlığını taşıyan 19. maddesiyle 4250 sayılı Kanun’da bulunmayan kriterler getirilerek, alkollü içki markalarının kullanılması veya yeni alkollü içki markası tescilinin imkansız hale getirildiği, 19. maddenin, ithal edilen alkollü içki markalarına uygulanmaması nedeniyle, ülke içinde üretim yapan alkollü içki üreticilerinin mağduriyetine sebep olduğu, düzenlemenin sınırlarının hukuka aykırı olarak genişletildiği, dayanak Kanun'da yer alan "sair" kavramı ile tüm ürünlerin kastedilmediği, yapılan düzenleyici işlemler ile tescil edilmiş ve uzun süredir kullanılmakta olan alkollü içki markalarının, kendisinden önce tescil edilmiş benzer markanın olması gerekçesiyle kullanımının yasaklandığı, soyut mülkiyet hakkı niteliğindeki marka hakkının, Yönetmelik'te yapılan düzenleme ve Kurul kararı ile engellenmesinin Anayasa'ya ve uluslararası hukuka aykırı olduğu, mülkiyet hakkı kapsamında olan ve uzun süredir kullanılmakta olan alkollü içki markasının kullanımının sonradan yürürlüğe giren ve üstelik Anayasa’ya aykırı düzenleme ile yasaklamanın da açıkça hukuka aykırı olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 9. fıkrasında alkolsüz içki ibaresinden sonra "sair ürünler" denilmek suretiyle "diğer" anlamına gelen "sair" ibaresiyle "alkolsüz içki"ye benzer ürünlerin mi yoksa alkolsüz içecek dışındaki her türlü ürünün mü kastedildiği noktasında bir belirsizlik söz konusu olduğundan, uyuşmazlığın çözümünde uygulanacak 4250 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 9. fıkrasıyla geçici 1. maddesinin 3. fıkrasının iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu 15/01/2024 tarih ve E:2021/63, K:2024/161 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 15/01/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.