T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/1850
Karar No : 2025/1648
TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVACI): ...
VEKİLİ: Av. ...
2-(DAVALI): ... Bakanlığı
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Etimesgut Zırhlı Birlikler Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığında uzman erbaş adayı olarak görev yapan davacının, güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 27/03/2019 tarihli işlemin iptali ile işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal haklarının her bir ayın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlem gerekçesinin, davacının anne ve babasının FETÖ/PDY terör örgütüne müzahir bankada (Asya Katılım Bankası) hesabının bulunması olduğu, bu hesapta gerçekleşen herhangi bir bankacılık işlemi bulunmadığı, söz konusu hesapların Bank Asyanın, TMSF'ye devrinden çok önce kapatıldığı, talimat doğrultusunda para yatırma, hesap açma işlemlerinin bulunmadığı, kaldı ki davacı ile anne babası hakkında FETÖ/PDY terör örgütü kapsamında herhangi bir soruşturma ya da kovuşturmanın bulunmadığı, davalı idarece davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile bir iltisakı veya irtibatının olduğuna dair başkaca bir delilin de ileri sürülemediği, sırf anne ve babasına ait olan ve aktif olarak kullanılmayan hesaplar nazara alınarak, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisakı veya irtibatı bulunduğu şeklinde değerlendirilmesi hakkaniyete uygun olmadığından, güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle sözleşmesinin feshedilerek ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, idarenin hukuka aykırlığı saptanan işlem ve eylemlerinden doğan zararların ödenmesi anayasal bir zorunluluk olduğundan, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının idarece tazmini gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, özlük haklarının iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla;
Dava konusu işlemin dayanağını oluşturan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen ve davalı idarece kullanılan davacıya ait kişisel veri niteliğindeki bilgilere, güvenlik soruşturması yapmakla görevli birimler tarafından ulaşılabileceğine ve bu kapsamdaki bilgilerin alınabileceğine dair yapılan kanuni düzenlemenin (4045 sayılı Kanun'un 1 inci maddesine eklenen ikinci fıkrası) Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiği ve bu kararın da Resmi Gazete'de yayımlanarak 28/04/2020 tarihinde yürürlüğe girdiği anlaşıldığından, Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan, Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğuna dair hüküm ile Danıştayın yerleşmiş içtihatlarıyla istikrarlı bir şekilde belirtildiği üzere, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırı olacağı hususu göz önünde bulundurulduğunda, Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilmiş olan Kanun hükmüne göre elde edilen kişisel verilere dayanılarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; öte yandan dava konusu uyuşmazlık temyiz aşamasında iken, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 17/04/2021 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girdiği, Kanun'un 13. maddesinin sekizinci fıkrası ile 4045 sayılı Kanun'un yürürlükten kaldırıldığı ve 14. maddesiyle, 4045 sayılı Kanun'a yapılan atıfların bu Kanun'a yapılmış sayılacağı düzenlemesine yer verilmiş olduğu hususları gözetildiğinde, davalı idarece, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda öngörülen temel ilkelere, usul ve esaslara uygun olarak, davacı hakkında yeniden bir değerlendirme yapılabileceği; diğer yandan, davacı hakkında verilen işbu iptal kararının uygulanması aşamasında ya da göreve başlatıldıktan sonra, davalı idarece davacının durumu yeniden değerlendirileceğinden, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline yönelik kısma ilişkin istinaf isteminin gerekçeli reddine, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmına yönelik istinaf isteminin kabulü ile kararın bu kısmının kaldırılmasına ve davacının parasal hak istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 05/12/2023 tarih ve E:2023/487, K:2023/6324 sayılı kararıyla;
Davalı idarenin temyiz istemi yönünden;
Temyizen incelenen kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği,
Davacının temyiz istemi yönünden;
Mevzuat hükümleri ve dava konusu uyuşmazlık birlikte incelendiğinde; dava konusu işlemin hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmesi nedeniyle, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin de kabulüne karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, istem hakkında verilen karar verilmesine yer olmadığı yönündeki Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan kısmında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanmasına, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi, istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının ise bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Olayda, Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararındaki gerekçenin, şekle ilişkin olduğu ve bu karardaki gerekçe dikkate alınmak suretiyle kanun koyucu tarafından 7315 sayılı Kanun'la yeni yasal düzenleme yapılarak bu konudaki eksikliklerin giderildiği, bu Kanun'un yürürlüğe girmesiyle birlikte kamu görevlilerin statüsüne bakılmaksızın haklarında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, bu Kanun hükümlerine göre yapılması gerekeceği, bu itibarla, 7315 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Değerlendirme Komisyonlarının kurulması ve Kanun'un 12. maddesinde belirtilen Yönetmeliğin çıkarılmasıyla birlikte davacının durumunun anılan Kanun hükümleri çerçevesinde yeniden değerlendirilerek bu değerlendirme sonucunda davacı hakkında davalı idare tarafından yeni bir işlem tesis edilmesi gerektiği,
Dolayısıyla, davacı hakkında verilecek iptal kararının uygulanması aşamasında ya da göreve başlatıldıktan sonra, davalı idarece davacının durumu yeniden değerlendirileceğinden, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik ilk kararında ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, Bölge İdare Mahkemesince işlemin iptaline karar verildiği, iptal davaları neticesinde verilen iptal kararının, hukuka aykırı idari işlemin hukuk dünyasından kaldırılarak bütün etki ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kaldırılmasını gerektirdiği, işlemin muhatabı olan kişilerin bu işlemden hiç etkilenmemiş konuma getirilmesi gerektiği, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda verilen kararın hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığı için işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuatta yer alan şartları taşımaması nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği, önemli görevlerde çalıştırılacak kişiler hakkındaki her türlü bilginin bilinmesinin toplumun ve Devletin güvenliği açısından hayati öneme sahip olduğu, bu nedenle TSK bünyesindeki personelin hassas ölçülerle değerlendirilmesi gerektiği, Türk Silahlı Kuvvetlerine alınacak personel hakkında güvenlik soruşturması yapılması ve bu soruşturmanın müspet sonuçlanması şartının aranmasının kamu yararına uygun olduğu, davacı hakkındaki güvenlik soruşturması sonucunda elde edilen bilgilerin; üstleneceği görevin sıradan bir kamu görevi olmadığı dikkate alınarak ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapmasını riskli hale getireceği değerlendirilerek dava konusu işlemin tesis edildiği belirtilerek dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi ısrar kararının onanması, davalı idarenin temyiz isteminin incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının temyiz istemi yönünden;
Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı idarenin temyiz istemi yönünden;
Dosyanın incelenmesinden, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; İdare Mahkemesinin istinaf başvurusuna konu kararının dava konusu işlemin iptaline yönelik kısma ilişkin istinaf isteminin gerekçeli reddine, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi yönünden ise davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının bu kısmının kaldırılmasına, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği ve bu kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının da Danıştay Onikinci Dairesinin 05/12/2023 tarih ve E:2023/487, K:2023/6324 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür.
Bu durumda, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik olduğu, davalı idarenin ise temyiz dilekçesinde dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ve onanarak kesinleşen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasını talep ettiği anlaşıldığından, kanun yolları tüketilen uyuşmazlıkta, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılması ve anılan talep yönünden karar verilmesine yer olmadığı yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin temyize konu... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA,
3. Davalının temyiz isteminin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
4. Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın...İdare Mahkemesine gönderilmesine, 15/09/2025 kesin olarak davacının temyiz istemi yönünden esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile, davalının temyiz istemi yönünden oybirliği ile karar verildi.
GEREKÇEDE KARŞI OY
X-Dava, Ankara ili, Etimesgut Zırhlı Birlikler Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığında uzman erbaş adayı olarak görev yapan davacının, güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığından bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin 27/03/2019 tarihli işlemin iptali ile işlem sebebiyle yoksun kalınan parasal haklarının her bir ayın ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
4045 sayılı "Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ve Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun"un 1. maddesinin dava konusu bireysel işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan halinde; "Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması; ... askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında yapılır. Devletin güvenliğini, ulusun varlığını ve bütünlüğünü iç ve dış menfaatlerinin zarar görebileceği ve tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti birim ve kısımlarının tanımlarının yapılması güvenlik soruşturmasının ve arşiv araştırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler olduğu Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir." hükmü bulunmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla kamu görevlerinde çalıştırılacak personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasının dayanağını 4045 sayılı Kanun oluşturmaktadır. 4045 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemiyle açılan davada, Anayasa Mahkemesinin 28/04/2020 tarih ve 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 19/02/2020 tarih ve E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararı ile anılan düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.
Bu kapsamda, davacının sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin bireysel işlem tesis edilirken dayanak alınan yasa kurallarının Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi nedeniyle hukuki dayanaktan yoksun kalan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Anayasanın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğunun hükme bağlanması karşısında, iptal kararının sonucu olarak davacının dava konusu işlem nedeniyle geriye dönük olarak ödenmeyen maaşlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedilmesi gerektiği açıktır.
Bununla birlikte, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin yasal dayanağının kalmadığından bahisle söz konusu işlemin iptaline karar verilirken, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı üzerine 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, anılan Kanun'un yürürlüğe girmesiyle birlikte kamu görevlilerin statüsüne bakılmaksızın haklarında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, bu Kanun hükümlerine göre yapılması gerekeceği, bu itibarla, 7315 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Değerlendirme Komisyonlarının Kurulması ve Kanun'un 12. maddesinde belirtilen yönetmeliğin çıkarılmasıyla birlikte davacının durumunun anılan Kanun'un hükümleri çerçevesinde yeniden değerlendirilerek, bu değerlendirme sonucunda davacı hakkında davalı idare tarafından yeni bir işlem tesis edilmesi gerektiği gerekçesine de yer verildiği, anılan karara karşı davalı idare tarafından yapılan temyiz başvurusunun Danıştay Onikinci Dairesince reddedilerek iptal kararının bu haliyle kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, söz konusu iptal kararının davacı ile doğrudan sözleşme imzalanması sonucunu doğurmayacağı ve kararın uygulanması aşamasında davalı idarece davacının durumunun 7315 sayılı Kanun çerçevesinde yeniden değerlendirilmek suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekeceği açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işleme ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin iptal kararının yukarıda yer verilen gerekçe ile birlikte kesinleşmesi nedeniyle, davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi hakkında bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığından, temyize konu ısrar kararının bu gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla, kararın davacının temyiz istemi yönünden gerekçesine katılmıyoruz.