T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/1891
Karar No : 2024/3146
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnş. San. Tur. Mad. ve Tic. AŞ
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ: Av. ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... mevki, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak 1037 metre ve üzeri kotla inşaat iznini engelleyen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Milli Savunma Bakanlığının... tarih ve ... sayılı işleminin ekinde yer alan Güvercinlik Askeri Havaalanına Ait Mania Planı ve...tarih ve ... sayılı işleminin ekinde yer alan Etimesgut Askeri Havaalanına Ait Mania Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Mahkemelerinin 15/02/2019 ve 05/04/2019 tarihli ara kararları ile davalı idarelerden ve dava konusu taşınmazın bulunduğu yer belediyesi olan Çankaya Belediye Başkanlığından; bilirkişi raporunda; dava konusu mania planlarına aykırı olarak inşa edilen, Ankara-Eskişehir Yolu üzerinde aynı yöndeki mevcut yapılaşmaların en üst noktalarındaki kotlarının bölgedeki mania kotlarını aştığı belirtildiğinden, söz konusu yapılaşmalar hakkında dava açılıp açılmadığının, açıldı ise Mahkeme ve Esas numaralarının bildirilmesinin istenildiği, ayrıca söz konusu yapıların ruhsatlı olup olmadıklarının, kaç metre kotla inşaat izni verildiğinin, ruhsata aykırılıklar var ise söz konusu yapılaşmalar hakkında dava açılıp açılmadığının, açıldı ise Mahkeme ve Esas numaralarının bildirilmesinin istenildiği, ara karar cevaplarında mevcut binalara ait mania kotları ile ilgili olarak başlatılan herhangi bir yasal işlem bulunmadığının bildirildiği,
Bu durumda, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ve ek rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden davaya konu taşınmazla aynı bölgede yer alan taşınmazlar üzerinde bir kısmı kamuya ait olan mevcut yapılaşmalarla mania kotlarının önemli ölçüde aşılmış olduğu, mevcut durum gözetilerek mania planlarında güncellemeye gidilmesi gerekirken, bu yönde herhangi bir havacılık çalışmasının davalı idarelerce yapılmadığı, davacı şirket tarafından yaptırılan havacılık çalışmalarının da değerlendirmeye alınmadığı gözetildiğinde, dava konusu işlemlerde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Bununla birlikte; dava konusu işlemin ve mania planlarının iptaline karar verilmesinin, davacı şirkete 1037 metre kotla inşaat izni verilmesi anlamına gelmeyeceği, davalı idarelerce, imar planları ve bölgedeki mevcut yapılaşmaların mania kotları da gözetilerek yeniden belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; İstinafa konu mahkeme kararında dava konusu işlemler iki temel gerekçe yönünden kusurlandırıldığından, istinaf incelemesinin de bu hususlar yönünden ayrı ayrı yapıldığı,
Dava konusu taşınmazın çevresinde yer alan mevcut yapılaşmalarla mania kotlarının önemli ölçüde aşılmış olduğuna yönelik gerekçe yönünden;
Dairelerinin 07/10/2021 tarih ve E:2020/234 sayılı ara kararıyla, davalı Milli Savunma Bakanlığından, dava konusu Etimesgut Askeri Havaalanına Ait Mania Planı ile öngörülen maksimum yüksekliği aşar nitelikte olduğu anlaşılan yapıların (örneğin TOBB Kuleleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Tepe Prime Binası, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Binası, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı v.b) söz konusu mania planları hazırlanırken, dikkate alınıp alınmadığı, bu binaların doğal mania olarak değerlendirilip değerlendirilmediğinin sorulduğu, ara kararına verilen cevapta, söz konusu yapıların tümünün mania planı yayımlanmadan önce inşa edildiği, dolayısıyla tüm bu yapıların mevcut mania sayıldığının belirtildiği,
Bu durumda, dava konusu taşınmazın çevresinde bulunan yapıların, mania planı hazırlanırken doğal mania olarak kabul edildiği, olması gereken yüksekliklerin de bu yapılar değerlendirilerek belirlendiğinin anlaşıldığı, daha sonradan yapılan ya da yapılacak yapıların bu nitelikte kabul edilmesi mümkün olmadığından, mevcut yapılaşmalar ile bölgedeki mania kotlarının önemli ölçüde aşıldığı ve dava konusu taşınmaza yönelik olarak talep edilen yüksekliğin, etrafındaki mevcut binalardan daha fazla bir tehdit oluşturmadığı şeklindeki gerekçeye katılmanın mümkün olmadığı,
Yukarıda yer verilen ara kararına karşı Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından verilen cevapta, dava konusu taşınmazın çevresinde yer alan ve doğal mania olarak kabul edilen yapıların yükseklik koşullarına yönelik herhangi bir davanın bulunmadığının belirtildiği,
Mevcut durum gözetilerek mania planlarında güncellemeye gidilmesi gerekirken, bu yönde herhangi bir havacılık çalışmasının davalı idarelerce yapılmadığı, davacı şirket tarafından yaptırılan havacılık çalışmalarının da değerlendirmeye alınmadığı şeklindeki gerekçeye gelince;
Davacı şirket tarafından, özel şirkete havacılık çalışması yaptırılarak, uyuşmazlık konusu mania planlarının bu doğrultuda güncellenmesi talebiyle davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvurulduğu, bu başvurunun "Kara Kuvvetleri Kara Havacılık Komutanlığı 1'inci Kara Havacılık Alay Komutanlığı'nın... tarih ve ... sayılı yazısı" ile bu havacılık çalışmasına ihtiyaç olmadığının bildirildiği gerekçesiyle reddedildiği,
Dairelerinin 07/10/2021 tarih ve E:2020/234 sayılı ara kararı ile, davalı Milli Savunma Bakanlığından, 21/10/2016 tarihli Güvercinlik Meydan Talimatı doğrultusunda, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda öngörülen mania kılerans değerinin ne olduğunun ve bu değerin, dava konusu mania planları ile öngörülen maksimum yükseklik değeri ile ilişkisinin bulunup bulunmadığı sorulduğu, ara kararına verilen cevapta,
"Kara Havacılık Okul Komutanlığının 2018 yılında, 1'inci Kara Havacılık Alay Komutanlığının 2020 yılında Isparta'da halen konuşlandıkları bölgeye intikali, LTR-9 Tahditli Sahası (Cumhurbaşkanlığı Külliyesi), MİT NOTAM'ı (G2786/ 20R) ve meydan etarfında artan yapılaşma sonucunda Güvercinlik Askeri Havaalanında uygulanmakta olan meydan turları ve meydan turu ayrılış/katılış rotaları değiştirilmek zorunda kalınmış olup, söz konusu rota ve paternlerin alternatifleri bulunmamaktadır. Bu doğrultuda, 24/02/2021 tarihinde güncel rota ve paternleri ihtiva eden Güvercinlik Meydan Talimatı yayımlanmıştır. Güvercinlik Askeri Havaalanında uygulanmakta olan sabit ve döner kanat trafiklerinin meydan turu ve ayrılış/katılış rotaları Ek'te gösterilmektedir.
Söz konusu ada/parselin,
a. Etkileyebileceği paternlerin Döner Kanat Meydan Turu ve Ayrılış/Katılış Paternleri olduğu,
b. Döner Kanat Meydan Turunun en yakın noktasına olan mesafesinin 1955 m, Ayrılış/Katılış Paterninin en yakın noktasına olan mesafesinin 1090 m olduğu ve bu mesafeler göz önüne alındığında trafik koridorları yer izi altında kalmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, dava konusu ada/parsele mania planında karşılık gelen ve Ek'te sunulan 885-895 metre (deniz seviyesinden) yükseklik değerleri yapılabilecek en yüksek kot değerleridir. Ayrıca bir mania klerans değer bulunmamaktadır." şeklinde açıklamalarda bulunulduğu,
Ek bilirkişi raporunda da, 21/10/2016 tarihinde güncellenmiş meydan talimatları sonrasında dava konusu parselin 3.500 fit yükseklikteki helikopter iniş koridoru yanal koridor bölgesinde kaldığı, bu nedenle mania değerinin 295 fit olarak uygulanabileceği, bunun da parsele inşa edilecek binanın yüksekliğinin uçuş, can ve mal güvenliği açısından 976 metreyi aşmaması gerektiği tespitlerine yer verildiği,
Bu durumda, taşınmazın çevresinde yer alan yapıların mania planları hazırlanırken doğal mania olarak kabul edildiği de dikkate alındığında, davacının talep ettiği şekilde mevcut durum gözetilerek mania planlarında güncellemeye gidilmesi gibi bir gerekliliğin bulunmadığı, alanda yer alan talimatlarda da yukarıda belirtildiği şekilde çeşitli zamanlarda güncellemeye gidildiği ve bölgedeki yeni yükseklik sınırlamaları doğrultusunda dava konusu taşınmazda 1037 metre ve üzeri kotla inşaat yapılmasının mümkün olmadığı görüldüğünden, mahkeme kararındaki, mevcut durum gözetilerek mania planlarında güncellemeye gidilmesi gerekirken, bu yönde herhangi bir havacılık çalışmasının davalı idarelerce yapılmadığı, davacı şirket tarafından yaptırılan havacılık çalışmalarının da değerlendirmeye alınmadığı şeklindeki gerekçeye katılmanın da mümkün olmadığı,
Bu itibarla, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve davanın reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti:Danıştay Altıncı Dairesinin 12/12/2023 tarih ve E:2022/2078, K:2023/9287 sayılı kararıyla;
Dosyadaki bilirkişi raporları ile bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davaya konu parselin “Emsal=2.50, TAKS=0.80, Yençok=Serbest” yapılaşma koşullarının ortalama mania kotuna uyan yapılaşmaya da uygun olduğu, arazi kotları ile Güvercinlik Askeri Havaalanı Mania Planında belirlenen 875-895 (ortalama 885 metre) yükseklik aralığı dikkate alındığında asansör kulesi, bayrak ve paratoner direği dahil en fazla 23 metre yükseklikte ve en fazla 8 katı geçmeyecek bina/binalar yapılmasının mümkün olduğu, diğer taraftan Ankara-Eskişehir Yolu üzerinde aynı yöndeki mevcut yapılaşmaların en üst noktalarındaki kotlarının; TOBB kuleleri binalarında 976,14 metre, Tepe Prime ve dava konusu mania planının yürürlüğe girmesinden sonra yapıldığı anlaşılan BTK binasının 939,00 metre, yine dava konusu mania planının yürürlüğe girmesinden sonra yapıldığı anlaşılan Mahall Ankara binasında 938,40 metre, TAEK binasında 915,78 metre olduğu ve binaların bu yüksekliklerde inşa edildiği, aynı bölgede Eskişehir Yolunun güneyindeki yapılaşmaların en üst noktalarındaki kotlarının; Tarım Bakanlığında 937,39 metre, Danıştay Başkanlığında 898,92 metre, Gümrük ve Ticaret Bakanlığında 897,79 metre ve Diyanet İşleri Başkanlığında 918,00 metre olduğu ve binaların bu yüksekliklerde inşa edildiği, bunun yanında dava konusu parsel ile Güvercinlik Havaalanı arasında kalan Sınav Koleji binasında 893,00 metre, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı binasında 936,70 metre olduğu, doğal mania olan çevredeki tepelerin 887-910 metre kotlarında olduğu, dolayısıyla çevredeki tüm yapılaşmaların ortalama mania planını (kotlarını) aştıkları ve davalı idarelerce söz konusu yapılaşmalar hakkında herhangi bir yasal işlem bulunmadığının bildirildiğinin görüldüğü,
Bu doğrultuda BTK ile TAEK binası arasında kalan ve yukarıda belirtilen doğal ve yapay (yapılaşmış) maniaların gölgesinde kalan dava konusu ... ada, ... parselde 875-895 metre yükseklikler arasında bina yapılmasının öngörülmesine ilişkin MSB’nin 18/04/2014 tarih ve Hv.A.Mania işl.Ynt.Ş.... sayılı ve “Güvercinlik Askeri Havaalanı Mania Planı” konulu kararının yukarıda yer verilen Genel Kurmay Başkanlığının EK-A Talimatında belirtilen gölgeleme prensibine ve sivil havacılık mevzuatına ve eşitlik ilkesine uygun olmadığının anlaşıldığı,
Mevzuat uyarınca mevcut yüksek binaların gölgelerinde kalan alanlarda istisnalar getirilebileceği, hava araçlarının turlaması için kullanılacak bazı bölgelerin mania kısıtlamalarının dışında tutulabileceği, güvenlik açısından dava konusu parselin bulunduğu bölge üzerinden uçacak bir hava aracının bu bölgedeki mevcut tabii ve yapay en yüksek engelin daha üstünden uçması gerektiği, hava aracının yüksekliğini uçmakta olduğu doğrultu üzerindeki yükseklik dağılımına göre anlık olarak kısa mesafeler içinde ayarlamasının ise mümkün olmadığı, özellikle görme kabiliyetinin azaldığı şartlarda uçma durumlarında pilot uçma irtifasını uçacağı hat üzerindeki en yüksek maniayı en emniyetli bir şekilde aşacak şekilde uçacağı bölgenin üzerine gelmeden çok önceden ayarlamak durumunda olduğu, buna göre dava konusunda Ankara Eskişehir Karayolunun Konya Yolu kavşağından TAEK binasına kadar her iki yönün yüksek katlı kamu ve özel yapılaşmaların, üniversite ve ofis kullanımlarının bulunduğu yoğun bir yerleşim bölgesi olması dolayısıyla dava konusu parsele inşa edilmesi talep edilen binanın etrafındaki mevcut manialardan (binalardan) daha fazla bir tehdit oluşturmadığı, tehdidin zaten inşa edilmiş binalarla yeterince oluşturulduğunun anlaşıldığı,
Bu doğrultuda, mevcut yapılaşmalar ile bölgedeki mania kotlarının önemli ölçüde aşıldığı ve dava konusu parsel de söz konusu mevcut yapılaşmaların gölgesinde kaldığı halde mania planında güncellemeye gidilmemesi ile davacı tarafından yaptırılan havacılık çalışmasının irdelenmeden talebinin reddine yönelik dava konusu işlemlerde hukuka ve hakkaniyete uyarlık, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; Gölgeleme prensibine göre davacıya daha yüksek kotla yapı ruhsatı verilebileceğinin kabulü halinde, diğer parsel sahiplerine de emsal teşkil edebilecek bu uygulama sonucunda mania hattının tamamen işlevsiz kalabileceğinin açık olduğu, 27/05/2019 tarihli ek bilirkişi raporundaki, dava konusu parselin 3.500 fit yükseklikteki helikopter iniş koridoru yanal koridor bölgesinde kaldığı, bu nedenle mania değerinin 295 fit olarak uygulanabileceği, bunun da parsele inşa edilecek binanın yüksekliğinin uçuş, can ve mal güvenliği açısından 976 metreyi aşmaması gerektiği yönündeki tespit uyarınca, mülkiyet hakkının toplum yararına aykırı kullanılmasının mümkün olmadığına yönelik Anayasa kuralı dikkate alındığında, dava konusu işlemlerde eşitlik ve hakkaniyet ilkesine de aykırılık bulunmadığı gerekçesi eklenerek, istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, temyize konu kararın adil yargılanma hakkını ihlal ettiği, mevzuatta havaalanlarının çevresinde inşa edilecek yapıların maksimum yükseklikleri için kısıtlamalar getirilmiş ise de mevcut engellerin göz önünde bulundurulması gerektiği, yeni oluşacak engel, mevcut engellerin gölgesinde kalıyorsa istisna tanınabileceği, dava konusu parselin bulunduğu bölge üzerinden uçacak bir uçağın veya helikopterin bu bölgedeki mevcut tabii veya yapay en yüksek engelin daha üzerinden uçması gerektiği, zira pilot tarafından o bölgedeki en yüksek yapının yüksekliği referans alınarak iniş-kalkış veya turlama güzergahının belirlendiği ve konumun ayarlandığı, dolayısıyla mevcut doğal ve yapay manialar dikkate alınarak yeniden bir havacılık çalışmasının yapılmasının gerekli olduğu, parselin çevresindeki mevcut yapılaşmalarda mania kotlarının aşılmış olduğu, dolayısıyla çevredeki bu binalara tanınmış olan azami yüksekliğin dava konusu parsele de tanınması gerektiği, parsele inşa edilecek 1037 metre kotundaki bir yapının uçuş koridorlarının hiçbirine engel teşkil etmeyeceği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı Milli Savunma Bakanlığı tarafından; ısrar kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile ısrar kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılması ve davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA,
3. Kullanılmayan... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 04/12/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Dava, Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... mevki, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak 1037 metre ve üzeri kotla inşaat iznini engelleyen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Milli Savunma Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin ekinde yer alan Güvercinlik Askeri Havaalanına Ait Mania Planı ve ... tarih ve... sayılı işleminin ekinde yer alan Etimesgut Askeri Havaalanına Ait Mania Planının iptali istemiyle açılmıştır.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin “Nazım imar planı” başlıklı 23. maddesinde; “…..(6) Nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve araştırmalar yapılır: a) İdari sınırlar…….ü) Askeri alanlar, askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri, mania planları……” denerek ilgili kurum görüşleri alınması öngörülmüştür. Yine Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Genel ilkeler” başlıklı 5. maddesinde “(11) Yeni yapılacak binalarda uygulama imar planında veya planda olmaması halinde bu Yönetmelikte gösterilen kat adedi veya bina yüksekliği aşılamaz. Hiçbir koşulda hava mânia kriterleri aşılamaz, planda veya planda belirtilmemişse bu Yönetmelikte belirtilen kat adedi, kat yükseklikleri azaltılmak suretiyle arttırılamaz, bu suretle yapı yoğunluğu artırılamaz.” hükmüne, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun “Türk hava sahasında gerekli tedbirlerin alınması” ara başlıklı 46. maddesinde Ulaştırma Bakanlığı yetkili kılınmıştır. “İnşaat sınırlamaları” ara başlıklı 47. maddesinde; “Havaalanlarının ve ilgili tesis ve teçhizatın çevresinde, Ulaştırma Bakanlığınca belirlenecek esaslar içinde ve saptanacak bir alan dâhilinde izin alınmadıkça hava trafiği, uçuş güvenliği ve haberleşmeyi engelleyecek, seyrüseferi ve meydan güvenliğini tehlikeye düşürecek nitelikte ve yükseklikte bina, yapı, inşaat yapılması, ağaç ve direk dikilmesi, tesis kurulması yasaktır. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, havaalanları ve uçuş emniyeti tesisleri etrafında uçuş emniyetini tehlikeye düşürebilecek yapı, bina, ağaç, direk gibi tesisleri kaldırtabilir. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü belirli manialara veya yerlere, hava seyrüseferi yapan kişilerce görülebilmesi ve tanınabilmesi için gözle görülebilir işaretler veya radyo veya elektrik işaretlerinin konulmasını istemeye yetkilidir. İlgililer de istem dairesinde işlem yapmakla yükümlüdür. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, ilgili kuruluşların da görüşlerini alarak havaalanları için yukarıda değinilen hususları kapsayan planları ve kuralları hazırlar ve yayımlar. Türk Silahlı Kuvvetlerine ait havaalanlarından sivil hava ulaşımına açık havaalanlarına ilişkin inşaat sınırlamalarına ait planların yapılması, yayımlanması, takip esasları ve sorumlu kuruluşlar Millî Savunma Bakanlığının görüşü alınarak Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca belirlenir. Sivil hava ulaşımına açık olmayan yalnızca askerî kullanımda olan havaalanlarında ise Millî Savunma Bakanlığı, ilgili kuruluşların da görüşünü alarak bu havaalanları için yukarıda değinilen hususları kapsayan planları ve kuralları hazırlar ve yayımlar. Yeni yapılacak askerî havaalanları hakkında Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının görüşü alınır.”, 48. maddesinde; “47 nci maddede konulan sınırlamalar, 5/6/1945 tarih ve 4749 sayılı Kanunla onaylanan Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşmasının eklerinde zikredilen standart ve tavsiyelerin altında olamaz.” hükümlerine yer verilmiştir.
Genelkurmay Başkanlığının 10/10/2000 tarihli Askerî Hava Alanı Mania Plânı Kapsamında Kalan Bölgelerde Yapılacak İnşaatlar İçin Uygulama Talimatı'nın 4. maddesinde, "Mania" kavramı; "Mania plânında mania tahdit yüzeyleri ile belirtilen irtifa limitlerini geçen doğal veya yapay her türlü yükseltilerdir.", "Mania Plânı"; "Havaalanları çevresinde hava araçlarının emniyette uçabilmelerine imkân verecek şekilde manialardan arındırılmış bir hava sahası belirleyerek muhafaza etmek ve oluşacak manialar nedeniyle hava alanının kullanılmaz hâle gelmesini önlemek amacıyla, bir seri mania tahdit yüzeylerinin belirtildiği plânlardır.", "Mania Tahdit Yüzeyi"; "Hava alanı ve çevresini içine alan mania plânında, manialar tarafından ihlâl edilmemesi istenen bölgelerin sınırlarını ve bu bölgelerde yapılaşma müsaade yüksekliklerini gösteren düzlemlerdir.", "Mania Tepe Noktası", "Maniaların en yüksek noktasıdır.", "Gölgeleme Prensibi"; "Sabit kalacağı düşünülen doğal ve yapay engellerin etrafındaki alanlarda, belirlenen kriterlere göre ilâve yapılaşmalara müsaade etme prensibidir." tanımlarına yer verilmiş; 6. maddesinde, mania plânları hudutları içerisinde kalan, doğal ve yapay manialara, aşağıdaki esaslara göre gölgeleme metodu uygulanacağı belirtildikten sonra, a- Pist Uzantısı Tahdit Yüzeyinin, (İniş ve Tırmanma) pist başı ve sonundan itibaren ilk 3000 metrelik kısmı içerisinde mevcut doğal veya yapay manialar için gölgeleme prensibi uygulanmayacağı, bu bölümlerde yapılaşmanın mania plânının izin verdiği ölçülerde olacağı, b- Pist Yanal Tahdit Yüzeyinin, pist kaplama sahasının bitiminden itibaren her iki yöne ilk 1000 metrelik kısmı içerisinde, mevcut doğal veya yapay manialar için gölgeleme prensibi uygulanmayacağı, bu bölümlerde yapılaşmanın mania plânının izin verdiği ölçülerde olacağı, ç. Mania planları hudutları içerisinde kalan gölgelemeye esas alınacak yapay maniaların, 16 Ekim 2000 tarihinden önce yapılmış bina vb. tesisler olduğu, bu maniaların, yetkili komutanlıklar tarafından ilgili meydan komutanlıkları ile koordine edilerek belirlendiği, d. Mania Tahdit Yüzeylerini ihlal eden doğal ve yapay manialarda, mania tepe noktası kotu esas alınarak pist istikametinde %10 (Azalan) eğimi geçmeyecek şekilde, bina yapılmasına izin verildiği kurala bağlanmış; , 7. maddesinde ise, "Mania tahdit yüzeyini aşmış ve tamamen şehirleşmiş bölgelerde, arada kalan parsellere, mevcut yapılaşma dokusu dikkate alınarak bina yapılmasına izin verilir…” kuralı yer almıştır.
Havaalanları ve Çevresindeki Yapılaşma Koşulları Genelgesi'nde; halihazırda yürürlükte olan 18 Nisan 2014 tarihli Güvercinlik Askeri Havaalanı Mania Planı yayımlanmadan önce, Genelge kapsamında her türlü ve ölçekte imar planı yapma yetkisine sahip kurum veya kuruluşlarca, ilgili mevzuat ve varsa ilgili mania planı ile plan notları çevresinde yapı ruhsatı verilmiş ve yapı ruhsatına uygun inşa edilmiş olan ya da yapı kullanım izin belgesi veya kat irtifakı/kat mülkiyeti bulunan, ancak mania planı yayımından sonra mania oluşturan yapıların mevcut mania olarak nitelendirileceği hükmü bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından, Çankaya Belediye Başkanlığına yazılan 11/07/2014 tarihli yazıda; davaya konu parselde yapmayı planladıkları yapının yüksekliğinin Etimesgut ve Güvercinlik Askeri Havaalanlarına yapılacak uçuş operasyonlarına olumsuz etkisinin olmayacağına yönelik bir havacılık çalışmasının gerektiği belirtilerek “Sivil hava ulaşımına açık olmayan, sadece askeri kullanımda olan ve Türk Silahlı Kuvvetlerine ait olan havaalanlarında emniyet standartları kapsamında yapılacak olan havacılık çalışmaları ve gölgeleme çalışmalarına ilişkin usul ve esaslarına yönelik talimat” gereğince hazırlanan başvuru formunun yazıları ekinde gönderildiği, Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına yazılan ... tarih ve ... sayılı yazıda; Etimesgut ve Güvercinlik Askeri Hava Alanlarına ait mania planlarına ilişkin 05/12/2014 tarihli toplantı sonunda imzalanan Sonuç Raporu konu edilerek havacılık çalışması talep edilen Etimesgut ve Güvercinlik Askeri Havaalanlarına ait hava mania planlarında; mania yüzeyini aşmış, onanlı imar planlarına göre yapı yüksekliği serbest bırakılan kamu ve ticari yapılaşmalar ile doğal (tepeler) manialarının olduğu, bu doğal engeller ve yapılaşması bitmiş binalar arasında kalan mülkiyetlerde de taşınmaz maliklerince (özel veya resmi) ısrarlı bir şekilde yüksek yapılaşma talepleri bulunduğu, ancak hava meydanları yönetimlerince, teknik nedenlerden dolayı taleplerin karşılanamadığı, Başkanlıklarınca yapılan çalışmalar sonucunda, doğal ve yapay maniaların gösterildiği, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Kara Havacılık Komutanlığına yazılan ...tarih ve ... sayılı yazıda; Etimesgut Askeri Hava Alanına ilişkin 05/12/2014 tarihinde yapılan toplantı neticesinde ilgili kurumlarca alınan kararlara ilişkin sonuç raporunda yer alan maddeler kapsamında yapılacak havacılık çalışmasına esas teşkil edecek bilgi, belge ve taleplerin gönderildiği, Güvercinlik Askeri Hava alanına ilişkin Büyükşehir Belediyesi ile ilgili İlçe Belediyelerin talepleri doğrultusunda havacılık çalışmasına esas teşkil edecek olan bölgeler ile bu bölgelerde talep edilen azami mania yüksekliklerinin (sapmaların) yazıları ekinde iletildiği belirtilerek, söz konusu yüksekliklerin Komutanlıkça uygun görülüp görülmediğinin bildirilmesinin istenildiği, Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı tarafından davacı şirkete yazılan ... tarih ve ... sayılı yazıda özetle; “...Etimesgut ve Güvercinlik Mania Planlarının etkilendiği bölgelere ilişkin havacılık çalışmaları için işlemlerin devam ettiğinin...” bildirildiği, Milli Savunma Bakanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Kara Havacılık Komutanlığı, 11. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü, Çankaya Belediye Başkanlığı, Etimesgut Belediye Başkanlığı, Yenimahalle Belediye Başkanlığı ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı yetkili ve görevlilerinin katılımı ile 05/12/2014 tarihinde gerçekleştirilen toplantı sonucunda; “...Etimesgut ve Güvercinlik Havaalanları için, Milli Savunma Bakanlığının... tarih ve ... ile ... sayılı yazılarının EK:B talimatlarına uygun olacak şekilde, Etimesgut ve Güvercinlik Askeri Havaalanları mania bölgelerini kapsayan azami yapı yüksekliklerinin belirlenmesine ilişkin, havacılık çalışması yapılmasına...” karar verildiği, havacılık çalışmalarının İtalya ... (... Dei Sistem S.P.A.) firması ve ATO arasında 25 Haziran 2015 tarihinde imzalanan sözleşme ile başladığı, davacı şirket tarafından Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına yazılan 12/10/2017 tarih ve 155918 sayılı yazıda; "...Parselin bulunduğu yerde Etimesgut Havaalanı Mania Planı kriterlerine göre 885-890 metreye kadar bina yapılabildiği, halbuki komşu parsellerde, resmi mania izni alınmış ve ruhsatlı yapı yapılmış yapıların yüksekliğinin 940-980 metre olduğu, Bahse konu gayrimenkullerin bulunduğu bölgeye ait havacılık çalışmasının geçen 3 yılda sonuçlandırılamadığı, son bir yıl içinde de hiçbir ilerleme kaydedilemediği, bu nedenle bahse konu gayrimenkul için Havacılık Çalışmaları ve Gölgeleme Çalışmalarına İlişkin Usul ve Esaslarına Yönelik talimatın teknik şartnamelerine uygun olarak, ulusal ve uluslararası alanda yeterliği bulunan ve lisanslı uzman kuruluşlar arasında yer alan ... & ... Havacılık Şirketine havacılık çalışması yaptırıldığı, havacılık çalışması raporunun yazı ekinde sunulduğu, çalışma sonucunda en olumsuz trafik paternine ve tek motorlu uçağa göre yeni yapılaşma için azami irtifanın 1.037 metre olduğunun belirtilerek, bahse konu gayrimenkul için hazırlanmış ekli rapor doğrultusunda mania kotunun bildirilmesinin istenildiği, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından davacı şirkete yazılarak aynı gün tebliğ edilen 11/01/2018 tarihli yazıda "Kara Kuvvetleri Kara Havacılık Komutanlığı 1'inci Kara Havacılık Alay Komutanlığı'nın ... tarih ve ...-... sayılı ve "... ada ... parsel konulu" cevabi yazısı ile Güvercinlik Mania Planını da kapsayan ve yeterliliği Hv.KK. lığınca da onaylanmış IDS firmasınca yürütülen havacılık çalışmasına Güvercinlik Meydanının da dahil edilmesi talebinin 1'inci Kr.Hvcl.A.K.'lığı koordinatörlüğünde yürütülen havacılık çalışması ve kazanılan tecrübe neticesinde IDS firması tarafından yürütülen havacılık çalışmasına ihtiyaç olmadığı gerekçesi ile Güvercinlik Meydanına ait mania planı kapsamında yapılacak tüm inşaat ve plan çalışmalarının Milli Savunma Bakanlığı'nın 18/04/2014 tarihli 'Güvercinlik Askeri Havaalanı Maia Planı' konulu emri doğrultusunda yapılması gerektiğinin..." bildirildiği gerekçesiyle davacının talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
Dosyadaki bilirkişi raporları ile bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davaya konu parselde imar planı ile belirlenen “Emsal=2.50, TAKS=0.80, Yençok=Serbest” yapılaşma koşullarının, ortalama mania kotu uyarınca yapılaşmaya da uygun olduğu, arazi kotları ile Güvercinlik Askeri Havaalanı Mania Planında belirlenen 875-895 (ortalama 885 metre) yükseklik aralığı dikkate alındığında asansör kulesi, bayrak ve paratoner direği dahil en fazla 23 metre yükseklikte ve en fazla 8 katı geçmeyecek bina/binalar yapılmasının mümkün olduğu, diğer taraftan Ankara-Eskişehir Yolu üzerinde aynı yöndeki mevcut yapılaşmaların en üst noktalarındaki kotlarının; TOBB kuleleri binalarında 976,14 metre, Tepe Prime ve dava konusu mania planının yürürlüğe girmesinden sonra yapıldığı anlaşılan BTK binasının 939,00 metre, yine dava konusu mania planının yürürlüğe girmesinden sonra yapıldığı anlaşılan Mahall Ankara binasında 938,40 metre, TAEK binasında 915,78 metre olduğu ve binaların bu yüksekliklerde inşa edildiği, aynı bölgede Eskişehir Yolunun güneyindeki yapılaşmaların en üst noktalarındaki kotlarının; Tarım Bakanlığı’nda 937,39 metre, Danıştay Başkanlığında 898,92 metre, Gümrük ve Ticaret Bakanlığında 897,79 metre ve Diyanet İşleri Başkanlığında 918,00 metre olduğu ve binaların bu yüksekliklerde inşa edildiği, bunun yanında dava konusu parsel ile Güvercinlik Havaalanı arasında kalan Sınav Koleji binasında 893,00 metre, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı binasın da 936,70 metre olduğu, doğal mania olan çevredeki tepelerin 887-910 metre kotlarında olduğu, dolayısıyla çevredeki tüm yapılaşmaların ortalama mania planını (kotlarını) aştıkları ve davalı idarelerce söz konusu yapılaşmalar hakkında herhangi bir yasal işlem bulunmadığının bildirildiği görülmüştür.
Bu durumda, davacı şirkete ait taşınmazla aynı bölgede yer alan taşınmazlar üzerinde mevcut yapılaşmalarla mania kotlarının önemli ölçüde aşılmış olduğu, dolayısıyla mevcut manianın uygulanma olanağı olmadığı, mevcut durum gözetilerek mania planlarında güncellemeye gidilmesi gerekirken, bu yönde herhangi bir havacılık çalışmasının davalı idarelerce yapılmadığı, davacı şirket tarafından yaptırılan havacılık çalışmalarının da değerlendirmeye alınmadığı gözetildiğinde, davacı talebinin reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Milli Savunma Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin ekinde yer alan Güvercinlik Askeri Havaalanına Ait Mania Planı ve ... tarih ve ... sayılı işleminin ekinde yer alan Etimesgut Askeri Havaalanına Ait Mania Planlarında dava konusu taşınmaz yönünden hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte; dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmasının, davacı şirkete talep ettiği 1037 metre kotla inşaat izni verilmesi anlamına gelmeyeceği, davalı idarelerce, mania planlarının yeniden belirlenmesi gerektiği açıktır.
Belirtilen nedenle, davanın reddine yönelik ısrar kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.