T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/1951
Karar No : 2025/1712
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onikinci Dairesinin 26/03/2024 tarih ve E:2022/4811, K:2024/1567 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin "Temel esaslar" başlıklı 5. maddesinin 9. fıkrasının ve Sağlık Bakanlığının 25/08/2022 tarih ve E-890 sayılı Olur'u ile yürürlüğe konulan Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmeti Sunumuna Yönelik Usul ve Esaslar'ın 4. maddesinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 26/03/2024 tarih ve E:2022/4811, K:2024/1567 sayılı kararıyla;
Anayasa'nın 124/1 ve 153. maddeleri, 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5. maddesinin dava tarihinde yürürlükte bulunan hâli, dava konusu Yönetmeliğin 1., 4/1/(o) ve 5/9. maddeleri hükümleri ile dava konusu Usul ve Esaslar'ın dava tarihinde yürürlükte bulunan hâlleriyle 1, 2 ve 4. madde hükümleri ve sağlık tesisi rolü ile mesai dışı çalışmaya esas mesai içi genel tıbbi işlem puan eşik değerleri tablosu aktarıldıktan sonra,
209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 16/06/2022 tarih ve 7411 sayılı Kanun ile değişik son cümlesindeki, "sağlık kurum ve kuruluşlarında Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin unvanı, görevi, disiplin durumu, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar dikkate alınmak suretiyle ek ödemenin oranı, usul ve esasları ile inceleme heyetlerinin yapısı, çalışma usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği" yönündeki düzenleme gereğince, anılan madde dayanak alınmak suretiyle dava konusu Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01/07/2022 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği,
Söz konusu Yönetmelik hükümlerinin dayanağı olarak gösterilen, 16/06/2022 tarih ve 7411 sayılı Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 3. maddesiyle 209 sayılı Kanun’un 5. maddesinin 1. fıkrasının değiştirilen üçüncü cümlesinde yer alan “…disiplin durumu,…” ve “…yönetmelikle…” ibarelerinin iptali istemiyle açılan davada: Anayasa Mahkemesinin 27/10/2023 tarih ve 32352 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 13/09/2023 tarih ve E:2022/102, K:2023/154 sayılı kararıyla anılan ibarelerin iptallerine ve 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasının değiştirilen üçüncü cümlesinin kalan kısmının 30/03/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptaline karar verilerek, iptal kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildiği,
Öte yandan, 01/03/2024 tarih ve 32476 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren 21/02/2024 tarih ve 7496 sayılı Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 15. maddesi ile 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasının üçüncü cümlesinin ''Sağlık kurum ve kuruluşlarında tahakkuk, verimlilik, hasta ve çalışan memnuniyeti, hizmeti elde etme maliyeti gibi faktörlere göre sağlık tesisinin dağıtabileceği miktar üzerinden bu maddede düzenlenmiş olan esaslar çerçevesinde; personelin unvanı, yürüttüğü görevin türü, özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma ve süresi, yapılan tıbbî işlemlerin nitelik ve sayısı, araştırma faaliyetlerine, uzmanlık eğitimine ve hizmet içi eğitime katılımı, mesai içinde ve dışında yapılan çalışmalar ve süresi, muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemlerin niteliği, sayısı ve güçlüğüne ilişkin teknik konular, hizmete katkı ve performans gibi değişkenlik arz eden hususlar ile personelin ödüllendirilerek motivasyonunun artırılması amacıyla yapılacak ek ödeme, görevlendirme hâlinde ek ödemenin yapılacağı sağlık kurum veya kuruluşu, inceleme heyetlerinin oluşumu, çalışma usul ve esasları ile konuyla ilgili diğer hususlar Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.'' şeklinde yeniden düzenlendiği,
Dava konusu işlemlerin dayanağını oluşturan yasa kuralı Anayasa Mahkemesince iptal edildiğinden, Anayasa Mahkemesi kararının geriye yürümesi ve söz konusu karardan önce yürürlükte olan Anayasa'ya aykırı kurala göre tesis edilen işlemlere karşı açılan ve hâlen görülmekte olan davaların Anayasa Mahkemesi kararından ne şekilde etkileneceği hususunun öncelikle açıklığa kavuşturulması gerektiği,
Anayasa'nın 153. maddesinin 3. fıkrasında; Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümlerinin, iptal kararlarının Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkacağı, gereken hallerde Anayasa Mahkemesinin iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabileceği, bu tarihin, Resmî Gazete'de yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemeyeceği, 5. fıkrasında; iptal kararlarının geriye yürümeyeceği, 6. fıkrasında ise; Anayasa Mahkemesi kararlarının Resmî Gazete'de hemen yayımlanacağı ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlayacağı kurallarının yer aldığı,
Anayasa Mahkemesince bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tümünün ya da belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği hâlde eldeki davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği için uygun görülemeyeceği, aksine durumun ise, Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğu yönündeki hükme aykırılık oluşturacağı,
Anayasa'da düzenlenmiş olan kurallar ile Anayasa Mahkemesi kararlarında belirtilen hukuksal durumun doğal sonucu olarak, bir kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin uygulanması nedeniyle dava açmak durumunda kalan ve Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurma hakkına sahip olan kişilerin de, kendi hak ve menfaatlerini ihlal eden kuralın iptal davası veya itiraz yoluyla daha önce yapılan başvuru sonucunda Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olmasının hukuki sonuçlarından yararlanmaları gerektiği,
Bakılan uyuşmazlıkta, 209 sayılı Kanun’un 5. maddesine dayanılarak hazırlanan dava konusu Yönetmelik hükmü ile anılan Yönetmeliğin 5. maddesinin 9. fıkrası dayanaklarından birini teşkil eden Usul ve Esasların, Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasının değiştirilen üçüncü cümlesinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi kararı ile hukuki dayanaktan yoksun hale gelmiş bulunduğu,
Bu durumda; dava konusu olan Yönetmelik hükümleri ile Usul ve Esasların, 209 sayılı Kanun'un 5. maddesine dayanılarak hazırlanıp yürürlüğe konulduğundan ve yasal dayanakları olan kısmı Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş olduğundan, dava konusu Yönetmelik ile Usul ve Esaslar'ın iptali istenilen hükümlerinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle iptallerine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, iptaline karar verilen düzenlemelerin dayanağını oluşturan 209 sayılı Kanun'un 5. maddesindeki "...disiplin durumu,..." ve "...yönetmelikle..." ibarelerinin Anayasa Mahkemesi (AYM) kararı ile iptal edilmiş olsa dahi, bu iptal hükmünün doğuracağı hukuksal boşluğun kamu yararını ihlal edeceği gerekçesiyle kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildiği, Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca AYM iptal kararlarının geriye yürümeyeceği ve iptal kararının yürürlüğü ertelendiğinde, bu erteleme süresi içerisinde kuralın hem yürürlüğünü sürdürmeye hem de uygulanmaya devam ettiğinin kabul edildiği, bu nedenle, iptal kararı henüz yürürlüğe girmemişken tesis edilen işlemlerin yargısal denetiminin, yürürlüğü AYM kararıyla korunan düzenlemeye göre yapılması gerektiği, AYM'nin iptal kararının gerekçesine uygun olarak 21/02/2024 tarih ve 7496 sayılı Kanun ile 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin yeniden düzenlendiği, bu durumda, dayanak Kanun hükmünün yürürlükten kalkmış olması hâlinde dahi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 22/05/2017 tarihli kararı uyarınca Yönetmeliğin hukuka uygunluk denetiminin yeni yasal düzenleme dikkate alınarak yapılması gerektiği, yeni yapılan Kanun düzenlemelerine uyum kapsamında 06/08/2024 tarih ve 32624 sayılı Resmî Gazete'de Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 01/07/2024 tarihinden geçerli olmak üzere yayımlandığı ve dava konusu Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı; idari yargıda verilen iptal kararlarının geriye yürüyerek dava konusu Yönetmelik hükümlerinin uygulandığı tarihten itibaren yürürlükten kaldırmış olacağı ve bu durumun, AYM'nin hukuksal boşluğun oluşmaması gayesiyle erteleme kararından beklenen faydanın aksine, personele yapılan ek ödemelerin dayanağı bakımından hukuksal boşluğun oluşmasına sebebiyet verdiği, ayrıca, Yönetmeliğin iptaline dair kararın kamuoyunda yanlış yorum ve algılara sebep olarak personelin mağdur olacağı yeni davalar açılmasına yol açacağı ve kamuoyunu uzun süre meşgul edeceği, tüm bu nedenlerle temyiz konusu Karar'ın hukuki isabetinin bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
16/06/2022 tarih ve 7411 sayılı Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesiyle 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinde bir kısım değişiklikler yapılması üzerine, Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01/07/2022 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.
Davacı Sendika tarafından, söz konusu Yönetmeliğin ve Sağlık Bakanlığının 25/08/2022 tarih ve E-890 sayılı Olur'u ile yürürlüğe giren Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmeti Sunumuna Yönelik Usul ve Esaslar'ın "Dava konusu istem" bölümünde gösterilen düzenlemelerinin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava konusu Yönetmelik hükmünün dayanağını teşkil eden 209 sayılı Kanun’un 5. maddesinin 1. fıkrasının -7411 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle değişik- üçüncü cümlesinde yer alan “...disiplin durumu,…” ve “...yönetmelikle…” ibareleri ile değişik üçüncü cümlenin kalan kısmı, temyizen incelenen dava açıldıktan sonra, Anayasa Mahkemesinin 13/09/2023 tarih ve E:2022/102, K:2023/154 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımlanmasından (27/10/2023) başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine (27/07/2024) karar vermiştir.
Ardından, Anayasa Mahkemesi kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu doldurmak amacıyla, 21/02/2024 tarih ve 7496 sayılı Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 15. maddesi ile 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasının üçüncü cümlesi yeniden düzenlenmiş ve anılan maddeye bir fıkra eklenmiştir (RG: 01/03/2024).
Bunun üzerine de, 06/08/2024 tarih ve 32624 sayılı Resmî Gazete'de -01/07/2024 tarihinden geçerli olmak üzere- yeni bir Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği yayımlanmış ve bu Yönetmeliğin 17. maddesiyle dava konusu Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Öte yandan, dava konusu Yönetmelik hükmüne dayanılarak hazırlanan Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmeti Sunumuna Yönelik Usul ve Esasların dava konusu 4. maddesinde, Sağlık Bakanlığının 31/05/2024 tarih ve E-49022165-020-245302829 sayılı oluru ile yürürlüğe konulan “Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmeti Sunumuna Yönelik Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esaslar” ile değişiklik yapılmıştır.
Bu durumda, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu düzenlemeyi ihtiva eden Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği, 06/08/2024 tarih ve 32624 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliğiyle bütünüyle yürürlükten kaldırılmış olması ve Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmeti Sunumuna Yönelik Usul ve Esasların 4. maddesi, 31/05/2024 tarih ve E- ... sayılı olurla yürürlüğe konulan “Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmeti Sunumuna Yönelik Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esaslar” ile değiştirilmiş olması nedeniyle davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından, davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu düzenlemelerin iptali yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu düzenlemelerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptallerine ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin 26/03/2024 tarih ve E:2022/4811, K:2024/1567 sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 22/09/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka aykırı bulunmadığı, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Dava, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin ve Sağlık Bakanlığının 25/08/2022 tarih ve E-890 sayılı Olur'u ile yürürlüğe konulan Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmeti Sunumuna Yönelik Usul ve Esasların belirli hükümlerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu Yönetmelik hükümlerinin dayanağı olan, 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun’un 5. maddesinin 1. fıkrasının 16/06/2022 tarih ve 7411 sayılı Kanun ile değişik- üçüncü cümlesinde yer alan “…disiplin durumu,…” ve “…yönetmelikle…” ibarelerinin iptali istemiyle açılan davada: Anayasa Mahkemesinin 27/10/2023 tarih ve 32352 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 13/09/2023 tarih ve E:2022/102, K:2023/154 sayılı kararıyla anılan ibarelerin iptalleri ile 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasının değiştirilen üçüncü cümlesinin kalan kısmının 30/03/2011 tarih ve 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptaline karar verilerek, iptal kararının Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine, Anayasa Mahkemesi kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu doldurmak amacıyla, 21/02/2024 tarih ve 7496 sayılı Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 663 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 15. maddesi ile 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasının üçüncü cümlesi değiştirilmiş ve anılan maddenin sonuna bir fıkra eklenmiştir (RG: 01/03/2024).
Öte yandan, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu düzenlemeleri ihtiva eden Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği, 06/08/2024 tarih ve 32624 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliğiyle bütünüyle yürürlükten kaldırılmış; dava konusu Yönetmelik hükmüne dayanılarak hazırlanan Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmeti Sunumuna Yönelik Usul ve Esasların dava konusu 4. maddesinde, Sağlık Bakanlığının 31/05/2024 tarih ve E-49022165-020-245302829 sayılı oluru ile yürürlüğe konulan “Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmeti Sunumuna Yönelik Usul ve Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esaslar” ile değişiklik yapılmıştır.
Anayasa Mahkemesinin yukarıda anılan iptal kararından sonra, 21/02/2024 tarih ve 7496 sayılı Kanun'la temel esasları belirlenmek suretiyle döner sermaye ek ödemesine ilişkin hususların -yeniden- yönetmelikle düzenlenmesine imkân tanınmış, ayrıca, ek ödemenin yapılabilmesi için disiplin cezası almamış veya sözleşme yükümlülüklerini ihlal nedeniyle ikaz edilmemiş olma gibi kriterler getirildiğinden, bakılan uyuşmazlığın yeni hukuki durum dikkate alınarak çözümlenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Kurulumuzca yeni hukuki durum dikkate alınarak işin esasına girilerek bir değerlendirme yapıldıktan sonra varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir iken, dava konusu düzenlemeleri ihtiva eden Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin bütünüyle yürürlükten kaldırılmış olması ve Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmeti Sunumuna Yönelik Usul ve Esasların 4. maddesinin değiştirilmiş olması nedeniyle davanın konusuz kaldığından bahisle, davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmadığı gerekçesiyle Daire kararının bozulması yolunda verilen çoğunluk karara katılmıyoruz.