T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/2294
Karar No : 2025/769
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Erzincan ili, Merkez ilçesi, ... Köyü, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yer alan benzin istasyonunun maliki olan davacının, LPG satış ruhsatı verilmesi talebiyle Erzincan Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğüne yaptığı 27/04/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacı tarafından Erzincan ili, Merkez ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yer alan akaryakıt istasyonuna LPG istasyonu ruhsatı verilmesi istemiyle 27/04/2021 tarihinde başvuru yapıldığı, davalı idarece 20/05/2021 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığından görüş talep edildiği belirtilerek kesin olmayan bir cevap verildiği, akabinde ... tarih ve ... sayılı işlemle ''başvurunun, asgari mesafe şartı olan 1 kilometre içerisinde başka bir petrol istasyonu olduğundan dolayı talebin olumsuz sonuçlandığı'' hususunun davacıya bildirildiği, bahse konu alanda bulunan akaryakıt istasyonu için 30/05/1994 tarihinde yapı ruhsatı ve 08/08/1996 tarihinde yapı kullanma izin belgesi verildiği, bu tarihten itibaren dava konusu iş yerinin akaryakıt istasyonu olarak faaliyet gösterdiği, daha sonra davacının 27/04/2021 tarihli dilekçesiyle mevcut akaryakıt istasyonuna LPG istasyonu ruhsatı da verilmesi isteminde bulunduğunun görüldüğü, bu durumda, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nda akaryakıt istasyonu tanımında LPG satışının da düzenlendiği göz önüne alındığında, 08/08/1996 tarihinde yapı kullanma izin belgesi alıp faaliyetine devam eden davacı şirketin, aynı yerde açılması istenen LPG istasyonu için yaptığı başvurunun asgari mesafe şartının sağlanmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 11/03/2024 tarih ve E:2023/7487, K:2024/1628 sayılı kararıyla;
İlgili mevzuat hükümlerinden; akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafelerin aynı yönde olmak üzere şehirler arası yollarda on kilometre, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağının, 5307 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce kurulduğu dönemdeki mevzuata göre gayrisıhhî müessese veya işyeri açma ve çalışma ruhsatlı olarak LPG satış faaliyetleri yürüten kişilerin, Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra bir yıl veya verilen ek süre içinde durumlarını Kanuna uygun hale getirerek lisans almaları gerektiğinin anlaşıldığı,
5307 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesinde öngörülen süre içinde durumlarını Kanuna uygun hâle getirmeyen veya anılan süre içinde lisans başvurusunda bulunmayanların bu süreyi geçirdikten sonra mevzuatta öngörülen mesafe şartını sağlamaksızın lisans alabilecekleri hakkında bir kuralın da bulunmadığı,
5307 sayılı Kanun, 13/03/2005 tarihinden sonra uygulanacağından ve 5307 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce mevcut mevzuat kapsamında tanınan hak ve menfaatler 5307 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca Kanun'da belirlenen süre ve esaslar dahilinde faaliyeti ile ilgili lisans verilinceye kadar saklı olacağından, bu kapsamda olan gerçek veya tüzel kişilerin Kanun'da belirtilen süreler içinde durumlarını Kanuna uygun hâle getirerek lisans başvurusunda bulunmaları hâlinde, mevzuatta öngörülen mesafe şartının aranmadığı,
Akaryakıt istasyonları ile LPG istasyonlarının ruhsatlandırılmasının ve lisanslandırılmasının farklı hükümlere tabi olması, anılan istasyonların kuruluşuna ilişkin farklı teknik düzenlemeler ve şartlar bulunması nedeniyle,1994 tarihli Akaryakıt Satış İstasyonu faaliyet konulu 2. Sınıf Gayrisıhhi Müesseselere Ait Açılma Ruhsatı'nın LPG istasyonu faaliyetini de kapsadığının ve bu durumun davacı açısından kazanılmış hak teşkil edeceğinin kabul edilmesinin mümkün olmadığı,
5307 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce LPG piyasasında faaliyette bulunan kişilerin Kanun'un geçici 2. maddesinde hüküm altına alınan süreler içerisinde faaliyetlerini lisanslandırmaları halinde kazanılmış haklarının bulunduğunun açık olduğu, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselerin ruhsat alma ve aldıktan sonraki aşamalarda, insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere uygun bir şekilde faaliyette bulunmaları gerektiği, hâlihazırda akaryakıt istasyonu olarak işletilen iş yerlerine de ilave işler eklenmek istenildiğinde, bu tür yerlere izin verilmeden önce iş yerinin etrafında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması gerektiği,
Bu itibarla, 5307 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce ikinci sınıf gayri sıhhi müesseselere ait açılma ruhsatı alıp faaliyetine devam eden davacının, aynı yerde LPG istasyonu ruhsatı verilmesi için yaptığı başvuruda asgari mesafe şartının aranmayacağı yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde getirilen mesafe tahdidinin ilk defa kurulacak istasyonlar için arandığı, bu sınırlamanın toplum güvenliğinin sağlanması yanında rekabeti düzenlemek için getirildiği, uzun yıllardır ruhsatlı akaryakıt istasyonu olarak faaliyet gösteren iş yeri için ikinci faaliyet olarak LPG satışında ayrıca asgari mesafe şartı aranmasının düzenlemenin getiriliş amacına ve hakkaniyete uygun olmadığı, dava konusu somut olayda toplum güvenliğini tehdit eden bir durum bulunmadığından çok eskiden beri zaten hukuka uygun olarak akaryakıt istasyonu işleten davacıya mesafe tahdidinin uygulanmasını gerektirir, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bir nedenin de olmadığı gerekçesi eklenmek suretiyle istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usul yönünden, söz konusu davanın süresi içerisinde açılmadığı, esas yönünden ise gerek 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu gerekse Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararları uyarınca tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Erzincan ili, Merkez ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda yer alan akaryakıt istasyonu için 30/05/1994 tarihinde yapı ruhsatı, 08/08/1996 tarihinde ise yapı kullanma izin belgesi verilmiş, davacı tarafından bahse konu taşınmazda bulunan akaryakıt istasyonuna LPG ikmal istasyonu için işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi talebiyle 27/04/2021 tarihinde davalı idareye başvuru yapılmış, davalı idarece 20/05/2021 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığından görüş talep edildiği belirtilerek kesin olmayan bir cevap verilmiş, akabinde davacı şirkete herhangi bir cevap verilmemek suretiyle başvuru zımnen reddedilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
13/03/2005 tarih ve 25754 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; " ... ü) Kilometre tahdidi: Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve otogaz istasyonu arasındaki Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek asgarî mesafeyi, ... ifade eder"; geçici 1. maddesinde, "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce; LPG dağıtım ve pazarlama şirketlerinin, mevcut mevzuat kapsamında tanınan hak ve menfaatleri ile yükümlülüklerine ilişkin hükümler, bu Kanunda belirlenen süre ve esaslar dahilinde faaliyeti ile ilgili lisans verilinceye kadar saklıdır. ..."; geçici 2. maddesinde ise, "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte fiilen, bu Kanun uyarınca lisans alınması gereken faaliyetleri yürüten kişiler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bir yıl içinde durumlarını bu Kanuna uygun hale getirerek, Kurum tarafından istenecek bilgi ve belgelerle Kuruma başvurmak zorundadır. Başvurusunu yapmış ancak işlemleri tamamlayamayan kişilerin faaliyetlerinin devamı için üç ayı aşmamak üzere ek süre verilmesinde Kurum yetkilidir. (Değişik son cümle: 20/6/2006-5522/1 md.) Ancak bu Kanun yürürlüğe girmeden önce kurulduğu dönemdeki mevzuata göre gayri sıhhî müessese veya iş yeri açma ve çalışma ruhsatlı olarak bu Kanun gereği güvenlik ve lisans gereklerini yerine getirerek faaliyetlerini sürdüren otogaz istasyonları, lisans almak şartıyla faaliyetlerine devam ederler. Bu Kanun gereği güvenlik ve lisans gereklerine uyduğu TSE tarafınca belirlendiği halde, imar planlarının henüz yapılamamasından dolayı iş yeri açma ve çalışma ruhsatlandırma işlemleri sonuçlandırılamıyorsa, imar planlarının tamamlanması ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alabileceklere 31/12/2007 tarihine kadar geçici faaliyet lisansı verilir. Diğerleri faaliyetten men edilir.
Süresinde başvurmayan veya süresinde başvurduğu halde süresinde durumunu bu Kanuna uygun hale getirmeyenlerin faaliyetleri sürenin bitim tarihi itibariyle durdurulur." hükümleri yer almaktadır.
5307 sayılı Kanun'la birlikte 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'na dayanılarak çıkarılan ve 16/09/2005 tarih ve 25938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 37. maddesinde, "Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; şehirlerarası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz." düzenlemesine yer verilmiştir.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması, ... ", "İşyerinin açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." ve "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "...Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır... İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur. Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 08/03/2012 tarih ve 3727 sayılı Kurul Kararının 3. maddesinin (c) bendinde, "Asgari Mesafe Tespit Tutanağı: Büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanları içinde Büyükşehir Belediye Başkanlıklarınca, belediye sınırları ve mücavir alanları içinde Belediye Başkanlıklarınca, belediye sınırları ve mücavir alanları dışında İl Özel İdarelerince, organize sanayi bölgesi sınırları içinde Organize Sanayi Bölgesi tüzel kişiliğince, yolun aynı yönü üzerinde önceki ve sonraki en yakın LPG otogaz istasyonları arasındaki mesafenin metre cinsinden tespitinin yapıldığı resmi belgeyi,", 8. maddesinin 5. fıkrasında ise, "Önceden LPG otogaz bayilik lisansı verilmiş LPG otogaz istasyonları için yapılacak lisans başvurularında, daha önce ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç, Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki asgari mesafe kısıtlaması uygulamalarına ilişkin alınan 15/12/2016 tarih ve 6664 sayılı Kurul Kararının 4. maddesinde ise, "İstasyonlar arası asgari mesafeye ilişkin işlem ve uygulamalarda akaryakıt istasyonları kendi aralarında ve LPG istasyonları da kendi aralarında değerlendirmeye tabi tutulur." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında; akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafelerin aynı yönde olmak üzere şehirler arası yollarda on kilometre, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı ve 5307 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce kurulduğu dönemdeki mevzuata göre gayrisıhhî müessese veya işyeri açma ve çalışma ruhsatlı olarak LPG satış faaliyetleri yürüten kişilerin, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bir yıl veya verilen ek süre içinde durumlarını Kanuna uygun hale getirerek lisans almaları gerektiği açık olup 5307 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesinde öngörülen süre içinde durumlarını Kanuna uygun hâle getirmeyen veya anılan süre içinde lisans başvurusunda bulunmayanların bu süreyi geçirdikten sonra mevzuatta öngörülen mesafe şartını sağlamaksızın lisans alabilecekleri hakkında bir kural da bulunmamaktadır.
5307 sayılı Kanun, 13/03/2005 tarihinden sonra uygulanacağından ve 5307 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden önce mevcut mevzuat kapsamında tanınan hak ve menfaatler 5307 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca Kanun'da belirlenen süre ve esaslar dahilinde faaliyeti ile ilgili lisans verilinceye kadar saklı olacağından, bu kapsamda olan gerçek veya tüzel kişilerin Kanun'da belirtilen süreler içinde durumlarını Kanuna uygun hâle getirerek lisans başvurusunda bulunmaları hâlinde, mevzuatta öngörülen mesafe şartı aranmamaktadır.
Ayrıca, yukarıda yer verilen Kurul kararları uyarınca asgari mesafe şartının sağlanıp sağlanmadığı incelenirken akaryakıt istasyonlarının kendi aralarında ve LPG istasyonlarının da kendi aralarında değerlendirmeye tabi tutulacağı, ayrıca asgari mesafe tespit tutanağının sadece daha öncesinde mevzuata uygun olarak lisans verilmiş olan bir tesise yönelik yeniden bir lisans başvurusunda bulunulduğunda aynı tesis için tekrar aranmadığı, bunun dışındaki hallerde asgari mesafe tespit tutanağının arandığı anlaşılmaktadır.
Tüm bu açıklamalar ışığında, akaryakıt istasyonları ile LPG istasyonlarının ruhsatlandırılmasının ve lisanslandırılmasının farklı hükümlere tabi olması, anılan istasyonların kuruluşuna ilişkin farklı teknik düzenlemeler ve şartlar bulunması nedeniyle, 1994 tarihli Akaryakıt Satış İstasyonu faaliyet konulu 2. Sınıf Gayrisıhhi Müesseselere Ait Açılma Ruhsatı'nın LPG istasyonu faaliyetini de kapsadığının ve bu durumun davacı açısından kazanılmış hak teşkil edeceğinin kabul edilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu bakımdan, sadece akaryakıt satış ruhsatı bulunan bir istasyon için LPG satış ruhsatı talebinde bulunulması halinde asgari mesafe şartından muaf tutulmayı gerektirir bir durum bulunmadığından, LPG istasyonlarının birbirlerine uzaklıkları kendi aralarında hesaplamaya tabi tutularak asgari mesafe şartının sağlanıp sağlanmadığının belirlenmesi gerekmekte olup, davacının başvurusunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/04/2025 tarihinde, kesin olarak oybirliği ile karar verildi.