T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/2764
Karar No : 2025/760
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVALILAR) :
1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Birliği
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Daireleri Müşterek Heyetinin 07/05/2024 tarih ve E:2022/3204, K:2024/2048 sayılı kararına karşı davalı idareler esas, davacı vekalet ücreti yönünden temyiz isteminde bulunmaktadır.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: "İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Hakkında Yönetmelik Hükümleri Kapsamında Hazırlanan Değerleme Raporlarının Ücretleri Hakkında" konulu 16/03/2022 tarih ve 6 sayılı Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği (TDUB) Genelgesi ile "Değerleme Raporu Ücretlerinin Yeniden Belirlenmesi Hakkında" konulu ... tarih ve E-... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Daireleri Müşterek Heyetinin 07/05/2024 tarih ve E:2022/3204, K:2024/2048 sayılı kararıyla;
Davalı idarelerin usule yönelik itirazları geçerli görülmemiş;
... tarih ve ... sayılı Muratpaşa Belediyesi Plan ve Proje Müdürlüğü Planlama Servisi yazısında; davacının ... tarih ve ... sayılı dilekçesine konu Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazda yapılaşma koşullarının düzenlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ... tarih ve ... sayılı Muratpaşa Belediye Meclisi kararı ile uygun bulunduğu, ... tarih ve ... sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile de onandığı belirtilerek, Antalya Büyükşehir Belediyesinin ... tarih ve ... sayılı yazısıyla söz konusu plan değişikliğinin 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'a tabi olduğundan bahisle kendilerine gönderilen dosya üzerine, İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Hakkında Yönetmelik'in 11. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca plan değişikliğine yönelik değer artış payına ilişkin işlemlerin başlatıldığının davacıya bildirildiği;
Muratpaşa Belediyesi Plan ve Proje Müdürlüğünce davacı adına düzenlenen, tahsil edilecek alacağın türü olarak "... ada ... parsel için DAP ekspertiz ücreti"nin belirtildiği 17.558,40-TL tutarlı, 27/05/2022 tarihli hesap pusulasının davacıya gönderildiği;
Bunun üzerine davacı tarafından, "İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Hakkında Yönetmelik Hükümleri Kapsamında Hazırlanan Değerleme Raporlarının Ücretleri Hakkında" konulu 16/03/2022 tarih ve 6 sayılı Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Genelgesi ile "Değerleme Raporu Ücretlerinin Yeniden Belirlenmesi Hakkında" konulu ... tarih ve E-... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü işleminin, Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi gereği Sermaye Piyasası Kurulunun yayımladığı tarifeye göre iki değerleme uzmanı için değer artış payı değerleme ücretinin 2.976,00-TL olarak belirlenmesi gerekirken 17.558,40-TL olarak belirlendiği ileri sürülerek iptalleri istemiyle bakılan davanın açıldığı;
TDUB tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğüne gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıyla, 14/05/2020 tarihli yazıları ile İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Hakkında Yönetmelik kapsamında hazırlanacak değerleme raporu ücretlerinin belirlenmesi için Bakanlık, Türkiye Belediyeler Birliği ve TDUB temsilcilerinden oluşan Ücret Komisyonu oluşturulmasının önerildiği, ancak önerinin kabul görmediği, Yönetmeliğin Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından belirlenen tarifeye referans verdiği, tarifenin asgari tutarları belirlediği, taraflarca işin özelliğine göre daha yüksek bir ücret belirlenmesinin mümkün olduğu, değerleme faaliyetlerinin daha fazla zaman, emek ve bilgi birikimi gerektirdiği, değerleme taleplerinin kabulü aşamasında taraflar ile yapılan ücret görüşmelerinde tarife ücretinin üzerine çıkılmaması nedeniyle TDUB üyeleri tarafından taleplerin reddedildiğinin görüldüğü, Bakanlık nezdinde yapılan görüşmelerde değerlemeye konu taşınmazın tarife içerisinde bulunduğu grup içerisinden ücretlendirilmesine devam edilmesi, bununla birlikte tarifede yer verilmek üzere ücretin misli olarak belirlenmesi, bu durumun SPK’ye önerilmesinin gündem bulduğu, 2022 yılı için TDUB üyeleri tarafından verilecek değerleme hizmeti ücretlerini düzenleyen “Gayrimenkul Değerleme Asgari Ücret Tarifesi ve Uygulama Esasları” ile ilgili TDUB görüşlerinin SPK’ye iletileceği, değerleme raporlarının taşınmazın dahil olduğu “arsa” grubu altında belirlenen ücretlerin 10 misli olarak önerilmesinin uygun olacağının düşünüldüğünün belirtildiği;
14/12/2021 tarih ve 2442286 sayılı Bakanlık yazısıyla, SPK’da da gündem olacak olan değer artış payı belirleme amaçlı değerleme raporu hazırlama ücretlerinin söz konusu tarife ile değerleme raporlarının, taşınmazın dahil olduğu “arsa” grubu altında belirlenen ücretlerin 5 misli olarak önerilmesinin uygun olacağının değerlendirildiğinin TDUB’a bildirildiği;
TDUB tarafından Bakanlık Mekansal Planlama Genel Müdürlüğüne gönderilen 11/02/2022 tarih ve 853 sayılı yazıyla, diğer hususların yanı sıra Genel Müdürlük ile yapılan görüşmeler çerçevesinde söz konusu Yönetmelik kapsamında hazırlanacak değerleme raporlarının, taşınmazın dahil olduğu “arsa” grubu altında belirlenen ücretlerin 7 misli olarak belirlenmesi hususunun Genel Müdürlük onayı ile TDUB tarafından ilan edileceği, hazırlanacak değerleme raporlarında standartlara ve uygulama birliği sağlanabilmesi hususunda TDUB üyelerine rehberlik edecek iyi uygulama kılavuzu hazırlanacağı, gerek Yönetmelik gerek Genel Müdürlük görüşlerinin kılavuzda yer bulması bakımından gerçekleştirilecek çalışmalara katkıda bulunmak üzere görevlendirme yapılması hususunun takdir ve değerlendirmelerine sunulduğu;
11/03/2022 tarih ve 3132404 sayılı Bakanlık yazısıyla, anılan TDUB yazılarına atıfta bulunularak değer artış payına yönelik hazırlanacak değerleme raporlarının taşınmazın dahil olduğu “arsa” grubu altında belirlenen ücretlerin 5 misli olarak belirlenmesinin uygun olduğunun değerlendirildiğinin belirtildiği;
Bunun üzerine TDUB tarafından 16/03/2022 tarih ve 6 no.lu "İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Hakkında Yönetmelik Hükümleri Kapsamında Hazırlanan Değerleme Raporlarının Ücretleri Hakkında" konulu Genelge hazırlanarak üyelerine duyurulduğu; söz konusu Genelge'de Yönetmelik kapsamında hazırlanacak değerleme raporu ücretinin, taşınmazın tarifede dahil olduğu "arsa" grubu altında belirlenen ücretin 5 misli olarak belirleneceği, ilgili mevzuat gereği Birlik üyelerinin, SPK ve Birlik tarafından alınan kararlara ve yapılan düzenlemelere uymakla yükümlü olduğu, düzenlemeye uyum sağlandığına dair Birlik tarafından denetim ve kontrollerin yapılacak olup uymayanlar hakkında TDUB Statüsü kapsamında gerekli disiplin süreçlerinin uygulanacağının kurala bağlandığı;
Bakanlık Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün 29/03/2022 tarih ve 3298703 sayılı yazısında, Bakanlık ve TDUB arasında yapılan toplantı ve çalışmalar sonucunda TDUB’un 16/03/2022 tarih ve 6 no.lu Genelgesi ile Yönetmelik kapsamında hazırlanacak değerleme raporu ücretinin taşınmazın tarifede dahil olduğu “arsa” grubu altında belirlenen ücretin 5 misli olarak belirlendiği ve Yönetmelik kapsamında hazırlanacak değerleme rapor ücretlerinin belirlenmesinde Genelge'ye uyulması gerektiğinin belirtildiği;
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi, "Kapsam" başlıklı 2. maddesi, "Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği" başlıklı 76. maddesi, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesi, "Kapsam" başlıklı 2. maddesi, "Yönetmelik" başlıklı 44. maddesi, Ek 8. maddesi, 15/09/2020 tarih ve 31245 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Hakkında Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesi, "Kapsam" başlıklı 2. maddesi, "Dayanak" başlıklı 3. maddesi, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesi, "Değerleme raporları" başlıklı 8. maddesi, "Başvuru" başlıklı 10. maddesi, "Değer artış payının tespiti" başlıklı 11. maddesi, 23/12/2021 tarih ve 66/1886 sayılı Kurul Karar Organı toplantısında alınan karara yer verilerek;
Aktarılan imar mevzuatına göre imar planı yapımı ve değişiklikleriyle ilgili kriterlerin tespiti ve imarla ilgili diğer hususların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği, imar planı değişikliği teklifinin, plan değişikliğine konu alan sınırları içinde yer alan taşınmaz sahiplerinin tamamının veya vekillerinin noter onaylı vekâlet bilgilerini içeren bir dilekçeyle idareye verilerek yapılabileceği, yapılacak imar planı değişikliği sonucunda değerinde artış olan arsanın artan değerinin tamamının değer artış payı olarak alınacağı, imar planı değişikliği talep edilen taşınmazın mevcut durum değeri ile imar planı değişikliği sonrası durum değerlerinin analizinin, idareler tarafından en az iki yetkili gayrimenkul değerleme kuruluşuna yaptırılacağı, yetkili kuruluşlarda değerleme raporunu en az ikisi sorumlu değerleme uzmanı olmak üzere üç kişinin imzalamasının zorunlu olduğu, değerleme çalışmaları neticesinde formata uygun olarak hazırlanan değerleme raporlarının ilgili idareye sunulacağı, uygulama imar planının onaylanmasını müteakip değerleme raporu hazırlama bedelinin, taşınmaz maliklerince planı onaylayan idare tarafından bildirilen hesap numarasına 15 gün içerisinde yatırılacağı, değerleme raporu hazırlama bedeli ödenmeden onaylanan planların askıya çıkartılmayacağı; değerleme raporunun 6362 sayılı Kanun'a göre yetkilendirilmiş lisanslı gayrimenkul değerleme kuruluşu tarafından, değer artış payının tespiti için kullanılmak üzere hazırlanan taşınmaz değerini gösterir raporu, değerleme raporu bedelinin ise plan değişikliği teklifi sunan taşınmazın malikleri tarafından ödenecek olan, 6362 sayılı Kanun'a göre yetkilendirilmiş en az iki lisanslı gayrimenkul değerleme kuruluşuna, taşınmaz değerinin değer artış payının belirlenmesi için hazırlattırılacak değerleme raporlarının SPK tarafından yayımlanan Gayrimenkul Değerleme Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen bedeli ifade ettiği;
Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, imar mevzuatı kapsamında yapılacak olan imar planı değişiklikleri sonucunda taşınmazın (arsa) mevcut durum değeri ile imar plan değişikliği sonrası durum değerlerinin analizinin yapılacağı değerleme raporlarının bedelinin belirlenmesinde hangi kurumun yetkili olduğunun incelenmesi gerektiği;
6362 sayılı Kanun'un tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine ilişkin usul esasların düzenlendiği 76. maddesi incelendiğinde, gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanlar ile değerleme kuruluşlarının Birliğe üye olmak için başvurmak zorunda olduğu, Birlik üyelerinin vereceği değerleme hizmetlerine ilişkin ücretlerin tutarlarına ve sınırlarına ilişkin esasların Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği'nin görüşü alınarak her yıl Kurul tarafından belirleneceği, SPK tarafından belirlenen yıllık asgari ücret tarifesinin Resmî Gazete’de yayımlanacağı, Birliğin, yapacağı düzenlemelerde ve alacağı kararlarda, 6362 sayılı Kanun'a ve ilgili mevzuata uymakla yükümlü olduğu, Birliğin SPK tarafından her yıl denetleneceği, Birliğin her türlü işlem ve hesaplarının denetimine ilişkin usul ve esasların SPK tarafından belirleneceği;
Bu kapsamda, anılan Kanun'un 76. maddesiyle verilen yetki çerçevesinde Sermaye Piyasası Kurulunca 23/12/2021 tarih ve 66/1886 sayılı toplantıda TDUB üyelerinin vereceği değerleme hizmetlerine ilişkin olarak 2022 Yılı Gayrimenkul Değerleme Asgari Ücret Tarifesi ve Gayrimenkul Değerleme Asgari Ücret Uygulama Esasları'nın belirlenmesine karar verildiği, ilgili Tarife'ye bakıldığında 1. Grup "Arsalar ve Tarım Alanları (imarlı veya imarsız)" bölümünde düzenlenen "Arsa" kısmında 1-1.000 m2 brüt alan için değerleme ücretinin 1.488,00-TL olarak tespit edildiği ve sonraki süreçte yapılan güncelleme ile söz konusu ücretin 1.924,00-TL olarak belirlendiği;
6362 sayılı Kanun'un 76. maddesinde, TDUB üyelerinin vereceği değerleme hizmetlerine ilişkin ücretlerin tutarlarına ve sınırlarına ilişkin esasların, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, TDUB, Türkiye Bankalar ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğinin görüşü alınarak her yıl SPK tarafından belirleneceğinin kurala bağlandığı, İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesindeki imar mevzuatı kapsamında hazırlanacak olan değerleme raporu bedeline ilişkin tanımda da plan değişikliği teklifi sunan taşınmazın malikleri tarafından ödenecek olan, 6362 sayılı Kanun'a göre yetkilendirilmiş en az iki lisanslı gayrimenkul değerleme kuruluşuna, taşınmaz değerinin değer artış payının tespiti için hazırlattırılacak değerleme raporlarının SPK tarafından yayımlanan Gayrimenkul Değerleme Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen bedeli ifade ettiği belirtilerek, değerleme raporu bedelinin SPK tarafından söz konusu Tarife'ye göre belirleneceğinin düzenlendiği, bu kapsamda TDUB'un değerleme raporu hazırlanması dolayısıyla gayrimenkul değerleme kuruluşlarının alacağı bedeli belirleme yetkisinin bulunmadığı, kaldı ki dava konusu Genelge'nin tesis sürecine bakıldığında da tarife değişikliğinin SPK'nın onayına sunulması gerektiğinin belirtildiği;
Davalı idarece 2022 yılı Gayrimenkul Değerleme Asgari Ücret Uygulama Esasları'nın 1. maddesine göre Esaslar'ın ekinde yer alan ücretlerin tutarlarının asgari nitelikte olup taraflarca işin özelliğine göre daha yüksek bir ücret belirlenebileceği, dolayısıyla Yönetmelik hükümlerini yürüten Bakanlık tarafından Tarife'ye aykırı olmamak kadıyla farklı bir ücret belirlenmesinin hukuka aykırılık teşkil etmediği ileri sürülmüş ise de; maddede bahsedilen tarafların değerleme raporu hazırlatan idare (Büyükşehir sınırları içinde, büyükşehir belediyeleri ve ilçe belediyeleri, büyükşehir belediyesi dışındaki belediyelerde, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde belediyeler, bu sınırlar dışında il özel idareleri ve ilgili mevzuatı uyarınca plan yapma ve onaylama yetkisine sahip diğer kurum ve kuruluşları) ile raporu hazırlayan gayrimenkul değerleme kuruluşu olduğu, dolayısıyla davalı idarelerin bu kapsamda da değerleme raporu bedelinin belirlenmesinde herhangi bir yetkilerinin bulunmadığı;
Bu itibarla, "İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Hakkında Yönetmelik Hükümleri Kapsamında Hazırlanan Değerleme Raporlarının Ücretleri Hakkında" konulu 16/03/2022 tarih ve 6 sayılı Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Genelgesi ile "Değerleme Raporu Ücretlerinin Yeniden Belirlenmesi Hakkında" konulu ... tarih ve E-... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı idareler tarafından, davacının düzenleyici işlemlerin iptalini talep etme ehliyeti bulunmadığı, değerleme raporu bedelinin TDUB'un görüşü alınarak, Yönetmelik hükümlerini yürütmekle görevli olan Bakanlıkça belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, Yönetmelik'e göre kamu tarafından talep edilen rapora ilişkin ücretlerin, TDUB ve hizmeti alan kamu tarafından belirlenmesinin hukuka uygun olduğu, söz konusu bedelin belirlenmesi işleminin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Ek 8. maddesinin son fıkrası uyarınca Bakanlığa verilen düzenleme yapma yetkisi kapsamında olduğu, Yönetmeliğe göre SPK'nın değerleme raporu bedeli değil, asgari tarife belirleme yetkisinin bulunduğu ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından, her iki davalının idari işlemi yönünden ayrı ayrı iptal kararı verilmesine rağmen karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Seri davalarda ücret" başlıklı 2. maddesi gereği lehine her iki davalı yönünden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davacı tarafından, Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Daireleri Müşterek Heyetince verilen dava konusu işlemlerin iptaline yönelik kararın vekalet ücreti dışındaki kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve davalı idarelerin temyiz dilekçelerinde öne sürülen nedenlerin, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalılar tarafından, Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Daireleri Müşterek Heyetince verilen kararın vekalet ücretine ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun bulunduğu ve davacının temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Müşterek Heyet kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Daireleri Müşterek Heyetinin temyize konu 07/05/2024 tarih ve E:2022/3204, K:2024/2048 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 08/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.