T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/2872
Karar No : 2025/1563
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Medikal Teknoloji İthalat İhracat Üretim Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- .. Birliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 12/06/2024 tarih ve E:2021/2332, K:2024/3674 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 20/01/2021 tarih ve 31370 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 4. maddesinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 12/06/2024 tarih ve E:2021/2332, K:2024/3674 sayılı kararıyla;
Dava konusu Yönetmelik'in 4. maddesi ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelik'in “Organ Üyelerinin Seçim Zamanı ve Görev Süresi” başlıklı 10. maddesine "ertelenmesi" kelimesinin eklendiği ve anılan maddenin "Oda ve borsa organ seçimleri bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara uygun olarak Ekim ayında başlar, Kasım ayı içinde bitirilir. Birlik organ seçimleri ise oda ve borsa organ seçimlerini takip eden Mayıs ayı içinde yapılır. Oda ve borsa organ seçimlerinin herhangi bir sebeple (Ek ibare:RG-20/1/2021-31370) ertelenmesi, durdurulması veya iptal edilmesi nedeniyle Birlik Genel Kurul delegelerinin seçilememiş olması, Birlik organ seçimlerinin zamanında yapılmasını engellemez.” şeklini aldığı,
Dava konusu kural, oda ve borsa organ seçimleriyle ilgili olup, seçimlere ancak oda ve borsa üyelerinin katılabileceği, Birlik Genel Kurulu delegelerinin de oda ve borsa üyeleri arasından seçileceğinin açık olduğu, İstanbul Ticaret Odası ... sicil numarasında kayıtlı ... Medikal Teknoloji İthalat İhracat Üretim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin sahibi ve yetkilisi olduğunu belirten davacının, işbu davayı temsilcisi olduğu şirket adına açması gerekirken kendi ad ve namına açtığı görülmüş olup, herhangi bir oda ve borsa üyeliği bulunmayan davacının, dava açma ehliyeti bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle,
davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, şirketi temsilen açılmış olan davada, dilekçe içeriğinde şirketi temsilen hak sahibi olduğunun açıkça yer aldığı, şirketi temsile yönelik tüm resmi belgelerin sunulduğu, temsilcisi olduğu şirketin, İstanbul Ticaret Odasına ... sicil numarasında kayıtlı olup dava açma ehliyetinin bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin, görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve aynı Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, ehliyet konusunda Kanun'a aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükümlerine yer verilmiştir.
5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun "Oda, borsa ve Birlik organları seçimlerine katılma nitelikleri" başlıklı 83. maddesinin 1. fıkrasında; "Seçim tarihi itibarıyla en az iki yıldır oda veya borsaya kayıtlı, onsekiz yaşını bitirmiş gerçek kişilerle, tüzel kişilerin tescilli ana sözleşmelerinde temsil ve bağlayıcı işlemler yapma yetkisi verilen gerçek kişi temsilcileri, bu Kanun hükümlerine göre oda, borsa ve Birlik organlarının seçimlerinde oy kullanabilirler." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 2. maddesinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali", içtihatlarda, dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır.
İdarenin eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğunun yargısal denetim yoluyla sağlanmasında en etkin araçlardan biri iptal davaları olduğundan, iptal davalarında "menfaat ihlali" olarak tanımlanan subjektif ehliyet koşulunun, subjektif hak ihlallerinin giderilmesiyle birlikte idari işlemlerin hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi kapsamında belirlenmesi gerektiği açıktır.
İptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.
Taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunması dava açma ehliyeti için gerekli sayılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, ... Medikal Teknoloji İthalat İhracat Üretim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi isimli şirketin, İstanbul Ticaret Odasının ... sicil numarasında kayıtlı olduğu, şirketin sahibi ve yetkilisi olduğunu belirten ve bu hususa ilişkin ana sözleşme, faaliyet belgesi ve imza sirkülerini sunan ...'nün, dava dilekçesinde kendi adı dışında şirketin ismine de yer vermek suretiyle davasını açtığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık, davanın kimin adına açıldığı ile şirketin tek ortağı ve münferiden temsile yetkili müdürünün dava açma ehliyeti bulunup bulunmadığı hususundan kaynaklanmaktadır.
İstanbul Ticaret Odasına kayıtlı şirketin, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelik'in iptalini istemekte, dava konusu kuralın oda ve borsa organ seçimleriyle ilgili olduğu, bu seçimlere oda ve borsa üyelerinin katılabileceği, Birlik Genel Kurulu delegelerinin de oda ve borsa üyeleri arasından seçileceği dikkate alındığında menfaati, diğer bir ifadeyle dava açma ehliyeti bulunduğu tartışmasızdır.
Öte yandan, 5174 sayılı Kanun'un 83. maddesinin 1. fıkrasındaki; tüzel kişilerin tescilli ana sözleşmelerinde temsil ve bağlayıcı işlemler yapma yetkisi verilen gerçek kişi temsilcilerinin, oda, borsa ve Birlik organlarının seçimlerinde oy kullanabileceği yolundaki kural uyarınca, oda ve Birlik organlarının seçimlerinde şirket adına oy kullanacak olan limited şirketin tek ortağı ve münferiden temsile yetkili müdürü ...'nün de, dava konusu Yönetmelik hükmünün iptali istemiyle açılan davada; kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Yer verilen açıklamalar doğrultusunda Kurulumuzca, ticaret odası üyesi şirketin de, limited şirketin tek ortağı ve münferiden temsile yetkili müdürünün de dava konusu kuralın iptalini istemek hususunda menfaatinin, dava açma ehliyetinin bulunduğu sonucuna varıldığından, Daire tarafından, davacının ... olduğu yolundaki kabulü, dosyanın itiraz aşamasında Kurulumuzca da benimsenmiştir.
Ancak gelinen aşamada, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin Daire kararının temyizinde, ... tarafından açıkça davanın şirket adına, şirketi temsilen açıldığının beyan edilmesi, dava dilekçesinde şirketin adının yazılmış olması ve dava dilekçesi ekinde şirketi temsil yetkisini ortaya koyacak belgelerin ibraz edilmiş olması hususları ile davalı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından temyize cevap dilekçesinin ekinde sunulan 23/09/2021 tarihli Ticaret Sicili Gazetesine göre, ...'nün şirketteki payını devrettiği ve müdürlük görevinin de sona erdiği anlaşılmasına rağmen, davanın şirketin menfaatleri açısından takibinin devam ettiği dikkate alındığında, davanın kimin adına açıldığına ilişkin belirsizliğin dava açanın aleyhine yorumlanmaması gerekeceği kanaatiyle, davanın şirket adına açıldığının kabulü gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, davanın İstanbul Ticaret Odasına kayıtlı ... Medikal Teknoloji İthalat İhracat Üretim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adına açıldığı değerlendirildiğinden, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Organ Seçimleri Hakkında Yönetmelik hükmünün iptali istemiyle açılan davada; anılan şirketin kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle ehliyet yönünden reddine ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 12/06/2024 tarih ve E:2021/2332, K:2024/3674 sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Danıştay Sekizinci Dairesine gönderilmesine,
5.Kesin olarak, 08/09/2025 tarihinde, esasta ve gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX-2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik ve niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar; gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verilir. Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemiş ise, varsa yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden hükümsüz kalır." kuralına, aynı maddenin 2. fıkrasında da, "yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir." kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; ...'nün davanın açıldığı tarihte, İstanbul Ticaret Odasına kayıtlı ... Medikal Teknoloji İthalat İhracat Üretim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin tek ortağı ve münferiden temsile yetkili müdürü olduğu, davanın devamı sırasında şirketteki payını devrettiği, müdürlük görevinin de sona erdiği anlaşılmaktadır.
Kurulumuzca, bir limited şirketin tek ortağı ve münferiden temsile yetkili müdürü olan, 5174 sayılı Kanun'un 83. maddesinin 1. fıkrasındaki; tüzel kişilerin tescilli ana sözleşmelerinde temsil ve bağlayıcı işlemler yapma yetkisi verilen gerçek kişi temsilcilerinin, oda, borsa ve Birlik organlarının seçimlerinde oy kullanabileceği yolundaki kural uyarınca, oda ve Birlik organlarının seçimlerinde şirket adına oy kullanacak olan limited şirketin tek ortağı ve münferiden temsile yetkili müdürünün, dava konusu Yönetmelik hükmünün iptali istemiyle açılan davada; kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkinin bulunduğu sonucuna varılmış olduğu dikkate alındığında, Dairece yukarıda metnine yer verilen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesine göre işlem yapılması gerektiğinden, Daire kararının bu yönden bozulması gerektiği oyuyla, karara gerekçe yönünden katılmıyorum.