T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/3035
Karar No : 2025/31
TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av....
DİĞER DAVALI: ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Altıncı Dairesinin 25/09/2024 tarih ve E:2023/8104, K:2024/4940 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Alanya 2. Merhale Projesi kapsamındaki Dim Barajı Sulama İnşaatı İşinin yapımı amacıyla, karar eki haritada gösterilen güzergah ve alanlara isabet eden taşınmazların, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 12/05/2023 tarih ve 32188 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/05/2023 tarih ve 7275 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın Antalya ili, Alanya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 25/09/2024 tarih ve E:2023/8104, K:2024/4940 sayılı kararıyla;Anayasa'nın 35.,123., 125. maddeleri ve 138. maddesinin 4. fıkrası; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 Nolu Protokolü'nün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 3., 5., 6. ve 27. maddelerine yer verilerek,
Acele kamulaştırma usulü, idareye taşınmazlara olağan kamulaştırma usulüne göre daha hızlı ve kolay biçimde el konulmasını sağladığından, bireyin mülkiyet hakkının korunması bakımından temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılmasına ilişkin anayasal ilkelere uygun işlem tesis edilmesi gerektiği; idarelerin kamusal bir hizmetin görülmesinde gecikme yaşanması halinde daha fazla kayba uğramasının önüne geçilebilmesi amacıyla bu istisnai yola başvurması sonucunda, taşınmaz malikinin mülkiyet hakkından yoksun kalmasına yol açılacağından, hizmetin gerçekleştirilmesinde amaçlanan kamu yararı ile bireyin hakları arasında adil dengenin bozulmamasına özen gösterilmesi gerektiği,
Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının kamu yararı amacına ve hukuka uygun olup olmadığına yönelik hukuki denetiminin, diğer idari işlemler gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden incelenerek yapılması gerektiği,
Acelelik halinin ve olağan kamulaştırma usulünden ayrılmasını gerektiren nedenlerin, kamu yararı ile özel mülkiyet hakkı arasındaki denge gözetilerek gerçekleşip gerçekleşmediğinin her somut olayda, projenin ve hizmetin niteliği, mahalli veya ulusal ihtiyacın ivedilikle karşılanması gerekliliği gibi hususlar da göz önünde bulundurularak yargı yerince değerlendirileceği,
Yer verilen emredici hukuk kurallarına göre, idarelerin yargı kararlarını gecikmeksizin uygulaması yasal bir zorunluluk olup, idarenin yargı kararlarına uyması ve bu kararların gereklerine göre işlem tesis etmesi ya da eylemde bulunmak zorunda olmasının, aynı zamanda hukuk devleti olmanın da bir gereği olduğu, yargı kararlarının uygulanması bakımından idarenin ''bağlı yetki'' içerisinde bulunduğu; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrası uyarınca da, idarenin maddi ve hukuki koşullara göre uygulanabilir nitelikte olan bir yargı kararını "aynen" ve "gecikmeksizin" uygulamaktan başka bir seçeneğinin bulunmadığı,
Dosyanın ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden; davacı tarafından ... Noterliğinin... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle; Dim Barajı Sulaması 2. Kısım İnşaat Projesine ait güzergahın değiştirilmesi istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin Devlet Su İşleri 13. Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin, .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla iptaline karar verildiği; anılan karara karşı davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının da Danıştay Onuncu Dairesinin 05/04/2023 tarih ve E:2022/4370, K:2023/1749 sayılı kararıyla onandığı; daha sonra, 11/05/2023 tarihinde, dava konusu işlemle, davacının taşınmazının acele kamulaştırılmasına karar verildiğinin görüldüğü,
Dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı ekinde gösterilen proje güzergahının, ... İdare Mahkemesinin belirtilen dava dosyasında sunulan öneri güzergahla karşılaştırması yapılan onaylı proje güzergahıyla aynı olup olmadığının, farklı olması halinde söz konusu davada incelenen onaylı proje güzergahının ne şekilde revize edildiğinin davalı idareler tarafından açıklanmasının istenilmesine ilişkin Dairelerinin 15/11/2023 tarihli ara kararına cevap olarak sunulan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü .... Bölge Müdürlüğünün dilekçesinde, söz konusu güzergahların aynı olmadığı, zira ... İdare Mahkemesince verilen sözü edilen iptal kararı nedeniyle onaylı proje güzergahının 20 ila 24. km'leri arasında ve sadece davacının parseliyle sınırlı olmak üzere revizyon yapıldığı, bu revizyon sonucunda davacıya ait parselin ön cephesinin 12,13 metreye çıkarıldığı, böylece döşenecek boru güzergahına göre kurulacak olan irtifak hakkı alanının İmar Kanunu'na göre komşu parselden 4 metre inşaat yaklaşma sınırını aşmaması nedeniyle davacının hak kaybı yaşamasının önüne geçildiğinin belirtildiği,
Söz konusu dilekçe ekinde konuya ilişkin olarak sunulan belgeler ile UYAP kayıtlarının (... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı, bu karara dayanak alınan 30/07/2021 havale tarihli bilirkişi raporu vd.) birlikte incelenmesinden, davalı idare tarafından gerçekleştirilen güzergah revizyonunun, döşenecek boru hattının parselin içerisinden geçirilmek yerine güney sınırıyla çakıştırılmasından ibaret olduğu; her ne kadar bu revizyon neticesinde, dava konusu taşınmazın revizyon öncesinde 6,20 metre olan inşaat cephesi, 8,13 metreye çıkarılmış ve yine revizyon öncesinde imar durumu açısından faydalanılamayacak olan 300 m2'lik alan büyüklüğü 250 m2'ye düşürülmüş, böylece davacı açısından kısmi bir iyileştirme sağlanılmış ise de anılan revizyonun, ... İdare Mahkemesinin iptal kararının gerekçesine uygun olmadığı; nitekim söz konusu karar incelendiğinde, İdare Mahkemesince yargısal denetimin, sadece davacının parseli özelinde değil güzergah bütününde ve onaylı proje güzergahıyla öneri güzergahın, konunun uzmanlarından oluşturulan bir bilirkişi heyeti marifetiyle, kamu yararı çerçevesinde mukayese edilmesi suretiyle yapıldığı ve sonuçta hazırlanan bilirkişi raporu doğrultusunda, "davacının iddiasında yer alan güzergâha göre projenin revize edilerek uygulanmasında davalı idare, ilgili belediyesi ve Karayolları Genel Müdürlüğü yönüyle gereken protokollerin/izinlerin alınması sonrasında teknik bir engelin olmadığı, söz konusu bu güzergahın son revize projede (28/10/2020 tarih onaylı S1 Ana Boru Hattı) boru hattının kısalması sebebiyle maliyette eksilişler getireceği, hattın yaklaşık olarak 260m kısalabileceği, ayrıca davaya konu ... ada/... parsel ve dava dışı ... ada/... parsel, içerisinden geçmesine/kamulaştırmaya ihtiyaç kalmayacağı (taşınmazlarda kamulaştırma ve değer kaybı oluşmayacağı), ancak davacının talebi ve iddiası güzergahın projelendirilmesi durumunda ... düğüm noktaları arasında branşman hatları/ara hatların yapılması gerektiği, söz konu branşman hatlarının maliyetinin ise 260m ana hat ve kamulaştırma toplam maliyetlerinin çok altında olacağının anlaşılması dolayısıyla da yapılacak güzergah değişikliğinin kamu yararına olduğunun anlaşılması karşısında, davacı tarafından yapılan güzergah değişikliğine ilişkin başvurunun reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle iptal kararı verildiği; bu gerekçenin ise döşenecek boru hattının davacıya ait parsel cephesiyle çakıştırılmasını değil tamamen farklı bir güzergahtan geçirilmesini gerektirdiğinin anlaşıldığı,
Öte yandan, davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce, söz konusu dava açılmadan önce montaj işlemlerinin belli bir yere kadar tamamlandığı, monte edilen boruların sökülerek, öneri güzergahta yeniden inşaat işlemlerinin gerçekleştirilmesinin kamu yararı değil kamu zararı meydana getireceği iddia edilmiş ise de, söz konusu iddiaların, anılan idare tarafından,... İdare Mahkemesinin gerekçesi özetlenen iptal kararına dayanak teşkil eden 30/07/2021 havale tarihli bilirkişi raporuna itiraz, anılan karara yönelik istinaf ve temyiz dilekçelerinde de ileri sürüldüğü, istinaf ve temyiz kararlarının istem özeti kısımlarında da bu iddialara yer verildiği; özetle, söz konusu iddiaların safahati açıklanan ilk derece ve kanun yolları aşamalarında da dikkate alındığı, ancak yine de İdare Mahkemesince iptal kararı verildiği ve bu karara yönelik kanun yolu başvurularının da reddedildiği anlaşıldığından, davalı idarenin belirtilen iddialarına itibar edilmediği,
Bu durumda; Mahkeme kararlarının idareler tarafından geciktirilmeksizin ve tam olarak yerine getirilmesinin idareler açısından yasal bir yükümlülük olduğu dikkate alınarak, dava konusu işlemin, Kamulaştırma Kanunu'nun yer verilen maddelerindeki usule uygun olarak gerçekleştirilmiş olmakla birlikte, daha önce verilmiş yargı kararlarına aykırı olarak tesis edildiği, bu nedenle hukuka uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle,
Dava konusu işlemin uyuşmazlığa konu taşınmaz yönünden iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idarelerden Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, güzergahın değiştirilmesi durumunda yapılan harcamaların kamu zararı doğuracağı, döşenen çelik borunun demontaj bedeli, yol geçişinde beton zarf içinde alınan borunun ve dirsek noktalarındaki beton içine alınan dirsek borularının sağlam demontajının yapılamayacak olması nedenleri ile boru bedellerinin de ekleneceği, netice itibarıyla onaylı projeye göre yapılan imalatlar için harcanan ödemeler ve döşenmiş hattın demonte edilerek alternatif güzergah kullanılmasının kamu zararı doğuracağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle uyuşmazlığa konu taşınmaz yönünden iptaline ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 25/09/2024 tarih ve E:2023/8104, K:2024/4940 sayılı kararının ONANMASINA,
3.Kesin olarak, 15/01/2025 tarihinde, oybirliği ile karar verildi.