T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/3083
Karar No : 2025/2250
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ: Huk. Müş. ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ: Av. ...
3- ... Valiliği
VEKİLİ: Av. ...
DİĞER DAVALI : ...Bakanlığı
VEKİLİ : Huk. Müş. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/05/2024 tarih ve E:2021/5026, K:2024/2838 sayılı kararının; davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı ve İzmir Valiliği tarafından iptale ilişkin kısmı yönünden, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ise vekalet ücreti yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 01/05/2019 tarihinde yapılan trafik denetimleri sırasında alkolmetre ile yapılan ölçümde alkollü olduğu tespit edilen ve sürücü belgesi geri alınarak hakkında idari para cezası uygulanan davacı tarafından, bireysel işlemlerin dayanağı olan İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 16/10/2017 tarih ve 64443 sayılı Genelgesi ile Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/05/2024 tarih ve E:2021/5026, K:2024/2838 sayılı kararıyla;
Anayasa'nın 2, 36, 125. maddelerine; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesine; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48/1,2,3. maddesine; 02/11/2011 tarih ve 28103 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (dava konusu Genelge'nin duyurulduğu tarihte yürürlükte bulunan haliyle) 2, 25, 38 ve 40. maddelerine; 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 1 ve 16. maddelerine yer verildikten sonra,
Dava konusu Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendi yönünden;
Anılan Yönetmelik hükmünün, Kanun'a uygun ve onun tekrarı niteliğinde olduğu, Kanun hükmünü kısıtlayıcı bir hüküm içermediği gibi sürücülerin bizzat sağlık kuruluşuna başvurmasını engelleyici bir kural da içermediği anlaşıldığından, can ve mal güvenliğini korumakla görevli idarenin tesis ettiği dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı,
Dava konusu İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 16/10/2017 tarih ve 64443 sayılı Genelgesi yönünden;
Dava konusu İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün dağıtım yerlerine gönderilen 16/10/2017 tarih ve 64443 sayılı Genelgesi'nde özetle; 2918 sayılı Kanun'un 48. maddesi ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesi çerçevesinde resmi yazıyla veya görevli nezaretinde sevk halinde alkol ölçümü yapılabileceği, kişinin kendi imkanları ile alkol ölçümü yaptırmasının ise mevzuat çerçevesinde mümkün olmadığı, bu nedenle bu şekilde başvuran kişilerin alkol ölçümünün yapılmaması gerektiğinin bildirildiği,
Genelge'de dağıtım yerlerinin;
-İzmir İl Sağlık Müdürlüğü,
-İzmir Kuzey Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği,
-İzmir Güney Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği,
-9 Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği,
-Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği,
-Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği olarak belirlendiğinin görüldüğü,
663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ülkemizde sağlık hizmetlerinin yürütülmesi yetkisinin Sağlık Bakanlığına verildiği, anılan Bakanlık tarafından hizmetin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla Kanun Hükmünde Kararname'nin 25. maddesinde verilen yetki kapsamında taşra teşkilatlanması yapılabileceğinin de tabii olduğu,
Ancak dava konusu Genelge ile 3201 sayılı Kanun'un 16. maddesi kapsamında Emniyet Genel Müdürlüğünün taşra teşkilatlarından olan İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü tarafından, sağlık hizmet sunucusu olan ve Sağlık Bakanlığının sağlık politikaları kapsamında hizmet sürdüren dağıtım yerlerine, bu hizmete müdahale eder, hatta hizmeti engeller şekilde talimat verildiği, alkol ölçümü yaptırmak isteyen kişilerin görevli memur nezaretinde başvurulmaması halinde bu taleplerinin yerine getirilmemesi gerektiği hususunun duyurulduğunun anlaşıldığı,
Bu durumda, ülkemizde sağlık otoritesi olan Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen sağlık hizmetine müdahale niteliğindeki İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü Genelgesi'nde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı,
Kaldı ki mevzuatta, Sağlık Bakanlığına, İl Emniyet Müdürlüğüne herhangi bir konuda yetki devri yapabilme yetkisinin de verilmediğinin görüldüğü gerekçesiyle,
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendi yönünden davanın reddine, İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 16/10/2017 tarih ve 64443 sayılı Genelgesi'nin iptaline, dava kısmen iptal, kısmen ret kararı ile sonuçlandığından, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 34.200,00-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 34.200,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı tarafından, Daire kararında da belirtildiği üzere dava konusu Yönetmelik'in 97. maddesinde hak arama özgürlüğünü kısıtlayan herhangi bir düzenleme bulunmadığı, 2918 sayılı Kanun'un 48. maddesi kapsamında yapılan bir işlem nedeniyle kişilerin kendi imkanlarıyla alkol ölçümü yaptırmak üzere sağlık kuruluşlarına başvurması halinde alkol ölçümü yapılmamasına dair hazırlanan herhangi bir talimat bulunmadığı, diğer yandan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde yapılan düzenleme ile itirazların ilgili mahkemelere yapılabileceği hüküm altına alınarak sürücülerin yasal haklarına açıklık getirildiği, dava konusu Genelge'de hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden İzmir Valiliği tarafından, her ne kadar dava konusu düzenleme İl Emniyet Müdürlüğünce hazırlamışsa da, Valilik tarafından yürürlüğe konulması nedeniyle Valilik işlemi olduğu, valilerin de ilin genel idaresinden her bakana karşı ayrı ayrı sorumlu olması nedeniyle Genelge'de hukuka aykırılık bulunmadığı, kabul anlamına gelmemek kaydıyla düzenlemenin alkol ölçümlerinde ilgili Yönetmelik hükümlerinin nasıl uygulanacağının belirlenmesi amacıyla tesis edildiğinden ve sağlık hizmetleri ile alakalı olmadığından, sağlık hizmetlerine müdahale niteliği taşımadığı, ilgilinin kendi isteğiyle yaptırılan tahlil sonucuna itibar edilemeyeceği, tahlilin memur nezaretinde gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde Danıştay kararları bulunduğu belirtilerek Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, dava konusu Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendi yönünden davanın reddine karar verilmiş olmasına rağmen, İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 16/10/2017 tarih ve 64443 sayılı Genelgesi'nin iptaline karar verilmesi nedeniyle aleyhlerine vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davalı idarelerden İzmir Valiliğinin temyiz talebi süresinde olmadığından, temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle reddi, İçişleri Bakanlığının temyiz istemine konu Daire kararının iptale ilişkin kısmının onanması, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının vekalet ücretine yönelik temyiz talebi yönünden ise kararın düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalı İzmir Valiliğinin temyiz istemi yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinde, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının, başka kanunlarda aksine hüküm olsa dahi Danıştayda temyiz edilebileceği ve bu kararlara karşı tebliğ tarihini izleyen otuz gün içinde Danıştayda temyiz yoluna başvurulabileceği; 48. maddesinin 7. fıkrasında ise, temyizin kanuni süre içinde yapılmadığının anlaşılması halinde, dosyanın gönderildiği Danıştayın ilgili dairesince ve kurulunca, temyiz isteminin reddine kesin olarak karar verileceği kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, temyiz istemine konu Danıştay Sekizinci Dairesi kararının, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine uygun olarak davalı İzmir Valiliğine 21/09/2024 tarihinde tebliğ edildiği; ancak, Kanun'un öngördüğü otuz günlük temyiz süresinin son günü olan 21/10/2024 Pazartesi günü bitimine kadar temyiz isteminde bulunulabilecek iken, bu tarihten sonra 31/10/2024 tarihinde kayda giren dilekçe ile temyiz isteminde bulunulduğu anlaşıldığından, davalı İzmir Valiliğinin süresinde olmayan temyiz isteminin incelenmesine hukuki olanak bulunmamaktadır.
Davalı İçişleri Bakanlığının temyiz istemi yönünden;
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Sekizinci Dairesi kararının, dava konusu Genelge'nin iptaline ilişkin kısımı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup davalı İçişleri Bakanlığı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının vekalet ücretine ilişkin temyiz istemine gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; temyiz incelemesi sonunda Danıştayın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı kurala bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, kararlarda, yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği hüküm altına alınmış; aynı Kanun'un 31. maddesinin yargılama giderleri konusunda yollamada bulunduğu 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun yerine yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesinde; vekâlet ücretine yargılama giderleri arasında yer verilmiş ve 326. maddesinde; Kanun'da yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği, davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkemenin, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştıracağı belirtilmiş; böylece, kural olarak, yargılama giderlerinin davada haksız çıkan tarafa yükletilmesi esası benimsenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; 01/05/2019 tarihinde yapılan trafik denetimleri sırasında alkolmetre ile yapılan ölçümde alkollü olduğu tespit edilen ve sürücü belgesi geri alınarak hakkında idari para cezası uygulanan davacı tarafından, bireysel işlemlerin dayanağı olan İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 16/10/2017 tarih ve 64443 sayılı Genelgesi ile Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 15/05/2024 tarih ve E:2021/5026, K:2024/2838 sayılı kararıyla, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendi yönünden davanın reddine, İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 16/10/2017 tarih ve 64443 sayılı Genelgesi'nin iptaline, dava kısmen iptal, kısmen ret kararı ile sonuçlandığından, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 34.200,00-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 34.200,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarıldığı üzere, Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 15/05/2024 tarih ve E:2021/5026, K:2024/2838 sayılı kararıyla, davalı idarelerden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını ilgilendiren Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendi yönünden davanın reddine karar verildiği, dolayısıyla davalı idarelerden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı aleyhine verilen bir karar bulunmadığı, iptal kararı verilen İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 16/10/2017 tarih ve 64443 sayılı Genelgesi'nin diğer davalı İzmir Valiliği tarafından tesis edildiği görüldüğünden, davalı idarelerden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının davada haksız çıkan taraf olarak kabulüyle, iptale ilişkin kısım nedeniyle vekalet ücretinden sorumlu tutulmasına hukuken olanak bulunmadığı ve bu idare aleyhine vekalet ücretine hükmedilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği hususunun yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği anlaşıldığından, temyize konu Daire kararının (4) numaralı hüküm fıkrasında yer alan, " Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 34.200,00-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
" ifadesinin, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca; "Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 34.200,00-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İzmir Valiliğinden alınarak davacıya verilmesine,
" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı İzmir Valiliğinin temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle reddine,
2. Davalı İçişleri Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının temyiz isteminin reddine,
3. Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/05/2024 tarih ve E:2021/5026, K:2024/2838 sayılı kararının temyize konu İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 16/10/2017 tarih ve 64443 sayılı Genelgesi'nin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA,
4. Anılan Daire kararının, (4) numaralı hüküm fıkrasındayer alan, "Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 34.200,00-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine," ifadesinin, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca; "Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İzmir Valiliğinden alınarak davacıya verilmesine,
" şeklinde düzeltilerek ONANMASINA,
5. Kesin olarak, 27/10/2025 tarihinde davalı İzmir Valiliğinin temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısım yönünden oybirliği, diğer kısımlar yönünden oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesinde Danıştayın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükmüne yer verilmiş ise de, davalı idarelerden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğine yönelik temyiz isteminin, anılan Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca kararın düzeltilerek onanması şeklinde hüküm kurulabilmesine olanak tanıyan "yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hata ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlık" kapsamında bir durum olarak değerlendirilebilecek hususlardan olmayıp, anılan maddenin 2. fıkrasının (b) bendi uyarınca kararın bozulmasını gerektiren "hukuka aykırılık" kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden, vekalet ücreti hakkında da davanın esası hakkında karar vermeye yetkili ve görevli olan Danıştay Sekizinci Dairesince karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenle, davalı idarelerden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Daire kararının anılan idare aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesi yönünden bozulması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyoruz.
KARŞI OY
XX- Dava, 01/05/2019 tarihinde yapılan trafik denetimleri sırasında alkolmetre ile yapılan ölçümde alkollü olduğu tespit edilen ve sürücü belgesi geri alınarak hakkında idari para cezası uygulanan davacı tarafından, bireysel işlemlerin dayanağı olan İzmir Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 16/10/2017 tarih ve 64443 sayılı Genelgesi ile Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 97. maddesinin 3. fıkrasının (f) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu Genelgenin valilik tarafından yürürlüğe konulduğundan, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu gereğince valilerin sadece İçişleri Bakanlığının ildeki temsilcisi olmayıp tüm bakanlıkların ildeki temsilcisi olmaları sebebiyle Genelgede yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, hastanelerin ilgili kişilerin kimliklerinin tespiti konusunda sıkı bir denetim yükümlülüğünün bulunmaması nedeniyle, dava konusu Genelge ile farklı kişilerin alkol ölçümü yaptırmasının önüne geçilmesini teminen görevli nezaretinde sevk halinde alkol ölçümü yapılmalarının öngörüldüğü anlaşıldığından, dava konusu düzenlemenin belirtilen nedenlerle, Daire kararının Genelgenin iptaline yönelik kısmının bozulması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.