T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/3126
Karar No : 2025/779
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Analiz Hizmetleri AŞ
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onuncu Dairesinin 11/09/2024 tarih ve E:2020/3140, K:2024/2821 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 29/12/2018 tarih ve 30640 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (İthalat:2019/15)'in 15. maddesinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 11/09/2024 tarih ve E:2020/3140, K:2024/2821 sayılı kararıyla;
Davalı idarenin davanın süresinde açılmadığı yolundaki itirazı yerinde görülmemiş,
29/12/2018 tarih ve 30640 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ'in (İthalat:2019/15) "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, bu Tebliğ'in, Ek-1’deki listede yer alan ithal eşyanın (uyuşmazlık bakımından ayakkabının) insan sağlığının korunması yönünden karşılarında gösterilen mevzuatta bulunan şartlara uygun olup olmadığının riske dayalı denetim sistemi (RDDS) yoluyla denetlenmesi, toplatılması, düzeltilmesi ve imhasına ilişkin usul ve esasları kapsadığı; aynı Tebliğ'in "İhtisas kuruluşları" başlıklı 15. maddesinde ise, bu Tebliğ hükümlerine göre numune alınmasının, testler, toplatma ve imha işlemlerinin, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünün belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde ilgilisi ve İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği (İTKİB) tarafından uluslararası akreditasyona sahip laboratuvarlara ve uluslararası gözetim şirketlerine yaptırılacağı düzenlemelerine yer verildiği,
Bilahare anılan Tebliğ'in, 31/12/2019 tarih ve 30995 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (İthalat: 2020/15)'in 18. maddesi ile bütünüyle yürürlükten kaldırıldığı, ancak 2020/15 sayılı Tebliğ'de de, dava konusu (mülga) Tebliğ ile aynı düzenlemelere yer verildiği,
2020/15 sayılı Tebliğ'in ise, 07/11/2020 tarih ve 31297 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe giren Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2021/18)'in 14. maddesi ile tümüyle yürürlükten kaldırıldığı; 2021/18 sayılı Tebliğ'in "TAREKS ve firma tanımlaması" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin ithalat denetimiyle ilgili tüm işlemlerin TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi) üzerinden ve risk analizine göre yapılacağının kural altına alındığı, ayrıca davacının iptalini talep ettiği düzenlemeye de yer verilmediği,
Buna göre, 2021/18 sayılı Tebliğ'de, dava konusu 2019/15 sayılı Tebliğ'de esas alınan RDDS sisteminin terk edilerek TAREKS sisteminin benimsendiği; daha açık bir anlatımla RDDS kapsamında yapılan denetimlerin sonlandırıldığı, söz konusu denetimlerin halihazırda Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğünce TAREKS kapsamında yapıldığı, dolayısıyla bahse konu denetimlerin, bu alanda faaliyet gösteren -davacı şirket de dahil olmak üzere- bütün firmalara açık hale getirildiğinin anlaşıldığı,
Takip eden süreçte de bazı tekstil, konfeksiyon ve deri ürünlerinin denetimine ilişkin olarak TAREKS sisteminin uygulanmaya devam edildiğinin görüldüğü (31/12/2021 tarih ve 31706 -4. Mükerrer- sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2022/18 sayılı Tebliğ, 31/12/2022 tarih ve 32060 -4. Mükerrer- sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2023/18 sayılı Tebliğ, 31/12/2023 tarih ve 32416 -4. Mükerrer- sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2024/18 sayılı Tebliğ),
Bu durumda, Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2021/18) ile dava konusu 2019/15 sayılı Tebliğ'de öngörülen RDDS sonlandırılarak tekrar TAREKS'e geçildiği, dava konusu Tebliğ'in tümüyle yürürlükten kaldırıldığı, ayrıca halihazırda yürürlükte bulunan Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2024/18)'de de TAREKS'in uygulanmaya devam edildiği hususları bir arada değerlendirildiğinde, esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı şirketin kazanılmış bir hakkının bulunmadığı, Dairenin yerindelik denetimi yaparak daha sonra yayımlanan Tebliğ'in önceki işlemi etkisiz hale getirdiği yönünde bir yorum yapmasının hukuka aykırı olduğu, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu 11/09/2024 tarih ve E:2020/3140, K:2024/2821 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 09/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Dava, 29/12/2018 tarih ve 30640 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (İthalat:2019/15)'in 15. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
29/12/2018 tarih ve 30640 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ'in (İthalat:2019/15) "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, bu Tebliğ'in, Ek-1’deki listede yer alan ithal eşyanın (uyuşmazlık bakımından ayakkabının) insan sağlığının korunması yönünden karşılarında gösterilen mevzuatta bulunan şartlara uygun olup olmadığının riske dayalı denetim sistemi (RDDS) yoluyla denetlenmesi, toplatılması, düzeltilmesi ve imhasına ilişkin usul ve esasları kapsadığı; aynı Tebliğ'in "İhtisas kuruluşları" başlıklı 15. maddesinde ise, bu Tebliğ hükümlerine göre numune alınmasının, testler, toplatma ve imha işlemlerinin, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünün belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde ilgilisi ve İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği (İTKİB) tarafından uluslararası akreditasyona sahip laboratuvarlara ve uluslararası gözetim şirketlerine yaptırılacağı kuralına yer verilmiştir.
Anılan Tebliğ, 31/12/2019 tarih ve 30995 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (İthalat: 2020/15)'in 18. maddesi ile bütünüyle yürürlükten kaldırılmış, ancak 2020/15 sayılı Tebliğ'de de, dava konusu (mülga) Tebliğ ile aynı düzenlemelere yer verilmiştir.
2020/15 sayılı Tebliğ ise, 07/11/2020 tarih ve 31297 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe giren Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2021/18)'in 14. maddesi ile tümüyle yürürlükten kaldırılmış olup; 2021/18 sayılı Tebliğ'in "TAREKS ve firma tanımlaması" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin ithalat denetimiyle ilgili tüm işlemlerin TAREKS (Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi) üzerinden ve risk analizine göre yapılacağı kural altına alınmış, ayrıca davacının iptalini talep ettiği düzenlemeye de yer verilmemiştir.
Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; 30/12/2017 tarih ve 30286 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Bazı Tüketici Ürünlerinin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2018/18)" uyarınca ithal edilmek istenen ve Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) tarafından fiili denetime yönlendirilen ayakkabı ürünlerinden, Ticaret Bölge Müdürlüğünce alınan numunelerin Fitalat, Krom VI, Dioktiltin (DOT) içeriklerinin tespitine yönelik test işlemleri davacı şirketin de aralarında yer aldığı çeşitli laboratuvarlara yaptırılmakta iken; 29/12/2018 tarih ve 30640 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren "Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (İthalat:2019/15)" ile Riske Dayalı Denetim Sistemine (RDDS) geçilerek numune alma, test, toplatma, imha gibi işlemlerin tamamının anılan Tebliğ'in dava konusu 15. maddesi uyarınca yetkilendirilen İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği (İTKİB) tarafından belirlenen ... Gözetim Hizmetleri AŞ (EKOTEKS) laboratuvarlarına yaptırıldığı, bunun üzerine davacı şirket tarafından 21/12/2018 ve 04/01/2019 tarihlerinde davalı idareye başvurularak söz konusu ürünlerin incelenme yetkisinin sadece EKOTEKS laboratuvarlarına verilmesi nedeniyle mağdur olduklarından, Tebliğ kapsamındaki ürünlerin laboratuvarlarına da gönderilmesinin talep edildiği, bu taleplerin, Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminde, "2019/15 sayılı Tebliğin 15. maddesi uyarınca, numune alma ve test işlemlerinin İTKİB bünyesinde faaliyet gösteren İstanbul Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçı Birliğinin (İHKİB) iştiraki olan ... Gözetim Hizmetleri A.Ş.'ye yaptırıldığı, bu laboratuvarın sektörün gelişmesine katkı sunan ve kar amacı gütmeyen bir kuruluş olduğu" ifadelerine yer verilmek suretiyle reddi üzerine, "Bazı Tekstil, Konfeksiyon ve Deri Ürünlerinin Denetimine İlişkin Tebliğ (İthalat:2019/15)"in 15. maddesinin iptali istemiyle temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu edilen Tebliğ ile belirlenen denetim sisteminden daha sonraki yıllarda çıkarılan Tebliğ'ler ile vazgeçilmiş olması ve dava konusu Tebliğ'in yürürlükten kaldırılmasının, davanın açıldığı tarihte ve belirli bir dönemde yürürlükte kalarak hukuki sonuçlarını doğuran dava konusu maddenin esasının incelenmesi suretiyle hukukilik denetiminin yapılmasına engel teşkil etmediği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, Dairece dava konusu Tebliğ (İthalat:2019/15)'in 15. maddesinin esasının incelenmesi gerekirken, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.