T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/3129
Karar No : 2025/1765
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : I- (DAVALILAR):
1-...Bakanlığı
VEKİLİ: Av. ...
2- ... Organize Sanayi Bölge Başkanlığı
VEKİLİ: Av. ...
II- (DAVALILAR YANINDA MÜDAHİL):
... İnş. Akaryakıt Otom. Antrepo San. ve Tic. AŞ
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İkitelli Organize Sanayi Bölgesi ... ada, ... sayılı parselde bulunan akaryakıt istasyonuna komşu olan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın akaryakıt ve LPG istasyonu alanına alınmasına ilişkin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca 30/04/2019 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde yer alan akaryakıt istasyonu ile ... parsel sayılı taşınmazda yer alan akaryakıt istasyonu arasındaki mesafenin yasal düzenlemelerde yer alan asgari mesafe şartına uygun olmadığı, iki taşınmaz arasında mesafe şartının sağlanmadığı, dava konusu planlar ile ... sayılı parselde önerilen akaryakıt istasyonunun kavşağa 8 metre mesafede olduğu ve mevzuatta aranan kavşak mesafesini sağlamadığından dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu ... ada, ... sayılı parselin dava konusu planlarda akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanında kaldığı, planlarda Organize Sanayi Bölgeleri Yönetmeliği'nin 36. maddesine göre yapılaşma şartlarının sağlandığı, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın üzerinde faal akaryakıt istasyonu bulunduğu ve bu istasyonun ... sayılı parselde yer alan akaryakıt istasyonundan daha önce faaliyete geçtiği, şehir içi yollarda iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafenin 1 km olması gerektiği, bu mesafenin akaryakıt istasyonu önündeki yolun yönü esas alınarak belirlenmesi gerektiği, müdahil şirkete ait olan akaryakıt istasyonunun ... Bulvarından giriş aldığı, çıkışının ise ... Bulvarından yapıldığının keşif günü tespit edildiği, fiili durum bu olmakla birlikte gerek plan tarihinde yürürlükte olan Ulaşım Trafik Komisyonun 01/10/2015 tarihli kararı gerekse de plan notu ile yapılan düzenleme doğrultusunda söz konusu istasyonun ...Bulvarından giriş ve çıkış alması gerektiği, hukuki durum esas alınarak değerlendirme yapılması durumunda ise, ... ada, ... sayılı parselde yer alan akaryakıt istasyonuna ... Caddesinden giriş, ... Caddesinden çıkış verildiği, dava konusu olan ... ada, ... sayılı parselde yer alan akaryakıt istasyonun ise... Bulvarına cepheli olduğu ve ... Caddesinden giriş ve çıkış sağlamayacağı, 1 km mesafe şartının ancak aynı yön üzerinde bulunan istasyonlar için söz konusu olacağı, mevcut durumda ise söz konusu akaryakıt istasyonları birbirine komşu parsellerde yer alsalar da aynı istikamet üzerinde olmadıkları ve buna göre Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin mesafe kısıtlamalarını düzenleyen 45. maddesinde yer alan 1 km mesafe koşulunun sağlanmış olduğu, dava konusu akaryakıt istasyonun kavşak mesafesini sağlamadığı yönündeki iddiaya gelince; Karayolları Genel Müdürlüğünün 20/11/2015 tarihli yazısında, dava konusu ... ada, ... sayılı parsele cepheli yolların Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ve sorumluluğu altında bulunmadığının belirtildiği, bu kapsamda değerlendirmenin Karayolları Kenarında Yapılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'in Üçüncü Kısmına göre yapılması gerektiği, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notlarının 6. maddesinde, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulmasının gerekli olduğunun belirtildiği, mevcut durumda akaryakıt istasyonlarının giriş ve çıkışlarının Ulaşım Trafik Komisyonu kararları ile belirlendiği, dava konusu plan tarihinde geçerli olan ... tarih ve... sayılı Ulaşım Trafik Komisyonu kararı ile ... sayılı parsele ... Bulvarından giriş ve çıkış verildiği ve değerlendirmenin de fiili duruma göre değil hukuki duruma göre yapılması gerektiği, bu kapsamda yapılan incelemede ... Bulvarından yapılan çıkışın Atatürk Bulvarı ve ... Bulvarı kesişiminde yer alan kavşağa mesafesinin 50 metrenin üzerinde olduğunun anlaşıldığı, dava konusu planlarda ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olarak akaryakıt istasyonu için kavşak mesafesinin korunduğu, dava konusu planlarda şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve mevzuta aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve davanın reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 16/04/2024 tarih ve E:2023/6623, K:2024/2247 sayılı kararıyla;
Davanın devamı sırasında ... ada, ... sayılı parsele "... Bulvarından 10 metre giriş, ... Bulvarından 10 metre çıkış düzenlemesi yapılarak" plan notlarına işlenmesine ilişkin İkitelli OSB 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama planı notu değişikliğinin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca 22/10/2021 tarihinde onaylandığı, bu plan notu değişikliklerinin...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:...K:...sayılı kararı ile kabul edilerek, anılan İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verildiği, bu kararın ise Dairelerinin ... tarih ve E:...K:... sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği,
Bu bakımdan güncel durumda dava konusu ... sayılı parseldeki akaryakıt istasyonu ile ... sayılı parseldeki akaryakıt istasyonunun cephe aldıkları yol ve akaryakıt istasyonuna giriş çıkışlarının hangi yoldan yapıldığının tespit edilerek ilgili kanun, yönetmelik, tebliğler ve Enerji Piyasası Denetleme Kurumu (EPDK) kararları uyarınca aynı yönde kalıp kalmadıklarının tereddüde yer vermeyecek kesinlikte hukuki ve bilimsel dayanağı ile birlikte ortaya konulması amacıyla aralarında ulaşım konusunda uzman bir bilirkişinin olduğu yeni bir heyet tarafından mahalinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak, ilgili mevzuat uyarınca anılan akaryakıt istasyonlarının asgari mesafe şartı, kavşak mesafe şartları ile parselin sağlaması gereken asgari genişlik, derinlik ve cephe şartlarını sağlayıp sağlamadığının yerinde ölçüm yapılmak suretiyle açıklığa kavuşturulduktan sonra uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın devamı sırasında ... ada, ... sayılı parsele "... Bulvarından 10 metre giriş, ... Bulvarından 10 metre çıkış düzenlemesi yapılarak" plan notlarına işlenmesine ilişkin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca 22/10/2021 tarihinde onaylanan İkitelli OSB 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notu değişikliği yapıldığı, mevcut durumda yeni plan notu doğrultusunda değerlendirme yapıldığında ise ... ada, ... sayılı parselde önerilen akaryakıt istasyonunu girişinin kavşağa olan mesafesinin plan açıklama raporunda da belirtildiği gibi 89,32 metre olduğu, dolayısıyla taşınmazın ... Bulvarı ve ... Bulvarı kesişiminde yer alan kavşağa mesafesinin 50 metrenin üzerinde olduğu anlaşıldığından, dava konusu edilen planlarda ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olarak akaryakıt istasyonu için kavşak mesafesinin belirlendiğinin görüldüğü açıklaması eklenerek istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu parseldeki akaryakıt istasyonu girişinin kavşağa olan mesafesinin 8 metre olduğu, ısrar kararında istasyon çıkışının kavşağa mesafesinin hiç değerlendirilmediği, ... sayılı parsele verilen akaryakıt ve LPG bayilik lisansının asgari mesafe koşulunu sağlamadığı gerekçesiyle yargı kararıyla ipal edildiği, dava konusu planların taşıt yolundaki kavşak noktalarını artıracağı, trafik akışı ve güvenliğini olumsuz biçimde etkileyeceği, planlarda kamu yararı değil, bireysel yararın gözetildiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davalı idarelerden Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı idarelerden İkitelli Organize Sanayi Bölge Başkanlığı ve davalılar yanında müdahil tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi gerekirken, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolunda verilen ısrar kararında isabet bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İkitelli Organize Sanayi Bölgesi (OSB) sınırları içinde bulunan ve üzerinde fiilen akaryakıt ve LPG servis istasyonu bulunan davacının yönetim kurulu başkanı ve hissedarı olduğu ... Petrol Ürünleri ve Ticaret AŞ.'ye ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın komşuluğunda bulunan ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz 08/01/1996 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında sanayi alanında, 15/11/2002 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında sosyal tesis alanında kalırken, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı Oluru ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile E:1, hmax:6,50 metre konut dışı kentsel çalışma alanına alınmış, bu plan notlarında konut dışı kentsel çalışma alanında akaryakıt istasyonu kurulabileceğine ilişkin hüküm yer almış, davacı tarafından anılan plan değişikliklerinin iptali istemiyle açılan davada,... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, OSB sınırları içerisinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının plan onaylama yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle anılan plan değişikliklerinin iptaline karar verilmiş, bu karar Danıştay Altıncı Dairesinin 12/04/2016 tarih ve E:2015/2581, K:2016/1620 sayılı kararıyla onanmıştır.
... ada, ... sayılı parselin plansız duruma gelmesinin ardından İkitelli OSB tarafından hazırlanan ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 30/04/2019 tarihinde onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile ... sayılı parsel E:1, hmax:serbest akaryakıt ve LPG istasyonu alanına alınmış, plan notlarında; ''... ada, ... sayılı parsel ... Bulvarı cephelidir. ... Bulvarından giriş ve çıkış sağlayamaz. İkitelli OSB İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü 01/10/2015 tarih ve UTK/37-25 sayılı kararına istinaden kavşak güvenliği ve cephe yönü konusunda gerekli önlemleri alır ve aldırır.'' hükmüne yer verilmiş, plan notları doğrultusunda tesis edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğünün... tarih ve... sayılı kararıyla, ... sayılı parselde yapılacak akaryakıt istasyonuna ... Bulvarından 10 metre giriş, 10 metre çıkış verilmesi ulaşım ve trafik güvenliği açısından uygun görülmüştür.
30/04/2019 tarihinde onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notları ile ... sayılı parsele ... Bulvarından giriş ve çıkış yapılmasının öngörülmesinin ardından 22/10/2021 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notu değişikliği ile ... ada, ... sayılı parsele girişin Atatürk Bulvarından, çıkışın ise ... Bulvarından sağlanacağı plan notlarına işlenmiş, anılan plan notu değişikliği açıklama raporunda; 30/04/2019 tarihinde onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 7 sayılı parsele önerilen giriş ve çıkışın 50 metrelik asgari kavşak mesafesi şartını sağlamadığı, 22/10/2021 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notu değişikliği ile kavşak mesafesinin 89,32 metreye çıkarılarak kavşak mesafesi şartının sağlandığının belirtildiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde; "Nazım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne, 6. maddesinde; "Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; 'Çevre Düzeni Planları' ve 'İmar Planları' kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır. Mekânsal strateji planlarında; kalkınma planı ile varsa bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgelerinde ortaya konulan hedefler dikkate alınır." hükmüne yer verilmiştir.
Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'in "Kavşak Mesafesi" başlıklı 37. maddesinde, "Karayolu kenarında yapılacak ve açılacak tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu kenar çizgisi ile kesiştiği noktanın kavşak başlangıcına mesafesi; Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağına dahil, bölünmüş devlet ve il yolları ile aynı yönde birden fazla şeridi olan iki yönlü devlet yollarında en az 100 metre, diğer devlet ve il yollarında en az 75 metre, Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki karayollarının diğer yollar ile teşkil etmiş olduğu kavşakların diğer yollardan yaklaşımında enaz 50 metredir." hükmüne, "Cephe Genişlikleri" başlıklı 40. maddesinde, "Devlet ve il yolları kenarında yapılacak ve açılacak tesisler için cephe genişliği;
a) Devlet ve il yolları kenarındaki akaryakıt istasyonları ile yolcu terminalleri için en az 40 metre.
b) Devlet ve il yolları kenarındaki diğer tesisler için münferit geçiş yolu talep edilmesi halinde enaz 20 metredir.
c) Devlet ve il yolları kenarındaki tesislere ait geçiş yolu ile adalar;
Akaryakıt istasyonları ile yolcu terminallerinde devlet ve il yolunun bölünmüş veya iki yönlü olma durumuna göre Ek-7 veya Ek-8 deki proje örneğine, diğer tesislerde devlet ve il yolunun bölünmüş veya iki yönlü olma durumuna göre Ek-9 veya Ek-10 daki proje örneğine uygun olarak düzenlenir. Cephe genişliğinin tahkikinde, mülkün karayolu sınır çizgisine kesintisiz olarak çakışan ortak uzunluğu esas alınır."
kuralına, "Yapı Yaklaşma Mesafesi" başlıklı 41. maddesinde ise, "Tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafe;
a) Tesisler bünyesinde yapılacak olan yer üstü akaryakıt, sıvılaştırılmış gaz ve diğer tehlikeli madde depoları için en az 50 metre,
b) Her türlü yer altı depoları ile akaryakıt ve (LPG/CNG) istasyonları, akaryakıt ve sıvılaştırılmış gaz dolum istasyonları, umuma açık park yerleri ve garajlar, yolcu ve yük terminalleri, atölye, fabrika, işhanı, çarşı, pazar yerleri, ticari bina, sinema, tiyatro, gazino, gibi eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, müstakil olarak yapılan otel-motel lokanta ve kahvehaneler, araç bakım ve onarım yerleri, araç teşhir ve satış yerleri, hububat, fındık, tütün, pamuk, pancar vb. tarım ürünlerinin muhafaza edildiği kapalı depolar, sürücü kurs yerleri, toptancı hal, üretme-besi çiftliği ve ahırlar, maden ve petrol şantiye, ocak ve tesisleri, havuzlar, sabit kantarlar, eğitim, sağlık, dini ve kültürel vb. kamu ve özel yapılar ile yukarıda sayılan tesislere ait her türlü ana binalar ve sundurmalar için en az 25 metredir." hükmü yer almıştır.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 8. maddesinin son fıkrasında; "Kurul teknik ve ekonomik kriterlere göre bayilik kategorileri oluşturabilir. Bu durumda bayilik lisansları kategorilerine göre düzenlenir. Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki mesafeler aynı yönde olmak üzere şehirler arası yollarda on kilometreden şehir içi yollarda bir kilometreden az olmamak üzere Kurul tarafından çıkarılacak ve 01/01/2005 tarihinde yürürlüğe girecek yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiş; 17/06/2004 tarih ve 25945 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin "Mesafe kısıtlamaları" başlıklı 45. maddesinde; iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafenin, aynı yönde olmak üzere; şehirler arası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı kuralına, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 37. maddesinde ise, "Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; şehirlerarası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz." kuralına yer verilmiştir.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 15/12/2016 tarih ve 6664 sayılı kararının 2. maddesinde, “Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki asgari mesafe kısıtlaması uygulamalarında, istasyonun üzerinde bulunduğu yol ismi veya yol kodu değil, yön esası dikkate alınır, a) Şehirlerarası yolların üzerindeki akaryakıt ve LPG istasyonları arasında on kilometrelik mesafe aranır, b) Şehir içi yolların üzerindeki akaryakıt ve LPG istasyonları arasında bir kilometrelik mesafe aranır, c)Şehir içi yollar ile şehirlerarası yolların kesiştiği kesimlerde yer alan istasyonlar arasında en az bir kilometrelik mesafe bulunur, d)Şehir içi yollar ile şehirlerarası yollar yukarıda açıklanan hususlar dikkate alınarak birbirlerinden ayrı olarak değerlendirilir.”; 3. maddesinde “Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki asgari mesafe ölçümlerinde iki yapı arasındaki mesafe dikkate alınır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri ile getirilen akaryakıt istasyonu fonksiyonunun mesafe kriteri açısından ve kavşak mesafesi açısından irdelenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlık, davacının yönetim kurulu üyesi ve hissedarı olduğu ... Petrol Ürünleri ve Ticaret AŞ'ye ait akaryakıt istasyonu ile davalı yanında müdahile ait uyuşmazlık konusu akaryakıt istasyonu arasındaki mesafenin ve davalı yanında müdahile ait akaryakıt istasyonunun kavşak mesafesinin yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığından kaynaklanmaktadır.
İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda, mesafe şartı yönünden inceleme yapıldığında; keşif günü yapılan incelemelerde ... Bulvarı ve devamındaki ... Bulvarının aynı yönlü işleyen yollar olduğu, ... Bulvarından gelen aracın “yön” değiştirmeden ... Bulvarına geçebildiği, hatta ... Caddesinden ... Bulvarına, ... Bulvarından da Bedrettin Bulvarına devam eden bir aracın aynı “yönde” hareket ettiğinin tespit edildiği, dolayısıyla, iki akaryakıt istasyonu arasında şehir içi yollardaki 1 km mesafe şartının aranması gerektiği, bu anlamda, iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafenin yaklaşık 300 metre mesafede olduğu, bu nedenle dava konusu planların, akaryakıt istasyonları arası mesafe koşuluna uymadığı değerlendirilmiş, kavşak mesafesi yönünden inceleme yapıldığında ise; Karayolları Genel Müdürlüğünün 20/11/2015 tarihli yazısında parsele cepheli yolların Müdürlüğün bakım ve sorumluluğu altında bulunmadığının ifade edildiği ilgili yolların belediye bakım ve sorumluluğunda olması nedeniyle akaryakıt tesisi giriş ve çıkışının kavşağa en az 50 metre mesafede olması gerektiği, UKOME’nin ... tarih ve... sayılı kararı üzerinden yapılan ölçümde, dava konusu parselde planlanan akaryakıt istasyonun kavşağa mesafesinin yaklaşık 8 metre olduğu, bu nedenle dava konusu planların, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'e aykırı olduğu değerlendirilmiş ise de; bilirkişiler arasında ulaşım konusunda uzman bir kişinin bulunmadığı görülmüştür.
Israr kararında ise; mesafe şartı yönünden inceleme yapıldığında, iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafenin 1 km olması gerektiği, bu mesafenin akaryakıt istasyonu önündeki yolun yönü esas alınarak belirlenmesi gerektiği, müdahil şirkete ait olan akaryakıt istasyonunun ... Bulvarından giriş aldığı, çıkışının ise ... Bulvarından yapıldığının keşif günü tespit edildiği, fiili durum bu olmakla birlikte gerek plan tarihinde yürürlükte olan Ulaşım Trafik Komisyonun 01/10/2015 tarihli kararı gerekse de plan notu ile yapılan düzenleme doğrultusunda söz konusu istasyonun ... Bulvarından giriş ve çıkış alması gerektiği, hukuki durum esas alınarak değerlendirme yapılması durumunda ise, ... ada, ... sayılı parselde yer alan akaryakıt istasyonuna ... Caddesinden giriş, ... Caddesinden çıkış verildiği, dava konusu ... ada, ... sayılı parselde yer alan akaryakıt istasyonun ise ... Bulvarına cepheli olduğu ve ... Caddesinden giriş ve çıkış sağlamayacağı, 1 km mesafe şartının ancak aynı yön üzerinde bulunan istasyonlar için söz konusu olacağı, mevcut durumda ise söz konusu akaryakıt istasyonları birbirine komşu parsellerde yer alsalar da aynı istikamet üzerinde olmadıkları ve buna göre Petrol Piyasasa Lisans Yönetmeliği'nin mesafe kısıtlamalarını düzenleyen 45. maddesinde yer alan 1 km mesafe koşulunun sağlanmış olduğu, kavşak mesafesi yönünden inceleme yapıldığında ise; dava konusu plan tarihinde geçerli olan ... tarih ve ... sayılı Ulaşım Trafik Komisyonu kararı ile parsele ... Bulvarından giriş ve çıkış verildiği ve değerlendirmenin de fiili duruma göre değil hukuki duruma göre yapılması gerektiği, bu kapsamda yapılan incelemede ... Bulvarından yapılan çıkışın ... Bulvarı ve ... Bulvarı kesişiminde yer alan kavşağa mesafesinin 50 metrenin üzerinde olduğu değerlendirmesinden hareketle dava konusu planlarda ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olarak akaryakıt istasyonu için kavşak mesafesinin korunduğu sonucuna ulaşılmış ise de, ... ve ... sayılı parsellerin aynı yönde yer almadıkları ve ... sayılı parselin kavşağa olan mesafesinin 50 metrenin üzerinde olduğu sonucuna nasıl ulaşıldığı Kurulumuzca anlaşılamamıştır.
Diğer taraftan, 30/04/2019 tarihinde onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notları ile ... sayılı parsele ... Bulvarından giriş ve çıkış yapılmasının öngörülmesinin ardından 22/10/2021 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notu değişikliği ile ... ada, ... sayılı parsele girişin ... Bulvarından, çıkışın ise ... Bulvarından sağlanacağı plan notlarına işlenmiş, anılan plan notu değişikliği açıklama raporunda; 30/04/2019 tarihinde onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ... sayılı parsele önerilen giriş ve çıkışın 50 metrelik asgari kavşak mesafesi şartını sağlamadığı, 22/10/2021 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notu değişikliği ile kavşak mesafesinin 89,32 metreye çıkarılarak kavşak mesafesi şartının sağlandığının belirtildiği görülmüştür.
... Petrol Ürünleri ve Ticaret AŞ tarafından, 22/10/2021 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notu değişikliğine karşı açılan davada... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile plan notu değişikliğinin iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:...K:... sayılı kararı ile kabul edilerek Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 16/04/2024 tarih ve E:2023/6696 K:2024/2248 sayılı kararı ile bozulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile ilk kararında ısrar edildiği, bu kararın ise Kurulumuzun 01/10/2025 tarih ve E:2024/3105, K:2025/1766 sayılı kararıyla bozulduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu akaryakıt istasyonu ile davacının yönetim kurulu üyesi ve hissedarı olduğu ... Petrol Ürünleri ve Ticaret AŞ'ye ait akaryakıt istasyonunun cephe aldıkları yol ve akaryakıt istasyonlarına giriş çıkışların fiili olarak ve imar planlarıyla hangi yoldan yapıldığı tespit edilerek ilgili mevzuat uyarınca aynı yönde kalıp kalmadıklarının tereddüde yer vermeyecek kesinlikte hukuki ve bilimsel dayanağı ile birlikte ortaya konulması amacıyla aralarında ulaşım konusunda uzman bir bilirkişinin olduğu yeni bir heyet tarafından mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak, anılan akaryakıt istasyonlarının asgari mesafe şartı, kavşak mesafe şartları ile parselin sağlaması gereken asgari genişlik, derinlik ve cephe şartlarını sağlayıp sağlamadığı yerinde ölçüm yapılmak suretiyle açıklığa kavuşturulduktan sonra uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılması ve davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılması ve davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin temyize konu ...tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 01/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.