T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/433
Karar No : 2025/124
TEMYİZ EDEN (DAVACI) :... Odası
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-...Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli Fatih Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Nazım İmar Planının I-10 sayılı maddesi ve 1/1000 ölçekli Fatih Tarihi Yarımada Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı notunun I-15 sayılı maddesinin; "İlgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca tesciline ve/veya ihyasına karar verilen medrese, hamam, sebil, çeşme, mescid, cami gibi kültür varlığı taşınmazların ihya ve restorasyon uygulamasının hızlı ve etkin şekilde yürütülerek kamuya kazandırılması amacıyla fonksiyon değişikliği ve/veya tescil kararının plana işlenmesine ilişkin plan değişikliği sürecinin beklenmeksizin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın, Fatih İlçe Belediye Başkanlığı'nın ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün ilgili birimince hazırlanan ve ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca halihazır harita üzerinde konum ve sınırları belirlenerek onaylanan restitüsyon, restorasyon ve rekonstrüksiyon projeleri doğrultusunda ihya ve restorasyon uygulamaları yapılabilir" şeklinde uygun bulunmasına ilişkin İstanbul IV. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; iptali istenilen plan notunun koruma amaçlı imar planlarının etkinliğinin azaltılmasına neden olacağı, uygulama aşamasında hangi yapıların bu kapsamda olacağına dair belirsizlik olduğu, meri koruma amaçlı imar planından bağımsız uygulamalara izin verilmesine yol açacağı, bu durumun koruma amaçlı imar planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik altyapı ve sosyal donatı dengesini bozabilecek nitelikte uygulamalara neden olabileceği, restorasyon uygulamasından önce koruma amaçlı imar planında koruma esaslarının ve kullanma şartlarının, parsel tasarımlarının belirlenmesinin yasal zorunluluk olduğu plan notunda hukuka aykırılık bulunduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu planlama alanının İstanbul'un korunması gerekli kültürel varlığının yoğun olan bir bölgesinde olduğu, plan notu değişikliği ile korunması gerekli kültür varlıklarının ihya ve restorasyon uygulamasının hızlı ve etkin bir şekilde yürütülerek en kısa sürede kamuya kazandırılmasının amaçlandığı, kültür varlığı olarak tescil edilen bir yapının imar planına işlenmemesi gibi bir durumun da olmadığı gerekçesiyle söz konusu plan değişikliğinin kamu yararına uygun olduğu sonucuna varıldığı,
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 25/04/2023 tarih ve E:2022/67, K:2023/3979 sayılı kararıyla; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 3. maddesi ile 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin (a) fıkrasının 8. bendinde yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, bir alanda yapılaşmanın ön şartınının usulune uygun şekilde hazırlanmış imar planı olduğu, uygulama imar planı bulunmayan bir alanda yapılaşmanın mümkün olmadığı sonucuna varıldığı,
Günümüzde plansız ve aşırı kentleşme olgusu, sağlıklı kentleşmenin önündeki en ciddi engel olduğundan kentsel gelişmenin yönlendirilmesinde imar planlaması ile yön, şekil ve büyüklükle ilgili belirlemeler yapılmasının zorunlu olduğu,
İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak, belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular göz önüne alınarak hazırlanması gerektiği,
Uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu İstanbul IV. Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararıyla uygun bulunan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planının I-10 sayılı maddesi ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı notunun I-15 sayılı maddesinde ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca tesciline ve/veya ihyasına karar verilen medrese, hamam, sebil, çeşme, mescid, cami gibi kültür varlığı taşınmazların ihya ve restorasyon uygulamasının hızlı ve etkin şekilde yürütülerek kamuya kazandırılması amacıyla fonksiyon değişikliği ve/veya tescil kararının plana işlenmesine ilişkin plan değişikliği sürecinin beklenmeksizin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının ve Vakıflar Genel Müdürlüğünün ilgili birimince hazırlanan ve sınırları belirlenerek onaylanan restitüsyon, restorasyon ve rekonstrüksiyon projeleri doğrultusunda ihya ve restorasyon uygulamaları yapılabileceğine karar verildiğinin görüldüğü,
Anılan plan notunun incelenmesinden,mevcut koruma amaçlı imar planında gösterilmeyen bir fonksiyonda plan değişikliği yapılmadan yapılaşmaya olanak tanındığı, dava konusu Kurul kararında bahsi geçen "Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca tesciline ve/veya ihyasına karar verilen medrese, hamam, sebil, çeşme, mescid, cami gibi" ifadesinin uygulama aşamasında hangi yapıların bu kapsamda olacağına dair belirsizlik içerdiği, bu belirsizliğin koruma amaçlı imar planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik altyapı ve sosyal donatı dengesini bozabilecek nitelikte uygulamalara neden olabileceği, bu durumun şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olduğu sonucuna varıldığı,
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... kararında isabet bulunmadığı gerekçesiyle anılan kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu plan notu ile mevcut koruma amaçlı imar planında gösterilmeyen bir fonksiyonda plan değişikliği yapılmadan yapılaşmaya olanak tanındığı, söz konusu karara göre koruma amaçlı imar planında yeşil alan ya da konut alanı olarak görünen bir parselde herhangi bir plan değişikliği yapılmadan başka maksatla hazırlanmış projelerin onaylanmasının mümkün olabileceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İstanbul Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının; dava konusu plan notunun incelenmesinden, mevcut koruma amaçlı imar planında gösterilmeyen bir fonksiyonda plan değişikliği yapılmadan yapılaşmaya olanak tanındığı, dava konusu kurul kararında bahsi geçen "Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca tesciline ve/veya ihyasına karar verilen medrese, hamam, sebil, çeşme, mescid, cami gibi" ifadesinin uygulama aşamasında hangi yapıların bu kapsamda olacağına dair belirsizlik içerdiği, bu belirsizliğin koruma amaçlı imar planı ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik altyapı ve sosyal donatı dengesini bozabilecek nitelikte uygulamalara neden olabileceği, bu durumun şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olduğu gerekçesiyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Üye ...'in; Anayasa'nın 135. maddesine göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleri olduğu ve bu meslek kuruluşlarının, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacağı esasları göz önünde bulundurulduğunda, davacı Odanın, dava konusu işlemin iptalini istemekte hukuken korunması gereken bir menfaatinin bulunmadığı yönündeki usule ilişkin oyuna karşılık, davacı Odanın ehliyetli olduğuna oyçokluğu ile karar verilerek, işin esasına geçildi.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, kararın kaldırılması, davanın reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının ONANMASINA,
3. Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 29/01/2025 tarihinde kesin olarak, usulde ve esasta oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden, davacının temyiz isteminin kabulü ile, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 25/04/2023 tarih ve E:2022/67, K:2023/3979 sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.