T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/445
Karar No : 2024/1385
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI): ... Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALILAR):
... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....
... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....
III- ...Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı, davacı tarafından gerekçe yönünden, davalı idarelerden İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Bergama Belediye Başkanlığı tarafından esas yönünden, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından ise yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından işletilen Bergama ... Mağazasına 2015 yılı Mart dönemi içme suyu faturası içinde 9.653,00 TL Katı Atık Toplama Bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan Bergama Belediye Meclisinin ... tarih ve ./... sayılı kararının "marketlere" ilişkin kısmının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Mahkemelerinin... tarih ve E:..., K:... sayılı, 2015/Mart dönemi içme suyu faturası içinde 9.653,00 TL Katı Atık Yönetim Sistem Ücreti ( Katı Atık Toplama Bedeli ) tahakkuk ettirilmesine ilişkin işleme dair 2577 sayılı Kanunu'nun 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca davanın görev yönünden reddine, Bergama Belediye Meclisinin ... tarih ve .../... sayılı kararının ise yetki yönünden iptaline ilişkin kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 26/12/2019 tarih ve E:2019/7908, K:2019/15378 sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine ilişkin kısmının onanması, dava konusu ... tarih ve .../... sayılı işlemin iptaline ilişkin kısmının bozulması üzerine kısmen bozma kararına uyularak ve işin esasına girilerek;
Dava konusu işlemin bu konuda yetkili bulunan İzmir Büyükşehir Belediyesince onaylanması nedeniyle işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, tarifenin katı atık bertaraf sürecinde oluşan maliyetlerden sadece toplama ve taşıma maliyeti esas alınarak hazırlandığı, bertaraf süreci ile ilgili maliyetin dikkate alınmadığı anlaşıldığından tüm maliyet unsurları birlikte değerlendirilmek suretiyle tarife hazırlanması gerekirken, bertaraf sürecini dikkate almadan hazırlanan dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş; dava netice itibariyla kısmen görev ret, kısmen iptalle sonuçlandığından 785,70 TL yargılama giderinin 392,85 TL'lik kısmı ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.040,00 TL vekalet ücretinin davalı idareler tarafından davacıya verilmesine, yargılama giderinin kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, görev yönünden reddine karar verilen kısım yönünden daha önce vekalet ücretine hükmedildiğinden yeniden hükmedilmesine yer olmadığına, davalı Bergama Belediye Başkanlığı tarafından yapılan 286,60 TL yargılama giderinin 143,30 TL'lik kısmının davacı tarafından davalı Bergama Belediyesine ödenmesine, kalan kısmının davalı Bergama Belediyesi üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin kararın kesinleşmesinden sonra ilgili tarafa iadesine, davalı Bergama Belediyesi'nce sehven yatırılan ve 21/07/2016 havale tarihli dilekçeyle talep edilen 60,80 TL temyiz karar harcı ve 143,50 TL temyiz başvuru harcı olmak üzere toplam 204,30 TL harcın anılan idareye iadesine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 04/04/2023 tarih ve E:2022/1455, K:2023/3416 sayılı kararıyla;
İdare tarafından katı atıkla ilgili hizmetlerden bir kısmının sunulması halinde, sunulan hizmetlerle sınırlı olarak katı atık ücreti belirlenebileceğinden, davalı idare tarafından katı atık toplama ve taşıma hizmetlerinin gerçekleştirildiği ve dava konusu tarifenin de "toplama ve taşıma hizmeti"ne ilişkin olduğu anlaşıldığından, davaya konu tarifenin davacının faaliyet alanına ilişkin kısmının esasının incelenerek karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği sonucuna varılarak .... İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararıyla, dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiş, dava netice itibariyla kısmen görev ret, kısmen iptalle sonuçlandığından 1.294,10 TL yargılama giderinin 647,05 TL'lik kısmı ile yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 10.500,00 TL vekalet ücretinin davalı idareler tarafından davacıya verilmesine, yargılama giderinin kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, görev yönünden reddine karar verilen kısım yönünden daha önce vekalet ücretine hükmedildiğinden yeniden hükmedilmesine yer olmadığına, davalı Bergama Belediye Başkanlığı tarafından yapılan 638,30 TL yargılama giderinin 319,15 TL'lik kısmının davacı tarafından davalı Bergama Belediyesine ödenmesine, kalan kısmının davalı Bergama Belediyesi üzerinde bırakılmasına, davalı Bergama Belediyesi'nce sehven yatırılan ve 21/07/2016 havale tarihli dilekçeyle talep edilen 60,80 TL temyiz karar harcı ve 143,50 TL temyiz başvuru harcı olmak üzere toplam 204,30 TL harcın anılan idareye iadesine, davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan 528,70 TL yargılama giderinin 264,35 TL'lik kısmının davacı tarafından davalı İzmir Büyükşehir Belediyesine ödenmesine, kalan kısmının davalı İzmir Büyükşehir Belediyesi üzerinde bırakılmasına, davalı İzsu Genel Müdürlüğü tarafından yapılan 415,70 TL yargılama giderinin 207,85 TL'lik kısmının davacı tarafından davalı İzsu Genel Müdürlüğüne ödenmesine, kalan kısmının davalı İzsu Genel Müdürlüğü üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, katı atık bertaraf tesisi kurmanın Belediyelerin görevi ve yükümlülüğü olup, ilgililerin isteğine bağlı bir hizmet olmadığı; katı atık hizmetinin, Çevre Kanunu 11. maddesine dayalı olarak belediyenin görevleri arasında sayıldığından, söz konusu bedelin ücret olarak nitelendirilmesinin ve talep edilmesinin de yasal olmadığı; kendilerinin işlettiği ilgili mağazanın atıksu/katı atık aboneliğinin olmaması nedeniyle davalı idarece atıksu ve katı atık bertaraf ücreti talep edilebilmesinin mümkün olmadığı; Büyükşehir Belediyesi Kanunu’ nun 25. maddesine göre Belediye Meclisi’nin böyle bir karar alma yetkisi bulunmadığı; Bergama Belediye Başkanlığı'nın 2015 yılı evsel katı atık ücret tarifesinin belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı meclis kararının büyükşehir belediye meclisince verilmemiş olması nedeniyle yetki yönünden hukuka aykırı olduğu; bu itirazlarının dikkate alınmaması halinde ise, kabul anlamına gelmemek kaydıyla Danıştay Altıncı Dairesince verilen bozma kararındaki gerekçeye göre karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı idarelerden İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, 2872 sayılı Çevre Kanununun 11.maddesi, Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (i) bendi uyarınca; İzmir İli sınırları içinde ortaya çıkan evsel katı atıkları transfer ve bertaraf etme yükümlülüğünün kendilerine verildiği, katı atıkları toplama ve aktarma istasyonuna taşıma görev ve sorumluluğunun ise ilçe belediyelerine verildiği; İzmir İli sınırları içinde evsel katı atıkların transfer ve bertaraf hizmetleri için oluşan giderlerin kendilerince, tam maliyet esasına göre sabit tarife olarak belirlendiği, mevcut durumda transfer ve/veya bertaraf hizmeti yapılmayan ilçe belediyelerinin sınırları içinde bulunan evsel katı atık üreticilerinin tarife dışı bırakıldığı; Bergama ilçesi sınırları içinde Katı Atık Yönetim Sistem Ücretleri Bergama Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararıyla, Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik çerçevesinde belirlendiği ve Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylandığı; 2015 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından Bergama ilçe sınırları içinde "çöp transfer" ve "bertaraf" hizmeti yapılmadığından, 2012- 2013-2014 ve 2015 yıllarında evsel katı atık üreticilerinden herhangi bir katı atık transfer ve bertaraf bedeli alınmadığı; bununla birlikte Bergama ilçesi sınırları içinde Katı Atık Yönetim Sistem Ücretlerinin belirlendiği Bergama Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararında, "Evsel Atık Bertaraf Ücreti” başlığı altında hizmet bedeli belirlendiği ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden Bergama Belediye Başkanlığı tarafından, Bergama Belediye Meclisince söz konusu belirlemeler yapılırken ilgili mevzuat ve yönetmelikler göz önüne alındığı, ilgili Bakanlık tarafından cıkarılan Evrensel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuzun dikkate alındığı; bu sebeple tesis edilen işlemde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, İdare Mahkemesince yeterli tespit ve inceleme yapılmaksızın hatalı bir karar verildiği; dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İZSU) tarafından, ısrar kararında haksız ve hukuka aykırı şekilde aleyhlerine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedildiği; Mahkeme tarafından verilen kararın Bergama Belediye Meclisinin kararı hakkında olup, söz konusu meclis kararıyla bir ilgileri bulunmadığı; kendilerini ilgilendiren konu ile ilgili görevsizlik kararı verildiği ve bu kararın kesinleştiği; kendilerinin katı atık ve katı atık bertaraf bedellerinin tahsilinde su faturası üzerinden aracılık yaptığı; belediye meclis kararının belirlenmesinde herhangi bir etkilerinin bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
Davalı idarelerden İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İZSU) tarafından, tahakkuk işlemine ilişkin olarak verilen görevsizlik kararının kesinleştiği; bu nedenle, davacının görevsizlik kararının temyiz edilmesinin mümkün olmadığı savunulmuştur.
Diğer davalı idareler tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafın işlettiği Bergama ... Mağazasına 2015/Mart ayı dönemi içme suyu faturası içinde 9.653,00 TL Katı Atık Yönetim Sistem Ücreti (Katı Atık Toplama Bedeli) tahakkuk ettirilmiştir.
Davacı tarafın bu bedellerin hangi işleme dayalı olarak tahsil edildiği hususunda davalı Bergama Belediyesi ile yapılan görüşme sonucunda, Bergama Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile; Çevre Kanunun 11.maddesinden hareketle, 2015 yılı Ocak ayından itibaren bu hizmetten yararlanacaklardan alınacak katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretlerini kapsayan katı atık yönetim sistem ücretinin plan bütçe komisyonunda görüşülerek belirlenen tarifeye göre aylık olarak uygulanmasına karar verildiği bildirilmiştir.
Bunun üzerine, davacı şirketin Bergama ... Mağazasına 2015 yılı Mart dönemi içme suyu faturası içinde 9.653,00 TL katı atık toplama bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı Bergama Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının "marketlere" ilişkin kısmının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde, büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Aynı maddenin 3. fıkrasının (a) bendinde, kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak; (b) bendinde ise, büyükşehir katı atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak, ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında düzenlenmiştir.
Kanun'un 25. maddesinin 1. fıkrasında ise "Büyükşehir belediye bütçesi ile ilçe belediyelerinden gelen bütçeler büyükşehir belediye meclisine sunulur ve büyükşehir belediye meclisince yatırım ve hizmetler arasında bütünlük sağlayacak biçimde aynen veya değiştirilerek kabul edilir." hükmü bulunmaktadır.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle on birinci fıkrasında, büyükşehir belediyeleri ve belediyelerin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları; bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacakların, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlü oldukları; bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınacağı ve bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretlerin katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamayacağı kurallarına yer verilmiştir.
27/10/2010 tarih ve 27742 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; ... e) Evsel katı atık idareleri: Büyükşehir belediyelerini, diğer belediyeleri ve belediye birliklerini, ... f) Hizmet: Hanehalkları, kamu kurumları veya herhangi bir ekonomik faaliyet için; ... 2) Katı atık toplama, taşıma, aktarma, geri kazanım ve bertaraf hizmetlerini, ... i) Sistem: Atıksu altyapı yönetimleri ve/veya evsel katı atık idarelerinin sorumluluk alanı içinde bulunan atıksu ve evsel katı atık hizmetlerinin sağlanması amacıyla kullanılması ve/veya faydalanılması gereken birbirinden bağımsız da olabilen 14 üncü ve 15 inci maddelerinde belirtilen süreçlerin herbiri veya birkaçını, j) Tam maliyet esaslı tarife: Atıksu ve evsel katı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında ortaya çıkan toplam sistem maliyetinin bu hizmetlerden yararlananlara yansıtılmasına yönelik yöntemi ve bu yöntemle hesaplanmış ücretler listesini, ... l) Toplam sistem maliyeti: Yatırımın finansal maliyetini, sistemin işletilmesi ve bakımını, sabit varlıkların amortismanını, yönetim ve izleme giderlerini, vergileri, kamulaştırmayı ve sistemin finansal sürdürülebilirliğini sağlayacak özkaynak getirisini de içeren toplam değeri, m) Ücret: 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Mükerrer 44 üncü maddesi hükmü gereği çevre temizlik vergisi ile aynı Kanunun 87 nci maddesi uyarınca kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve 2560 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelini de içerecek şekilde; atıksu ve evsel katı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında tam maliyet esaslı tarifeye göre belirlenen toplam sistem maliyetini karşılamak üzere evsel katı atık ve atıksu hizmetlerinden yararlananlar tarafından ödenmesi gereken parasal değeri, ifade eder." hükmüne; "İlkeler" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Sürdürülebilir atıksu ve evsel katı atık hizmetlerinin yönetilmesi amacıyla tarifelerin belirlenmesinde; a) Toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılması, b) Tarifelerin kirleten öder ilkesine göre belirlenmesi, c) Atıksu hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin, atıksu; evsel katı atık hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin de evsel katı atık ile ilgili hizmetler dışında kullanılmaması, esastır." hükmüne; "Evsel katı atık idarelerinin görev ve yetkileri" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Evsel Katı Atık İdareleri; a) Evsel katı atık hizmetini vermek veya verdirmekle, b) Evsel katı atık hizmetlerine ilişkin tarifeleri belirlemekle, c) Evsel katı atık ücretini toplamakla, yükümlüdürler." hükmüne; "Toplam sistem maliyeti" başlıklı 13. maddesinde, "(1) Toplam sistem maliyeti, yatırımın finansal maliyeti, sistemin işletilmesi ve bakımı, sabit varlıkların amortisman maliyetleri, yönetim ve izleme giderleri, vergiler, kamulaştırma ve sistemin finansal sürdürülebilirliğini sağlayacak özkaynak getirisinden oluşan tam maliyeti içerir. Toplam sistem maliyeti, atıksu veya evsel katı atık sisteminin işletilmesi ve sürdürülebilirliği ile bağlantısı olmayan maliyetleri içermez. (2) Ücret, 2464 sayılı Kanunun Mükerrer 44 üncü maddesi hükmü gereği alınan çevre temizlik vergisi, aynı Kanunun 87 nci maddesi uyarınca alınacak kanalizasyon harcamalarına katılma payı 2560 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelleri toplam sistem maliyetinden çıkartılarak belirlenir." hükmüne; "Evsel katı atık sistemi süreçleri" başlıklı 15. maddesinde, "(1) Evsel katı atık idarelerinin toplam sistem maliyetinin hesaplanmasında esas alacağı temel bileşenler şunlardır: a) Toplama, b) Taşıma, c) Aktarma, ç) Geri kazanım (kompost, yakma gibi), d) Bertaraf (Düzenli depo sahasının kurulması, işletilmesi, kapatılması, kapatma sonrası bakım ve gözetim), e) Satış." hükmüne; "Evsel katı atık hizmetleri için ücretlendirme" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasında, "(1) Evsel katı atık hizmetleri için ücretlendirme yapılırken tam maliyet ve kirleten öder esasları kullanılır. Bu esasların uygulanmasına yönelik detayları içeren ve tam maliyet esaslı tarifelerinin belirlenmesinde faydalanılabilecek usul ve esaslar Bakanlık tarafından Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz adıyla Bakanlığın internet sayfasında yayımlanır." hükmüne; "Faturalandırma" başlıklı 22. maddesinde ise "(1) Atıksu ve evsel katı atık hizmetlerine ait ücretlendirme yapılan hizmetin karşılığı olarak müstakilen, düzenli aralıklarla su faturaları üzerinden yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun yukarıda aktarılan hükümlerine göre, büyükşehir katı atık yönetim plânını yapma veya yaptırma, büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasındadır.
Öte yandan, katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek de büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasındadır. Fakat, büyükşehir katı atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak, ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında düzenlenmiştir.
Buna göre, katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması ilçe belediyelerinin, katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek büyükşehir belediyelerinin görevlerindendir.
Çevre Kanunu ile Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik'in birlikte değerlendirilmesinden ise, büyükşehir belediyeleri ve belediyelerin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları; bu hizmetten yararlananlardan ise ilgili belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınacağı anlaşılmaktadır.
Anılan Yönetmelik'e göre, evsel katı atık idareleri, büyükşehir belediyeleri, diğer belediyeler ve belediye birlikleri olup; katı atık sistemi, evsel katı atık idarelerinin sorumluluk alanı içinde bulunan evsel katı atık hizmetlerinin sağlanması amacıyla kullanılması ve/veya faydalanılması gereken, birbirinden bağımsız da olabilen toplama, taşıma, aktarma, geri kazanım (kompost, yakma gibi), bertaraf (düzenli depo sahasının kurulması, işletilmesi, kapatılması, kapatma sonrası bakım ve gözetim) ve satış temel bileşenlerinden oluşan süreçlerin herbiri veya birkaçını ifade etmektedir. Evsel katı atık idarelerinin toplam sistem maliyetinin hesaplanmasında bu temel bileşenlerden, verilen hizmetlere göre ilgili olanlar esas alınacaktır.
Tam maliyet esaslı tarife ise evsel katı atık ile ilgili verilen hizmet bileşenleri karşılığında ortaya çıkan toplam sistem maliyetinin bu hizmetlerden yararlananlara yansıtılmasına yönelik yöntemi ve bu yöntemle hesaplanmış ücretler listesini ifade etmektedir.
Tüm bunlara göre, sistemdeki her bir temel bileşenden oluşan süreçten sorumlu olan ilgili evsel katı atık idaresince yani somut olayda büyükşehir ya da ilçe belediyesince, sistemin kendi görev ve sorumluluk alanlarında bulunan temel bileşen süreçleriyle ilgili kısımlarına yönelik tam maliyet esaslı tarife belirlenmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, ilçe belediyelerinin görevi, katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması olduğundan, bunlar tarafından sistemin bu temel bileşen süreçlerine yönelik tam maliyet esaslı tarife belirlenmeli; büyükşehir belediyelerinin görevi, katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek olduğundan, bunlar tarafından da sistemin bu temel bileşen süreçlerine yönelik tam maliyet esaslı tarife belirlenmelidir. Yani, ilgili idare tarafından evsel katı atıkla ilgili hizmetlerden bir kısmının sunulması halinde, sunulan hizmetlerle sınırlı olarak evsel katı atık ücretinin talep edilmesi mümkündür.
Dosyanın incelenmesinden, Bergama Belediyesince, uygulanacak katı atık toplama ve taşıma ücret tarifesinin belediye meclisi kararı ile belirlendiği ve bu tarifenin İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilerek onaylandığı; İdare Mahkemesince, tarifenin katı atık bertaraf sürecinde oluşan maliyetlerden sadece toplama ve taşıma maliyeti esas alınarak hazırlandığı, bertaraf süreci ile ilgili maliyetin dikkate alınmadığı anlaşıldığından tüm maliyet unsurları birlikte değerlendirilmek suretiyle tarife hazırlanması gerekirken bertaraf sürecini dikkate almadan hazırlanan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.
Buna göre, ilgili idare tarafından katı atıkla ilgili hizmetlerden bir kısmının sunulması halinde, sunulan hizmetlerle sınırlı olarak katı atık ücreti belirlenebileceğinden, davalı Bergama Belediyesi tarafından katı atık toplama ve taşıma hizmetlerinin gerçekleştirildiği ve dava konusu tarifenin de "toplama ve taşıma hizmeti"ne ilişkin olduğu anlaşıldığından, tarifenin dava konusu kısmı yönünden işin esası incelenerek karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin yukarıda aktarılan gerekçeyle iptali yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Davalı idarelerden İZSU'nun yargılama gideri ve vekalet ücretine ilişkin temyiz istemi yönünden;
İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmı bozulduğundan ve Mahkeme tarafından bozma üzerine yeni bir karar verileceğinden, davalı idarelerden İZSU'nun yargılama gideri ve vekalet ücreti yönündeki temyiz isteminin bu aşamada karara bağlanmasına gerek görülmemiştir.
Öte yandan, evsel katı atık ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin işleme ilişkin olarak davanın görev yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesince verilen kararın kesinleştiği ve bakılan dava tarifeye ilişkin belediye meclis kararının iptali istemi hakkında devam ettiğinden; bozma kararı üzerine verilecek yeni kararda, yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden, İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün, tarifenin hazırlanması ve düzenlenmesiyle bir ilgisi bulunmadığı dikkate alınarak bir değerlendirme yapılacağı açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Tarafların esasa yönelik temyiz isteminin kabulüne,
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İzmir 1. İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 13/06/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.