T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/57
Karar No : 2025/784
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret AŞ
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
KARŞI TARAF : 1-(DAVALI):... Bakanlığı
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri ...
2-DAVALI YANINDA MÜDAHİL: ... Savunma Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2021/982, K:2023/2905 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gübre Takip Sistemi bedellerinin artırılmasına ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2021/982, K:2023/2905 sayılı kararıyla;
DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin "DNA Barkod ve karekod birim fiyatları" başlıklı 5. maddesinde, kuru kimyasal ürünlere 50 kg torba DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatının 0.75 USD + KDV; kuru kimyasal ürünlere 25 kg torba DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatının 0.50 USD + KDV; 1 tonluk sıvı dökme olarak yapılan satışlarda DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatının 15 USD + KDV; 25 kg ve altındaki ambalaj büyüklükleri için beher kg/lt için DNA barkod ve karekod işlemi birim fiyatının 0.042 USD + KDV olarak belirlendiği; yüklenicinin işbu Sözleşme altındaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesinden doğacak tüm masrafların, birim fiyatları artırmaksızın yüklenici tarafından karşılanacağı; ancak Sözleşme'nin birim fiyatının, ABD Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD doları enflasyon oranı dikkate alınarak; her yıl Ocak ayının ilk on beş günü içinde yeniden belirleneceği, yeniden belirlenen birim fiyatın Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü tarafından kullanıcılara duyurulacağının kurala bağlandığı, Sözleşme'nin "Ödemeler" başlıklı 11. maddesi ile bu Sözleşme kapsamında yapılacak ödemelerin, ABD doları Merkez Bankası satış kuru karşılığı Türk lirası olarak kullanıcılar tarafından ödeneceği, ödemelerin yüklenici tarafından bildirilecek hesap numaralarına kullanıcılar tarafından gerçekleştirileceği, yüklenicinin ödemeye yapmayan kullanıcılara DNA barkod ve karekod sağlamayacağının kural altına alındığı,
Komisyonun 27/06/2018 tarih ve 4 sayılı kararı ile 01/07/2018 tarihinden itibaren nitratlı gübreler ile azotlu tekli gübrelere uygulanacak DNA barkod ve karekod birim fiyatının KDV hariç 2,50 TL, amonyum sülfat için ise KDV hariç 2,00 TL olarak belirlenmesine, katı / sıvı nitratlı ürünler ile gübre olarak tescil edilen nitrik asite de DNA barkod ve karekod uygulanacağından uygulama birim fiyatının 50 kg/lt ambalaj büyüklüğü için KDV hariç 2,50 TL, diğer ambalajlar için bu rakam baz alınarak fiyatlandırma yapılmasına, 2018 yılı için tavan fiyatın KDV dahil 75 kuruş olarak belirlenmesine, ürün çeşidi, ambalaj boyutuna göre fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Komisyonun 27/06/2018 tarih ve 3 sayılı kararında 2018 yılı için belirlenen KDV dahil 75 kuruş DNA barkodlu karekod etiket birim fiyatının tavan fiyat olarak yüklenici firmaya bildirilmesine, ürün çeşidi, fiyatı, üretim miktarı, ambalaj boyutu, büyüklüğü ve diğer faktörler dikkate alınarak fiyatlandırmanın bu fiyat baz alınarak yüklenici firma tarafından belirlenmesine, Bakanlığın onayı alındıktan sonra uygulamaya konulmasına, belirlenen uygulama birim fiyatlarının 01/07/2018 - 31/12/2108 tarihleri arasında uygulanmasına, birim fiyatlara ilişkin bilgilerin GTS internet sayfasında her bir firmanın kendi kişisel ekranlarında 01/07/2018 - 31/12/2108 tarihleri arasını kapsayacak şekilde ilan edilmesine karar verildiği,
Anılan Komisyonun 17/01/2020 tarih ve 5 sayılı kararı ile Komisyonun 27/06/2018 tarih ve 3, 27/06/2018 tarih ve 4 sayılı kararları ile belirlenen DNA barkod ve karekod uygulama hizmet bedellerinin %12 oranında artırılarak 01/01/2020 - 31/12/2020 tarihleri arasında uygulanmasına karar verildiği,
Davacı tarafından, Sözleşme'nin ve Komisyonun 27/06/2018 tarih ve 4 sayılı kararının iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2019/12001, K:2023/2891 sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği,
Yine davacı tarafından, Tarım ve Orman Bakanlığı makamının oluruna istinaden Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünce oluşturulan Komisyon tarafından alınan; Gübre Takip Sistemine ilişkin DNA barkod ve karekod uygulama hizmet bedellerinin %12 oranında artırılarak uygulanmasına ilişkin 17/01/2020 tarih ve 5 sayılı kararın iptali istemiyle açılan dava sonucunda, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2020/2078, K:2023/2904 sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği,
Dairelerinin 21/10/2021 tarihli ara kararı ile “Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü ile ... Savunma San. Tic. A.Ş. arasında imzalanan DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin 5. maddesinde, sözleşmenin birim fiyatının, ABD Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD Doları enflasyon oranı dikkate alınarak yeniden belirleneceğinin kararlaştırıldığı, dava konusu işlemde de 2021 birim fiyatları için bu maddenin uygulanması gerektiğinin belirtildiği görüldüğünden; 2021 yılı için birim fiyatlarında yapılan artış oranının sorulmasına, konuya ilişkin bilgi belgelerin onaylı birer örneğinin istenilmesine” karar verildiği,
Ancak davalı idarece ara kararına verilen cevabın yetersiz olduğunun anlaşılması üzerine bu kez 27/12/2021 tarihli ara kararı ile "Tarım ve Orman Bakanlığı Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü ile ... Savunma San. Tic. A.Ş. arasında imzalanan DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin 5. maddesinde, sözleşmenin birim fiyatının, ABD Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD Doları enflasyon oranı dikkate alınarak; her yıl Ocak ayının ilk 15 (on beş) günü içinde yeniden belirleneceğinin ve yeniden belirlenen birim fiyatın BÜGEM tarafından kullanıcılara duyurulacağının kararlaştırıldığı görüldüğünden;
Davalı idareden; ... Savunma San. Tic. A.Ş. ile aralarında imzalanan DNA Barkod ile Gübre Takip Sistemi Kurulumu ve İşletilmesi Sözleşmesi'nin 5. maddesi uyarınca, 2021 yılı için birim fiyatlarında yapılan artış oranının ve bu artış oranının sözleşme hükümlerine göre kullanıcılara duyurulup duyurulmadığının sorulmasına, konuya ilişkin bilgi ve belgelerin onaylı birer örneğinin istenilmesine” karar verildiği,
İdare tarafından ara kararına verilen cevapta, yüklenici firmaya Sözleşme’nin 5. maddesinin, 27/06/2018 tarihli Sözleşme ile değişik son fıkrası gereğince hareket edilmesi gerektiğinin hatırlatıldığı, yüklenici firmanın da bu doğrultuda 2021 yılına ait birim fiyatları kullanıcılara duyurduğu, %14 oranındaki artışın Sözleşme'de belirlenen artışın altında olduğunun belirtildiği,
Bu durumda, Sözleşme hükümlerine uygun olarak fiyat artışı yapılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Daire kararında yer verilen mevzuat hükümlerinin somut olayda yer alan fiyat artışının hukuka uygunluğunun değerlendirilmesinde bir etkisinin bulunmadığı, söz konusu fiyat artışının kanunilik ilkesine, hukuki belirlilik ilkesine ve ölçülülük ilkesine aykırı olduğu, müdahil şirketin enflasyon artışına karşı korunduğu, çiftçinin ticari faaliyetini zorlaştırdığı, dava konusu işlemin dayanağını oluşturan hiçbir kanuni düzenlemede, hatta ikincil bir düzenleme olan 2017/17 sayılı Piyasaya Arz Edilen Gübrelerin İzlenmesine Yönelik Tebliğ'de dahi bu sistemin kamu kaynağı kullanılmadan uygulanması, ücretin gübre üreticileri ve ithalatçıları tarafından karşılanması, birim fiyatın belirlenmesi veya artışının Bakanlık tarafından yapılması konularında herhangi bir düzenleme bulunmadığı, fahiş bedel talepleri ile karşı karşıya kalındığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş, müdahil tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Öte yandan, temyize konu Daire kararında atıf yapılan, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2019/12001, K:2023/2891 sayılı kararı, Kurulumuzun 09/04/2025 tarih ve E:2023/3121, K:2025/782 sayılı kararıyla; Danıştay Onuncu Dairesinin 30/05/2023 tarih ve E:2020/2078, K:2023/2904 sayılı kararı, Kurulumuzun 09/04/2025 tarih ve E:2024/64, K:2025/783 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu 30/05/2023 tarih ve E:2021/982, K:2023/2905 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Kesin olarak, 09/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.